Βασιλική Μάντζιου

16/07/2026

Στον απόηχο της συναυλίας των Cure και με αφορμή συζητήσεις για τις εντυπώσεις που προκάλεσαν σε όσους ήμασταν εκεί, ένιωθα χαρά και ευγνωμοσύνη που βρέθηκα εκεί. Κάθε γενιά έχει τις μουσικές που τη συνόδευσαν στην ενηλικίωση. Στη δική μας γενιά υπήρχαν συγκροτήματα που κατάφεραν να γίνουν κάτι περισσότερο από μουσική και μετατραπούν σε τόπους μνήμης. Οι Cure είναι ένας τέτοιος τόπος, είναι ο δικός μας τόπος. Χθες η συναυλία των Cure μια σπάνια στιγμή συνάντησης με τον χρόνο. Όχι με τον χρόνο του ρολογιού, αλλά με τον εσωτερικό μας χρόνο· εκείνον που κρατά ζωντανές όλες τις προηγούμενες εκδοχές του εαυτού μας.
Η γενιά μας μεγάλωσε μέσα στην ορμή του πανκ. Το πανκ δεν ήταν απλώς ένας γρήγορος ήχος ή μια αισθητική πρόκληση. Ήταν μια κραυγή απέναντι σε έναν κόσμο που έμοιαζε προκαθορισμένος. Ήταν η ανάγκη να υπάρξεις με τους δικούς σου όρους, ακόμη κι αν αυτό σήμαινε να μείνεις μόνος. Ήταν μια διαρκής υπενθύμιση ότι η ελευθερία έχει κόστος και ότι η αυθεντικότητα δεν χαρίζεται. Οι Cure γεννήθηκαν μέσα σε αυτό το κλίμα, αλλά διάλεξαν έναν διαφορετικό δρόμο. Εκεί όπου το πανκ φώναζε, εκείνοι ψιθύριζαν. Εκεί όπου άλλοι ύψωναν τη γροθιά, εκείνοι κοίταζαν προς τα μέσα. Έδωσαν φωνή σε συναισθήματα που δύσκολα ομολογούνται: στη μοναξιά, στην αβεβαιότητα, στην εύθραυστη ομορφιά του έρωτα, στον φόβο της απώλειας, στην αγωνία του χρόνου. Σε συναισθήματα που συντονίζονται, που συνηχούν με τα συναισθήματα κάθε εφήβου που αναζητά, θέτει ερωτήματα, ματαιώνεται, πενθεί και ταυτόχρονα ελπίζει και ονειρεύεται. Δεν μπορώ να ξέρω από μουσική άποψη γιατί η μουσική τους άντεξε. Ως υπαρξιακή θεραπεύτρια μπορώ να πω πως άντεξε γιατί δεν μιλούσε για μια εποχή αλλά για την ανθρώπινη υπόσταση, γιατί προσπαθούσε να δώσει απαντήσεις σε πανανθρώπινα υπαρξιακά ερωτήματα
Στην δεκαετία των πενήντα, έχουμε πια συναντηθεί με τα μεγάλα υπαρξιακά γεγονότα. Έχουμε αγαπήσει, αγαπηθεί, πονέσει, ματαιωθεί, έχουμε αποχαιρετήσει σχέσεις, φίλους, αγαπημένους μας. Έχουμε δει σχέσεις να τελειώνουν, παιδιά να μεγαλώνουν, σώματα να αλλάζουν, όνειρα να πραγματοποιούνται ή να εγκαταλείπονται. Έχουμε μάθει ότι η ζωή δεν είναι μια ευθεία πορεία προς την ευτυχία αλλά μια συνεχής διαπραγμάτευση με την αβεβαιότητα. Βρισκόμαστε στη στιγμή της πρόσκλησης. Στη στιγμή που καλούμαστε να απαντήσουμε ξανά στο ίδιο ερώτημα: «Ποιος είμαι τώρα;». Όχι ποιος ήθελα να γίνω στα είκοσι, ούτε ποιος περιμένουν οι άλλοι να είμαι σήμερα. Αλλά ποιος επιλέγω να είμαι, γνωρίζοντας πλέον ότι ο χρόνος δεν είναι ανεξάντλητος.
