04/10/2026
Ήταν ο πρώτος άνθρωπος που είπε σε κάποιον «μπορεί να κάνω λάθος»;
Πάμε να γνωρίσουμε λίγο καλύτερα τον Θαλή και να εμπνευστούμε. 🤍
Ο Θαλής ο Μιλήσιος θεωρείται συχνά ο πρώτος φιλόσοφος, ένας από τους πρώτους που αναζήτησαν φυσικές εξηγήσεις για τον κόσμο, αντί να τον ερμηνεύουν μόνο μέσα από τους μύθους.
Και έχει ενδιαφέρον ακόμη και η ίδια η λέξη «κόσμος». Συνδέεται με το αρχαίο ρήμα κοσμέω: τακτοποιώ, βάζω σε τάξη, στολίζω. Ο κόσμος, λοιπόν, δεν ήταν εξαρχής μόνο «το σύμπαν», αλλά κουβαλούσε και την έννοια της τάξης, της αρμονίας και της ευταξίας.
Αλλά αυτό που εμένα με ενδιαφέρει περισσότερο δεν είναι μόνο οι ιδέες του.
Είναι η στάση απέναντί τους.
Η παράδοση λέει πως δίδασκε στους μαθητές του κάπως έτσι:
«Έτσι αντιλαμβάνομαι εγώ τα πράγματα. Προσπαθήστε να βελτιώσετε τη διδασκαλία μου.»
Όχι «αυτή είναι η αλήθεια».
Αλλά «αυτή είναι η καλύτερη κατανόηση που έχω μέχρι τώρα».
Και κάπου εδώ, για μένα, βρίσκεται κάτι πολύ σημαντικό.
Να μπορείς να λες:
«Έτσι το βλέπω εγώ»
χωρίς να χρειάζεται να προσθέσεις:
«άρα έτσι είναι».
Να ακούς μια διαφορετική άποψη χωρίς να τη βιώνεις αμέσως ως απειλή.
Να μπορείς να πεις «μπορεί να κάνω λάθος» χωρίς αυτό να σημαίνει «δεν αξίζω».
Γιατί μεγαλώνουμε συχνά μαθαίνοντας πως το να έχουμε δίκιο είναι απόδειξη αξίας.
Πως η αμφισβήτηση είναι επίθεση.
Πως το να μας διορθώσουν σημαίνει ότι αποτύχαμε.
Κι όμως, ίσως η αμφιβολία να μην είναι το αντίθετο της ασφάλειας.
Ίσως όταν νιώθουμε αρκετά ασφαλείς, μπορούμε να αφήσουμε λίγο χώρο και για το «δεν ξέρω».
Για το «δεν το είχα σκεφτεί έτσι».
Για το «ίσως υπάρχει κι άλλη πλευρά».
Και αυτό δεν μας κάνει λιγότερο επαρκείς.
Μας κρατά ανοιχτούς.
Σε εξέλιξη.
Σε σχέση με τους άλλους.
Σε σχέση με τη γνώση.
Ίσως, λοιπόν, το «μπορεί να κάνω λάθος» να μην είναι αδυναμία.
Ίσως να είναι ένας από τους πιο γενναίους τρόπους να παραμένουμε ζωντανοί και να συνεχίζουμε να γινόμαστε.
Και θέλω να σε ρωτήσω:
Πόσο εύκολο σου είναι να ακούσεις «μπορεί να κάνεις λάθος σ’ αυτό»;
Τι συμβαίνει μέσα σου τη στιγμή που κάποιος αμφισβητεί κάτι στο οποίο πιστεύεις (ως σήμερα) βαθιά;
💾 Αποθήκευσέ το για την επόμενη φορά που μια αντίρρηση θα σου μοιάσει με απειλή, αντί για πρόσκληση.
Angelos Leventis