What are the opening hours?

Monday 00:00 - 18:00 Tuesday 00:00 - 18:00 Wednesday 00:00 - 18:00 Thursday 00:00 - 06:00 Friday 00:00 - 18:00

Ελληνικό Σεξολογικό Ινστιτούτο, Μιχαλακοπούλου 58, Athens (2026)

Q: What is the address?

Μιχαλακοπούλου 58

24/08/2026

‘Ερωτας: Ελπίδα μας τα πανηγύρια;

Τα λάϊκ στο διαδίκτυο δεν έφεραν την άνοιξη στον έρωτα και την ευρύτερη ερωτική επικοινωνία των ανθρώπων. Ούτε, όπως φαίνεται, κατάφεραν να λύσουν τα αδιέξοδα της σύγχρονης ερωτικής επικοινωνίας. Μπορεί να πολλαπλασίασαν τις δυνατότητες γνωριμίας, μπορεί να έκαναν την επικοινωνία πιο άμεση και πιο γρήγορη, όμως δεν κατάφεραν να υποκαταστήσουν κάτι πολύ πιο βαθύ και ανθρώπινο: το βλέμμα, την παρουσία, το άγγιγμα, τη σιωπή ανάμεσα σε δύο ανθρώπους που κοιτάζονται και αναγνωρίζονται.

Στο τελευταίο μου βιβλίο, με τίτλο “Σεξ: Κάνε μου Λάϊκ” που κυκλοφόρησε πριν 3 περίπου χρόνια, αυτό ακριβώς προσπάθησα να αναδείξω, ότι η σεξουαλικότητα στις μέρες μας έχει ανάγκη από μια επανεκτίμηση και μια ουσιαστική επανατοποθέτηση.

Δεν επιχείρησα να προτείνω απλές και εύκολες λύσεις στα ερωτικά αδιέξοδα των σύγχρονων ανθρώπων. Άλλωστε, τα προβλήματα είναι σύνθετα και πολυπαραγοντικά. Η μεγάλη ελάττωση της ερωτικής επιθυμίας, η υπογεννητικότητα, οι σεξουαλικές δυσλειτουργίες και οι διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις αποτελούν πλευρές μιας πραγματικότητας που δεν μπορεί να εξηγηθεί με έναν μόνο τρόπο.

Εκείνο όμως που εξακολουθεί να με προβληματίζει ιδιαίτερα είναι ότι πολλές διεθνείς προτάσεις και θεραπευτικές κατευθύνσεις δεν λαμβάνουν πάντοτε επαρκώς υπόψη τις ιδιαιτερότητες της κουλτούρας, της ιστορίας και της νοοτροπίας κάθε λαού.

Γιατί η σεξουαλικότητα δεν είναι απλώς το κυνήγι της ηδονής. Είναι ένα μεγάλο μέρος της τέχνης του “σχετίζεσθαι”. Είναι επικοινωνία, εγγύτητα, εμπιστοσύνη, αποδοχή. Είναι σώμα, αλλά και ψυχή. Είναι προσωπική έκφραση, αλλά είναι ταυτόχρονα και κοικωνικό γεγονός. Και βεβαίως, παραμένει ένα σημαντικό κομμάτι της αναπαραγωγής και της συνέχειας της ανθρώπινης ζωής.

Με ξεχωριστό ενδιαφέρον διάβασα πριν λίγες ημέρες στην εφημερίδα Καθημερινή, ένα άρθρο του δημοσιογράφου Νίκου Ζώη με τίτλο “Οι νέοι φτιάχνουν κύκλους” και υπότιτλο: .

Ο τίτλος μόνος του είναι εξαιρετικά ενδιαφέρων: Οι νέοι φτιάχνουν κύκλους.
Κύκλους χορού, αλλά ίσως και κύκλους επικοινωνίας. Κύκλους ανθρώπων. Κύκλους επαφής. Κύκλους μέσα στους οποίους το σώμα ξαναβρίσκει τον ρυθμό του και ο άνθρωπος ξαναβρίσκει τον άλλον.

Το άρθρο αναφέρεται στην αυξανόμενη συμμετοχή των νέων σε πολιτιστικούς συλλόγους, σε παραδοσιακούς χορούς και στα μεγάλα πανηγύρια της Νάξου, της Πάρου και άλλων περιοχών της χώρας με βαθιά πολιτιστική παράδοση. Και ίσως αυτό να μην είναι καθόλου τυχαίο.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε μια εντυπωσιακή στροφή στο παραδοσιακό. Οι νέοι αναζητούν ξανά τον χορό, τη μουσική, το πανηγύρι, το συλλογικό βίωμα. Παράλληλα, άνθρωποι μεγαλύτερων ηλικιών δείχνουν ολοένα και περισσότερο ενδιαφέρον για λαϊκά δημιουργήματα τέχνης όπως κεραμικά, κεντήματα, παλιά χρηστικά αντικείμενα, υλικά και τεχνικές που συνδέουν το σήμερα με τη μνήμη του χθες.

