The Healing Garden

08/10/2026

Καλημέρα σε όλους μας από το The Healing Garden με μερικές αλήθειες που αναδύονται στη διάρκεια του θεραπευτικού ταξιδιού.

05/10/2026

Καλημέρα σε όλους μας από το The Healing Garden και καλή μας εβδομάδα ! Μιλήσαμε για παιδικά τραύματα και τους τρόπους που επηρεάζουν τη ζωή μας την προηγούμενη εβδομάδα. Θα ήθελα σήμερα να ρίξουμε μια ακόμη προσεκτικότερη ματιά σε ένα από τα πλέον συχνότερα (και πολλές φορές μη αντιληπτά) την υπό όρους γονική αγάπη. Υπό όρους σημαίνει η στοργή, η επιδοκιμασία ή η θέρμη του φροντιστή να εξαρτώνται από τη συμμόρφωση, τις επιδόσεις ή τα επιτεύγματα του παιδιού, και όχι από την αποδοχή του ίδιου του παιδιού ως προσωπικότητας. Είναι επίσης πιθανόν το παιδί να το προσλαμβάνει έτσι και η πρόθεση του γονέα να μην είναι αυτή όμως ο τρόπος που εκδηλώνει τη στοργή του να δημιουργεί αυτή την αίσθηση στο παιδί του.

Μια υπό όρους αγάπη λοιπόν μπορεί να επηρεάζει τα παιδιά στα ακόλουθα :

Αυτοαξία βασισμένη στις επιδόσεις
Τα παιδιά μαθαίνουν να ταυτίζουν την προσωπική τους αξία με την επιτυχία, με αποτέλεσμα η αυτοπεποίθησή τους να αυξομειώνεται ανάλογα με την εξωτερική επιβεβαίωση.

Φόβος της αποτυχίας
Τα λάθη οδηγούν σε συναισθηματική αποστασιοποίηση ή σε αυστηρές συνέπειες, δημιουργώντας έντονο άγχος σχετικά με την πιθανότητα σφάλματος.

Καταστολή του αυθεντικού εαυτού
Τα παιδιά κρύβουν τις ευάλωτες πλευρές και τις πραγματικές τους ανάγκες για να αποφύγουν την αποδοκιμασία ή την εγκατάλειψη.

Δυσκολίες στις σχέσεις
Τα ενήλικα παιδιά που το έχουν βιώσει αυτό συχνά αναμένουν την απόρριψη, προβλέποντας κίνδυνο ή εγκατάλειψη στις ερωτικές τους σχέσεις.

Ακραίες στρατηγικές διαχείρισης
Τα ενήλικα παιδιά μπορεί να αντιδρούν είτε αποφεύγοντας εντελώς τη συναισθηματική εγγύτητα είτε αναζητώντας απεγνωσμένα τη διαρκή επιβεβαίωση.

Εσωτερική πίεση
Χρόνιο αίσθημα ενοχής, πικρία και μια επίμονη εσωτερική φωνή που λέει ότι τίποτα ποτέ δεν είναι «αρκετά καλό» ότι κι αν συμβαίνει.

Πολλοί από εμάς μεγαλώνουμε πιστεύοντας ότι έχουμε εγγενή ελαττώματα και ότι δεν αξίζουμε αγάπη και υποστήριξη εξαιτίας των ατελειών μας. Ίσως δυσκολευόμαστε να πιστέψουμε ότι αξίζουμε την ευτυχία στη ζωή και στις σχέσεις μας. Ως αποτέλεσμα, μπορεί να νιώθουμε ότι αξίζουμε μια σχέση μόνο αν «προσφέρουμε κάτι» —όπως χρήματα, εμφάνιση, κοινωνική θέση, επιτεύγματα κ.λπ., καθώς θεωρούμε πως δεν έχουμε καμία αξία απλώς και μόνο επειδή είμαστε ο εαυτός μας.

Ίσως αναγνωρίζουμε αυτό το μοτίβο στον εαυτό μας. Αν ναι ίσως ήρθε η ώρα να κάνουμε κάτι για αυτό.

Με στοιχεία από : The Lasting Damage of Conditional Parental Love/Psychology Today & What if parental love is conditional …? Children’s self-esteem profiles and their relationship with parental conditional regard and self-kindness/National Library of Medicine

04/10/2026

"Πολλοί που πέρασαν ολόκληρη τη ζωή τους με αγάπες, ξέρουν λιγότερα πάνω στην αγάπη, από το παιδί, που έχασε το σκύλο του χθες βράδυ" Ουάιλντερ Θ.