Ίσως γι' αυτό η χθεσινή συναυλία απέκτησε τόσο μεγάλη συναισθηματική δύναμη για κάποιους από εμάς , Γιατί δεν λειτούργησε ως απόδραση από την πραγματικότητα αλλά ως συμφιλίωση μαζί της. Κάποιοι από εμάς χθες δεν αναζητήσαμε τη χαμένη νιότη τους. Η νιότη δεν επιστρέφει και, κατά βάθος, κανείς δεν θέλει πραγματικά να επιστρέψει σε αυτήν. Αναζητήσαμε κάτι πιο πολύτιμο: τη συνέχεια της ταυτότητάς μας, την αίσθηση ότι, παρά τις αλλαγές, εξακολουθούμε να είμαστε οι ίδιοι άνθρωποι που κάποτε συγκινηθήκαμε, κλάψαμε, ερωτευτευτήκαμε με αυτούς τους στίχους. Συνδεθήκαμε με την αποδοχή πως δεν ζούμε μόνο στο παρόν. Ζούμε και μέσα στις αναμνήσεις μας, στις επιλογές μας, στις σχέσεις μας και στις ιστορίες που αφηγούμαστε για τον εαυτό μας . Αναγνωρίσαμε πως η ταυτότητα δεν είναι ένα σταθερό αντικείμενο. Είναι μια αφήγηση που ξαναγράφεται διαρκώς.
Όταν ακούσαμε τις πρώτες νότες του Pictures of You ή του A Forest, δεν ενεργοποιήθηκε μόνο η μνήμη. Ενεργοποιήθηκε ολόκληρη η προσωπική ιστορία του καθενός. Οι φίλοι που χάθηκαν. Οι έρωτες που σημάδεψαν μια ζωή. Οι διαδηλώσεις, τα μπαρ, οι κασέτες, οι συζητήσεις μέχρι το ξημέρωμα για το πώς θα μπορούσε να γίνει ο κόσμος λίγο πιο ανθρώπινος.
Οι Cure δεν υπόσχονταν ποτέ ευτυχία. Πρότειναν κάτι πιο ώριμο: ότι μπορείς να σταθείς απέναντι στη θλίψη χωρίς να πάψεις να αγαπάς τη ζωή. Ότι η μελαγχολία δεν είναι εχθρός αλλά μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας. Ότι ακόμη και η επίγνωση της θνητότητας μπορεί να κάνει κάθε στιγμή πιο πολύτιμη.
Ίσως αυτό να ήταν και το βαθύτερο νόημα αυτής της συναυλίας με το οποίο χθες συνδεθήκαμε. Όχι η αναβίωση μιας εποχής, αλλά η επιβεβαίωση μιας ύπαρξης. Μια υπενθύμιση ότι ο άνθρωπος δεν ορίζεται μόνο από την ηλικία του, αλλά από όσα συνεχίζουν να τον συγκινούν. Και εδώ είναι που κάτι έχει μετακινηθεί ανεπαίσθητα μέσα μας. Ναι υπάρχουν ορισμένες εμπειρίες που δεν μας κάνουν να ξεχνάμε τον χρόνο. Μας βοηθούν να τον κατοικήσουμε με μεγαλύτερη επίγνωση.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο ουσιαστική θεραπευτική διάσταση της μουσικής: δεν αλλάζει τα γεγονότα της ζωής μας. Αλλάζει τη σχέση μας με αυτά. Και κάποιες φορές, αυτό είναι αρκετό. Ϊσως τελικά να μην πηγαίνουμε στις συναυλίες για να ακούσουμε τα τραγούδια που αγαπήσαμε. Πηγαίνουμε για να συναντήσουμε τον άνθρωπο που γίναμε χάρη σε αυτά. Και αν, έστω για λίγες ώρες, νιώσαμε ότι όλες οι ηλικίες του εαυτού μας συνυπάρχουν κάτω από τον ίδιο ουρανό, τότε η μουσική έχει ήδη επιτελέσει το πιο βαθύ της έργο: μας έχει θυμίσει ότι μια αυθεντική ζωή δεν μετριέται μόνο με τα χρόνια που πέρασαν, αλλά με τις στιγμές που εξακολουθούν να μας συγκινούν.
Robert Smith σε ευχαριστώ!