Μήπως, λοιπόν κάτω από αυτήν την επιστροφή στην παράδοση κρύβεται κάτι βαθύτερο; Μήπως ο σύγχρονος άνθρωπος κουρασμένος από την αδιάκοπη ψηφιακή επικοινωνία, αναζητεί ξανά το πραγματικό; Το απτό; Το σωματικό; Το συλλογικό;

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, ότι η σύγχρονη μουσική βιομηχανία φαίνεται να ανακαλύπτει ξανά τη δύναμη των αυθεντικών παραδοσιακών ήχων. Ιδιαίτερα δημοφιλείς καλλιτέχνες όπως ο Κωνσταντίνος Αργυρός, έχουν αξιοποιήσει αυθεντικούς ήχους και σημαντικούς οργανοπαίκτες, φέρνοντας την παράδοση σε επαφή με ένα νέο, μαζικό κοινό.

Το σημαντικό όμως δεν είναι η μουσική. Είναι αυτό που συμβαίνει ανάμεσα στους ανθρώπους όταν αρχίζει η μουσική. Στο πανηγύρι, ο άνθρωπος δεν είναι μόνος μπροστά σε μια οθόνη. Δεν επιλέγει μια εικόνα, δεν πατά ένα κουμπί, δεν περιμένει μια ψηφιακή επιβεβαίωση. Βρίσκεται ανάμεσα σε άλλους ανθρώπους. Ακούει, βλέπει, κινείται, αγγίζει, ιδρώνει, γελάει. Και κυρίως: συμμετέχει.

Μήπως τελικά αυτό το απρόσμενο «πάντρεμα» της παράδοσης με τη σύγχρονη τεχνολογία μπορεί να οδηγήσει σε ευχάριστες εκπλήξεις; Μήπως οι νέες γενιές δεν χρειάζεται να επιλέξουν ανάμεσα στο παλιό και στο καινούργιο, αλλά μπορούν να αξιοποιήσουν και τα δύο;

Η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει να βρεθεί το πανηγύρι. Αλλά το πανηγύρι μπορεί να βοηθήσει να βρεθεί ο άνθρωπος.

Γιατί η κοινωνικοποίηση των νέων, οι διαφυλικές σχέσεις, η συντροφικότητα και μακροπρόθεσμα, ακόμη και η γονιμότητα δεν είναι ανεξάρτητα μεταξύ τους. Πριν υπάρξει μια οικογένεια, συνήθως πρέπει να υπάρξει μια σχέση. Και πριν υπάρξει μια σχέση, πρέπει δύο άνθρωποι να μπορέσουν πραγματικά να συναντηθούν. Όχι μόνο να ανταλλάξουν μηνύματα. Να συναντηθούν. Να υπάρξει βλεμματική επαφή, ένα κράτημα από το χέρι, η κίνηση του κορμιού, και ίσως μια απρόσμενη αγκαλιά στο πανηγύρι να αντιστοιχεί με πολλά λάϊκ στο διαδίκτυο, θα προσθέσω εγώ...Γιατί το «λάικ» επιβεβαιώνει ότι κάποιος σε είδε. Η πραγματική ανθρώπινη επαφή, όμως, μπορεί να σημαίνει ότι κάποιος σε ένιωσε.

Ίσως, να μην είχα γράψει αυτό το άρθρο, αν ο καλός μου φίλος Θ.Μ. δεν μου είχε πει προχθές χαμογελώντας: “Ο γιός μου ερωτεύτηκε στο πανηγύρι, είναι 17 ετών”! …Αν είναι έτσι, τότε ναι, ελπίδα μας μπορεί να είναι και τα πανηγύρια.

Zisis Papathanasiou
Σεξολόγος
Επ. Καθηγητής Γυναικολογίας ΑΠΘ
Διευθυντήs Ελληνικό Σεξολογικό Ινστιτούτο

04/08/2026

Φίλοι, η νέα μορφή οικογένειας;

Αν ο θεσμός της οικογένειας χαροπαλεύει στην προσπάθειά του να αποτινάξει τα πατροπαράδοτα αυστηρά πλαίσια λειτουργίας, μια άλλη μορφή ανθρώπινης σχέσης φαίνεται να ενισχύεται περισσότερο με τα χρόνια.
Είναι ο πανάρχαιος θεσμός και δεσμός της φιλίας.

«Έχετε οικογένεια;» ρώτησα πρόσφατα μια καλοβαλμένη εξηντάρα που γνώρισα σε φιλική συντροφιά.
«Έχω καλές φίλες», μου απάντησε. «Αυτές που επέλεξα μες στη ζωή με αυστηρά προσωπικά κριτήρια. Είμαστε τέσσερις γυναίκες, σχεδόν συνομήλικες, με κοινά ενδιαφέροντα και στόχους. Πάμε ταξίδια, θέατρο, σινεμά, συζητάμε για την επικαιρότητα, τις ανθρώπινες σχέσεις, η μία στηρίζει την άλλη».

«Άνδρες δεν υπάρχουν στην παρέα;» ρώτησα.

«Κατά καιρούς ναι, αλλά περαστικοί. Κάθε τόσο κάποια από εμάς κάνει μια σύντομη ερωτική σχέση. Οι άνδρες όμως έχουν το νου τους στο σεξ. Προσπαθούν να απομονώσουν τη γυναίκα από τη συντροφιά μας. Μία φίλη πέρυσι ερωτεύτηκε και παντρεύτηκε. Τη χάσαμε από την παρέα. Οι υπόλοιπες είμαστε πιο ξεκάθαρες. Οικογένεια είναι η ομάδα μας. Συχνά η μία φιλοξενεί τις άλλες. Ένα σπίτι στην Πάρο έχει γίνει σπίτι μας. Όμως δεν φιλοξενούμε άνδρες».