Καλησπέρα σε όλους μας από το The Healing Garden. Παγκόσμια ημέρα για τα ζώα σήμερα και η τέχνη μας ταξιδεύει πολλούς αιώνες πίσω. Και, δεν ξέρω αν είναι ιδέα μου, αισθάνομαι όμως πως αυτός ο ζωγράφος από τη Δανία με σπάνια αγάπη και τρυφερότητα (ειδικά για εκείνες τις εποχές) έκανε αθάνατο αυτό το γλυκό πλάσμα που ίσως μαζί του μοιραζόταν τις μέρες και τα βράδυα του. Μια μεγάλη αγκαλιά στα ζωάκια μας και μια υπόσχεση να είμαστε δίπλα τους ειδικά όταν μας χρειάζονται περισσότερο.

02/10/2026

Καλημέρα σε όλους μας από το The Healing Garden. Ας καλωσορίσουμε τον Οκτώβρη με μια μικρή προσπάθεια να βοηθήσουμε τον εαυτό μας να αισθανθεί καλύτερα

30/09/2026

Καλημέρα σε όλους μας από το The Healing Garden. Θα θυμηθούμε σήμερα κάτι που έχουμε πολλές φορές συζητήσει εδώ. Τις τραυματικές μας αντιδράσεις όταν βιώνουμε απειλή ή νομίζουμε πως βιώνουμε απειλή. Ας δούμε λίγο πιο επεξηγηματικά τι εννοούμε με αυτή την περιγραφή. Όταν το ανθρώπινο σώμα έρχεται αντιμέτωπο με κίνδυνο ή υπερβολικό στρες, ενεργοποιεί αυτόματες προστατευτικές αντιδράσεις. Αυτές οι αποκρίσεις, που συχνά αποκαλούνται «αντιδράσεις στο τραύμα», συμβάλλουν στην ασφάλειά μας σε απειλητικές καταστάσεις. Αν και επιτελούν μια σημαντική λειτουργία επιβίωσης, μπορούν να καταστούν ιδιαίτερα προβληματικές όταν επιμένουν πολύ αφότου έχει παρέλθει ο κίνδυνος ή όταν πυροδοτούνται από καταστάσεις που δεν ενέχουν πραγματική απειλή παρότι εμείς θεωρούμε πως απειλούμαστε.

Οι αντιδράσεις στο τραύμα πηγάζουν από τα συστήματα επιβίωσης που βρίσκονται στον εγκέφαλό μας, και συγκεκριμένα από την αμυγδαλή και το αυτόνομο νευρικό σύστημα. Όταν ο εγκέφαλος εντοπίζει κίνδυνο, ενεργοποιεί μια ταχεία αλληλουχία αντιδράσεων προτού προλάβει το συνειδητό μέρος του νου να αξιολογήσει την κατάσταση. Κατά τη διάρκεια ενός τραυματικού συμβάντος, ο εγκέφαλος δημιουργεί ισχυρούς συνειρμούς ανάμεσα στο τραύμα και διάφορα αισθητηριακά στοιχεία, όπως ήχους, οσμές, εικόνες, τοποθεσίες και σωματικές αισθήσεις. Αργότερα, όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο με παρόμοια αισθητηριακά ερεθίσματα, το νευρικό σύστημα μπορεί να πυροδοτήσει την ίδια αντίδραση επιβίωσης, ακόμη και αν δεν υφίσταται πραγματικός κίνδυνος (κάτι που εξηγεί σε πολύ μεγάλο βαθμό τις κρίσεις πανικού από τις οποίες υποφέρουν πολλοί από εμάς).

Αυτή η διαδικασία εξηγεί λοιπόν γιατί ένα άτομο που έχει βιώσει τραύμα μπορεί να παρουσιάσει έντονη σωματική αντίδραση σε καταστάσεις που του θυμίζουν το αρχικό συμβάν. Η αντίδραση εκδηλώνεται αυτόματα και μπορεί να προκαλέσει αίσθημα υπερβολικής πίεσης ή σύγχυσης στο άτομο που τη βιώνει.

Οι τέσσερις κύριοι τύποι αντιδράσεων στο τραύμα είναι τα 4 γνώριμα F (Fight, Flight, Freeze, Fawn = Πάλη, Φυγή, Πάγωμα, Υποχώρηση). Οι αντιδράσεις στο τραύμα δημιουργούν διακριτές σωματικές και συναισθηματικές εμπειρίες, οι οποίες μπορεί να ποικίλλουν ως προς την ένταση και τη διάρκεια ανάλογα με τον άνθρωπο. Ένας άνθρωπος ενδέχεται να έχει περισσότερες από μια αντιδράσεις στο τραύμα απλά μια από αυτές είναι η πλέον κυρίαρχη.

Περισσότερο αναλυτικά,

Αντίδραση Πάλης (Fight)

Η αντίδραση της πάλης συνεπάγεται την αντιμετώπιση των αντιληπτών απειλών με επιθετικότητα ή αμυντική στάση. Τα άτομα που βιώνουν αυτή την αντίδραση μπορεί να γίνουν αντιπαραθετικά, ευερέθιστα ή σωματικά επιθετικά όταν ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός αυτός. Στην καθημερινή ζωή, αυτό μπορεί να εκδηλωθεί ως δυσκολία στον έλεγχο του θυμού, συχνές συγκρούσεις στις σχέσεις ή έντονη ανάγκη για έλεγχο των καταστάσεων. Το άτομο μπορεί να νιώσει μια ξαφνική έκρηξη ενέργειας και αδρεναλίνης κατά την ενεργοποίηση της αντίδρασης.

