Περικλής Παπαλουκάς, Ψυχολόγος

Call Directions Website Contact the practice

Περικλής Παπαλουκάς, Ψυχολόγος I am a Licenced Psychologist, with a Ph.D in Psychology, and a background in Health Psychology.

I use this space to share knowledge about mental and physical health issues, educate people about psychological issues, and raise awareness about certain aspects of human life, using my years of education, training, and professional experience.

Είμαι αδειούχος ψυχολόγος, με διδακτορικό στην ψυχολογία (Ph.D) και με υπόβαθρο στην ψυχολογία της υγείας (MSc). Χρησιμοποιώ αυτή τη σελίδα για να μοιραστώ γνώσεις σχετικά με θέματα ψυχικής και σωματικής υγείας και άλλα ψυχολογικά θέματα, και να ευαισθητοποιήσω για ορισμένες πτυχές της ανθρώπινης ζωής, έχοντας ως εφαλτήριο μου τα χρόνια εκπαίδευσης, κατάρτισης και επαγγελματικής εμπειρίας μου.

Αποποίηση ευθύνης
Οι πληροφορίες που παρέχονται στις δημοσιεύσεις προορίζονται για σκοπούς ψυχοεκπαιδευτικούς και δεν πρέπει να θεωρούνται υποκατάστατο επαγγελματικών συμβουλών, διαγνώσεων ή θεραπείας ψυχικής υγείας. Εάν εσείς ή κάποιος γνωστός σας βιώνει σημαντικό άγχος, ανησυχία ή οποιοδήποτε πρόβλημα ψυχικής υγείας, είναι σημαντικό να ζητήσετε καθοδήγηση από εξειδικευμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας. Να συμβουλεύεστε πάντα έναν αδειούχο επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Μια διάγνωση μπορεί να προσφέρει εξήγηση και ταυτόχρονα όμως, να αλλάξει όσα θεωρούσαμε δεδομένα.Στη σωματική ασθένεια μ...
14/10/2026

Μια διάγνωση μπορεί να προσφέρει εξήγηση και ταυτόχρονα όμως, να αλλάξει όσα θεωρούσαμε δεδομένα.

Στη σωματική ασθένεια μπορεί να αλλάξει τη σχέση με το σώμα, την καθημερινότητα και το μέλλον. Στην ψυχική υγεία μπορεί να δώσει όνομα σε εμπειρίες που μέχρι τότε προκαλούσαν σύγχυση και να ανοίξει δρόμους προς τη φροντίδα. Μπορεί όμως επίσης να γεννήσει φόβο, στίγμα ή την αίσθηση ότι μια διαγνωστική κατηγορία απειλεί να αντικαταστήσει ολόκληρη την ταυτότητα του ανθρώπου. "Είμαι η ασθένειά μου;"

Η προσαρμογή δεν ακολουθεί πέντε, επτά ή οποιονδήποτε προκαθορισμένο αριθμό βημάτων. Μπορεί να περιλαμβάνει ανακούφιση, θυμό, δυσπιστία, πένθος, αντίσταση και αποδοχή. Όχι απαραίτητα με αυτή τη σειρά και όχι μία μόνο φορά. Ακόμη και η άρνηση δεν αποτελεί πάντοτε εμπόδιο που πρέπει να αντιμετωπιστεί αμέσως. Κάποιες φορές λειτουργεί προσωρινά ως τρόπος προστασίας, μέχρι ο άνθρωπος να μπορέσει να αντέξει και να επεξεργαστεί αυτό που αλλάζει.

Αποδοχή δεν σημαίνει ότι η ασθένεια σταματάει να προκαλεί απώλειες, ούτε ότι ο άνθρωπος οφείλει να τη μετατρέψει σε «μάθημα ζωής». Σημαίνει σταδιακά να μπορεί να της δώσει μια θέση στη ζωή του, χωρίς να της παραδώσει ολόκληρη την ταυτότητά του. Η θεραπευτική δουλειά δεν είναι να επισπεύσει αυτή τη διαδικασία. Είναι να δημιουργήσει χώρο για την αμφιθυμία, το πένθος και τον φόβο, αλλά και για την ανάκτηση νοήματος, επιλογών και προσωπικής αυτενέργειας.