Τι κοινό έχει λοιπόν η οικογένεια με τη στενή φιλική σχέση που περιγράφει η κυρία;
Βασικό κοινό γνώρισμα είναι η ανάγκη κοινωνικοποίησης του ανθρώπου σε μία σχέση που εμπεριέχει αγάπη, ανταλλαγή συναισθημάτων και ενδιαφερόντων.

Ο άνθρωπος είναι ον κοινωνικό σε όλες τις ηλικίες και κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Έχει ανάγκη να μιλήσει, να μοιραστεί, να αγαπήσει και να αγαπηθεί, να αισθανθεί ότι κάπου ανήκει.

Αντίθετα, η μοναχικότητα δεν είναι πάντοτε επιλογή ούτε πάντοτε αποτυχία συνύπαρξης. Για κάποιους ανθρώπους είναι συνειδητή στάση ζωής, ανάγκη αυτονομίας ή απλώς ένας τρόπος να προστατεύσουν τον προσωπικό τους χώρο.

Άλλο όμως η μοναχικότητα και άλλο η μοναξιά.

Μπορεί κάποιος να ζει μόνος και να μην αισθάνεται μοναξιά. Και μπορεί να ζει μέσα σε μια οικογένεια, σε έναν γάμο ή σε μια πολυπληθή κοινωνική ζωή και να αισθάνεται βαθιά μόνος.

Ξέρω πως πολλοί φίλοι θα έχουν αντιρρήσεις σε αυτές τις απόψεις και θα υποστηρίξουν ότι για μερικούς η μοναξιά είναι ξεκάθαρη επιλογή ή ότι η πορεία προς την αγιοσύνη είναι συνήθως μοναχική.

Ίσως έχουν δίκιο.
Όμως άλλο η συνειδητή μοναχικότητα και άλλο η κοινωνική απομόνωση. Ο άνθρωπος μπορεί να χρειάζεται την ησυχία του, αλλά έχει επίσης ανάγκη από ανθρώπους που θα είναι εκεί όταν τους χρειαστεί.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, η μεγάλη δύναμη της φιλίας.
Για τους άνδρες ισχύουν ενδεχομένως άλλοι κανόνες. Οι μικρές ομάδες φίλων είναι σπανιότερες και με διαφορετικούς κανόνες συνύπαρξης. Λείπει συχνά η συχνή επικοινωνία και η έκφραση συναισθημάτων. Οι σχέσεις είναι λιγότερο εξομολογητικές, περισσότερο απαισιόδοξες και ο τρόπος ζωής πιο απλοϊκός, χωρίς ταξίδια, εξόδους και εκδρομές.

Ίσως όμως και αυτή η πραγματικότητα να αλλάζει.
Οι νεότερες γενιές ανδρών φαίνεται να διεκδικούν περισσότερο το δικαίωμα να μιλούν για τα συναισθήματά τους, να αναζητούν ουσιαστική φιλία και να απομακρύνονται από το παλιό πρότυπο του άνδρα που πρέπει να είναι διαρκώς δυνατός, αυτάρκης και συναισθηματικά σιωπηλός.

Σπάνιες είναι επίσης οι μικτές παρέες ανδρών και γυναικών, που συχνά φορτίζονται από ερωτική διάθεση, ανεξάρτητα από τις ηλικίες των ανθρώπων. Γιατί τελικά η ένταση μιας ερωτικής σχέσης δεν αποτελεί συνάρτηση της ηλικίας, αλλά των προσωπικοτήτων των δύο ατόμων. Και οι σημαντικοί άνθρωποι είναι συνήθως φτιαγμένοι μόνο για μεγάλους έρωτες.

Όμως η ζωή του 2026 προσθέτει ένα καινούργιο ερώτημα.

Τι γίνεται όταν η παραδοσιακή οικογένεια μικραίνει, αλλά η ανάγκη του ανθρώπου για συντροφικότητα παραμένει;

Τα στοιχεία της Eurostat, για την Ευρωπαϊκή Ένωση, μας δείχνουν ότι τα νοικοκυριά χωρίς παιδιά αποτελούν πλέον τη μεγάλη πλειονότητα. Τα στοιχεία αυτά δεν σημαίνουν ότι η οικογένεια πεθαίνει. Σημαίνουν ότι αλλάζει μορφή. Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη εξέλιξη. Η οικογένεια του παρελθόντος ήταν σε μεγάλο βαθμό μια πραγματικότητα που κληρονομούσαμε. Η οικογένεια του σήμερα είναι όλο και περισσότερο μια πραγματικότητα που διαμορφώνουμε.