20/05/2026

Σκέψεις σχετικά με τις Πανελλήνιες
Αγαπημένε μου έφηβε, αγαπητή μου έφηβη,
Μπορεί να μην γνωριζόμαστε, αλλά ξέρω ακριβώς πού βρίσκεσαι αυτή τη στιγμή: σ’ εκείνη τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην παιδική ανεμελιά που φεύγει και στην ενήλικη ευθύνη που πλησιάζει.
Είσαι μέσα σε ένα καράβι, σε μια φουρτουνιασμένη θάλασσα που λέγεται “Πανελλαδικές”. Κάθε κύμα που σηκώνεται μπροστά σου είναι μια πρόκληση, ένα άγχος, ένας φόβος. Κάποιες στιγμές νιώθεις δυνατός/’η – έτοιμος/η να κατακτήσεις τον κόσμο. Άλλες, σου φαίνεται ότι όλα είναι πάνω από τις δυνάμεις σου. Και όλα αυτά, μέσα σε μια κοινωνία που σε ρωτά συνέχεια «τι θα γίνεις όταν μεγαλώσεις», λες και δεν είσαι ήδη κάτι πολύτιμο.
Ξέρω πως αυτές οι εξετάσεις κουβαλούν φορτίο: προσδοκίες, συγκρίσεις, όνειρα – δικά σου και άλλων. Ξέρω, επίσης, πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να νιώσει μόνος/η μέσα σε αυτό το ταξίδι. Όμως δεν είσαι μόνος. Δεν είσαι μόνη. Πολλοί άνθρωποι – σαν κι εμένα – σε σκέφτονται, σε πιστεύουν και στέκονται δίπλα σου, έστω και σιωπηλά.
Αυτό το γράμμα είναι για σένα. Για να σου θυμίσει κάτι πολύ βασικό.
Θέλω να σου πω κάτι: αξίζεις ήδη. Όχι για τις βαθμολογίες. Όχι για το πόσα γράψεις.
Αλλά γιατί είσαι εδώ, προσπαθείς, αντέχεις, ονειρεύεσαι.
Και αυτή η προσπάθεια είναι η πρώτη μεγάλη σου νίκη.
Δεν κρίνεται όλη σου η ζωή σε λίγες ώρες. Αλλά μπορείς να ανακαλύψεις μέσα σε αυτές τις ώρες, πόσα όμορφα πράγματα κρύβεις μέσα σου.
Με βάση την εμπειρία μου, σου γράφω μερικά «μυστικά», όχι για να σου φορτώσω κι άλλα «πρέπει», αλλά για να σου δώσω κάποιες αληθινές, ανθρώπινες ιδέες, κάποια εργαλεία, που ίσως σε βοηθήσουν να περάσεις αυτή τη φάση πιο δυνατός/η, πιο σοφός/ή, και — το κυριότερο — πιο κοντά στον εαυτό σου. Σαν να σου δίνω μια πυξίδα, για να μη χαθείς στην πίεση και την κούραση. Χρησιμοποίησε ό,τι σου κάνει, και άφησε στην άκρη ό,τι δε σε αφορά.
________________________________________
🔑 Μυστικό 1: Η καθημερινότητα είναι δύναμη
Βάλε ένα σταθερό πρόγραμμα — με απλά βήματα, όχι τιμωρητικά.Η πειθαρχία δεν είναι σκληρότητα. Είναι φροντίδα για τον εαυτό σου.Είναι το «για σένα» που λες στο μέλλον σου.
________________________________________
🔒 Μυστικό 2: Κλείσε για λίγο τον έξω κόσμο
Ναι, ξέρω. Τα social σε κρατούν σε επαφή. Αλλά τώρα, για λίγο, χρειάζεται να είσαι εσύ με τον εαυτό σου. Κάνε το για σένα. Οι φίλοι σου θα είναι εκεί και μετά τις εξετάσεις. Αυτές οι μέρες είναι το δικό σου πεδίο μάχης. Χρειάζεσαι ησυχία.
________________________________________
🔁 Μυστικό 3: Οι επαναλήψεις δεν είναι χάσιμο χρόνου
Ακόμα και αν νομίζεις ότι «δεν το έπιασες», το μυαλό σου το κατέγραψε. Μέσα από τις επαναλήψεις θα δεις πως κάτι που χθες σου φαινόταν δύσκολο, σήμερα το έχεις ήδη μέσα σου.
________________________________________
🧠 Μυστικό 4: Διάβασε - ξαναδιάβασε - κράτα σημειώσεις
Ξεχνάμε γρήγορα, το λέει και η επιστήμη (Ebbinghaus).Μια μικρή ανασκόπηση το βράδυ, θα σε βοηθήσει να κρατήσεις αυτό που μόλις έμαθες.Σημείωσε απλά, με δικά σου λόγια. Σαν να εξηγείς στον εαυτό σου.
________________________________________
📣 Μυστικό 5: Γίνε δάσκαλος του εαυτού σου
Θες να δεις αν όντως το κατάλαβες; Δοκίμασε να το εξηγήσεις σε κάποιον.
Στη μαμά, στον φίλο σου, στη γιαγιά σου! Αν το πεις απλά και το καταλάβουν, τότε είσαι εκεί. Το έχεις.
________________________________________
✍️ Μυστικό 6: Στη διάρκεια της εξέτασης, στρατηγική!
Δες πρώτα όλα τα θέματα. Ξεκίνα από αυτό που σε γεμίζει αυτοπεποίθηση. Αν κολλήσεις, άφησέ το για λίγο. Δώσε στον εγκέφαλό σου ανάσα. Η προσοχή σου είναι σαν φακός. Χρειάζεται φροντίδα για να φωτίζει σωστά.
________________________________________
🧘‍♀️ Μυστικό 7: Σταμάτα να μαλώνεις τον εαυτό σου
Όλοι έχουμε μέσα μας μια φωνή που μας κρίνει. Αντί για αυτή, βάλε μέσα σου μια φωνή προπονητή. Πες στον εαυτό σου λόγια που θα έλεγες σε έναν φίλο σου που δυσκολεύεται. «Είσαι αρκετός/ή. Έχεις κάνει πολλά. Κάνε τώρα το καλύτερο που μπορείς.»
________________________________________
🧩 Μυστικό 8: Μην κυνηγάς την τελειότητα — αναζήτησε την πρόοδό σου
Το θέμα δεν είναι να είσαι τέλειος/α. Είναι να είσαι λίγο καλύτερος/η από χθες. Αυτό είναι εξέλιξη. Αυτό είναι νίκη.
________________________________________
💛 Μυστικό 9: Να θυμάσαι το πιο σημαντικό
Οι Πανελλήνιες είναι σημαντικές, αλλά δεν είναι τα πάντα. Η ζωή σου είναι πολύ μεγαλύτερη από έναν βαθμό. Και εσύ είσαι πολύ πιο ικανός από ό,τι νομίζεις.
Η μέρα σου θα έρθει — και θα είναι δική σου.
________________________________________
📌 Υστερόγραφο:
Μην ξεχάσεις να φας, να κοιμηθείς καλά, να βγεις λίγο στον ήλιο, να γελάσεις με έναν φίλο, να κλάψεις αν το χρειάζεσαι. Αυτό το ταξίδι, το ζεις ολόκληρος/η, όχι μόνο σαν “υποψήφιος/α”.
Σε πιστεύω. Και είμαι περήφανη για σένα — όχι για το αποτέλεσμα, αλλά για τη δύναμή σου να προσπαθείς.
Καλή επιτυχία, γενναίε άνθρωπε. Είσαι ικανός. Και αξίζεις.
Με εκτίμηση,
📬 Κάποια που ξέρει πώς είναι να αγωνίζεσαι

