Περικλής Παπαλουκάς, Ψυχολόγος

06/07/2026

🔴 Η ευεργετική επίδραση του θυμού στη θεραπεία

- Η εμπειρία δείχνει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να αποχωριστούν, να εξατομικευτούν και να συμφιλιωθούν με το παρελθόν, αν πρώτα δεν περάσουν από μια περίοδο θυμού, ακόμη και μίσους, προς το άτομο ή την οικογένεια ή την κοινωνία ή την ιδεολογία από την επιρροή των οποίων προσπαθούν να αποκολληθούν.

- Όλες οι γνωστές κοινωνίες αποδέχονται μια περίοδο πένθους, προτού το άτομο που πενθεί επανέλθει στην κανονική ζωή. Τα συντριπτικά γεγονότα παύουν να είναι τραυματικά, μόλις το άτομο καταφέρει να εκφράσει τις συναισθηματικές του αντιδράσεις προς αυτά (Nancy McWilliams, Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία).

- Απόσπασμα από το βιβλίο Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία (Nancy McWilliams)

03/07/2026

30/06/2026

🔴 Ο ρόλος της συναισθηματικής αλλαγής

- Οι εμπειρικές έρευνες για το συναίσθημα (για παράδειγμα, Pennebaker, 1997) επιβεβαιώνουν την παρατήρηση γενεών κλινικών ότι το συναίσθημα διαδραματίζει έναν αποφασιστικό ρόλο στη διαδικασία ανάπτυξης και αλλαγής. Όταν απουσιάζει από τις θεραπεύτριες η ικανότητα για μια υποκειμενική εκτίμηση του συναισθηματικού κόσμου των θεραπευόμενων, το αποτέλεσμα είναι μια τεράστια απώλεια πληροφοριών και ένας σημαντικός περιορισμός της κλινικής αποτελεσματικότητας.

- Απόσπασμα από το βιβλίο Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία (Nancy McWilliams)

30/06/2026

Ο Christopher Bollas έγραψε για εκείνες τις εμπειρίες που, ενώ υπάρχουν μέσα μας, δεν έχουν ακόμη βρει μορφή σκέψης ή γλώσσας, το unthought known. Όχι επειδή δεν τις γνωρίζουμε, αλλά επειδή δεν μπορούμε ακόμη να τις αντέξουμε.

Η Brené Brown, από μια διαφορετική θεωρητική αφετηρία, περιγράφει τη ντροπή ως το συναίσθημα που μας ψιθυρίζει ότι, αν οι άλλοι δουν αυτό που κουβαλάμε, ίσως πάψουν να μας αποδέχονται.

Κάπου εκεί συναντιούνται. Η ντροπή δεν κρατά μόνο μυστικά. Κρατά εμπειρίες έξω από τη γλώσσα και το βίψμ. Και γι’ αυτό στη θεραπεία οι άνθρωποι συχνά δεν φέρνουν πρώτα αυτό που πονά περισσότερο. Φέρνουν αυτό που μπορούν να αντέξουν να δείξουν.

Και αυτό έχει σημασία. Γιατί η δουλειά ενός θεραπευτή δεν είναι να αναγκάσει κάποιον να τα πει όλα, μόλις ξεκινήσει η θεραπεία. Ούτε να “ξεκλειδώσει” βίαια ό,τι έχει μείνει κρυμμένο. Η δουλειά του θεραπευτή πρέπει να είναι να βοηθήσει να δημιουργηθεί ένας αρκετά ασφαλής χώρος, όπου κάτι μπορεί , όταν και αν είναι έτοιμο, να αποκτήσει μορφή, λέξεις και παρουσία.

Οι αλήθειες δεν χρειάζονται πίεση. Χρειάζονται ασφάλεια και ειλικρινή σχέση.

Αυτή η ανάρτηση είναι εκπαιδευτική και στοχαστική. Δεν υποκαθιστά ψυχολογική βοήθεια ή συμβουλή.

#ψυχολογία #θεραπεια

28/06/2026

Το 2017, στο πλαίσιο του διδακτορικού μου, εργάστηκα με ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα που ζούσαν με Σκλήρυνση κατά Πλάκας μέσα από μια συμμετοχική οπτική μεθοδολογία.

