09/08/2026
- Προλαβαίνουμε; -
Tι, μήπως δεν έχουμε κάνει αρκετά;
Δεν έχουμε κάνει αρκετά ώστε να είμαστε, έστω για λίγο, σε έναν βαθμό ικανοποιημένοι με αυτό που έχουμε κάνει;
Με αυτό που έχουμε ανακαλύψει, με αυτό που έχουμε κατορθώσει, με αυτό που έχουμε εφεύρει, με αυτό που συνεχίζουμε να βελτιώνουμε, να επεκτείνουμε, να επιταχύνουμε;
Δεν έχουμε κατακτήσει αρκετά;
Δεν έχουμε θεραπεύσει αρκετά;
Δεν έχουμε δημιουργήσει αρκετά;
Δεν έχουμε μετακινήσει αρκετά τα όρια του δυνατού;
Δεν έχουμε συσσωρεύσει αρκετή γνώση, τεχνολογία, πλούτο, πληροφορία, ταχύτητα, επιλογές;
Δεν έχουμε φτάσει αρκετά μακριά;
Και, κυρίως, δεν έχουμε κάνει αρκετά ώστε να πάρουμε μια ανάσα;
Μια πραγματική ανάσα.
Όχι την ανάσα του ανθρώπου που σταματά για λίγα δευτερόλεπτα μόνο και μόνο για να συνεχίσει να τρέχει.
Όχι μια παύση ανάμεσα σε δύο υποχρεώσεις, δύο στόχους, δύο παραγωγικές δραστηριότητες.
Αλλά μια παύση ουσιαστική.
Μια στιγμή κατά την οποία θα μπορούσαμε να κοιτάξουμε πίσω και να πούμε:
Αρκετά. Για λίγο ας μην κάνουμε τίποτα.
Ας δούμε τι κάναμε. Ας δούμε πού φτάσαμε.
Ας δούμε πού πηγαίνουμε.
Και ίσως, κυρίως, ας δούμε αν θέλουμε πράγματι να συνεχίσουμε να πηγαίνουμε προς τα εκεί.
Γιατί έχουμε φτάσει σε μια παράξενη ιστορική συνθήκη.
Ο άνθρωπος έχει αποκτήσει δυνατότητες που οι προηγούμενες γενιές δεν μπορούσαν ούτε να φανταστούν. Μπορεί να επικοινωνεί σχεδόν στιγμιαία με οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη. Μπορεί να ταξιδεύει σε λίγες ώρες αποστάσεις που κάποτε απαιτούσαν μήνες.
Μπορεί να βλέπει μέσα στο ανθρώπινο σώμα, να χειρίζεται τεράστιες ποσότητες γνώσης, να κατασκευάζει μηχανές που μαθαίνουν, να επεμβαίνει στη βιολογία, να προσομοιώνει πραγματικότητες, να κοιτάζει προς το διάστημα.
Έχουμε δημιουργήσει έναν πολιτισμό πρωτοφανούς τεχνικής ισχύος.
Κι όμως, κάπου μέσα σε αυτή την πρωτοφανή ικανότητά μας να κάνουμε, φαίνεται να έχουμε χάσει ένα μέρος της ικανότητάς μας να ρωτάμε γιατί.
Γιατί πρέπει να κάνουμε κι άλλο;
Γιατί πρέπει να παράγουμε κι άλλο;
Γιατί πρέπει να καταναλώνουμε κι άλλο;
Γιατί πρέπει να ... βελτιώνουμε διαρκώς;
Γιατί πρέπει να γινόμαστε διαρκώς καλύτεροι, ταχύτεροι, πλουσιότεροι, νεότεροι, πιο όμορφοι, πιο αποδοτικοί, πιο επιτυχημένοι;
Ποιος αποφάσισε ότι η ζωή πρέπει να είναι μια διαρκής υπέρβαση του προηγούμενου εαυτού μας;
Και πότε ακριβώς η εξέλιξη έπαψε να είναι επιλογή και έγινε υποχρέωση;
Ίσως αυτή να είναι μία από τις βαθύτερες αντιφάσεις του σύγχρονου ανθρώπου: έχει μάθει να θεωρεί κάθε όριο αποτυχία.
Το «αρκετό» μοιάζει πλέον σχεδόν με ήττα.
Αν έχεις αρκετά, πρέπει να αποκτήσεις περισσότερα.
Αν είσαι επιτυχημένος, πρέπει να γίνεις ακόμη πιο επιτυχημένος.
Αν έχεις χρήματα, πρέπει να αυξήσεις τα χρήματά σου.
Αν είσαι όμορφος, πρέπει να παραμείνεις νέος.
Αν έχεις γνώση, πρέπει να αποκτήσεις περισσότερη.
Αν έχεις δύναμη, πρέπει να αποκτήσεις μεγαλύτερη.
Αν έχεις επιρροή, πρέπει να διευρύνεις την επιρροή σου.
Και αν, κάποια στιγμή, πεις «είμαι εντάξει», το σύστημα γύρω σου θα σου ψιθυρίσει σχεδόν αμέσως:
Όχι. Δεν είσαι. Κάτι σου λείπει.
Κάπου υπάρχει κάποιος που έχει περισσότερα.
Κάπου υπάρχει ένα καλύτερο σώμα.
Μια μεγαλύτερη καριέρα.
Ένα μεγαλύτερο σπίτι.
Ένα καλύτερο αυτοκίνητο.
Μια πιο ενδιαφέρουσα ζωή.
Περισσότερους followers.
Περισσότερες εμπειρίες.
Περισσότερη αναγνώριση.
Κι έτσι ο άνθρωπος δεν ζει πλέον μόνο μέσα στον χρόνο.
- Κυνηγά τον εαυτό του μέσα στον χρόνο -
Τι κυνηγάμε γνωρίζετε;
Ίσως εδώ να βρίσκεται η μεγάλη παγίδα της εποχής μας.
Δεν χρειάζεται πλέον κάποιος να μας καταπιέζει φανερά.
Αρκεί να μας πείσει ότι δεν είμαστε ποτέ αρκετοί.
Ο άνθρωπος που αισθάνεται ανεπαρκής είναι ένας άνθρωπος εύκολα κατευθυνόμενος.
Καταναλώνει περισσότερο.
Εργάζεται περισσότερο.
Συγκρίνεται περισσότερο.
Αγωνιά περισσότερο.
Φοβάται περισσότερο.
Και, τελικά, αγοράζει περισσότερο.
Έτσι η ανασφάλεια μπορεί να γίνει οικονομικό μοντέλο.
Η σύγκριση μπορεί να γίνει αγορά.
Η μοναξιά μπορεί να γίνει προϊόν.
Η αυτοαμφισβήτηση μπορεί να γίνει υπηρεσία.
Και η ίδια η αναζήτηση του εαυτού μπορεί να μετατραπεί σε ακόμη ένα καταναλωτικό project.
Αναρωτιέμαι, λοιπόν, πραγματικά:
- Τι άλλο περιμένουμε από τον λυσσασμένο άνθρωπο της εποχής μας;
Τι άλλο ζητάμε από έναν άνθρωπο που μοιάζει να μην βρίσκει γιατρειά από την ανισορροπία της ίδιας του της ύπαρξης;
Έναν άνθρωπο που έχει μάθει να κοιτάζει τον εαυτό του διαρκώς μέσα από έναν καθρέφτη, αλλά δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να κοιτάξει μέσα του.
Photo :
NASA, Protostar L1527 See less