Dekker (2024), *Stress and Health*· de Ridder et al. (2008), *The Lancet*· Telford et al. (2006), *Journal of Advanced Nursing*· Perkins et al. (2018), *The Lancet Psychiatry*.

Ολοκληρώνοντας αυτή την τριλογία, η χρόνια ασθένεια δεν σχετίζεται απλά με έναν αφηρημένο "ασθενή". Συναντά έναν άνθρωπο...
07/10/2026

Ολοκληρώνοντας αυτή την τριλογία, η χρόνια ασθένεια δεν σχετίζεται απλά με έναν αφηρημένο "ασθενή". Συναντά έναν άνθρωπο με σχέσεις, επιθυμίες, κοινωνικούς ρόλους, ιστορία και σχέδια για το μέλλον.

Η διάγνωση μπορεί να μεταβάλει την εικόνα του σώματος, την ανεξαρτησία και την αίσθηση συνέχειας του εαυτού. Ο κίνδυνος, όμως, είναι να μετατραπεί από σημαντικό μέρος της ζωής στο μόνο χαρακτηριστικό που τον καθορίζει.

Ένας συμμετέχων στην έρευνά μου για τις εμπειρίες ΛΟΑΤΚΙ ανθρώπων με σκλήρυνση κατά πλάκας το περιέγραψε ως εξής:

«Στις ομάδες υποστήριξης, όλη η προσοχή είναι στη ΣΚΠ και καταλήγει να σε ορίζει ως άνθρωπο, και δεν το ήθελα αυτό. Υποθέτω ότι είναι το ίδιο με το coming out. Σε ορίζει η σεξουαλικότητά σου.»
Samuel, σε ελεύθερη μετάφραση

Αυτή η εμπειρία δεν περιορίζεται στους ΛΟΑΤΚΙ ασθενείς. Ένας άνθρωπος μπορεί να πάψει να αντιμετωπίζεται ως γονέας, σύντροφος, επαγγελματίας ή πρόσωπο με επιθυμίες και να γίνεται πρωτίστως «ο καρκινοπαθής», «η ασθενής με ΣΚΠ» ή «εκείνος που υποφέρει».

Παράλληλα, οι διαφορετικές πλευρές της ζωής δεν παραμένουν ανεπηρέαστες. Η ασθένεια μπαίνει στις σχέσεις, στην εργασία, στη σεξουαλικότητα και στις αποφάσεις για αποκάλυψη ή απόκρυψη. Το φύλο, η κοινωνική θέση, η αναπηρία, η σεξουαλικότητα και η πρόσβαση σε υποστήριξη επηρεάζουν επίσης τον τρόπο με τον οποίο η ασθένεια βιώνεται και αναγνωρίζεται.

Για ορισμένους ανθρώπους, η ταυτότητα της ασθένειας ή της αναπηρίας μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό μέρος του εαυτού και πηγή ανθεκτικότητας. Για άλλους όχι. Το ζήτημα δεν είναι ποια θέση «πρέπει» να έχει η ασθένεια, αλλά ποιος έχει το δικαίωμα να την καθορίσει.

Οι χρόνια ασθενείς χρειάζονται να αναγνωρίζεται η διάγνωση τους και ό,τι κουβαλάει αλλά χωρίς να τους καθορίζει πλήρως. "Ποιος είσαι και τι σημαίνει για σένα αυτή η ασθένεια;" και όχι "Τι ασθένεια έχεις;"

Papaloukas, P., & Williamson, I. (2025). “It’s Like a Double Whammy!” Qualitative Health Research.

Charmaz, K. (1995). The body, identity, and self. The Sociological Quarterly.

Bowleg, L. (2012). The problem with the phrase “women and minorities.” American Journal of Public Health.

Συνεχίζοντας την ενημέρωση γύρω από τις αόρατες χρόνιες ασθένειες, η εξωτερική εικόνα χρησιμοποιείται συχνά ως λανθασμέν...
06/10/2026

Συνεχίζοντας την ενημέρωση γύρω από τις αόρατες χρόνιες ασθένειες, η εξωτερική εικόνα χρησιμοποιείται συχνά ως λανθασμένο μέτρο της λειτουργικότητας.

