18/12/2025
"Szczególnie tragicznym przypadkiem zahamowania rozwojowego, który dotyka wiele osób z traumą, jest utrata siły woli i własnej motywacji. Wielu rodziców destrukcyjnie reaguje na kiełkującą w dzieciach inicjatywę. Jeśli tak się dzieje przez całe dzieciństwo, osoba, która doświadczyła traumy, może w dorosłym życiu czuć się zagubiona i nie umieć znaleźć sobie żadnego celu. Dryfować przez życie bez steru i wiosła.
Ponadto nawet jeśli ofierze uda się wyznaczyć sobie jakieś cele, może mieć ona problemy z utrzymywaniem przez dłuższy czas konsekwentnego wysiłku i skupienia. Przezwyciężenie tego rodzaju problemu ma kluczowe znaczenie, ponieważ najnowsze badania psychologiczne pokazują, że wytrwałość – nawet bardziej niż inteligencja czy wrodzony talent – stanowi kluczową cechę psychologiczną, która warunkuje satysfakcję z życia.
Pracowałem z wieloma osobami, które utknęły w tego rodzaju dorosłej bezradności. Ludzie, którzy z tego stanu wychodzą, zazwyczaj mocno angażują się w przeżywanie żałoby prowadzące do ekspresji złości (…). Umiejętność wykorzystywania siły woli wydaje się powiązana ze zdolnością do zdrowego wyrażania złości. Gdy wystarczająco powrócimy do zdrowia, będziemy w stanie nauczyć się, jak kształtować w sobie siłę woli."
Pete Walker, Złożone PTSD. Od przetrwania do pełni życia. Proces powrotu do zdrowia po traumie dziecięcej, przeł. Juliusz Okuniewski, Paweł Malinowski, Harmonia Universalis, Gdańsk 2024, s. 47-48.
fot Louis Galvez