Οι άνθρωποι παντρεύονται αργότερα, κάνουν λιγότερα παιδιά, χωρίζουν ευκολότερα, ξαναφτιάχνουν τη ζωή τους, επιλέγουν να μείνουν μόνοι ή να ζήσουν με έναν σύντροφο χωρίς γάμο.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την Απογραφή του 2021, τα μονομελή και διμελή νοικοκυριά αποτελούν το 55,1% του συνόλου των ελληνικών νοικοκυριών, ενώ το μέσο ελληνικό νοικοκυριό αριθμεί μόλις 2,6 άτομα.
Την ίδια ώρα, το δημογραφικό πρόβλημα βαθαίνει. Το 2024 γεννήθηκαν 68.467 παιδιά, ενώ οι θάνατοι έφτασαν τους 126.916. Οι γάμοι μειώθηκαν στους 36.649, ενώ καταγράφηκαν 14.486 σύμφωνα συμβίωσης. Και τα διαζύγια έφτασαν τα 15.532.

Στην Ελλάδα, επίσης, η έννοια της οικογένειας διευρύνεται θεσμικά, από το 2024, ο πολιτικός γάμος είναι δυνατός και μεταξύ προσώπων του ίδιου φύλου.
Όλα αυτά δείχνουν ότι η αλλαγή δεν είναι μόνο νομική. Είναι κυρίως κοινωνική. Οικογένεια δεν είναι πλέον υποχρεωτικά μόνο οι άνθρωποι που μας συνδέουν με δεσμούς αίματος. Μπορεί να είναι και οι άνθρωποι που επιλέξαμε να έχουμε δίπλα μας. Μια «οικογένεια επιλογής». Άνθρωποι που δεν συνδέονται απαραίτητα μαζί μας με συγγένεια, αλλά με εμπιστοσύνη, φροντίδα, αφοσίωση και κοινές εμπειρίες.

Η οικογένεια του αίματος λέει: «Είμαστε μαζί επειδή είμαστε συγγενείς».
Η οικογένεια επιλογής λέει: «Είμαστε μαζί επειδή επιλέγουμε να είμαστε μαζί».

Ίσως τελικά η σύγχρονη οικογένεια να είναι ένας συνδυασμός και των δύο. Γιατί δεν αντικαθιστά υποχρεωτικά η φιλία την οικογένεια. Μπορεί να τη συμπληρώνει. Και σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να καλύπτει το κενό που αφήνει η απουσία της.

Η φίλη μου με τις τρεις φίλες της δεν είχε απλώς μια παρέα. Είχε ανθρώπους με τους οποίους ταξίδευε, γελούσε, συζητούσε, φιλοξενούνταν, μοιραζόταν προβλήματα και χαρές. Είχε ένα μικρό δίκτυο ζωής. Και ίσως αυτό να είναι τελικά το σημαντικότερο.

Στην εποχή των κοινωνικών δικτύων έχουμε περισσότερες επαφές από ποτέ και ίσως λιγότερες ουσιαστικές σχέσεις. Μπορούμε να γνωρίζουμε καθημερινά τι κάνουν εκατοντάδες άνθρωποι και να μην έχουμε έναν άνθρωπο να πάρουμε τηλέφωνο όταν κάτι σοβαρό μας συμβεί. Η τεχνολογία πολλαπλασίασε τις γνωριμίες. Δεν κατάφερε όμως να αντικαταστήσει την ανθρώπινη παρουσία. Και γι' αυτό η φιλία μπορεί να αποκτά σήμερα ακόμη μεγαλύτερη αξία.

Οι άνθρωποι που επιλέγουμε να κρατήσουμε στη ζωή μας είναι εκείνοι που γνωρίζουν τις αδυναμίες μας και εξακολουθούν να μας αγαπούν. Εκείνοι που δεν είναι υποχρεωμένοι να μας φροντίσουν, αλλά το κάνουν. Εκείνοι που δεν τους συνδέει μαζί μας το αίμα, αλλά η επιλογή. Και ίσως εδώ βρίσκεται η βαθύτερη συγγένεια οικογένειας και φιλίας. Δεν είναι το κοινό σπίτι. Δεν είναι το ίδιο επώνυμο. Δεν είναι καν η καθημερινή συνύπαρξη.

Είναι η φροντίδα.
Ο άνθρωπος του 2026 μπορεί να ζει μόνος και να μην είναι μοναχικός. Μπορεί να έχει οικογένεια και να αισθάνεται μόνος. Μπορεί να μην έχει παιδιά και να έχει γύρω του ένα ολόκληρο δίκτυο ανθρώπων που τον αγαπούν. Μπορεί να έχει φίλους που έγιναν στην πορεία κάτι περισσότερο από φίλοι. Μπορεί ακόμη να έχει μια οικογένεια που δεν την κληρονόμησε αλλά την δημιούργησε.

Γι' αυτό ίσως το ερώτημα «Έχεις οικογένεια;» να μην είναι πια αρκετό. Ίσως πρέπει να ρωτάμε: «Ποιοι είναι οι άνθρωποί σου;»

Γιατί οικογένεια δεν είναι μόνο εκείνοι που μας ενώνουν με τη ζωή. Είναι και εκείνοι με τους οποίους επιλέγουμε να τη μοιραζόμαστε.

Και τότε, σκέφτομαι πως η φίλη των εξήντα ετών που γνώρισα να μην είχε απλώς μια παρέα φίλων. Ίσως είχε βρει, με τον δικό της τρόπο, τη νέα οικογένεια…

Είναι γεγονός ότι η μορφή της οικογένειας στις δυτικές κοινωνίες αλλάζει. Το αν ένα μέρος των αναγκών που παλαιότερα κάλυπτε η οικογένεια μεταφέρεται σήμερα στη φιλία είναι ένα ερώτημα που αξίζει να τεθεί.