Ένας άνθρωπος μπορεί να εργαστεί, να ανταποκριθεί σε μια υποχρέωση ή να συναντήσει φίλους. Αυτό που δεν φαίνεται είναι η προετοιμασία που χρειάστηκε, όσα συμπτώματα διαχειρίστηκε σιωπηλά, όσα ανέβαλε για να εξοικονομήσει ενέργεια ή το διάστημα αποκατάστασης που θα ακολουθήσει. Άρα υπάρχει ένα πολύ σημαντικό στοιχείο. Της προσαρμογής στην ασθένεια.

Η λειτουργικότητα δεν αποτελεί σταθερό χαρακτηριστικό. Μεταβάλλεται στον χρόνο, ανάμεσα σε διαφορετικούς τομείς της ζωής, ακόμη και μέσα στην ίδια ημέρα. Μια καλή ημέρα δεν ακυρώνει τις δύσκολες. Και το ότι μια δραστηριότητα ολοκληρώθηκε δεν σημαίνει ότι πραγματοποιήθηκε χωρίς κόστος.

Η αορατότητα δημιουργεί επίσης ένα διαρκές δίλημμα. Αν κάποιος δεν μιλήσει για την ασθένειά του, μπορεί να μη λάβει την υποστήριξη ή τις προσαρμογές που χρειάζεται. Αν μιλήσει, κινδυνεύει να αντιμετωπιστεί ως λιγότερο ικανός, αξιόπιστος ή διαθέσιμος. Έτσι, καλείται να αποφασίζει ξανά και ξανά ποιος χρειάζεται να γνωρίζει, πόσα πρέπει να εξηγήσει και αν είναι ασφαλές να αποκαλύψει τη δυσκολία του.

Στην έρευνά μου με ΛΟΑΤΚΙ ανθρώπους που ζουν με σκλήρυνση κατά πλάκας, η επεισοδιακή και μεταβαλλόμενη φύση της ασθένειας συνδεόταν με αυτή τη διαχείριση της ορατότητας. Τι αποκαλύπτεται, τι παραμένει κρυφό και πώς η ασθένεια μεταβάλλει την κοινωνική έκθεση και την αίσθηση του εαυτού. Ένας συμμετέχων μίλησε για ένα περιστατικό όπου χρειάστηκε να υποστηρίξει τον εαυτό του, όταν σηκώθηκε για λίγο από το αμαξίδιο του προκαλώντας έντονη έκπληξη σε διερχόμενο.

Το «φαίνεσαι καλά» μπορεί να ειπωθεί με καλή πρόθεση. Μπορεί όμως να γίνει ακυρωτικό όταν χρησιμοποιείται ως απόδειξη ότι η δυσκολία δεν υπάρχει.

Η ορατή παραγωγικότητα δεν αποτελεί απόδειξη υγείας. Είναι μόνο ένα στιγμιότυπο μιας ζωής της οποίας το μεγαλύτερο μέρος παραμένει άγνωστο.

Papaloukas, P., & Williamson, I. (2025). “It’s Like a Double Whammy!”

Joachim, G., & Acorn, S. (2000). Stigma of visible and invisible chronic conditions.

Vickers, M. H. (2000). Stigma, work, and “unseen” illness.

Ο όρος «αόρατη ασθένεια» μπορεί να είναι παραπλανητικός. Η ασθένεια δεν είναι καθόλου αόρατη για τον άνθρωπο που τη βιών...
02/10/2026

Ο όρος «αόρατη ασθένεια» μπορεί να είναι παραπλανητικός. Η ασθένεια δεν είναι καθόλου αόρατη για τον άνθρωπο που τη βιώνει. Μπορεί, όμως, να μην είναι άμεσα αντιληπτή στους άλλους.

Η κόπωση, ο πόνος, οι γνωστικές δυσκολίες, οι αισθητηριακές διαταραχές και η περιορισμένη αντοχή δεν αφήνουν πάντοτε εμφανή σημάδια. Μπορεί επίσης να μεταβάλλονται από μέρα σε μέρα ή ακόμη και μέσα στην ίδια ημέρα.