20/05/2026

Πανελλήνιες και Άγχος: Πώς να Στηρίξουμε τα Παιδιά μας σε μια Κρίσιμη Καμπή της Ζωής τους

Η επιστημονική προσέγγιση στην ψυχολογική ενίσχυση των εφήβων εν μέσω εξετάσεων και κοινωνικής πίεσης

Αυτή την περίοδο πληθαίνουν τα αιτήματα από γονείς για το πώς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά τους «να μην αγχώνονται εν όψει των εξετάσεων», είτε αυτές είναι ενδοσχολικές είτε είναι Πανελλαδικές, και να μειώσουν τις εντάσεις που μπορεί να υπάρχουν στην καθημερινότητά τους. Πολλοί από τους γονείς, έχοντας το βιώσει και οι ίδιοι, γνωρίζουν καλά ότι οι Πανελλαδικές εξετάσεις είναι μια πολύ απαιτητική και αγχωτική διαδικασία.
Η περίοδος των εξετάσεων αποτελεί μια χρονική φάση όπου ο έφηβος αξιολογείται για τη 12χρονη ακαδημαϊκή του πορεία, καλείται να αποχαιρετήσει τη σχολική ζωή και να πάρει αποφάσεις. Είναι αναμενόμενο η διαδικασία αυτή να συνοδεύεται από ψυχολογική φόρτιση, ανασφάλεια και άγχος για το μέλλον. Η επιτυχία ή η αποτυχία σηματοδοτεί την είσοδο ή όχι στην ανώτατη εκπαίδευση, κάτι που για πολλούς σημαίνει την αρχή για την κατάκτηση της αυτονομίας και την ενήλικη ζωή.
Κοντά στους μαθητές που δίνουν Πανελλαδικές είναι οι καθηγητές, οι φίλοι και –πάνω από όλους– οι γονείς. Οι τελευταίοι βιώνουν την περίοδο των εξετάσεων με την ίδια αγωνία και το ίδιο άγχος. Για πολλούς, η επιτυχία των παιδιών τους λειτουργεί ως επιβεβαίωση των δικών τους κόπων και –ασυνείδητα πολλές φορές– συνδέεται με την προσωπική τους επιτυχία ως γονείς. Όμως, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι Πανελλαδικές εξετάσεις είναι μία από τις πολλές δοκιμασίες που θα συναντήσει ένας άνθρωπος στη ζωή του — και δεν καθορίζουν το ποιος είναι ή τι μπορεί να πετύχει.
Άγχος και εφηβεία: Μια φυσική –και πολύπλοκη– αντίδραση
Η περίοδος των Πανελληνίων συμπίπτει με το πέρασμα του εφήβου στην ενήλικη ζωή, μια φάση έντονων αλλαγών σε βιολογικό, συναισθηματικό, γνωστικό και κοινωνικό επίπεδο. Είναι μια εποχή που ο νέος θέτει στόχους, ονειρεύεται, αναζητά την ταυτότητά του και αποπειράται να αυτονομηθεί. Οι αυξημένες απαιτήσεις των εξετάσεων έρχονται να προστεθούν σε αυτή την ήδη εύθραυστη ισορροπία, κινητοποιώντας συχνά έντονο άγχος.
Το άγχος του εφήβου εκδηλώνεται με πολλούς τρόπους:
• Ψυχοσωματικά: κεφαλαλγίες, γαστρεντερικές ενοχλήσεις, εξανθήματα, διαταραχές ύπνου και διατροφής, εφίδρωση, ταχυκαρδίες.
• Διανοητικά: αρνητικές σκέψεις, αδυναμία συγκέντρωσης, εξασθένηση μνήμης, μείωση αυτοπεποίθησης.
• Συναισθηματικά: ευσυγκινησία, ευερεθιστότητα, αίσθημα αποτυχίας, φόβος απογοήτευσης των γονιών.
• Συμπεριφορικά: εκνευρισμός, χρήση ουσιών (κάπνισμα, αλκοόλ), απομόνωση.
Πολύ συχνά, πίσω από αυτό το άγχος, κρύβεται η σκέψη: «Μήπως αποτύχω;», «Μήπως δεν είμαι αρκετός;», «Μήπως δεν φανώ αντάξιος των προσδοκιών των γονιών μου;»