Zisis Papathanasiou
Σεξολόγος
Επ. Καθηγητής Γυναικολογίας ΑΠΘ
Διευθυντής Ελληνικό Σεξολογικό Ινστιτούτο

30/07/2026

ΧΩΡΙΣΤΕΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ: Η ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΣΧΕΣΗ

*x # *xologos
Zisis Papathanasiou
Ελληνικό Σεξολογικό Ινστιτούτο

14/07/2026

ΣΕΞ: ΝΕΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ
*x *xologos
Zisis Papathanasiou
Ελληνικό Σεξολογικό Ινστιτούτο

03/07/2026

Η ερωτική επιθυμία στο συρτάρι...
*x *xologos
Zisis Papathanasiou
Ελληνικό Σεξολογικό Ινστιτούτο

17/06/2026

Σεξ: Η αίσθηση αποτυχίας

#,s*x *xologos
Zisis Papathanasiou
Ελληνικό Σεξολογικό Ινστιτούτο

05/06/2026

Μηχανισμός στύσης:Τόσο απλά...

*x *xologos
Zisis Papathanasiou
Ελληνικό Σεξολογικό Ινστιτούτο

25/05/2026

Σεξ: Μοναχοπαίδια και διαζύγια

Η παρουσία μου σε φιλικές συγκεντρώσεις, τροφοδοτεί συχνά συζητήσεις γύρω από το σεξ και τις ερωτικές σχέσεις των ανθρώπων.
Προχθές στη γιορτή του φίλου μου Κώστα, η συζήτηση άναψε πολύ γρήγορα με το “παράπονο” και την άποψη μιας πολύ καλής φίλης:

“Οι γάμοι με άδοξο τέλος είναι αυτοί με νεότερο άντρα, αρκετά χρόνια”, υποστήριξε και συμπλήρωσε: “Οι άνδρες αργούν να ωριμάσουν”.
Η άποψή της είχε να κάνει με το πρόσφατο διαζύγιο της μοναχοκόρης της με άνδρα 27 χρόνων, λίγους μήνες μετά το γάμο, την ημέρα που η κόρη της έκλεινε τα 34.

Θυμήθηκα, πριν αρκετά χρόνια, γύρω στα είκοσι, μια έρευνα που επιχειρήσαμε στο Σεξολογικό Ινστιτούτο και δεν είδε νομίζω ποτέ το φως της δημοσιότητας.
Θυμάμαι, λοιπόν ότι τα διαζύγια ήταν σαφώς συχνότερα όταν και τα δύο άτομα ήταν μοναχοπαίδια!
Ακολουθούσαν οι γάμοι ανάμεσα σε ένα μοναχοπαίδι και ένα πρωτότοκο.
Ακολουθούσαν οι γάμοι ανάμεσα σε δύο πρωτότοκα παιδιά. Αντίθετα, ήταν πολύ σπανιότερα ανάμεσα σε παιδιά με πολλά αδέλφια το καθένα.

Οι σκέψεις και τα συμπεράσματα δικά σας!

Zisis Papathanasiou
Σεξολόγος
Επ. Καθηγητής Γυναικολογίας ΑΠΘ
Διευθυντής Ελληνικό Σεξολογικό Ινστιτούτο

20/05/2026

Σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των νέων
Ρόλος της οικογένειας, του σχολείου, της κοινωνίας, της πολιτείας

*Δημοσίευση στο περιοδικό:
"ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ" Τόμος 89, Ιαν. - Μάϊος 2026

Η σεξουαλικότητα πορεύθηκε ιστορικά με δύο ισχυρούς δεσμούς, την ηθική και τη θρησκεία. Στην πραγματικότητα οι δύο αυτοί δεσμοί λειτούργησαν σαν πλαίσιο που οριοθετούσε συμπεριφορές και αντιλήψεις που διευκόλυναν την επιβίωση των κοινωνιών, καθώς και την υγεία και την αναπαραγωγή με βαθύτερο αλλά άπιαστο στόχο την ευτυχία των ανθρώπων.

Οι συγκεκριμένοι δεσμοί διατηρήθηκαν, σε σημαντικό βαθμό, έως τα τέλη του 19ου αιώνα, σε μια περίοδο κατά την οποία κυρίαρχο μέλημα των ανθρώπων ήταν η σωτηρία της ψυχής. Από τα τέλη του 19ου αιώνα και εξής, υπό την επίδραση της ραγδαίας ανάπτυξης της ιατρικής επιστήμης, παρατηρείται σταδιακή μετατόπιση του ενδιαφέροντος προς τη διασφάλιση και προστασία της σωματικής υγείας.
Κατά τον 20ο αιώνα, και ιδιαίτερα με την άνοδο του φεμινιστικού κινήματος και των ευρύτερων κοινωνικών μετασχηματισμών που αυτό επέφερε, η έμφαση στη φροντίδα του σώματος εξελίχθηκε σε εντονότερη ενασχόληση με την εικόνα και την ανάδειξή του, στοιχείο που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τις σύγχρονες κοινωνίες.
Παράλληλα, κατά τον τελευταίο αιώνα, παρατηρείται σταδιακή εμπορευματοποίηση της σεξουαλικότητας, καθώς αυτή αξιοποιείται συστηματικά στο πλαίσιο της καταναλωτικής κουλτούρας και της διαφημιστικής πρακτικής.
Αντίστοιχες τάσεις εμπορευματοποίησης διαπιστώνονται και στον τομέα της διαπροσωπικής συντροφικότητας. Στο πλαίσιο αυτό, σύγχρονες κοινωνικές μελέτες επισημαίνουν την αυξανόμενη εμπειρία της μοναξιάς, με επιπτώσεις που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής και την ψυχοκοινωνική ευημερία των ατόμων.

