Dr. Nuredin Luke

Dr. Nuredin Luke The page provides health tips in Afaan Oromoo and shares my perspectives on various topics, promoting a healthy and informed community.
(5)

18/05/2026

Jirra!

16/05/2026

Marsaalee hawaasaa kana irratti namoonni keenna hedduun bifa, furdinna, boca fuulaa fi haala qaamaa namoota biroo irratti qoosuu (body shaming) akka waan bashannanisiisaa ta’eefi “normal” wahiitti ilaalu.

Jechi ati akka qoosaatti waa’ee qaama nama biroo irratti akkuma sitti dhufeen darbattu, nama san miiraafi qalbii isaa ittifuufiinsaan miidhuu danda’a. Ammoo waan namni sun dabarsaa jirus wanti irraa beektu hinjiruu bar. Nama kamuu bifa ykn boca qaama isaatiin qeequuniifi jechoota tuffii itti darbachuun gonkumaa qoosa ta’uu hindanda’u. Garuu amala gadhee qabaachuu keetiifi kabaja ilma-namaaf qabaachuu dhabuu kee sirritti agarsiisuu danda’a.

Waan gaariifi nama fayyadu dubbachuu yoo hindandeenye ta’e callisuun bee waan filatamaadhaa. Nama guyyaa cidha isaatiin gammachuuf dhaabatus, summi tuftanii miira tuqxu. Guyyaa itti namni namaaf gammaduun, atin dhimma si hin ilaallanne keessa seentee hamilee namaa tuquuf yaalta. Gurraachinna fuulaatiinis kan namatti qoosuu fedhu fa’a jiraachuu argina. Kun waan gadheedha. Naamusa dhabuu qofa otoo hinta’in namummaas dhabuudha!

Hanta Virus dhukkuboota carraa lubbuu galaafachuu guddaa qaban fiduu danda'ullee karaan inni ittiin daddarbu hantuutota ...
08/05/2026

Hanta Virus dhukkuboota carraa lubbuu galaafachuu guddaa qaban fiduu danda'ullee karaan inni ittiin daddarbu hantuutota irraa gara namaatti. Namaa irraa namatti carraan daddarbuu isaa baay'eema xiqqaadha. Kun ammoo weerara baldhaa namoota heddu miidhuufi yeroo dheeraa turu akka hinfidne isa godha. Kanaaf, wanti vaayirasichaa namoota qabamaniif yaaddoo guddaa ta'ullee, facaatii baldhaa hordofsiisee fayyaa hawaasa addunyaatiif sodaan uumuu garmalee xiqqaadha. Weerarri amma kun namoota dhibboota muraasa hincaalle hubee, yeroo ji'a sadi hin caalle keessatti baduu danda'a.

Namoonni na-argaa baay'isan hedduun isaanii fedha olaanaa biyyaafi ummata saamuu akka qaban carraa adda addaatiin ilaalu...
08/05/2026

Namoonni na-argaa baay'isan hedduun isaanii fedha olaanaa biyyaafi ummata saamuu akka qaban carraa adda addaatiin ilaaluu danda'ee jira. Saamichi isaan biratti maqaa "fayyadamuu" jedhuun waamama.

DHUKKUBA VAAYIRASII TIRUU - Viral Hepatitis**********************************Tiruun keenna dhukkuboota garagaraatiin hub...
02/05/2026

DHUKKUBA VAAYIRASII TIRUU -
Viral Hepatitis
**********************************
Tiruun keenna dhukkuboota garagaraatiin hubamuu danda'a. Isaan keessaa tokko dhukkuba tiruu vaayirasoota tiruutiin (hepatitis virus) dhufudha.

Kanaan alattis, waggoota hedduuf alkoolii baay'isanii dhuguun, qorichoota garagaraa baay'isanii fudhachuun, summii garagaraatiif saaxilamuun, ammeebaan ykn baakteriyoonni tokko tokko tiruu irratti malaa uumuun, walrukuttaa dogongoraa sirna ittisa qaamaatiin mudatuun (autoimmune disease), kuufamuu albuuda aayiranii fi koopparii irraa, kaansarii seelii tiruu irraa ka'uun, kaansaroonni qaama biraa huban gara tiruutti faca'uunii fi rakkinna ujummoo hadhooftuu irraa kan ka'een tiruun keenna dhukkubsachuu (miidhamuu) dandeessi.

