11/09/2026
Με αφορμή το πρώτο κουδούνι: μια συζήτηση που αξίζει να γίνει
Η επιστροφή στο σχολείο δεν αφορά μόνο τα βιβλία, τα τετράδια, το πρόγραμμα και τους στόχους. Είναι και η επιστροφή σε μια μικρή κοινωνία, όπου τα παιδιά θα συνεργαστούν, θα διαφωνήσουν, θα κάνουν λάθη, θα αναζητήσουν τη θέση τους και θα μάθουν να συνυπάρχουν.
Ας τους θυμίσουμε ότι:
• Η εμφάνιση, το σώμα, η προφορά, το χρώμα του δέρματος, η καταγωγή, η οικογένεια, τα ρούχα, το κολατσιό ή τα σχολικά είδη ενός παιδιού δεν λένε τίποτα για την αξία ή τις δυνατότητές του και δεν αποτελούν υλικό για αστεία. Ένα χρησιμοποιημένο σακίδιο ή τα ίδια παπούτσια δεν σημαίνουν μικρότερες ικανότητες ή λιγότερα όνειρα.
• Δεν χρειάζεται να γίνουν όλα τα παιδιά φίλοι. Χρειάζεται, όμως, να συμπεριφέρονται με σεβασμό: να μη μειώνουν, να μην ταπεινώνουν και να μην απομονώνουν σκόπιμα κανένα παιδί.
• Κάθε παιδί μαθαίνει με τον δικό του τρόπο και ρυθμό. Η δυσκολία, το λάθος, η ερώτηση ή η ανάγκη για επιπλέον βοήθεια δεν είναι λόγοι ντροπής. Το σχολείο είναι χώρος μάθησης και εξέλιξης, όχι ένας διαρκής διαγωνισμός σύγκρισης. Η επίδοση δεν ορίζει ποιο είναι ένα παιδί.
• Η καλοσύνη δεν σημαίνει ότι πρέπει να ανέχονται ό,τι τα ενοχλεί ή τα πληγώνει. Τα παιδιά έχουν δικαίωμα να πουν «όχι», «σταμάτα», «αυτό με ενοχλεί» και να ζητήσουν βοήθεια.
• Ένα αστείο παύει να είναι αθώο όταν ο άλλος δεν γελά, φοβάται, ντρέπεται ή πληγώνεται. Η πρόθεση έχει σημασία, αλλά δεν ακυρώνει το πώς ένιωσε ο άλλος.
• Όταν βλέπουν ένα παιδί να στοχοποιείται ή να δέχεται εκφοβισμό, δεν χρειάζεται να μπουν σε καβγά ή να θέσουν τον εαυτό τους σε κίνδυνο. Μπορούν, όμως, να μη γελάσουν, να μη συμμετάσχουν, να δείξουν στο παιδί ότι δεν είναι μόνο και να ενημερώσουν έναν ενήλικα που εμπιστεύονται.
• Οι ίδιοι κανόνες ισχύουν και στο διαδίκτυο. Ένα σχόλιο, μια φωτογραφία ή μια κοινοποίηση μπορούν να πληγώσουν πραγματικά. Δεν αναμεταδίδουμε περιεχόμενο που εκθέτει ή ταπεινώνει κάποιον και ζητάμε βοήθεια αντί να γινόμαστε μέρος της διάδοσής του.
• Αν αντιληφθούν ότι ένα παιδί δεν έχει φαγητό, σχολικά είδη ή κάτι άλλο βασικό, δεν το εκθέτουν και δεν το κάνουν θέμα μπροστά στους άλλους. Το λένε διακριτικά σε έναν ενήλικα που μπορεί να βοηθήσει, ώστε η στήριξη να δοθεί με σεβασμό στην αξιοπρέπειά του.
Μπορούμε να ξεκινήσουμε με μερικές απλές ερωτήσεις:
«Πώς θα ήθελες να σου φερθούν αν ήσουν το καινούργιο παιδί στην τάξη ή ένιωθες έξω από την ομάδα;»
«Τι θα μπορούσες να κάνεις αν έβλεπες ένα παιδί να μένει μόνο ή να γίνεται στόχος;»
«Σε ποιους ενήλικες μπορείς να απευθυνθείς, αν κάτι συμβεί σε εσένα ή σε κάποιο άλλο παιδί;»
Τα παιδιά, βέβαια, δεν μαθαίνουν μόνο από όσα τους λέμε. Παρατηρούν πώς μιλάμε για τους άλλους, πώς σχολιάζουμε τις διαφορές, πώς αντιμετωπίζουμε τα λάθη και τις δυσκολίες, αλλά και αν αναλαμβάνουμε την ευθύνη όταν πληγώνουμε κάποιον.
Δεν χρειάζεται να τους κάνουμε διάλεξη. Αρκεί να ανοίξουμε χώρο για ερωτήσεις, να ακούσουμε χωρίς να βιαστούμε να διορθώσουμε και να παραμείνουμε διαθέσιμοι σε όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς.
Ας τα στείλουμε, λοιπόν, στο σχολείο με κάτι περισσότερο από μια γεμάτη τσάντα: με τη γνώση ότι δεν χρειάζεται να αποδεικνύουν την αξία τους μέσα από συγκρίσεις, ότι τα όριά τους έχουν σημασία και ότι, με τη στάση τους, μπορούν να κάνουν το σχολείο λίγο πιο ασφαλές και ανθρώπινο για όλους.
Πηγές:
UNESCO. (2025, October 16). What you need to know about mental health and psychosocial support in schools.
UNICEF. (2022, December 12). How to talk to your children about bullying. UNICEF Romania. "https://www.unicef.org/romania/stories/how-talk-your-children-about-bullying"
World Health Organization, Regional Office for Europe. (2024). A focus on adolescent peer violence and bullying in Europe, central Asia and Canada: Health Behaviour in School-aged Children international report from the 2021/2022 survey (Vol. 2). "https://www.who.int/europe/publications/i/item/9789289060929"
Βλέπω να εκφοβίζουν έναν συμμαθητή ή μια συμμαθήτριά μου. Τι να κάνω; (n.d.). Stop-bullying.gov.gr. "https://stop-bullying.gov.gr/παρατηρώ-εκφοβισμό"
#ΝανσυΜαρινηΨυχολογος #ΕπιστροφηΣτοΣχολειο #ΠαιδικηΨυχολογια #Σεβασμος #Ενσυναισθηση #Ορια #Αποδοχη #Συμπεριληψη #ΣχολικοςΕκφοβισμος #ΨυχικηΥγεια