Αντίδραση Φυγής (Flight)

Στις συχνές εκδηλώσεις περιλαμβάνονται η διαρκής ενασχόληση με δραστηριότητες, η δυσκολία παραμονής σε ηρεμία, η ανησυχία, η αποφυγή ανθρώπων ή χώρων που συνδέονται με το τραύμα, καθώς και το αίσθημα εγκλωβισμού σε σχέσεις ή καταστάσεις.

Αντίδραση «Παγώματος» (Freeze)
Η αντίδραση «παγώματος» προκαλεί ακινητοποίηση του ατόμου όταν έρχεται αντιμέτωπο με έναν αντιληπτό κίνδυνο. Αυτή η αντίδραση μπορεί να περιλαμβάνει σωματική ακινησία, αίσθημα αποσύνδεσης από το σώμα ή νοητική σύγχυση («ομίχλη» στο μυαλό). Τα άτομα με κυρίαρχη αντίδραση παγώματος ενδέχεται να περιγράφουν αισθήματα μουδιάσματος, στασιμότητας ή αδυναμίας λήψης αποφάσεων. Η αντίδραση αυτή αναπτύσσεται συχνά όταν η «μάχη» ή η «φυγή» δεν αποτελούν εφικτές επιλογές.

Αντίδραση «Υποταγής» (Fawn)
Η αντίδραση «κατευνασμού» περιλαμβάνει την προσπάθεια εξευμενισμού ή ικανοποίησης των άλλων, προκειμένου να αποφευχθεί η σύγκρουση ή η βλάβη. Το πρότυπο αυτό αναπτύσσεται όταν το άτομο μαθαίνει ότι η συμμόρφωση και η προσαρμογή αποτελούν τους ασφαλέστερους τρόπους αντίδρασης απέναντι σε απειλητικά πρόσωπα ή καταστάσεις.

Στα χαρακτηριστικά της περιλαμβάνονται η δυσκολία θέσπισης ορίων, η συγκατάθεση σε όλα ενώ το άτομο επιθυμεί να αρνηθεί, η ιεράρχηση των αναγκών των άλλων έναντι των δικών του, ο φόβος απογοήτευσης των άλλων και η απώλεια της αίσθησης της ταυτότητας μέσα στις σχέσεις.

Τα σωματικά σημάδια που συνοδεύουν τις τραυματικές αντιδράσεις μπορεί να περιλαμβάνουν :

Ταχυκαρδία ή αίσθημα σφιξίματος στο στήθος,
Ρηχή ή γρήγορη αναπνοή,
Μυϊκή ένταση ή τρέμουλο,
Δυσφορία στο στομάχι,
Εφίδρωση ή μεταβολές της θερμοκρασίας του σώματος,
Κόπωση ή εξάντληση,

Τα συναισθηματικά και ψυχολογικά σημάδια μπορεί να περιλαμβάνουν :

Έντονο άγχος ή κρίσεις πανικού,
Θυμό ή ευερεθιστότητα,
Συναισθηματικό μούδιασμα, αποστασιοποίηση,
Δυσκολία συγκέντρωσης ή λήψης αποφάσεων,
Υπερεγρήγορση,
Αίσθημα ντροπής ή αυτομομφής,

Οι αντιδράσεις στο τραύμα επιτελούν μια σημαντική προστατευτική λειτουργία σε συνθήκες πραγματικού κινδύνου. Ωστόσο, τα πρότυπα αυτά γίνονται ανησυχητικά όταν παρεμποδίζουν την καθημερινή λειτουργικότητα ή εκδηλώνονται σε καταστάσεις που δεν δικαιολογούν τόσο έντονες αντιδράσεις και λειτουργούν συχνά βλάπτοντας σχεσιακά το άτομο που τις εκδηλώνει.

Αν εντοπίζω στον εαυτό μου επαναλαμβανόμενα μοτίβο στις αντιδράσεις μου ειδικά μέσα στις σχέσεις μου ίσως χρειάζεται να κάνω κάτι για αυτό !