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
Ο ρόλος των γονιών σε αυτή τη φάση είναι καθοριστικός. Όπως επισημαίνει η ψυχολογία, το άγχος είναι φυσιολογικό όταν κινητοποιεί το άτομο να δώσει τον καλύτερο του εαυτό. Γίνεται προβληματικό όταν υπερβαίνει τα όρια της αντοχής και επηρεάζει τη λειτουργικότητα. Εκεί ακριβώς είναι που οι γονείς καλούνται να παρέμβουν υποστηρικτικά, όχι πιεστικά.
Πώς να ενισχύσετε σωστά το παιδί σας:
1. Αναγνωρίστε το άγχος χωρίς να το κατακρίνετε. Επιτρέψτε του να το εκφράσει χωρίς φόβο κριτικής.
2. Αποσυνδέστε την επιτυχία του παιδιού από τη δική σας αξία ως γονείς. Αν εσείς νιώθετε απογοήτευση, εκείνο θα τη βιώσει ως απόρριψη.
3. Δείξτε εμπιστοσύνη στις ικανότητές του. Πείτε του ότι είστε περήφανοι για την προσπάθεια, όχι μόνο για το αποτέλεσμα.
4. Καλλιεργήστε τη συζήτηση. Μιλήστε καθημερινά, όχι μόνο για το διάβασμα. Ενθαρρύνετε το παιδί να εκφράζει τις σκέψεις και τους φόβους του.
5. Υποστηρίξτε τη ρουτίνα του. Ύπνος, ξεκούραση, υγιεινή διατροφή και μικρά διαλείμματα είναι εξίσου σημαντικά με τη μελέτη.
6. Μην μεταδίδετε το δικό σας άγχος. Αν δεν μπορείτε να το διαχειριστείτε, ζητήστε στήριξη.
Η Helen Kennerley τονίζει ότι το περιβάλλον ηρεμίας και εμπιστοσύνης είναι προϋπόθεση για να αισθανθεί το παιδί ασφαλές. Κι αυτό το περιβάλλον χτίζεται καθημερινά – όχι την παραμονή των εξετάσεων.
Τι διδάσκουν οι Πανελλαδικές πέρα από τη γνώση
Οι εξετάσεις δεν είναι μόνο μια δοκιμασία γνώσεων, αλλά και ένα πεδίο μάθησης ζωής. Είναι μια ευκαιρία για το παιδί να εξασκηθεί στην επιμονή, τη διαχείριση της αποτυχίας, την αναγνώριση των ορίων του. Κι αν κάτι πάει στραβά, δεν σημαίνει αποτυχία ζωής, αλλά ανάγκη για επαναπροσδιορισμό στόχων.
Ο γονιός που μεταδίδει στο παιδί το μήνυμα «η αξία σου δεν εξαρτάται από το αποτέλεσμα», το θωρακίζει απέναντι στις πιο δύσκολες μελλοντικές εξετάσεις — αυτές που δεν διοργανώνονται από το Υπουργείο Παιδείας, αλλά από τη ζωή.
________________________________________
📚 Βιβλιογραφία και πηγές:
• Sigmund Freud, Το Άγχος, Εκδ. Δαμιανός
• Tom Cox, Stress, Εκδ. Ωρόρα
• Helen Kennerley, Overcoming Anxiety, Robinson London, 1997
• David Burns, The Feeling Good Handbook, New American Library, 1980
• Păduraru, M. E. (2019). Coping strategies for exam stress. Mental Health: Global Challenges Journal, 1(1), 64–66
• G Jain (April, 2018). Αcademic Stress amongst students: a review of Literature, Prestige e-Journal of Management and Research, Volume 4 Issue 2 (October, 2017) and Volume 5 Issue 1
________________________________________
📌 Ας μην ξεχνάμε: Οι εξετάσεις είναι απλώς ένα μέρος της ζωής του εφήβου – δεν είναι η ίδια η ζωή.