Akkuma asii olitti eerame, sababoota tiruun dhukkubsachuu dandeettuuf keessaa tokko vaayirasoota tiruuti. Vaayirasoonni tiruu (hepatitis virus)—vaayirasoota gartuu (gosa) garagaraa ta'anii isaan irra-jireessaan tiruu miidhaniidha. Vaayirasiin kunniin 'hepatitis (A, B, C, D, fi E) virus' jedhamanii beekkamu. Qubee A, B, C, jedhu kana kan argatan tartiiba ittiin qorannoon adda baafamaniin. Hunda dura hepatitis A virus kan argame yoo ta’u, itti aanee B, achi C jedhaa deema jechuu.

Hepatitis A, B, C, D fi E kulkulfannaa (inflammation) tiruu fidu. Isaan keessaa hepatitis A fi E dhukkuba tiruu ykn kulkulfannaa tiruu yeroo gabaabaaf turee badu kan fidan yoo ta'u;

Hepatitis B fi C’n ammoo carraa dhukkuba vaayirasii tiruu yeroo dheeraaf (baatii jahaa oliif) nama irra turu fiduu qabu. Hepatitis D ammoo kophaa isaa of danda'e dhukkuba fiduu baatus, tiruu kanaan dura hepatitis B’n miidhamte irratti dabalamuun (ykn hepatitis B waliin ta'uun) dhukkuba tiruu yeroo dheeraa (chronic viral hepatitis) namatti fida.

Hepatitis A fi E:
Qulqullina dhabuu nyaataafi dhugaatii irraa kan nama qaban. Dhukkubni tiruu vaayirasii A’n dhufu yeroo gabaabduuf tiruu haalaan miidhuu danda'uyyuu, rakkinnaa fi xaxaawwan yeroo dheeraatiif tiruu hinsaaxilu. Otoo hin yaalamin ofinuu baduu ykn fayyuu danda'a. Dhukkubni tiruu vaayirasii E’n dhufu turtii yeroo gabaabdu booda ofuma isaati baduu kan danda'u ta'uyyuu, darbee darbee tiruun yeroo gabaabdu san keessatti akka dadhabduu fi dadhabuu san irraallee xaxaawwan adda-addaa akka qaama mudatan gochuun hanga du’aatti nama geessuu danda’a. Inni kun akkuma vaayirasii tiruu A san dhukkuba tiruu yeroo dheeraa hin fidu. Dhukkuba fidee yeroo torbaan lamaa hanga jahaatti qaama keessaa ni bada. Haa ta'u malee, haadhoolii ulfaa fi namoota dandeettiin dhukkuba ittisuu isaanii gad-aanaa ta'e irratti hammaachuun (kulkula tiruu cimaa) fiduun lubbuu galaafachuu danda’a.

Hepatitis B, C, fi D:
Tooftaaleen itti isaan nama hubame irraa kaanitti daddarbaniin: karaa saalqunnamtiin, waan qara qabu waliin fayyadamuun, dhiigaafi dhangala'aa nama dhukkubicha qabu irraa bahaniif ofeeggannoo malee saaxilamuun, haadhaa irraa gara ilmaa yeroo dahumsaafi achi booda jiraniin, dhiiga nama dhukkubicha qabuu fudhachuu fa'aan daddarbu.

Waa'ee vaayirasiilee tiruu kana: haala, amala, karaalee ittiin daddarban, xaxaawwan isaan fidan, of-eegganno godhamu, talaallii isaanii fi hordooffi barbaachisu irratti, akkasumas qorannoolee isaaniif godhamaniifi qajeeltowwan yaala isaanii kopha kophaan baldhinnaan Kitaaba BU’UURA FAYYAA irraa ni argatu.
--
--
Fayyaa ta'aa, fayyaa dahaa!
Horaa, bulaa, deebanaa!
---
Dr. Nuredin Luke

Seenaa dhala-namaa keessatti taateewwan ijoon haala addunyaa fi jireenya ilma namaa jijjiiran muraasa. Taateewwan akkasi...
01/05/2026

Seenaa dhala-namaa keessatti taateewwan ijoon haala addunyaa fi jireenya ilma namaa jijjiiran muraasa. Taateewwan akkasii san keessaa murteessaan tokko bara 1760-moota keessa namni lammii Ingiliz, Jams Watt jedhamu, motora hurkaa (steam engine) fooyyessee hojjachuu isaati.