Με στοιχεία από :

National Institute of Mental Health (NIMH)
American Psychological Association (APA)
National Center for PTSD
Attachment Project
Psychology Today

29/09/2026

Επειδή γίνεται πολύς λόγος για την ύπνωση τον τελευταίο καιρό κι έχω δεχτεί διαφόρων ειδών ερωτήσεις, παραθέτω εδώ ένα πολύ λεπτομερές κείμενο της Κλινικής Ψυχολόγου Κυριακής Λέντζιου (που υπήρξε και δική μου εκπαιδεύτρια) γύρω από τους μύθους και τις αλήθειες της Κλινικής Υπνοθεραπείας. Τα βασικότερα και σημαντικότερα όλων είναι : Η κλινική υπνοθεραπεία είναι ΜΕΡΟΣ μιας θεραπευτικής διαδικασίας, ένα θεραπευτικό εργαλείο δηλαδή και όχι κάτι αυτόνομο, επίσης ΠΟΥ απευθύνομαι για να εκτεθώ σε αυτό το θεραπευτικό εργαλείο και υπό ποιές συνθήκες. https://www.theopinion.gr/opinions/ypnosi-kai-kliniki-ypnotherapeia-anamesa-ston-mytho-kai-tin-epistimoniki-tekmiriosi/?fbclid=IwY2xjawUolAhleHRuA2FlbQIxMABwZG9mBWJyaWQRMXRBd05Ca3BuT05ndTlpd0VzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeKNSxVsZNP1pAlE0oQayeDLyaaHPNBl9DfJsbYe5ZhN3WYdzy88mwZg7Dhik_aem_cL-61mBnU9ntzc0ryyxByw

Τις τελευταίες ημέρες η κλινική υπνοθεραπεία έχει βρεθεί στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, μέσα από αφηγήσεις που συνδέουν την ύπνωση

29/09/2026

Καλημέρα σε όλους μας από το The Healing Garden. Μια αναφορά σε κάτι πολύ σημαντικό σήμερα. Αρκετές φορές ακούω αφηγήσεις ανθρώπων που πασχίζουν να αλλάξουν/διορθώσουν/φροντίσουν κάποιους άλλους ανθρώπους. Οι αφηγήσεις εμπεριέχουν μεγάλο πόνο και οδύνη καθώς και αγωνία για το πολυπόθητο αποτέλεσμα ενώ οι προσπάθειές τους συνεχίζονται για χρόνια. "Θα αλλάξει ο πατέρας/η μητέρα/ο αδελφός μου ποτέ στάση ;", "Θα με δει ο Γ..... με διαφορετικό τρόπο ; ", "Θα εκτιμήσει όσα κάνω η Λ. ;" κλπ. Δυστυχώς η πιο συχνή απάντηση σε αυτές τις ερωτήσεις είναι συνήθως αρνητική. "ΟΧΙ, δυστυχώς δεν θα συμβεί αυτό που με τόσο κόπο προσπαθείς". Απλά οι ερωτώντες δυσκολεύονται να το δεχτούν και αργούν αρκετά να το κατανοήσουν, εάν το κατανοήσουν ποτέ. Ίσως γιατί πέρα από τους εμφανείς λόγους τις επιθυμίας και της ανάγκης, επενδύουν τεράστια ενέργεια στο να προκύψει ένα άλλο αποτέλεσμα και η αποδοχή ενός αρνητικού προσήμου θα σήμαινε πως έχουν χάσει πολλά πράγματα από τη ζωή τους μαζί με το χρόνο τους. Για να το αναλύσω λίγο περισσότερο δυσκολευόμαστε να αντιληφθούμε πως οι άνθρωποι μπορούν να καταλάβουν ή να δεχτούν πράγματα μόνο ανάλογα με τις δικές τους πνευματικές και συναισθηματικές αντοχές. Αν τους λείπει η συναισθηματική ωριμότητα δεν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν ότι κι αν κάνουμε. Ακόμη κι αν τους προσφέρουμε μια υγιή, βαθιά σχέση αγάπης αν δεν έχουν μάθει να αγαπούν ή να σέβονται τον εαυτό τους θα ερμηνεύσουν λάθος τις προθέσεις μας, θα υψώσουν τείχη ή θα νιώσουν ότι απειλούνται και θα μας επιτεθούν.