Έτσι, δίπλα στη διαχείριση της ασθένειας προστίθεται μια δεύτερη ψυχοφθόρα διαδικασία που είναι η ανάγκη να γίνει η εμπειρία πιστευτή. Στο ιατρικό πλαίσιο, αυτό μπορεί να σημαίνει επαναλαμβανόμενες περιγραφές συμπτωμάτων, εξετάσεις χωρίς σαφή απάντηση και την αίσθηση ότι ο άνθρωπος πρέπει να παρουσιάσει την εμπειρία του με τον «σωστό» τρόπο για να ακουστεί. Η διαγνωστική αβεβαιότητα είναι πραγματικό μέρος της ιατρικής. Δεν πρέπει, όμως, να μετατρέπεται σε αμφισβήτηση όσων ακόμη δεν μπορούν να εξηγηθούν. Είναι γνωστό ότι σε χρόνιες ασθένειες, πολλές φορές μπορεί να πάρει χρόνια για επίσημη διάγνωση.

Το ίδιο συμβαίνει και έξω από το ιατρείο. Μια καλή ημέρα μπορεί να εκληφθεί ως απόδειξη ότι «δεν υπάρχει πρόβλημα», ενώ μια δύσκολη ημέρα ως υπερβολή. Το «φαίνεσαι καλά» δεν περιγράφει ούτε το κόστος αυτής της εμφάνισης ούτε όσα χρειάστηκε να περιοριστούν για να καταστεί δυνατή.

Στην έρευνά μου με ΛΟΑΤΚΙ ανθρώπους που ζουν με σκλήρυνση κατά πλάκας, η αορατότητα δεν αφορούσε μόνο τα συμπτώματα. Συνδεόταν με το πότε χρειάζεται να εξηγήσεις, τι επιλέγεις να αποκαλύψεις, αν θα γίνεις πιστευτός και πώς η ασθένεια μεταβάλλει την κοινωνική έκθεση και την αίσθηση του εαυτού.

Η αορατότητα μπορεί να προστατεύει προσωρινά από το στίγμα. Μεταφέρει όμως στον ίδιο τον άνθρωπο το βάρος να αποφασίζει διαρκώς αν θα κρύψει, θα εξηγήσει ή θα αποδείξει όταν η ασθένεια δεν είναι άμεσα ορατή.

Η αναγνώριση δεν απαιτεί να κατανοούμε πλήρως την εμπειρία του άλλου. Αρχίζει όταν δεν απαιτούμε από εκείνον να την εκθέσει για να τη θεωρήσουμε πραγματική.

Ενδεικτικές πηγές

Papaloukas, P., & Williamson, I. (2025). “It’s Like a Double Whammy!”
Carel, H., & Kidd, I. J. (2014). Epistemic injustice in healthcare.
Joachim, G., & Acorn, S. (2000). Stigma of visible and invisible chronic conditions.

28/09/2026

🔴 Αποσπάσματα από την Ψυχαναλυτική διατύπωση περιπτώσεων (Μέρος Α)

- «Σπάνια ένα άτομο επισκέπτεται μια θεραπεύτρια επειδή έχει μια απλή, συγκεκριμένη δυσκολία. Η νεαρή γυναίκα με την «απλή» ανορεξία αποδεικνύεται ότι είναι εγκλωβισμένη σε μια τελειοθηρική οικογένεια, στην οποία η διαταραχή της πρόσληψης τροφής αποτελεί μία μόνον έκφραση του εγκλωβισμού της.»

- «Ο άνδρας που έρχεται σε βραχυπρόθεσμη θεραπεία ζεύγους για να «βελτιώσει την επικοινωνία του» με τη σύζυγό του, αποδεικνύεται ότι έχει μια κρυφή ερωμένη η οποία ανατρέφει το νόθο παιδί του. Το μικρό αγόρι που παραπέμπεται σε θεραπεία λόγω «κακής συμπεριφοράς» προς πρόσωπα εξουσίας, έχει την κρυφή συνήθεια να βασανίζει τα ζώα.»