Το έργο αυτό γεννήθηκε από ένα ερώτημα που συνεχίζει να με απασχολεί. Πώς μπορεί η ψυχολογία, και ιδιαίτερα η ψυχολογία της υγείας, να δημιουργεί χώρο ώστε οι άνθρωποι να μιλούν για τη δική τους εμπειρία, αντί να μιλάμε εμείς γι’ αυτούς;

Γιατί, συχνά, ως ειδικοί μιλάμε εκ μέρους των ανθρώπων. Ερμηνεύουμε, οργανώνουμε, παρουσιάζουμε και μεταφράζουμε τις εμπειρίες τους μέσα από τις δικές μας έννοιες, τη δική μας γλώσσα και τη δική μας εξουσία.

Και παρότι αυτό είναι αναπόφευκτο σε κάποιο βαθμό, παραμένει ένα βαθιά ηθικό ερώτημα. Πότε δίνουμε χώρο στη φωνή του άλλου και πότε την αντικαθιστούμε με τη δική μας;

Η έρευνα αυτή οδήγησε σε μια συμμετοχική δημόσια εκδήλωση, όπου οι ίδιοι οι συμμετέχοντες παρουσίασαν τις ιστορίες τους μέσα από εικόνες, αφηγήσεις και δημόσιο διάλογο.

Για μένα, αυτό υπήρξε ένα ουσιαστικό μάθημα για το τι μπορεί να σημαίνει κοινοτική εμπλοκή και επιστημονική πράξη με κοινωνική δέσμευση (scholar-activism). Όχι μόνο παραγωγή γνώσης, αλλά συνδημιουργία χώρου για μαρτυρία, αναγνώριση και ορατότητα.

Και εκεί πρέπει να ξεκινάει η δουλειά μας ως ψυχολόγοι, ερευνητές αλλά και θεραπευτές. Στην ηθική, όχι μόνο στην ερμηνεία, αλλά στην ικανότητα να ακούμε, να αντέχουμε και να δημιουργούμε χώρο.

Οι φωτογραφίες αυτής της ανάρτησης αποτελούν μέρος της ίδιας της δράσης και της έκθεσης που προέκυψε από την έρευνα.
—
Papaloukas, P., Quincey, K., & Williamson, I. R. (2017).
"Venturing into the visual voice: Combining photos and interviews in phenomenological inquiry around marginalization and chronic illness."

Για περισσότερα σχετικά με τη δράση, την έκθεση και το ερευνητικό έργο, δείτε τον σύνδεσμο στο bio.

19/06/2026

Η ηθική στην ψυχοθεραπεία συχνά παρουσιάζεται ως ένα σύνολο κανόνων ή περισσότερο αγνοείται πλήρως ειδικά στην εποχή των social media και των θεραπευτών-influencers. Στην πράξη όμως η ηθική στην ψυχοθεραπεία είναι κάτι πολύ απαιτητικό και ουσιώδες.

Είναι η διαρκής αναμέτρηση με τα όρια της γνώσης μας, τα όρια της σχέσης, την ευθύνη απέναντι στην εμπιστοσύνη του άλλου και τη δύναμη που αναπόφευκτα εμπεριέχει κάθε θεραπευτική συνάντηση.

Η επάρκεια, η εχεμύθεια, τα όρια και οι πολλαπλές σχέσεις δεν είναι απλώς δεοντολογικές αρχές. Είναι κλινικά και υπαρξιακά ερωτήματα που επανέρχονται ξανά και ξανά. Και συχνά είναι ακριβώς εκεί που δημιουργείται η σύγχυση. Όταν η οικειότητα εκλαμβάνεται ως θεραπευτική εγγύτητα, όταν η υπέρβαση ορίων βαφτίζεται φροντίδα, όταν η προσωπική ανάγκη του επαγγελματία εισχωρεί στη θεραπευτική σχέση χωρίς να αναγνωρίζεται.

