08/09/2026
«Πες συγγνώμη». Μα έμαθε κάτι;
Δύο παιδιά μαλώνουν. Το ένα σπρώχνει το άλλο και ο ενήλικας παρεμβαίνει:
«Πες συγγνώμη.»
«Συγγνώμη.»
Και κάπως έτσι θεωρούμε ότι το περιστατικό έκλεισε. Μόνο που το παιδί μπορεί να έμαθε απλώς ποια λέξη πρέπει να πει για να τελειώσει μια δυσάρεστη κατάσταση.
Η συγγνώμη έχει νόημα όταν συνδέεται με την κατανόηση του τι συνέβη. Τι έκανα; Πώς επηρέασε τον άλλον; Τι μπορώ να κάνω τώρα; Και, ίσως το σημαντικότερο, τι θα μπορούσα να δοκιμάσω διαφορετικά την επόμενη φορά;
Αυτό δεν σημαίνει ότι αφήνουμε μια συμπεριφορά χωρίς όρια ούτε ότι η λέξη «συγγνώμη» δεν έχει αξία. Σημαίνει ότι δεν τη χρησιμοποιούμε ως υποκατάστατο όλης της διαδικασίας.
Μερικές φορές, άλλωστε, μια πράξη αποκατάστασης λέει περισσότερα: να βοηθήσω να ξαναφτιαχτεί κάτι που χάλασα, να δώσω χώρο στον άλλον, να ρωτήσω αν είναι καλά ή να προσπαθήσω να διορθώσω όσο μπορώ αυτό που έγινε.
Στόχος δεν είναι ένα παιδί που ξέρει πότε πρέπει να λέει «συγγνώμη».
Είναι ένα παιδί που, σιγά σιγά, καταλαβαίνει τι σημαίνει.