Συχνά επίσης προσπαθούμε να "σώσουμε" ή να αλλάξουμε ανθρώπους (συνήθως γονείς, συντρόφους, αγαπημένους φίλους), αγνοώντας ότι η αλλαγή απαιτεί κατά κύριο λόγο τη δική τους εσωτερική υποδομή. Όσο κι αν επιστρατεύουμε καλοσύνη, αγάπη, συμπάθεια, στήριξη είναι γεγονός πως η αλήθεια ή η συμβουλή δεν έχουν αξία για κάποιον που δεν είναι έτοιμος να τις αποδεχτεί. Δεν μεταδίδονται αναγκαστικά στον άλλον οι αλήθειες, η πραγματικότητα και οι συμβουλές επειδή απλά τις εκστομίσαμε. Αν κάποιος είναι οχυρωμένος πίσω από τις πεποιθήσεις του, ακούει μόνο όσα αντέχει το "Εγώ" του. Μπορεί γιατί είναι καθηλωμένος στη δική του "εθελούσια τυφλότητα" δηλαδή να επιλέγει συνειδητά να κλείσει τα μάτια του μπροστά σε προφανή στοιχεία, γεγονότα ή καταστάσεις προκειμένου να μην αναλάβει την ευθύνη, να αποφύγει τις ενοχές ή να μην υποστεί τις συνέπειες. Μπορεί γιατί η αντίληψή του περιορίζεται από τα τείχη που ορίζουν οι πυρηνικές πεποιθήσεις του και ναρκισσιστικά ευάλωτος δεν αντέχει για κανένα λόγο να μετακινηθεί ή να δεχτεί πως έσφαλε. Κάθε περίπτωση είναι πιθανόν διαφορετική αλλά είναι σημαντικό να επικεντρωθούμε στο πολύ σαφές αποτέλεσμα. Ότι κι αν κάνουμε ΔΕΝ ΘΑ ΣΩΘΕΙ, ΔΕΝ ΘΑ ΚΑΤΑΛΑΒΕΙ, ΔΕΝ ΘΑ ΑΛΛΑΞΕΙ αυτός που μας απασχολεί αν δεν το επιθυμεί ο ίδιος.

Αν μπορέσουμε να το καταλάβουμε αυτό γνωσιακά και συναισθηματικά θα αλλάξουμε και τον τρόπο που προσεγγίζουμε αυτούς τους ανθρώπους και κυρίως θα φροντίσουμε με πραγματική αγάπη τον εαυτό μας.

28/09/2026

Καλημέρα σε όλους μας και καλή μας εβδομάδα από το The Healing Garden. Θα συνεχίσουμε τη συζήτησή μας ρίχνοντας μια ματιά στα "πατρικά" τραύματα σήμερα. Ο όρος «τραύμα του πατέρα» (father wound) αναφέρεται στα ψυχολογικά, σχεσιακά και νευροβιολογικά τραύματα που προκύπτουν όταν ένας πατέρας ή μια πατρική φιγούρα είναι απών, συναισθηματικά μη διαθέσιμος, ασυνεπής, επικριτικός ή δημιουργεί αίσθημα ανασφάλειας κατά τη διάρκεια των διαπλαστικών χρόνων του παιδιού. Κλινικά, το φαινόμενο αυτό εντάσσεται στην κατηγορία του πρώιμου σχεσιακού τραύματος, κατά το οποίο το πρωταρχικό σύστημα δεσμού του παιδιού διαταράσσεται λόγω ανεπαρκούς ή επιβλαβούς πατρικής φροντίδας. Ο John Bowlby, Βρετανός ψυχίατρος και ψυχαναλυτής και θεμελιωτής της θεωρίας του δεσμού, περιέγραψε πώς ένα μικρό παιδί χρησιμοποιεί μια αξιόπιστη φιγούρα δεσμού ως «ασφαλή βάση» από την οποία εξερευνά τον κόσμο (1982). Όταν ο πατέρας δεν μπορεί να προσφέρει αυτή την ασφαλή βάση με συνέπεια, το αναπτυσσόμενο νευρικό σύστημα του παιδιού μπορεί να εκλάβει την απουσία του ως απειλή, με αποτέλεσμα να παγιώνονται πρότυπα υπερεγρήγορσης, ντροπής και άγχους στις σχέσεις, τα οποία μεταφέρονται και στην ενήλικη ζωή.

Πιο αναλυτικά η πατρική πληγή είναι μια κατάσταση που βιώσε κάποιος όταν μεγάλωνε χωρίς να νιώθει ποτέ πραγματικά «αρκετός» για τον πατέρα του είτε εκείνος απουσίαζε σωματικά, είτε ήταν συναισθηματικά απόμακρος, είτε έδειχνε στοργή μόνο όταν ο ίδιος (το παιδί) «απέδιδε» (π.χ. σε επιτεύγματα), είτε ασκούσε απρόβλεπτη κριτική κλπ. Αυτό το συναίσθημα δεν περιορίζεται στην παιδική ηλικία. Εκδηλώνεται αργότερα με πολλούς τρόπους στην καριέρα, στον γάμο, σε κάθε σχέση αλλά και στη φωνή του εσωτερικού κριτή του παιδιού που υπήρξαμε και που ακούγεται μέσα μας στις 2 τα ξημερώματα.

Δεν προκαλεί κάθε δύσκολος πατέρας μια σημαντική «πληγή του πατέρα». Ούτε κάθε συνθήκη είναι ίδια. Αυτό που έχει κλινική σημασία είναι το πρότυπο της συναισθηματικής διαθεσιμότητας και ο αντίκτυπός του στην αναπτυξιακή πορεία του παιδιού. Ένας πατέρας μπορεί να δημιουργήσει ένα τραυματικό σχεσιακό περιβάλλον χωρίς ποτέ να υψώσει τη φωνή του ή να λείψει από κάποιον αγώνα ποδοσφαίρου του παιδιού του.