Οι θεραπευτές δεν είναι φίλοι με τους θεραπευόμενους αλλά ούτε και εξουσιαστικές μορφές που υπαγορεύουν τη ζωή τους. Παράλληλα, δεν είναι πασπαρτού εργαλεία. Είναι υποχρεωμένοι να αναγνωρίζουν μέχρι που φτάνει η γνώση τους και οι δυνατότητες τους, και να χρησιμοποιούν το πολύ δυνατό εργαλείο της παραπομπής. Επίσης, το απόρρητο και η ανωνυμία είναι θεμέλιοι λίθοι της ψυχοθεραπείας που δεν πρέπει να παραβιάζονται ποτέ, παρά μόνο αν κινδυνεύει η ζωή κάποιου ατόμου.

Η ηθική και επαγγελματική δεοντολογία δεν είναι κάτι που γνωρίζεις μία φορά και τελειώνει. Είναι κάτι που χρειάζεται να σκέφτεσαι διαρκώς και πάντα έχοντας στο νου το όφελος των ανθρώπων με τους οποίους συνεργάζεσαι.

Αναγνωστοπούλου, Τ. (2024). Ηθικά Ζητήματα στην Ψυχολογία & την Ψυχική Υγεία.

#ψυχολογία #ψυχοθεροπεία #ηθική

15/06/2026

Στη σύγχρονη ψυχολογική κουλτούρα, και ειδικά με την έκρηξη των social media, συναντάμε συχνά την ιδέα του «εσωτερικού παιδιού» ως κάτι αγνό, αυθεντικό και τραυματισμένο, που περιμένει να θεραπευτεί. Παρουσιάζεται πολύ απλοϊκά και χωρίς σοβαρότητα πολλές φορές.

Όμως το παιδί δεν είναι μόνο ευαλωτότητα και αθωότητα. Είναι επίσης θυμός, ζήλια, φθόνος, επιθυμία, εξάρτηση, φόβος και παντοδυναμία. Σκεφτείτε το παιδί σε κρίση θυμού ή ελληνιστί "tantrum". Είναι όλες εκείνες οι πλευρές που αργότερα συχνά μετακινούνται στη σκιά, επειδή δεν χωρούν στην εικόνα του «καλού παιδιού», που μόνο αυτό αξίζει αγάπη και αποδοχή.

Η Alice Miller έγραψε για το δράμα του προικισμένου παιδιού που μαθαίνει να γίνεται αυτό που χρειάζονται οι άλλοι ώστε να πάρει αποδοχή. Ο Jung έγραψε για τη σκιά που σχηματίζεται από όσα δεν επιτρέπεται να είμαστε και τα οποία τα εξορίζουμε από τον εαυτό μας. Και ο Moore μας υπενθυμίζει ότι η φροντίδα της ψυχής δεν ξεκινά από την εξιδανίκευση, αλλά από την αποδοχή της πολυπλοκότητας.

Ίσως η ψυχική ωριμότητα και ισορροπία να μη βρίσκονται στην επιστροφή σε ένα φαντασιακά αθώο παιδί, αλλά στη δυνατότητα να αναγνωρίσουμε τόσο το «καλό» όσο και το «κακό» παιδί μέσα μας και να το αποδεχτούμε όπως είναι.

Thomas Moore| Alice Miller| Carl Gustav Jung

Η ανάρτηση αυτή δεν είναι ψυχοθεραπευτική παρέμβαση αλλά μια απλουστευμένη προσπάθεια ψυχοεκπαίδευσης και ενημέρωσης.

#ψυχολογία #ψυχοθεραπεία #ψυχικήυγεία

09/06/2026

Ο Winnicott δεν μιλούσε για τη σεξουαλικότητα ή την ταυτότητα φύλου, εδώ. Μιλούσε για μια βασική ανθρώπινη ανάγκη. Την ανθρώπινη ανάγκη να μπορούμε να κρατάμε κάτι δικό μας, ιδιωτικό, χωρίς να χάνουμε την ελπίδα ότι κάποιος θα μας αναγνωρίσει γι’ αυτό που είμαστε.

Για πολλά ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, αυτή η ένταση δεν είναι μόνο ψυχική ή διαπροσωπική. Είναι και πολιτική. Σε αρκετές χώρες, η ομοφυλοφιλία εξακολουθεί να ποινικοποιείται, ενώ σε ορισμένες προβλέπονται ακόμη και ποινές θανάτου. Η απόκρυψη, επομένως, δεν αποτελεί πάντα μόνο άμυνα απέναντι στη ντροπή ή την απόρριψη αλλά συχνά αποτελεί όρο επιβίωσης, ακόμη και στη χώρα μας.