24/04/2026

In this video you learn everything about Post Intensive Care Syndrome Family.For more information about this subject, visit: www.icconnect.nl.

10/03/2026

Πώς να μιλήσουμε στα παιδιά για τoν πόλεμο

Ο πόλεμος και οι ένοπλες συγκρούσεις αποτελούν τραυματικά κοινωνικά φαινόμενα με σοβαρές συνέπειες για τα παιδιά, ακόμα και όταν αυτά δεν εμπλέκονται άμεσα στις συγκρούσεις. Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από άμεση πρόσβαση σε ειδήσεις και εικόνες μέσω των μέσων μαζικής ενημέρωσης και του διαδικτύου. Αυτή η συνεχιζόμενη έκθεση σε βίαιες εικόνες μπορεί να προκαλέσει άγχος, φόβο και τραυματικές αντιδράσεις στα παιδιά (UNICEF, 2022). Για τον λόγο αυτό, η σωστή και παιδαγωγικά κατάλληλη συζήτηση με τα παιδιά από γονείς και εκπαιδευτικούς είναι κρίσιμη.
Ψυχολογικές επιπτώσεις του πολέμου στα παιδιά
Έρευνες δείχνουν ότι η έκθεση παιδιών στον πόλεμο — είτε άμεσα είτε έμμεσα — έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχολογία τους. Η συνεχής παρακολούθηση ειδήσεων πολέμου και η παραπληροφόρηση μέσω των ΜΜΕ μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα άγχους, ανασφάλειας και συγκρούσεις στο εσωτερικό του παιδιού (American Psychological Association, 2013). Επιπλέον, μελέτες δείχνουν ότι ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς συζητούν για τον πόλεμο μπορεί να συνδέεται άμεσα με τα συμπτώματα τραυματικού στρες στα παιδιά, με πιο υποστηρικτικό και ελεγχόμενο ύφος συζήτησης να μειώνει τα αρνητικά ψυχολογικά αποτελέσματα (Buhnick Atzil et al., 2026)

Η επικοινωνία των ενηλίκων με τα παιδιά για τον πόλεμο πρέπει να γίνεται με απλή, κατανοητή γλώσσα χωρίς υπερβολικές ή τρομακτικές λεπτομέρειες. Η χρήση ηλικιακά κατάλληλης γλώσσας και η ειλικρινής, αλλά ήπια ενημέρωση βοηθούν τα παιδιά να κατανοούν χωρίς να υπερφορτίζονται συναισθηματικά (UNICEF, 2022; Save the Children, 2022).