Υπάρχουν πολλαπλές αιτίες για τα «τραύματα από τον πατέρα» αρκετές από αυτές αυστηρά εξατομικευμένες. Πολύ γενικά όμως και αρκετά συχνά μπορούμε να διακρίνουμε τα ακόλουθα :

- Ίσως είχαμε έναν συναισθηματικά ανώριμο πατέρα, ο οποίος μας τιμωρούσε επιβάλλοντάς μας σιωπή ή στερώντας μας την αγάπη (ή ακόμα και απαραίτητα αγαθά, όπως τα χρήματα).
- Ή ίσως είχαμε έναν πατέρα που ήταν εξαιρετικά δύσκολο να ικανοποιηθεί, θέτοντας τόσο υψηλά πρότυπα ώστε, ό,τι κι αν κάναμε, ποτέ δεν φαινόταν αρκετό.
- Άλλες αιτίες για τα τραύματα αυτά σχετίζονται με έναν πατέρα ή μια πατρική φιγούρα που :
Ασκούσε έντονη κριτική,
Έπασχε από κάποιον εθισμό,
Ήταν υπερβολικά ελεγκτικός και υπερπροστατευτικός,
Ήταν απών (λόγω διαζυγίου, θανάτου, εγκατάλειψης ή άλλων συνθηκών),
Αμελούσε τις σωματικές και συναισθηματικές μας ανάγκες,
Ασκούσε κακοποίηση (λεκτική, συναισθηματική, νοητική, σωματική ή σεξουαλική),
Άλλοτε υπήρχε κι άλλοτε όχι, ο πατέρας εμφανίζεται και εξαφανίζεται απρόβλεπτα, διαταράσσοντας τα πρότυπα ασφαλούς δεσμού,
Ενίσχυε τη συμπεριφορά μιας ναρκισσιστικής μητέρας αφοσιωμένος ολοκληρωτικά σε αυτήν,
Είχε ο ίδιος άλυτα γονικά ζητήματα : Προβλήματα ψυχικής υγείας του ίδιου του πατέρα που δεν έχουν αντιμετωπιστεί, διαγενεακό τραύμα, προβληματικές σχέσεις με τους δικούς του γονείς, που επηρεάσαν αρνητικά την άσκηση του γονικού του ρόλου.

Η «πείνα για τον πατέρα» (Father Hunger)
Ο όρος «πείνα για τον πατέρα» χρησιμοποιείται στην ψυχαναλυτική αλλά και στη λαϊκή βιβλιογραφία για να περιγράψει τη βαθιά, συχνά ασυνείδητη λαχτάρα για πατρική σύνδεση, επιβεβαίωση και παρουσία. Η λαχτάρα αυτή επιμένει σε ενήλικες που δεν έλαβαν επαρκή συναισθηματική ανταπόκριση από τους πατέρες τους κατά την παιδική ηλικία. Σε αντίθεση με το συνειδητό πένθος μιας απώλειας, η «πείνα για τον πατέρα» εκδηλώνεται ως μια βιωματική αίσθηση απουσίας και όχι ως μια νοητική διαπίστωση: πρόκειται για μια πείνα που καμία ποσότητα επιτευγμάτων ή εξωτερικής επιδοκιμασίας δεν μπορεί να ικανοποιήσει πλήρως.

Μπορεί να είσαι 42 ετών, να διευθύνεις μια εταιρεία και, παρ' όλα αυτά, να νιώθεις το κενό και τον πόνο που προκαλεί η συνειδητοποίηση ότι ο πατέρας σου δεν σε «είδε» ποτέ πραγματικά. Αυτό είναι η «πείνα για τον πατέρα». Δεν ενδιαφέρεται για τα επαγγελματικά σου διαπιστευτήρια. Κατοικεί στο σώμα, όχι στο βιογραφικό σημείωμα.
Ίσως ο πατέρας σου ή το πρόσωπο που λειτούργησε ως πατέρας για σένα να μην ταιριάζει στις παραπάνω περιγραφές.
Μπορεί απλώς να ήταν αδιάφορος απέναντί σου. Η αδιαφορία μπορεί να φαντάζει λιγότερο επώδυνη, ωστόσο μπορεί να προκαλέσει μια βαθιά πληγή.

Ως παιδιά, πλάθουμε ιστορίες για να δώσουμε νόημα στον κόσμο μας. Συχνά κατηγορούμε τον εαυτό μας σε αυτές τις ιστορίες, διότι αν οι γονείς μας ήταν κακοποιητικοί, η σκέψη ότι «αν ήμουν πιο έξυπνος/καλύτερος μαθητής/όμορφος/ήσυχος, δεν θα μου φέρονταν άσχημα» είναι λιγότερο οδυνηρή από την παραδοχή ότι είχαμε γονείς που πιθανόν δεν μας αγαπούσαν ή δεν μας αγαπούσαν όπως επιθυμούσαμε. Αν κάτι από όλα αυτά αισθανόμαστε πως μας ακουμπά ίσως χρειάζεται να βρούμε το θάρρος να το φροντίσουμε.