Και όμως, η χρόνια ανάγκη να μένει κανείς αόρατος, αποκρύπτοντας τον αυθεντικό εαυτό του ή ακόμη μη γνωρίζοντας αυτό τον αληθινό εαυτό έχει ψυχικό κόστος. Η βιβλιογραφία δείχνει σταθερά ότι το κοινωνικό στίγμα, η απόκρυψη της ταυτότητας , η πυρηνική και συντριπτική ντροπή λόγω του στίγματος και του φόβου απόρριψης συνδέονται με αυξημένη ψυχική επιβάρυνση στα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα, και ειδικά στα τρανς άτομα.

Αυτές οι σκέψεις και συζητήσεις είναι πιο έντονες τον Ιούνιο, το μήνα του Pride που αφορά τη διεκδίκηση δικαιωμάτων ή/και την ορατότητα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων. Αφορά όμως και κάτι βαθιά ψυχικό, τη δυνατότητα να υπάρχει κανείς χωρίς να χρειάζεται να διαγράφει ή να κρύβει τον εαυτό του για να παραμείνει ασφαλής ή να συνεχίσουν να τον αγαπάνε.

Winnicott (1962/1963)| Meyer (2003)| Papaloukas & Williamson (2025)

Το απόσπασμα δεν αναφέρεται ειδικά στη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία. Η σύνδεση που γίνεται εδώ αποτελεί ψυχοδυναμική και ψυχοκοινωνική ανάγνωση του νοήματός του στο πλαίσιο του Pride.

03/06/2026

Η λέξη «θεραπεία» εδώ δεν χρησιμοποιείται με την έννοια της ψυχοθεραπείας, αλλά με την έννοια της διόρθωσης, της ανάγκης να εξαλειφθεί ό,τι θεωρείται δύσκολο, σκοτεινό ή μη αποδεκτό, να ξεριζωθεί από μας κάτι το οποίο προκαλεί ντροπή ίσως και φόβο.

Η ανθρώπινη εμπειρία όμως δεν αποτελείται μόνο από επίγνωση, λειτουργικότητα, ανάπτυξη, και όλα τα όμορφα θετικά συναισθήματα. Περιλαμβάνει και τη σκιά: την επιθετικότητα, τη ματαίωση, τη ντροπή, τη ζήλια, την ανάγκη για έλεγχο, όλα όσα συχνά απορρίπτουμε ή αρνούμαστε να αναγνωρίσουμε στον εαυτό μας.

Η φροντίδα της ψυχής δεν απαιτεί την εξαφάνιση της σκιάς. Απαιτεί να μπορούμε να τη δούμε, να τη σκεφτούμε και να συνυπάρξουμε μαζί της χωρίς να μας κατακλύζει ή να εκφορτίζεται ασυνείδητα πάνω στους άλλους.

Και αυτή είναι μια πολύ διαφορετική στάση απέναντι στην ψυχική ζωή και ίσως μια πιο αποδεκτή στάση απέναντι στην ψυχοθεραπεία η οποία μας τρομάζει, ιδιαίτερα όταν την πρωτοξεκινάμε.

—Thomas Moore, Η Φροντίδα της Ψυχής (1992)

Το κείμενο αυτό έχει στοχαστικό και ψυχοεκπαιδευτικό σκοπό. Δεν αποτελεί ψυχοθεραπευτική συμβουλή.

#ψυχολογία #ψυχοθεραπεία

03/06/2026

Η ψυχολογία δεν είναι μόνο θεραπεία σε ένα γραφείο αλλά και σύνδεση με την κοινότητα για ενημέρωση και ψυχοεκπαίδευση ανθρώπων, ομάδων και κοινοτήτων. Χαίρομαι που είμαι κομμάτι μιας τέτοιας δράσης για ενημέρωση για πρόληψη στον καρκίνο των όρχεων. Ο αντρικός καρκίνος και η αντρική ψυχική υγεία χρειάζονται περισσότερες δράσεις σαν κι αυτή