Η δυσχέρεια ορθής ενημέρωσης των νέων γύρω από ζητήματα σεξουαλικής συμπεριφοράς με σκοπό τη διασφάλιση της σωματικής και ψυχικής τους υγείας οδήγησε τις κυβερνήσεις των ανεπτυγμένων χωρών της Ευρώπης και της Αμερικής να εντάξουν τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση είτε ως αυτόνομο μάθημα είτε ως οργανωμένο πρόγραμμα, προσαρμοσμένο στις κοινωνικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες κάθε χώρας.

Η αδυναμία εφαρμογής αντίστοιχου προγράμματος ή μαθήματος στην Ελλάδα, παρά τις συζητήσεις και διαβεβαιώσεις του τότε Γενικού Γραμματέως του Υπουργείου Παιδείας του αείμνηστου Παπανούτσου, οδήγησαν την Ενωμένη Ευρώπη στην έγκριση και αποστολή σημαντικού χρηματικού ποσού από το Δεύτερο Πακέτο Κοινοτικής Στήριξης προς την Ελλάδα με στόχο τη συγγραφή βιβλίων Σεξουαλικής Διαπαιδαγώγησης για τα σχολεία, την εκπαίδευση εκπαιδευτικών και την παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού. Έγινε προκήρυξη και ανάθεση του έργου από το Υπουργείο Παιδείας, υπό την αυστηρή παρακολούθηση από το τότε Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Η διαδικασία ενθουσίασε τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς. Το υλικό (βιβλία κ.λπ..) παραδόθηκε έγκαιρα στο Υπουργείο Παιδείας και στόλισε τα πρωτοσέλιδα των μεγάλων εφημερίδων της χώρας. Όμως δεν έφτασε ποτέ στους αποδέκτες μαθητές και καθηγητές! Η Ένωση Κληρικών Ελλάδος αφόρισε τα βιβλία κατ’ εντολή του τότε Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου.… Ως ένας από τους κύριους συγγραφείς των βιβλίων προσπάθησα να εξηγήσω μάταια ότι η θρησκεία είναι δόγμα, ενώ η Σεξολογία επιστήμη….

Η εξέλιξη αυτή ανέδειξε τις έντονες κοινωνικές και ιδεολογικές αντιστάσεις που περιβάλλουν το ζήτημα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στην Ελλάδα. Είναι σαφές ότι οι Έλληνες παραμένουν ένα περίεργο κράμα συντηρητισμού και προοδευτικότητας. Παρά το γεγονός ότι η διεθνής επιστημονική κοινότητα αναγνωρίζει τη σεξουαλική αγωγή ως βασικό παράγοντα πρόληψης, ενημέρωσης και ενδυνάμωσης των νέων, η εφαρμογή της στη χώρα μας προσέκρουσε σε θεσμικές και πολιτισμικές επιφυλάξεις.

Σήμερα περισσότερο από ποτέ, οι νέοι και οι γονείς τους βρίσκονται αντιμέτωποι με πληθώρα πληροφοριών, συχνά αδόκιμων ή παραπλανητικών, κυρίως μέσω του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η απουσία οργανωμένης, συστηματικής και επιστημονικά τεκμηριωμένης εκπαίδευσης δημιουργεί κενά, τα οποία καλύπτονται συχνά από μη αξιόπιστες πηγές. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι μεγάλο μέρος της πληροφόρησης των νέων γύρω από το σεξ προέρχεται πλέον από την πορνογραφία, η οποία είναι εύκολα προσβάσιμη μέσω του κινητού τηλεφώνου και του διαδικτύου. Η έκθεση αυτή διαμορφώνει στρεβλές αντιλήψεις για τη σεξουαλικότητα, τις σχέσεις και την ανθρώπινη οικειότητα.
Ίσως δεν αξίζει στους απόγονους του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη να εγκαταλείπουν την ενημέρωση των νέων στην πορνογραφία…

Παράλληλα επανέρχεται στο προσκήνιο ο ρόλος της οικογένειας ως βασικό πλαίσιο κοινωνικοποίησης. Η παρουσία και η συνεργασία των δύο γονέων καθώς και οι συνέπειες που μπορεί να επιφέρει η απουσία γονεϊκού προτύπου αποτελούν το εύρος των ζητημάτων που οδηγεί σε κρίσιμα ερωτήματα παιδαγωγικής φύσης. Από έρευνες που έγιναν διεθνώς στα μέσα του 20ου αιώνα, ήταν σαφές ότι οι γονείς προτιμούσαν να έχει την ευθύνη της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης το σχολείο.
Επομένως, εύλογα γεννιούνται ερωτήματα όπως: Ποια πρέπει να είναι η προτεραιότητα παρέμβασης, η ενημέρωση των παιδιών ή η ενδυνάμωση των γονέων; Με ποιες μεθόδους και σε ποιο θεσμικό πλαίσιο; Ποιος ο ρόλος της πολιτείας, της εκπαιδευτικής κοινότητας, της ιατρικής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών στη διαμόρφωση ενός επιστημονικά τεκμηριωμένου πλαισίου αγωγής και στήριξης;