- Nancy McWilliams, Ψυχαναλυτική Διατύπωση Περιπτώσεων

Οι περισσότερες συμβουλές υγείας λένε στον άνθρωπο τι πρέπει να κάνει. Σπανιότερα δημιουργούν τον χώρο για να καταλάβει ...
28/09/2026

Οι περισσότερες συμβουλές υγείας λένε στον άνθρωπο τι πρέπει να κάνει. Σπανιότερα δημιουργούν τον χώρο για να καταλάβει τι τον εμποδίζει να το κάνει.

Η ψυχολογία της υγείας ασχολείται με την απόσταση ανάμεσα στη γνώση, την πρόθεση και την πράξη. Τα μοντέλα της μάς βοηθούν να εξετάσουμε πώς κάποιος αντιλαμβάνεται την υγεία και την ασθένεια, τι σημαίνει για εκείνον μια αλλαγή, τι φοβάται ότι θα χάσει και ποιες δυνατότητες υπάρχουν πραγματικά στη ζωή του.

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αυτή η πολυπλοκότητα συχνά εξαφανίζεται. Η αλλαγή συσκευάζεται σε «επτά βήματα», πρωινές συνήθειες, λίστες σωστών επιλογών και πρέπει που χωρούν σε ένα σύντομο βίντεο. Όταν αυτά δεν λειτουργούν, η αποτυχία επιστρέφεται στον άνθρωπο. Δεν το θέλησε αρκετά, δεν δεσμεύτηκε, δεν ακολούθησε σωστά τη μέθοδο. Η απλοποίηση παρουσιάζεται ως θεραπεία και η αδυναμία της ως προσωπική ανεπάρκεια του θεραπευόμενου.

Στη θεραπευτική δουλειά, η συμπεριφορά δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως «κακή επιλογή» ή κάτι το παράλογο και ανήθικο. Μπορεί να ρυθμίζει το άγχος, να προσφέρει παρηγοριά, να συνδέεται με την ταυτότητα ή να αποτελεί έναν γνώριμο τρόπο αντιμετώπισης της πίεσης, η ακόμη και να θυμίζει προβληματικά συμβάντα στη ζωή της θεραπευόμενης που είναι όμως οικεία. Ακόμη και όταν έχει κόστος, συχνά εξυπηρετεί κάποια λειτουργία.

Γι’ αυτό η αλλαγή δεν επιβάλλεται με περισσότερες οδηγίες. Χρειάζεται να κατανοηθεί η αμφιθυμία. Το μέρος που θέλει να αλλάξει και το μέρος που φοβάται, αντιστέκεται ή δεν είναι ακόμη έτοιμο.

Η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να αναγνωρίσει αυτή τη σύγκρουση χωρίς ντροπή, να συνδέσει τη συμπεριφορά με τις ανάγκες και τις συνθήκες της ζωής του και να αναζητήσει αλλαγές που είναι δικές του, ρεαλιστικές και βιώσιμες.

Σημείωση: Οι θεωρίες αυτές παρουσιάζονται απλοϊκά ως τροφή προς σκέψη.
Ενδεικτικές πηγές: Petrie και Weinman (2012)· Ogden (2023)· Leventhal, Phillips και Burns (2016).

Αναφέρομαι συχνά στον Thomas Moore, γιατί σχολιάζει με ωραίο αλλά και φιλοσοφικό τρόπο την ολότητα του εαυτού ή της "ψυχ...
22/09/2026

Αναφέρομαι συχνά στον Thomas Moore, γιατί σχολιάζει με ωραίο αλλά και φιλοσοφικό τρόπο την ολότητα του εαυτού ή της "ψυχής" όπως τον ορίζει. Μία από τις πιο σημαντικές του έννοιες είναι η απόρριψη κομματιών του εαυτού.

Συχνά αντιμετωπίζουμε ό,τι μας δυσκολεύει σαν κάτι που πρέπει να διορθωθεί γρήγορα. Φόβος, αδυναμία, θλίψη, οργή, ζήλια, αμφιθυμία. Κάτι που πρέπει να αντικατασταθεί από μια πιο θετική σκέψη, μια ενθάρρυνση ή μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας, μια πιο "ηθική" και "σωστή" περσόνα μας.

Όμως η φροντίδα της ψυχής δεν είναι ένα διαρκές πρόγραμμα αυτοβελτίωσης ή απόδειξης αγιοσύνης.