Ο τρόπος αυτός περιλαμβάνει επίσης:
Ερωτήσεις και ενεργητική ακρόαση: Να ρωτάτε το παιδί τι καταλαβαίνει και πώς νιώθει για αυτά που βλέπει ή ακούει (unicef.org)
Ενημέρωση χωρίς τρομοκράτηση: Δίνοντας πληροφορίες σε επίπεδο που καταλαβαίνει και μπορεί να χειριστεί το παιδί, χωρίς να υιοθετούνται σκηνές βίας από τα μέσα (
ahs.atlantichealth.org)
Ασφάλεια και καθησυχασμός: Τονίζοντας ότι η οικογένεια και οι γονείς είναι εκεί για να προστατεύσουν και να στηρίξουν
Barnardos

Τα παιδιά χρειάζονται όχι μόνο πληροφόρηση αλλά και συναισθηματική υποστήριξη και δεξιότητες αντιμετώπισης:
Περιορισμός εκτεταμένης έκθεσης σε ειδήσεις: Η υπερβολική παρακολούθηση μπορεί να αυξήσει το άγχος και την αίσθηση απειλής.
Ενίσχυση ρουτίνας και σταθερότητας: Οι καθημερινές δραστηριότητες και ένα σταθερό περιβάλλον συμβάλλουν στην αίσθηση ασφάλειας.
Δραστηριότητες έκφρασης: Παιχνίδι, ζωγραφική, μουσική — βοηθούν τα παιδιά να εκφράσουν συναισθήματα που δύσκολα λεκτικοποιούνται.
Ανάπτυξη κοινωνικών αξιών: Η συζήτηση για την ειρήνη, το σεβασμό, την αλληλεγγύη και τα ανθρώπινα δικαιώματα ενισχύει την κατανόηση και την ενσυναίσθηση.

Οι ενήλικες πρέπει να λειτουργούν ως οδηγοί και στηρίγματα για τα παιδιά σε περιόδους κρίσης. Η ενεργητική υποστήριξη, η κατανόηση των συναισθημάτων των παιδιών και η ειλικρινής συζήτηση βοηθούν στην πρόληψη του τραυματικού στρες και στη δημιουργία αίσθησης ασφάλειας.

Η συζήτηση για τον πόλεμο με τα παιδιά αποτελεί ένα απαιτητικό εκπαιδευτικό και ψυχολογικό έργο που πρέπει να βασίζεται στην αλήθεια, την κατανόηση και την προσοχή στις ανάγκες των παιδιών. Μέσα από κατάλληλη επικοινωνία, ενεργητική ακρόαση και υποστήριξη, οι ενήλικες μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να κατανοήσουν δύσκολες πραγματικότητες χωρίς να υπερφορτιστούν συναισθηματικά. Η παιδαγωγική προσέγγιση και η χρήση αξιόπιστων πηγών πληροφόρησης και υποστήριξης είναι καθοριστικές για την ψυχική ευεξία των παιδιών σε περιόδους κοινωνικών κρίσεων.

Bιβλιογραφία
- Buhnick Atzil, O., Shorer, M., Bar Frid, S., Kloss, O., & Lev‑Ari, L. (2026). "Let's talk about war": The associations of children's traumatic stress with their parents’ war‑related dialogue style and emotional socialization during war. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy.
PubMed
- American Psychological Association. (2013). Talking to children about difficult events. American Psychological Association.
-UNICEF. (2022). How to talk to children about war and conflict. UNICEF.
- National Child Traumatic Stress Network. (2023). Talking to children about war. NCTSN.
nctsn.org
-Save the Children. (2022). Supporting children through crisis and conflict. Save the Children International.
-United Nations. (1989). Convention on the Rights of the Child. United Nations.

26/01/2026

A recent University of Georgia study suggests that how, where and why you work out may be more important than the amount of exercise you get.

26/01/2026