Η απάντηση σε όλα τα ερωτήματα δεν μπορεί να είναι αποσπασματική. Η διαχείριση των σύγχρονων κοινωνικών προκλήσεων δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά παιδαγωγικό ή ιδεολογικό ζήτημα, αλλά συνιστά και ζήτημα δημόσιας υγείας. Η ιατρική κοινότητα δεν μπορεί να μένει θεατής σε ένα πεδίο όπου η παραπληροφόρηση συχνά υπερισχύει της επιστημονικής γνώσης. Η συνεργασία με την εκπαιδευτική κοινότητα, τους γονείς και τους θεσμικούς φορείς αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για αποτελεσματικές παρεμβάσεις. Η προστασία της σωματικής και ψυχικής υγείας των παιδιών και των εφήβων δεν αποτελεί πολυτέλεια αλλά συνιστά αναγκαία προϋπόθεση για τη διαμόρφωση ψυχικά υγιών πολιτών, κάτι που αποτελεί θεμελιώδη επαγγελματική και κοινωνική μας ευθύνη.

Η συστηματική ενημέρωση των νέων έχει αποδειχθεί ότι συμβάλλει στη μείωση των σεξουαλικών μεταδιδόμενων νοσημάτων, των ανεπιθύμητων κυήσεων, της σεξουαλικής κακοποίησης, της ενίσχυσης της ψυχικής ανθεκτικότητας και της υγιούς διαμόρφωσης διαπροσωπικών σχέσεων.

Μια σύγχρονη πολιτεία οφείλει να διαμορφώνει εκπαιδευτικές πολιτικές βασισμένες σε επιστημονικά δεδομένα με σεβασμό στις αξίες της κοινωνίας, αλλά με προτεραιότητα το συμφέρον των παιδιών και των οικογενειών τους. Τα τελευταία χρόνια διαδικασίες προς αυτήν την κατεύθυνση διαπιστώσαμε με συγκίνηση και ενθουσιασμό από διακεκριμένους επιστήμονες του Πανεπιστήμιου Αιγαίου με επίκεντρο την ψυχική και κοινωνική ευημερία των παιδιών.

Εν τέλει, το ζήτημα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης δεν αφορά ιδεολογικές αντιπαραθέσεις, αλλά το δικαίωμα των νέων ανθρώπων στη διαμόρφωση ώριμων, ενημερωμένων και ψυχικά υγιών πολιτών.

Zisis Papathanasiou
Σεξολόγος – Επ. Καθηγητής Γυναικολογίας Α.Π.Θ.
Διευθυντής Ελληνικό Σεξολογικό Ινστιτούτο

18/05/2026

Η σεξουαλικότητα των επιδόσεων

Η δυτική κοινωνία για δεκαετίες περιέγραφε τη σεξουαλική απελευθέρωση ως μια νίκη απέναντι στην καταπίεση.
Η σύγχρονη κοινωνία δε φιμώνει πλέον την σεξουαλικότητα αντίθετα τη μετατρέπει σε αντικείμενο διαρκούς διαχείρησης.
Οι παραδοσιακές απαγορεύσεις πλέον αποδυναμώθηκαν. Κάποτε η ερωτική ταυτότητα ήταν οριοθετημένη από την οικογένεια, τη θρησκεία, τον νόμο, την κοινωνική τάξη, και την ανάγκη για επιβίωση.

Στη σύγχρονη κοινωνία το άτομο καλείται να “κατασκευάσει” τον εαυτό του απελευθερώνοντάς τον από τους παραδοσιακούς θεσμούς, αλλά επωμίζοντάς τον να έχει την πλήρη ευθύνη των επιλογών του.

Η απώλεια των παραδοσιακών σταθερών ωθεί το άτομο να εξετάζει, να υπερεκθέτει και να διαχειρίζεται συνεχώς τον εαυτό του. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συνδέονται με την “ιδανική” εικόνα μας, την επιμελημένη παρουσία μας και την καταναλωτική αξία μας.
Κατά συνέπεια, στη σύγχρονη κουλτούρα η επιθυμία συνδέεται όλο και περισσότερο με την αγορά καταναλωτικών προϊόντων και του τρόπου ζωής.