Χρειάζεται να μπορούμε να πλησιάσουμε και όσα μας τρομάζουν ή μας προκαλούν ντροπή. Όχι για να εξιδανικεύσουμε ή να παραδοθούμε σε αυτά, αλλά για να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχουν και ότι αποτελούν μέρος της ψυχικής μας ύπαρξης.

Όσο περισσότερο προσπαθούμε να διατηρήσουμε μια αποκλειστικά θετική εικόνα για τον εαυτό μας, τόσο περισσότερο απωθούμε όσα δεν χωρούν σε αυτήν, πραγματικά κομμάτια του εαυτού μας. Και ό,τι δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε μέσα μας συχνά επιστρέφει στις σχέσεις μας, ως άρνηση, προβολή, σκληρότητα ή και ανεξέλεγκτη πειθήνια.

Η αποδοχή δεν σημαίνει ότι παραιτούμαστε από την βελτίωση. Σημαίνει ότι η αλλαγή δεν ξεκινά από απόρριψη τμημάτων του εαυτού. Ξεκινά από μια ειλικρινέστερη συνάντηση με τα δυνατά, τα αδύναμα και τα αντιφατικά σημεία μας.

Οι εύκολες θετικές ενθαρρύνσεις μπορεί να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση. Μπορούν όμως και να λειτουργήσουν σαν ένας δυσλειτουργικός τρόπος αποφυγής. Να μας βοηθούν να κοιτάξουμε μακριά ακριβώς τη στιγμή που χρειάζεται να κοιτάξουμε πιο προσεκτικά, όσο τρομακτικό και να είναι.

Το να κοιτάμε τη ζωή κατάματα δεν σημαίνει να μένουμε προσκολλημένοι στον πόνο. Σημαίνει να κατανοούμε ότι η ζωή περιλαμβάνει απώλεια, όρια, επιθυμίες, αντιφάσεις και πλευρές του εαυτού μας που δεν είναι πάντοτε φωτεινές. Μόνο τότε μπορούμε να σχετιστούμε με μεγαλύτερη ειλικρίνεια, με τον εαυτό μας αλλά και τις σχέσεις μας.

*Απόσπασμα από το βιβλίο του Thomas Moore, «Η φροντίδα της ψυχής» (σελ.171).*

Μιλάμε συχνά για το πώς η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει. Σπανιότερα αναγνωρίζουμε ότι μπορεί και να βλάψει.Μια παρέμβα...
17/09/2026

Μιλάμε συχνά για το πώς η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει. Σπανιότερα αναγνωρίζουμε ότι μπορεί και να βλάψει.

Μια παρέμβαση δεν γίνεται αυτομάτως ασφαλής επειδή πραγματοποιείται με λόγια, ονομάζεται «θεραπευτική» ή παρέχεται από κάποιον που εμφανίζεται ως ειδικός. Η επιρροή πάνω σε έναν άνθρωπο σε ευάλωτη θέση συνεπάγεται αυξημένη επιστημονική και ηθική ευθύνη.

Ως επαγγελματίες, οφείλουμε να διακρίνουμε την επιστημονική γνώση από τις προσωπικές μας πεποιθήσεις, να εργαζόμαστε μέσα στα όρια της εκπαίδευσής μας και να μην υποσχόμαστε όσα δεν μπορούμε να τεκμηριώσουμε. Οφείλουμε να αναγνωρίζουμε την επιδείνωση, να ζητούμε εποπτεία και να παραπέμπουμε όταν οι ανάγκες του ανθρώπου υπερβαίνουν τις δυνατότητές μας.

Βλάβη μπορεί να προκληθεί από αυθαίρετες διαγνώσεις, μη τεκμηριωμένες πρακτικές, αποτροπή της αναγκαίας ιατρικής ή ψυχιατρικής φροντίδας, παραβίαση του απορρήτου και σύγχυση των ορίων. Μπορεί ακόμη να προκύψει όταν καλλιεργείται εξάρτηση ή ασκείται συναισθηματική, οικονομική ή σεξουαλική εκμετάλλευση.

Οι συνέπειες μπορεί να είναι επιδείνωση των συμπτωμάτων, ενοχή, σύγχυση, καθυστέρηση αποτελεσματικής φροντίδας και απώλεια εμπιστοσύνης σε κάθε μελλοντική αναζήτηση βοήθειας.