Hojiin Jams Watt kun haala jireenya ilma namaa bifa hedduun jijjiire. Akka babaldhatiinsi (warraaqsii) industirii jalqabu godhe. Warraaqsa Industirii dhuma jaarraa kudha saddeetaffaa jalqabe kana hordofee hojiileen humna-namaatiin hojjatamaa turan hedduun gara maashiniiwwan adda addaatiin hojjatamuutti ce’an. Imalli dura lafoo fi fardaan guyyaa heddu keessatti godhamu—baabura motora hurkaatiin hojjatuun turtiin isaa daran gabaabbate. Uffata qara namni torbaanota xaaree harka isaatiin fooyee hodhu, warshaalee keessatti yeroo gabaabaa keessatti maashiniwwaniin baay'innaan oomishuun danda’ame. Wantoonni humna namaatiin guyyootaan hojjataman hedduun, gara maashiniiwwaaniin sa'aa muraasa keessatti hojjatamuutti ce'an.

Haalli kunis namoonni baadiyaa irraa gara magaalaa akka baay'innaan galan; haalli hojii isaanis qonna irraa gara warshaalee keessatti dalaguu akka ce’aa dhufu godhe. Haalli kun ammoo hojjataa fi hojjachiisaa uume.

Hojjachiistonni (abbootiin qabeenyaa fi industirii) laakkofsaan muraasa garuu qabeenyi horatan ammoo guddaa ta’e. Hojjattoonni hojii irratti dadhabanis wanti isaan argatan muraasa qofa. Mirgas hinqaban ture. Dafqaa oolanis wantii waan itti dafqan san irraa argatan hagoo.

Kun ammoo gita hawaasummaa (social class) uume. Gitni hawaasummaa kunis abbootii qabeenyaa (the bourgeoisie) fi hojjjattoota (the proletariat) uuma. Garaagarummaan qabeenyaa, mirgaa fi haala jireenyaa isaan jiddutti jiru baldhataa deemuu isaa irratti walfalmiin ka’uu jalqabe. Boodarra Karl Marx (fi Frederick Engels) faati wanti kun sirrii miti jedhanii yaada babaldhaa kaasanii barreessan. Yaadni isaanii sun jaarra tokkoo oliif ilaalchota ijoo addunyaan irratti walfalmu ta’an. Ilaalchonni sun erga ammaas manneen barnootaatti ni baratamu.

Yeroo warraaqsi industirii jalqabu fi itti aanee babaldhatu san wantootni jireenya ilma namaa foyyessan hedduun kalaqamuu danda’anii jiru. Haa ta'u malee haalli qabiinsa hojjatootaa gaarii hinturre. Guyyaa keessatti hanga sa'aa 12-15 itti-fuufiinsaan dalagu. Mirga hinqaban. Kaffaltiin ka'umsaa xiqqaan (minimum wage) hinjiru. Tobaan guutuu hojjatu. Guyyaan boqonnaa hin jiru. Dafqanii hojjatanis wanni isaan argatan waan xiqqoo. Roorron kun hundi walitti ida'amee akka hojjattoonni morman godhe. Duula hojii dhaabuu gaggeessan. Haalichi gara mormii cimaatti ce'e. Mormii saniinis milkaayanii mirga argatan. Guyyaan hardhaa kunis akka guyyaa dafqaan bultootaatti akka kabajamu bara 1890moota keessa gochuu danda'an.

Guutuu addunyaatti (biyya keennas dabalatee) guyyaan hardhaa kun (May 1st — May Day) ni kabajama (yaadatamee oola).

Garuu biyyi teenna hardhas seera kaffaltii xiqqaa dhumaa (minimum wage) hinqabdu. Qarshii foon kiiloo lamaa hinbitneen namoonni baranne jedhaniifi hinbarannes ji'a guutuu nama dafqisiisu. Waan ofii laaqana tokko nyaataniin—hojjataa isaan jala jiruuf akka mindaatti ji'aaf kaffaluufi. Biyyi keenna guyyaa dafqaan bultootaa yaadachuu irra tartee yoom seera kaffaltii xiqqaa dhumaa (minimum wage law) qabaachuuf deemti laata?

Where Medicine and Sport intersect: NutritionDr Berry Right Medical Consultancy is a physician-led metabolic health prac...
25/04/2026

Where Medicine and Sport intersect: Nutrition

Dr Berry Right Medical Consultancy is a physician-led metabolic health practice based in Addis Ababa, Ethiopia, focused on disease prevention, early intervention, and physiological restoration through structured lifestyle programs.

