24/07/2026
Με βαθιά συγκίνηση, μια από τις πιο απαιτητικές και ταυτόχρονα πιο ανθρώπινες εμπειρίες της θεραπευτικής μου πορείας εξελίσσεται αυτές τις ημέρες.
Συνοδεύω έναν άνθρωπο που βρίσκεται, κατά πάσα πιθανότητα, στις τελευταίες εβδομάδες της ζωής του. Από τη στιγμή που έγινε σαφές ότι η ασθένεια δεν αφήνει πλέον περιθώρια αναστροφής, ένιωσα πως η θεραπευτική μας σχέση έπρεπε να μετακινηθεί σε ένα διαφορετικό επίπεδο. Σταμάτησα να λαμβάνω οποιαδήποτε αμοιβή και συνεχίζουμε με σύντομες, περίπου δεκαπεντάλεπτες συναντήσεις, καθώς η επιδείνωση της ομιλίας του δεν επιτρέπει πλέον περισσότερα. Κι όμως, μέσα σε αυτά τα λίγα λεπτά χωρούν ολόκληρες ζωές.
Δεν εργαζόμαστε πια για να αλλάξουμε το μέλλον. Εργαζόμαστε για να μπορέσει να υπάρξει ένας αποχαιρετισμός που να χωρά την αγάπη.
Η θεραπευτική μας προσπάθεια έχει επικεντρωθεί στη δημιουργία δύο επιστολών. Η μία απευθύνεται στο παιδί που ήδη υπάρχει στη ζωή του. Η άλλη σε ένα παιδί που πρόκειται να γεννηθεί και το οποίο, όπως όλα δείχνουν, δεν θα προλάβει ποτέ να γνωρίσει. Είναι δύο γράμματα που προσπαθούν να νικήσουν, έστω για λίγο, τα όρια του χρόνου. Δύο προσπάθειες να συνεχίσει ένας πατέρας να είναι παρών ακόμη και μετά την απουσία του.
Σε αυτές τις στιγμές αντιλαμβάνομαι ακόμη πιο έντονα ότι υπάρχουν περίοδοι όπου το θεραπευτικό πλαίσιο χρειάζεται να αλλάξει μορφή. Η συνέπεια προς το πλαίσιο δεν σημαίνει πάντοτε ακαμψία. Υπάρχουν στιγμές όπου η βαθύτερη πίστη στις αξίες της θεραπείας εκφράζεται μέσα από την ευελιξία, τη διαθεσιμότητα και την ανθρώπινη παρουσία. Όταν ο στόχος δεν είναι πλέον η θεραπεία της ζωής, αλλά η αξιοπρεπής ολοκλήρωσή της.
Αισθάνομαι επίσης ευγνωμοσύνη γιατί δεν πορεύομαι μόνος. Η εποπτεία ενός αντίστοιχου περιστατικού του Ανδρέα Γαλιατσάτου και η βαθιά εμπειρία που μοιράστηκε μαζί μου ο Κώστας Μαθιουδής, όταν αποχαιρετούσε έναν δικό του ασθενή, αποτέλεσαν πολύτιμα εσωτερικά στηρίγματα. Δεν μου έδωσαν έτοιμες απαντήσεις. Μου υπενθύμισαν όμως ότι σε αυτές τις οριακές στιγμές η σημαντικότερη θεραπευτική πράξη είναι πολλές φορές η ίδια η παρουσία.
Μοιράζομαι αυτή την εμπειρία με βαθύ σεβασμό προς τον άνθρωπο που μου εμπιστεύθηκε τις τελευταίες του διαδρομές και με την ελπίδα ότι θα μας υπενθυμίσει κάτι που εύκολα ξεχνάμε. Η ψυχοθεραπεία δεν είναι μόνο η τέχνη της αλλαγής. Είναι και η τέχνη της συνοδείας. Η δυνατότητα να μείνουμε δίπλα σε έναν άνθρωπο όταν δεν υπάρχει πια τίποτε να διορθωθεί, αλλά υπάρχουν ακόμη πολλά να ειπωθούν, πολλά να αγαπηθούν και πολλά να παραδοθούν στις επόμενες γενιές.
Υπάρχουν στιγμές όπου δεν θεραπεύουμε τον θάνατο. Θεραπεύουμε τη μοναξιά με την οποία θα μπορούσε να τον συναντήσει κάποιος. Και ίσως αυτή να είναι μία από τις βαθύτερες αποστολές του επαγγέλματός μας.
Σταύρος Χαραλαμπίδης , Διευθυντής ΙΣΟΨ
