10/08/2026
https://www.facebook.com/share/p/1AZHjjZakd/
Η ενοχή που γεννιέται όταν αρχίζετε να επιλέγετε τον εαυτό σας
Ίσως περιμένατε ότι, όταν αρχίσετε να επιλέγετε τον εαυτό σας, θα αισθανθείτε αμέσως ελεύθεροι. Ότι τα όρια θα σας φέρουν ανακούφιση και οι αποφάσεις σας μια πρωτόγνωρη βεβαιότητα.
Αντί γι’ αυτό, μπορεί να συναντήσατε την ενοχή.
Μια ενοχή επίμονη, που σας ψιθυρίζει ότι πληγώνετε τους άλλους, ότι γίνεστε εγωιστές, ότι δεν είστε πια ο άνθρωπος που ήξεραν. Μόνο που αυτή η ενοχή δεν σημαίνει πάντοτε ότι κάνατε κάτι κακό. Μερικές φορές σημαίνει ότι κάνατε κάτι διαφορετικό.
Αν μεγαλώσατε αισθανόμενοι υπεύθυνοι για τη συναισθηματική κατάσταση των άλλων, ίσως μάθατε να θεωρείτε κάθε δυσαρέσκειά τους δική σας αποτυχία. Αν κάποιος θύμωνε, έπρεπε να τον ηρεμήσετε. Αν απογοητευόταν, έπρεπε να επανορθώσετε. Αν απομακρυνόταν, έπρεπε να αναζητήσετε τι κάνατε λάθος. Δεν σας έμενε πολύς χώρος για να αναρωτηθείτε αν ο θυμός του άλλου του ανήκει, αν η απογοήτευσή του είναι κάτι που μπορεί να αντέξει ή αν η απόστασή του εκφράζει και κάτι από τον δικό του ψυχικό κόσμο.
Έτσι, η αγάπη συνδέθηκε μέσα σας με την ευθύνη. Όχι μόνο με την ευθύνη για τις πράξεις σας, αλλά με την ευθύνη για όλα όσα αισθάνονται οι άνθρωποι γύρω σας.
Γι’ αυτό και ένα απλό «δεν μπορώ» μπορεί να βιώνεται σαν απόρριψη. Μια διαφορετική επιλογή σαν προδοσία. Η ανάγκη σας για απόσταση σαν εγκατάλειψη. Δεν αρνείστε απλώς κάτι στον άλλον· αισθάνεστε ότι γίνεστε ο άνθρωπος που κάποτε φοβόσασταν περισσότερο: εκείνος που πληγώνει, απογοητεύει και δεν φροντίζει αρκετά.
Η ψυχική ενοχή, όμως, δεν γεννιέται πάντοτε από ένα πραγματικό σφάλμα. Συχνά γεννιέται όταν παραβιάζετε έναν παλιό εσωτερικό κανόνα. Έναν κανόνα που μπορεί να λέει: «Οι ανάγκες των άλλων προηγούνται», «Για να με αγαπούν, πρέπει να τους διευκολύνω» ή «Αν κάποιος υποφέρει εξαιτίας μιας απόφασής μου, τότε η απόφασή μου είναι λανθασμένη».
Κάποτε αυτοί οι κανόνες διατήρησαν σημαντικούς δεσμούς. Σήμερα, όμως, μπορεί να σας κρατούν δεμένους σε μια θέση όπου η φροντίδα του άλλου προϋποθέτει τη διαρκή παραμέληση του εαυτού σας.
Υπάρχει, βέβαια, και η ενοχή που χρειάζεται να ακουστεί. Εκείνη που εμφανίζεται όταν πράγματι φερθήκαμε άδικα, όταν πληγώσαμε, αδιαφορήσαμε ή αποφύγαμε τη δική μας ευθύνη. Αυτή η ενοχή μπορεί να μας οδηγήσει στην αναγνώριση και στην επανόρθωση. Δεν ζητά να τιμωρούμαστε αιώνια. Ζητά να δούμε καθαρά τι κάναμε.
Υπάρχει όμως και μια άλλη ενοχή: η ενοχή του αποχωρισμού. Εμφανίζεται όταν αρχίζετε να ξεχωρίζετε από τους άλλους, να αποκτάτε δική σας επιθυμία, δικό σας ρυθμό, δική σας ζωή. Δεν σας πληροφορεί ότι βλάψατε κάποιον. Σας πληροφορεί ότι απομακρύνεστε από τον παλιό σας ρόλο.
Και ο παλιός ρόλος μπορεί να διαμαρτύρεται μέσα σας, ακόμη κι όταν οι άνθρωποι γύρω σας δεν διαμαρτύρονται. Μπορεί κανείς να μη σας κατηγορεί κι εσείς να απολογείστε ήδη. Να εξηγείτε υπερβολικά μια απόφαση, σαν να χρειάζεστε άδεια για να την πάρετε. Να προσφέρετε αμέσως κάτι άλλο, ώστε να εξισορροπήσετε το «όχι» σας. Να αισθάνεστε την ανάγκη να αποδείξετε ότι παραμένετε καλοί άνθρωποι.
Ίσως όμως δεν χρειάζεται κάθε επιλογή σας να συνοδεύεται από μια απολογία.
Το να επιλέγετε τον εαυτό σας δεν σημαίνει ότι επιλέγετε πάντοτε εναντίον των άλλων. Σημαίνει ότι αναγνωρίζετε πως υπάρχετε κι εσείς μέσα στη σχέση. Ότι οι ανάγκες σας δεν είναι μια ενόχληση που πρέπει να περιορίζεται, ούτε η επιθυμία σας μια πολυτέλεια που επιτρέπεται μόνο όταν δεν δυσαρεστεί κανέναν.
Ο άλλος μπορεί να στενοχωρηθεί από το όριό σας χωρίς το όριό σας να είναι λανθασμένο. Μπορεί να απογοητευτεί από την απόφασή σας χωρίς εσείς να έχετε καθήκον να την αναιρέσετε. Η αγάπη δεν καταργεί τη ματαίωση. Της επιτρέπει να υπάρχει χωρίς να μετατρέπεται κάθε φορά σε απειλή για τη σχέση.
Ίσως αυτό να είναι ένα από τα πιο δύσκολα βήματα της ενηλικίωσης: να αποδεχτείτε ότι δεν μπορείτε να ζήσετε αληθινά χωρίς κάποτε να απογοητεύσετε κάποιον. Όχι επειδή γίνατε σκληροί, αλλά επειδή παύετε να οργανώνετε ολόκληρη τη ζωή σας γύρω από την αποφυγή της δυσαρέσκειάς του.
Στην αρχή, η ενοχή μπορεί να παραμένει. Δεν χρειάζεται να εξαφανιστεί για να προχωρήσετε. Μπορείτε να τη νιώσετε χωρίς να την υπακούσετε. Να τη ρωτήσετε αν σας μιλά για κάτι που χρειάζεται επανόρθωση ή αν απλώς φυλάει ακόμη την είσοδο μιας παλιάς ταυτότητας.
Γιατί κάποιες φορές η ενοχή δεν είναι η απόδειξη ότι εγκαταλείπετε τους άλλους.
Είναι ο πόνος που αισθάνεστε καθώς σταματάτε, λίγο λίγο, να εγκαταλείπετε εσάς.
Αγγελική Μπολουδάκη