Στη σύγχρονη κοινωνία, ο εαυτός αντιμετωπίζεται συχνά ως ένα “προϊόν” που πρέπει διαρκώς να βελτιώνεται και να αποδίδει το μέγιστο, μετατρέποντας ακόμα και τη ερωτική ζωή σε πεδίο αξιολόγησης.
Αυτή η διαρκής ανάγκη του σύγχρονου ανθρώπου να “κατασκευάσει” τον εαυτό του, τον εγκλωβίζει σε έναν μόνιμο μηχανισμό αυτοπαρατήρησης, όπου κάθε πτυχή της ζωής του αξιολογείται.
Αντί το άτομο να βιώνει αυθόρμητα την εμπειρία, πλέον μετατρέπεται σε θεατή του ίδιου του του εαυτού. Το σεξ παύει να είναι ένας χώρος συναισθηματικής σύνδεσης ή απόλαυσης και μετατρέπεται σε ένα πεδίο προβολής ικανοτήτων , όπου η επιτυχία μετριέται με όρους αποτελεσματικότητας και επιβεβαίωσης.
Η ερωτική ζωή ποσοτικοποιείται ….

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η αυτοπαρατήρηση γίνεται σχεδόν μόνιμη ψυχική κατάσταση και στα δύο φύλα.
Η αυτοπαρατήρηση λειτουργεί πλέον ως ένας από τους πιο συνηθισμένους ψυχολογικούς μηχανισμούς που οδηγούν το άτομο στη χαμηλή αυτοεκτίμηση και στη ελατωμένη ερωτική επιθυμία. Όσο περισσότερο ο άνθρωπος παρακολουθεί και αξιολογεί τον εαυτό του, τόσο δυσκολότερα αφήνεται στην αυθόρμητη εμπειρία.

Η συνεχής αυτοπαρακολούθηση αποξενώνει τον άνθρωπο από τον ερωτικό του σύντροφο και τον εγκλωβίζει στον εαυτό του.
Η σχέση παύει να οργανώνεται γύρω από την αμοιβαιότητα και μετατρέπεται σε μια εσωτερική διαδικασία άγχους, αξιολόγησης και σύγκρισης.

Ωστόσο, ο πυρήνας κάθε ουσιαστικής ερωτικής σχέσης βρίσκεται ακριβώς στη δυνατότητα του “δίνω και παίρνω”- στη δυνατότητα να μοιράζεσαι, να εκτίθεσαι, να αναγνωρίζεις και να δέχεσαι τον άλλον.

Η ικανότητα αυτή δεν εμφανίζεται ξαφνικά στην ενήλικη ζωή. Καλλιεργείται από πολύ νωρίς, μέσα από τις πρώτες κοινωνικές εμπειρίες του ανθρώπου. Το παιδί που δεν έμαθε να μοιράζεται, να συνεργάζεται ή να συνυπάρχει ισότιμα με τους άλλους, συχνά μεγαλώνει αντιλαμβανόμενο τις σχέσεις ως πεδίο ανταγωνισμού ή άμυνας. Αντί να συναντά «συνοδοιπόρους», συναντά αντιπάλους. Όταν δεν έχουμε μάθει να μοιραζόμαστε- όχι μόνο αντικείμενα αλλά και συναισθήματα, αναγνώριση, θαυμασμό ή τρυφερότητα- δυσκολευόμαστε αργότερα να δώσουμε και να δεχτούμε ουσιαστική χαρά μέσα στη σχέση. Αντί να στραφούμε προς τον άλλον, κλεινόμαστε στον εαυτό μας και παραμένουμε εγκλωβισμένοι σε μια αδιάκοπη αξιολόγιση του εαυτού μας, η οποία συχνά οδηγεί σε απογοήτευση.

Αν η ερωτική μας ζωή αρχίζει με αυτές τις προϋποθέσεις οι πιθανότητες ουσιαστικής ικανοποίησης μειώνονται σημαντικά. Με την πάροδο του χρόνου, η ανασφάλεια μετατρέπεται σε αγωνία, η αγωνία σε απομόνωση και η απομόνωση σε χαμηλή αυτοεκτίμηση. Οι ερωτικές σχέσεις γίνονται τότε εξαιρετικά δύσκολες και πηγή αλλεπάληλων απογοητεύσεων.

Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, χαρακτηριστικά όπως η εξωτερική εμφάνιση ή το μέγεθος του πέους προβάλλονται ως καθοριστικές προϋποθέσεις της σεξουαλικής επιτυχίας.
Ωστόσο το ουσιαστικό ερώτημα παραμένει αν τέτοιου είδους χαρακτηριστικά αρκούν πραγματικά για να στηρίξουν μια βαθιά και μακροχρόνια ερωτική σχέση.

Γιατί η διάρκεια και η ποιότητα μιας σχέσης δεν θεμελιώνονται στην εικόνα ή στην επίδοση, αλλά στην ικανότητα δύο ανθρώπων να σχετίζονται χωρίς φόβο, ανταγωνισμό και διαρκή αυτοπαρατήρηση.

Zisis Papathanasiou
Σεξολόγος
Επ. Καθ. Γυναικολογίας ΑΠΘ
Διευθυντής Ελληνικό Σεξολογικό Ινστιτούτο

Ελληνικό Σεξολογικό Ινστιτούτο

24/08/2026

04/08/2026

30/07/2026

14/07/2026

03/07/2026

17/06/2026

05/06/2026

25/05/2026

20/05/2026

18/05/2026

Address

Opening Hours

Telephone

Website

Alerts

Contact The Practice

Shortcuts

Featured

Share

Category

Listing takedown request

Monday	00:00 - 18:00
Tuesday	00:00 - 18:00
Wednesday	00:00 - 18:00
Thursday	00:00 - 06:00
Friday	00:00 - 18:00