Με στοιχεία από : The Father Wound: A Trauma Therapist’s Complete Guide/Annie Wright & Psychology Today, ΝΗS, The Attachment Project

27/09/2026

Καλησπέρα σε όλους μας από το The Healing Garden. Μιλάμε για τους γονείς μας και τα παιδικά μας τραύματα και βρήκα αντιπροσωπευτικό για σήμερα έναν σχεδόν "απαγορευμένο" και οδυνηρό πίνακα για το δημιουργό του David Hockney. Για χρόνια το έργο "My Parents and Myself" παρέμεινε ανολοκλήρωτο και παραμελημένο στο σπίτι του Hockney στο Λος Άντζελες, ένα έργο που ο ίδιος ο καλλιτέχνης είχε απορρίψει και το οποίο προκάλεσε προσωρινή ρήξη στις σχέσεις του με τους γονείς του. Το έργο, το οποίο απεικονίζει το πρόσωπο του καλλιτέχνη να καθρεφτίζεται σε έναν καθρέφτη ανάμεσα στον πατέρα και τη μητέρα του, αποτελούσε πηγή απογοήτευσης για το ζωγράφο, ο οποίος τελικά το εγκατέλειψε και παραμένει ανολοκλήρωτο. Ωστόσο, μια μεταγενέστερη εκδοχή, που ολοκληρώθηκε το 1977 με τον τίτλο «Οι γονείς μου» (My Parents), αξιοποίησε στοιχεία από τα αρχικά σχέδια και εξελίχθηκε σε ένα από τα διασημότερα έργα του. Στο πρώτο σχόλιο παραθέτω το δεύτερο πίνακα. Θα αφήσω εσάς να σκεφτείτε γιατί ο ζωγράφος απέρριψε (αλλά δεν κατέστρεψε) το πρώτο έργο.

25/09/2026

Καλημέρα σε όλους μας από το The Healing Garden. Ας ρίξουμε μια πιο κοντινή ματιά στα γονικά μας τραύματα σήμερα ξεκινώντας από τη "Μητρική Πληγή"/Mother Wound. Τι εννοούμε όμως πραγματικά λέγοντας κάτι τέτοιο ;

Το τραύμα της μητέρας, η μητρική πληγή είναι ο πόνος, το τραύμα ή η συναισθηματική πληγή που βιώνουμε στη σχέση μας με τη μητέρα μας ένας πόνος που συχνά ξεκινά στην παιδική ηλικία και συνεχίζει να αντηχεί μέχρι και την ενήλικη ζωή μας επηρεάζοντας πολλούς τομείς της. Όταν λέμε «μητέρα», αναφερόμαστε σε οποιοδήποτε πρόσωπο ανέλαβε μητρικό ρόλο : βιολογικές μητέρες, θετές μητέρες ή μητριές, ανάδοχες μητέρες, γιαγιάδες ή οποιοδήποτε άτομο παρείχε φροντίδα και διαμόρφωσε τον συναισθηματικό μας κόσμο εκείνες τις ευάλωτες εποχές.

Αν το πρόσωπο αυτό ήταν συναισθηματικά ανώριμο, απών, κακοποιητικό, διαταραγμένο, ή απλώς ανίκανο λόγο δικών του τραυμάτων να καλύψει τις ανάγκες μας, θα μπορούσε να μας δημιουργήσει ένα βαθύ και επώδυνο τραύμα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μητέρα που δεν είναι τέλεια προκαλεί βλάβη ή τραυματίζει το παιδί της. Σημαίνει όμως ότι, όταν οι συναισθηματικές ανάγκες ενός παιδιού μένουν συστηματικά ακάλυπτες, ακολουθεί ο πόνος και κάποιες φορές οι επιπτώσεις αυτού του πόνου σε πολλά παιδιά συχνά διαρκούν πολύ αφότου τελειώσει η παιδική ηλικία.

Κάποιες φορές ο τραυματισμός είναι φανερός : συναισθηματική κακοποίηση, τρομερός έλεγχος, παραμέληση, απουσία, εγκατάλειψη, κλπ. Άλλες φορές είναι συγκαλυμμένος : αγάπη υπό όρους, ευνοϊκή μεταχείριση άλλων ή σιωπή τη στιγμή που χρειαζόμαστε προστασία. Το τραύμα της μητέρας δεν αφορά μόνο όσα συνέβησαν. Αφορά και όσα "δεν" συνέβησαν: την ασφάλεια, τη φροντίδα και τη συναισθηματική εναρμόνιση που δεν λάβαμε ποτέ.