Ο τσαρλατανισμός στον χώρο της ψυχικής υγείας δεν είναι απλώς αντιεπιστημονικός ή γραφικός. Μπορεί να γίνει επικίνδυνος. Οι άνθρωποι δεν προσέρχονται στη θεραπεία μόνο με τον πόνο τους, αλλά και με την ελπίδα ότι κάποιος μπορεί να τους βοηθήσει. Ένας ανήθικος ή ανεπαρκής επαγγελματίας μπορεί να εκμεταλλευτεί και τα δύο. Τον πόνο για να αποκτήσει εξουσία και την ελπίδα για να καλλιεργήσει εξάρτηση, να υποσχεθεί βεβαιότητες ή να αποθαρρύνει την αμφισβήτηση.

Η δεοντολογία δεν προστατεύει πρωτίστως το κύρος του επαγγέλματός μας. Προστατεύει τους ανθρώπους που μας εμπιστεύονται. Απαιτεί επάρκεια, διαφάνεια, λογοδοσία και επίγνωση της εξουσίας του ρόλου μας.

Με αφορμή τη δημόσια συζήτηση μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, το επαναλαμβάνουμε. Η ανάγκη για βοήθεια δεν πρέπει να γίνεται ευκαιρία άσκησης ανεξέλεγκτης επιρροής.

Περικλής Παπαλουκάς & Μαρία Γιαλαμά

Πηγές: Vybíral et al. (2024)| Hook & Devereux (2018)| Αναγνωστοπούλου (Επιμ., 2024).

Στα social media η λέξη «τραύμα» χρησιμοποιείται συχνά τόσο γενικά, ώστε τραύμα, PTSD και CPTSD να παρουσιάζονται σχεδόν...
15/09/2026

Στα social media η λέξη «τραύμα» χρησιμοποιείται συχνά τόσο γενικά, ώστε τραύμα, PTSD και CPTSD να παρουσιάζονται σχεδόν ως συνώνυμα. Δεν είναι.

Το PTSD (Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες) περιλαμβάνει ένα συγκεκριμένο σύνολο συμπτωμάτων μετά από έκθεση σε τραυματική εμπειρία. Επαναβίωση, αποφυγή και επίμονη αίσθηση απειλής.

Το CPTSD (Σύνθετη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες), όπως ορίζεται στο ICD-11, περιλαμβάνει επιπλέον επίμονες δυσκολίες στη ρύθμιση του συναισθήματος, αρνητική εικόνα εαυτού και δυσκολίες στις σχέσεις. Συχνά σχετίζεται με παρατεταμένες ή επαναλαμβανόμενες τραυματικές εμπειρίες από τις οποίες η διαφυγή ήταν δύσκολη και κυρίως με παιδικό τραύμα.

Η διάκριση έχει σημασία και για τη θεραπεία.

Ο Henley (2023) επισημαίνει ότι στο CPTSD η άμεση ενεργοποίηση της τραυματικής μνήμης δεν συνεπάγεται απαραίτητα αποτελεσματικότερη επεξεργασία. Η καταστολή του συναισθήματος και η αποσύνδεση μπορεί να δυσκολέψουν τη συναισθηματική εμπλοκή που απαιτείται για την επεξεργασία του.

Από ψυχοδυναμική σκοπιά, δεν χρειάζεται πάντοτε να «αναζητήσουμε» το τραύμα στο παρελθόν. Οι συνέπειές του μπορεί να είναι ήδη παρούσες στον τρόπο που κάποιος αισθάνεται, σχετίζεται, προστατεύεται και επαναλαμβάνει, ακόμη και μέσα στη θεραπευτική σχέση.

Η ένταση δεν είναι το ίδιο με την επεξεργασία. Η πρόωρη ή υπερβολική ενεργοποίηση τραυματικού υλικού μπορεί να οδηγήσει σε συναισθηματική πλημμύρα, αποσύνδεση, αποσταθεροποίηση ή και επανατραυματοποίηση.

Γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία ποιος παρέχει θεραπεία τραύματος. Η εκμάθηση μιας τεχνικής δεν υποκαθιστά την επαρκή κλινική εκπαίδευση, την αξιολόγηση, την κρίση και τη συστηματική εποπτεία.

Η θεραπεία του τραύματος δεν είναι απλώς η εφαρμογή μιας τεχνικής. Είναι η δημιουργία των συνθηκών μέσα στις οποίες κάτι δύσκολο μπορεί να βιωθεί, να νοηματοδοτηθεί και να επεξεργαστεί.

Henley, B. M. (2023). Psychodynamic techniques elicit emotional engagement in complex post-traumatic stress disorder. Psychoanalytic Psychotherapy

Μπορεί ένας άνθρωπος να κατανοεί πολύ καλά γιατί επαναλαμβάνει ένα μοτίβο και παρ’ όλα αυτά να επιστρέφει σε αυτό όταν β...
14/09/2026

Μπορεί ένας άνθρωπος να κατανοεί πολύ καλά γιατί επαναλαμβάνει ένα μοτίβο και παρ’ όλα αυτά να επιστρέφει σε αυτό όταν βρίσκεται υπό συναισθηματική πίεση. Αυτό δεν σημαίνει ότι η επίγνωση είναι άχρηστη. Σημαίνει ότι αποτελεί μέρος, και όχι το σύνολο, της θεραπευτικής αλλαγής.

Τα βαθιά εδραιωμένα μοτίβα δεν είναι μόνο ιδέες. Περιλαμβάνουν αυτόματες συναισθηματικές αντιδράσεις, προσδοκίες από τους άλλους και τρόπους με τους οποίους έχουμε μάθει (πολλές φορές αυτόματα και ασυνείδητα) να προστατεύουμε τον εαυτό μας μέσα στις σχέσεις.

Γι’ αυτό η ψυχοθεραπεία δεν περιορίζεται στην εξήγηση ή στην ερμηνεία. Ναι, είναι πολύ σημαντική η εξήγηση και η κατανόηση αλλά μέσα στη θεραπευτική σχέση, ο άνθρωπος μπορεί να αναγνωρίσει ένα μοτίβο την ώρα που ενεργοποιείται, να αντέξει διαφορετικά το συναίσθημα που το συνοδεύει και να δοκιμάσει έναν νέο τρόπο σχέσης. Η νέα αυτή εμπειρία δεν αντικαθιστά την κατανόηση. Της δίνει συναισθηματικό βάθος και τη συνδέει με την πράξη.

Η επίγνωση μπορεί να προσφέρει τον χάρτη. Η αλλαγή, όμως, χρειάζεται και τη διαδρομή. Σκοπός της θεραπείας δεν είναι απλά να μιλάμε, γι'αυτό έχω ένα θέμα με την αγγλική ορολογία 'talk therapy'. Μέσα στην ασφάλεια του ψυχοθεραπευτικού δωματίου η θεραπευόμενη βιώνει μια νέα, υγιή σχέση. Για παράδειγμα, αν εκφράσει οργή ή αίσθηση αποτυχίας, ο θεραπευτης δεν την απορρίπτει (σε αντίθεση με τους γονείς, πιθανόν) αλλά είναι δεκτικός σε αυτά τα συναισθήματα δίνοντας χώρο για αναδιαμόρφωση ή αποδοχή του εαυτού.

Η θέση αυτή συνδέεται με την έμφαση της Frieda Fromm-Reichmann στη θεραπευτική εμπειρία.

Το κείμενο εκφράζει μια γενικευμένη υπεραπλουστευμένη κλινική παρατήρηση και δεν αναφέρεται σε συγκεκριμένο θεραπευτικό περιστατικό.

Ενδεικτικές πηγές: McWilliams, N. (2024). Ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία: Ένας οδηγός για επαγγελματίες. Ινστιτούτο Ψυχολογίας και Υγείας· Alexander, F., & French, T. M. (1946). Psychoanalytic Therapy: Principles and Application.

Address

Athens
11524

Telephone

+306975268097

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Περικλής Παπαλουκάς, Ψυχολόγος posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Practice

Send a message to Περικλής Παπαλουκάς, Ψυχολόγος:

Shortcuts

Sponsored

Share

Category