Dr Berry Right Medical Consultancy is pleased to announce that it is a Platinum Level Sponsor of Nikatehilina for today’s UFC MMA fight; the first of its kind in Ethiopia

This is more than a sporting event for us.

It represents discipline, structure, consistency and what the human body is capable of when it is properly trained, properly nourished, and properly guided.

That is the same foundation we work on every day in our clinical practice.

We work from a simple clinical observation:

Many of the chronic conditions we manage today do not start as diseases. They begin as silent metabolic dysfunction, building slowly over years before showing up as diabetes, hypertension, fatty liver, or cardiovascular disease.

That is where our work begins.

Not only when disease is established, but earlier where prevention is still possible.

And when patients come later, we focus on restoring function not just controlling numbers.

Our approach integrates targeted nutrition, preservation and rebuilding of lean mass, and structured physical activity supported by continuous education and accountability.

OUR CORE VALUES

Prevention First
We prioritize preventing disease by identifying and addressing early metabolic dysfunction.

Root-Cause Approach
We focus on underlying drivers rather than isolated clinical endpoints.

Physiology First
We work with human biology; not against it.

Muscle as a Health Asset
We treat skeletal muscle as a key organ in both prevention and recovery.

Food Quality Over Caloric Arithmetic
We emphasize whole, structured nutrition over calorie-focused approaches.

Movement as a Biological Signal
Exercise is prescribed to preserve function, not just burn energy.

Function Alongside Numbers
We value real-world capacity strength, waist, performance alongside lab results.

Patient Education and Ownership
We believe lasting outcomes come from understanding and participation.

Structured, Accountable Care
Consistency and follow-up are built into our model.

Complementary Care Model
We support and work alongside primary physicians.

A Simple Thought

If we wait until disease becomes obvious, we are already late.

But if we act earlier — with the right nutrition, the right movement, and the right structure — we change the trajectory completely.

That is where we choose to work.

Contact & Location

📞 0911581692

DrBerry Health Consultancy
Gerji (Totot), Addis Ababa

Right Medical Consultancy
Bole, DH Geda Tower, Addis Ababa

Vacancy Announcement ‎‎We are looking to hire qualified health professionals with the following positions and requiremen...
17/04/2026

Vacancy Announcement

‎We are looking to hire qualified health professionals with the following positions and requirements:

‎Available Positions
‎- BSc Nurse
‎- Clinical Nurse
‎- Medical Laboratory Technologist (MLT)

‎Requirements
‎* Minimum 2 years of relevant work experience
‎* Valid professional license
‎* Clearance letter
‎* Experience letter from previous institution(s)

‎Working Place: Internal Medicine Clinic

‎Salary is negotiable and interesting
‎Benefits:
‎* Free Housing
‎* Night Duty Commission

‎Interested and qualified applicants are invited to apply by sending their CV via telegram ( ) or phone number: +251964441187

12/04/2026

Mariin araaraa Islamabad-itti Ameerikaa fi Iraan jiddutti godhamaa ture haasaa sa'aatii 21 fudhate boodas waliigaltee malee xumuramee jira. Mariin araaraa kun guyyoota itti-aanaan itti fuufuu ykn dhiisuu isaa irratti ammaaf wanti adda bahee beekame hinjiru.

Maanguddoodha. Waggoota afurtamaa oliif biyyaafi ummata isaanii tajaajilaa turan. Umrii dheeraa kana keessatti—fayyaa ha...
11/04/2026

Maanguddoodha. Waggoota afurtamaa oliif biyyaafi ummata isaanii tajaajilaa turan. Umrii dheeraa kana keessatti—fayyaa hawaasaa eeguuf halkanii-guyyaa xaaraniiru, dhibee balleessuufi hawaasa fayya-qabeessa ta'e ijaaruuf qooda isaanii bahatanii jiru. Silaa maanguddummaa (umrii) isaanii qofaafuu kabajamuu qabu ture. Tajaajila nuuf kennaa turaniif haa galatooman. Lakk. Herreega Baankii armaan gadiitiin waan dandeennuun hamilee isaanitti haa horruu!

CBE
1000186120268
Wako Kedir Tuge

Address

Y
Kofele
X

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Dr. Nuredin Luke posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Practice

Send a message to Dr. Nuredin Luke:

Share

Category