Η μητρική πληγή περιλαμβάνει όλους τους τρόπους με τους οποίους μάθαμε εμείς να διαχειριζόμαστε την κατάσταση : προσπάθειες να κατευνάσουμε ή να ικανοποιήσουμε τη μητέρα μας, υποβαθμίζοντας το πρόβλημα, αμφισβητώντας την ίδια μας την αντίληψη για την πραγματικότητα (self-gaslighting), επιδιώκοντας διαρκώς να ικανοποιούμε τους άλλους ή παραμελώντας τις δικές μας ανάγκες κλπ.

Ποιος μπορεί να φέρει το τραύμα της μητέρας ;

Οποιοσδήποτε. Αν και οι κόρες μιλούν συχνά πιο ανοιχτά γι’ αυτό, άνθρωποι κάθε φύλου μπορεί να κουβαλούν βαθύ πόνο που πηγάζει από τη μητέρα τους.

Για μια γυναίκα με δυσκολία θέσπισης ορίων που έβλεπα θεραπευτικά κάποια χρόνια πριν, το τραύμα της μητέρας προερχόταν από την αμείλικτη κριτική: «Ό,τι κι αν έκανα ήταν λάθος. Οι αδελφοί μου, αντίθετα, δεν έκαναν ποτέ λάθος». Για έναν άνδρα γύρω στα σαράντα με βαθή αίσθημα ντροπής, το τραύμα προερχόταν από βίαιες εκρήξεις θυμού που η μητέρα του επιφύλασσε μόνο για εκείνον, ενώ τις αδελφές του τις άφηνε στο απυρόβλητο. Το τραύμα της μητέρας δεν κάνει διακρίσεις. Αυτό που μετράει δεν είναι το φύλο, αλλά η συναισθηματική ασφάλεια που αισθάνεται κάποιος.

Δεν είναι κάθε μορφή βλάβης σωματική. Συχνά, είναι ψυχολογική ή συναισθηματική διακριτική στην αρχή, αλλά συσσωρευτική με την πάροδο των ετών.

Οι συμπεριφορές που δημιουργούν το «τραύμα της μητέρας»

Στις πλέον συνηθισμένες μορφές συμπεριφοράς που ενδέχεται να οδηγήσουν σε ένα "μητρικό τραύμα" περιλαμβάνονται :

Πρόκληση ενοχών/Guilt Trip («Μετά από όλα όσα έχω κάνει για σένα... πως μπορείς να ...»),

Gaslighting / Χειραγώγηση της αντίληψης της πραγματικότητας («Αυτό δεν συνέβη ποτέ.»),

Ευνοϊκή μεταχείριση ενός εκ των παιδιών εις βάρος του άλλου,

Χρήση της σιωπής ως τρόπου ελέγχου της συμπεριφοράς μέσα στην οικογένεια,

Συναισθηματική παραμέληση, στέρηση στοργής, επιβεβαίωσης ή προσοχής,

Παραβίαση ορίων, αθέμιτη παρακολούθηση, υπερβολική αποκάλυψη προσωπικών στοιχείων από την ίδια για θέματα που δεν αφορούν ένα παιδί, ή εξαναγκασμός σε οικειότητα,

Άσκηση κριτικής που προκαλεί ντροπή για το σώμα, τα συναισθήματα ή την ταυτότητα του παιδιού,

Και αρκετές φορές, οι μητέρες προβάλλουν τον δικό τους πόνο μέσα από προκαταλήψεις, τελειομανία, κοινωνικές φοβίες, ματαιώσεις ή θρησκευτικό έλεγχο. Ανεξάρτητα από τη μορφή που έπαιρνε η συμπεριφορά της μητέρας, το μήνυμα ήταν το ίδιο: "Δεν είσαι αρκετά καλή/ός. Πρέπει να κερδίσεις την αγάπη μου."

Πολλές μητέρες, παρόλο που κατέβαλαν κάθε δυνατή προσπάθεια ενώ έφεραν τα δικά τους τραύματα και συναισθηματικά βάρη, ενίοτε στερούνταν την υποστήριξη, την ωριμότητα και την κατανόηση που απαιτούνταν για να ανταποκριθούν σε εμάς με τον τρόπο που χρειαζόμασταν. Η αναγνώριση αυτού του γεγονότος δεν διαγράφει τον αντίκτυπο όσων βιώσαμε, αλλά μας βοηθά να σχηματίσουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα, η οποία περιλαμβάνει τη συμπόνια προς τη μητέρα μας και τον εαυτό μας παράλληλα με την αλήθεια για το τι συνέβει σε εμάς.

Αν αναγνωρίζουμε σε κάτι από αυτά κομμάτια του εαυτού μας ίσως χρειάζεται να κάνουμε κάτι για αυτό.

Με στοιχεία από : What is the Mother Wound?/Mother Wound Project & Mother Wound and Father Wound: Understanding Emotional Imprints and Healing Through Inner Child Work/Self Healing Clinic