04/03/2026
Η παχυσαρκία ορίζεται ως χρόνια νόσος που χαρακτηρίζεται από παθολογική ή υπερβολική συσσώρευση λίπους στο σώμα.
Για τη διάγνωση της παχυσαρκίας, καθώς και για τη σταδιοποίησή της, χρησιμοποιείται ο ΔΜΣ, μια εξίσωση που περιλαμβάνει το βάρος του ατόμου σε κιλά (kg) και το ύψος σε μέτρα (m) στο τετράγωνο (ΔΜΣ: 𝑘𝑔/𝑚²). Βάσει λοιπόν του ΔΜΣ, τα ενήλικα άτομα κατατάσσονται σε μία από τις εξής κατηγορίες:
Λιποβαρές < 18,5
Φυσιολογικού βάρους 18,5 - 24,9
Υπέρβαρο 25 - 29,9
Παχύσαρκο ≥ 30
Παχυσαρκία σταδίου Ι (Ήπια παχύσαρκο) 30 - 34,9
Παχυσαρκία σταδίου ΙΙ (Μέτρια παχύσαρκο) 35 - 39,9
Παχυσαρκία σταδίου ΙΙΙ (Σοβαρά παχύσαρκο) ≥ 40
Η παχυσαρκία έχει λάβει διαστάσεις επιδημίας, καθώς ο επιπολασμός των ατόμων παγκοσμίως με υπερβάλλον σωματικό βάρος του φυσιολογικού έχει διπλασιαστεί από το 1980, ενώ το 1/3 του παγκόσμιου πληθυσμού θεωρούνται άτομα υπέρβαρα ή παχύσαρκα. Σύμφωνα με πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα σε αντιπροσωπευτικό δείγμα στον ενήλικο πληθυσμό της Ελλάδας, οι Έλληνες σε ένα ποσοστό της τάξης του 37,6% είναι υπέρβαροι (άνδρες: 45%, γυναίκες: 30,6%) και σε ένα ποσοστό 32,1% είναι παχύσαρκοι (άνδρες: 30,5%, γυναίκες: 33,6%).
Η αιτιολογία της παχυσαρκίας είναι πολυπαραγοντική. Η παχυσαρκία κατά κύριο λόγο οφείλεται στη δημιουργία θετικού ενεργειακού ισοζυγίου, δηλαδή στο συνδυασμό αυξημένης
πρόσληψης θερμίδων και μειωμένης κατανάλωσης ενέργειας, η οποία διατηρείται για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τα τελευταία χρόνια έχουν αλλάξει σημαντικά τα διατροφικά πρότυπα των
κοινωνιών. Η μειωμένη φυσική δραστηριότητα είναι ο δεύτερος συντελεστής που έχει συμβάλει σημαντικά στην αύξηση του επιπολασμού της παχυσαρκίας. Εκτός από το ενεργειακό ισοζύγιο εμπλέκονται και άλλοι παράγοντες όπως γενετικοί παράγοντες, φάρμακα, ενδοκρινικά νοσήματα και διαταραχές της πρόσληψης τροφής.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζει την παχυσαρκία ως την αυξημένη συσσώρευση λίπους στο ανθρώπινο σώμα, η οποία εμφανίζει κινδύνους για την υγεία. Καθίσταται λοιπόν και μόνο από τον ορισμό αντιληπτό ότι η παχυσαρκία είναι νόσος και συγκεκριμένα από το 2000 επισημαίνει ότι η παχυσαρκία είναι μια πολύπλοκη ασθένεια (disease) και συνεχίζει ότι η παχυσαρκία είναι μια χρόνια σοβαρή ασθένεια που απαιτεί μακροπρόθεσμες στρατηγικές για την αποτελεσματική πρόληψη και διαχείρισή της. Ενδεικτικά και επιγραμματικά η παχυσαρκία προκαλεί επιπτώσεις σε ολόκληρο τον ανθρώπινο οργανισμό. Έτσι η παχυσαρκία αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, υπέρταση, υπερουριχαιμία, στεφανιαία νόσο, καρδιακή ανεπάρκεια, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, θρόμβωση, νεοπλάσματα, νοσήματα του αναπνευστικού, χρόνια νεφρική νόσο, υπογονιμότητα, προκαλεί διαταραχές του ανοσολογικού συστήματος και νευρολογικές καθώς και ψυχολογικές επιπτώσεις.
Για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας απαιτείται γνώση και επικοινωνία με τον ασθενή για τη δημιουργία θεραπευτικής συμμαχίας με στόχο τη μείωση του σωματικού βάρους. Είναι απαραίτητες οι αλλαγές στον τρόπο ζωής που περιλαμβάνουν περιορισμό της πρόσληψης θερμίδων, υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου διατροφής και αύξηση της σωματικής δραστηριότητας. Όταν τα υγιειονοδιαιτητικά μέτρα για τη μείωση του βάρους αποτυγχάνουν, τότε ενδείκνυται η χορήγηση φαρμάκων. Σε ορισμένες περιπτώσεις ενδείκνυται η βαριατρική (μεταβολική) χειρουργική.
