Erriza Psychology

03/08/2026

Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, μια ερευνητική ομάδα για το τραύμα παρακολούθησε 187 έγκυες γυναίκες που βρίσκονταν στην περιοχή κατά τη διάρκεια των επιθέσεων και διέτρεχαν κίνδυνο να αναπτύξουν διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD) κατά τη διάρκεια των εγκυμοσύνων τους και μετά.
Όταν γεννήθηκαν τα μωρά, ήταν μικρότερα από το συνηθισμένο - το πρώτο σημάδι ότι το τραύμα της επίθεσης στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου είχε φτάσει στη μήτρα. Περαιτέρω αξιολογήσεις υπέδειξαν ότι το τραύμα θα μπορούσε να αφήσει ένα ίχνος στους απογόνους ακόμη και πριν γεννηθούν.

Έρευνες έχουν επιβεβαιώσει έκτοτε ότι οι δυσμενείς εμπειρίες μπορεί να επηρεάσουν την επόμενη γενιά μέσω πολλαπλών οδών. Η πιο εμφανής οδός περνάει από τη γονική συμπεριφορά, αλλά οι επιρροές κατά τη διάρκεια της κύησης και ακόμη και οι αλλαγές στα ωάρια και το σπέρμα μπορεί επίσης να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο. Και όλα αυτά τα κανάλια φαίνεται να περιλαμβάνουν την επιγενετική: τις αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των γονιδίων.

Οι επιπτώσεις αυτών των ευρημάτων μπορεί να φαίνονται τρομερές, υποδηλώνοντας ότι το γονικό τραύμα προδιαθέτει τους απογόνους να είναι ευάλωτοι σε ψυχικές παθήσεις. Υπάρχουν όμως ορισμένες ενδείξεις ότι η επιγενετική απόκριση μπορεί να χρησιμεύσει ως προσαρμογή που θα μπορούσε να βοηθήσει τα παιδιά τραυματισμένων γονέων να αντιμετωπίσουν παρόμοιες αντιξοότητες.

Adverse experiences can change future generations through epigenetic pathways

19/07/2026

13/07/2026

13 - 19th July 2026: Birth Trauma Awareness Week

Birth trauma is more common than many people realise.
Research suggests that around 1 in 3 women describe their birth as traumatic, and approximately 4–5% develop post-traumatic stress disorder (PTSD) following childbirth, with higher rates among those who experience emergency interventions, severe complications, previous trauma, or inadequate support during labour.

Birth trauma is not defined solely by what happened medically—it is also about how the experience was perceived. Feeling frightened, powerless, unheard, or unsupported during birth can have lasting psychological effects, even when mother and baby are physically healthy.

The impact of birth trauma can extend far beyond the birth itself. It can affect mental health, bonding, relationships, confidence in future pregnancies, and overall wellbeing. Partners and birth supporters can also experience trauma.

This Birth Trauma Awareness Week, let's recognise that every birth story matters. Listening without judgement, providing compassionate, trauma-informed care, and ensuring parents feel informed, respected, and involved in decisions are not optional extras, they are essential components of safe, high-quality maternity care.

Awareness is the first step. Compassionate care can make a lifelong difference.

❤️ If you or someone you know has been affected by birth trauma, know that support is available, and recovery is possible.

12/07/2026

Artwork: Komal Kamble

20/06/2026

🎈 Αύριο η ημέρα είναι αφιερωμένη στους πατέρες.
Μελέτες δείχνουν ότι 1 στους 10 μπαμπάδες παλεύει με την επιλόχειο κατάθλιψη και το άγχος. Τα συμπτώματά τους σιγά σιγά αναγνωρίζονται, διαγιγνώσκονται και αντιμετωπίζονται ολοένα και περισσότερο.
Η πατρική διαταραχή επιλόχειου κατάθλιψης συνήθως εκδηλώνεται ως θυμός, ευερεθιστότητα, παρορμητική συμπεριφορά και κοινωνική απόσυρση.
Η διαταραχή είναι ιδιαίτερα θεραπεύσιμη και απαιτεί κατάλληλη ψυχολογική υποστήριξη και μερικές φορές φαρμακευτική αγωγή.
Η ψυχική υγεία των γονέων επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ευημερία ενός παιδιού.
Το 2020, ένα κύριο άρθρο στο Journal of the American Academy of Pediatrics κάλεσε όλους τους παιδίατρους να αξιολογούν την ψυχική υγεία όλων των νέων γονέων, ανεξαρτήτως φύλου, και να κάνουν τις κατάλληλες παραπομπές όταν είναι απαραίτητο.
🎈 Εάν παρατηρήσετε μια αλλαγή προσωπικότητας σε έναν μπαμπά που περιμένει ή έχει νέο μωρό, παρακαλούμε ενθαρρύνετέ τον να μιλήσει με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας.

🎈 Tomorrow is the day dedicated to fathers.
Studies show that 1 in 10 dads struggle with postpartum depression and anxiety as well. Their symptoms are slowly becoming more recognized, diagnosed, and treated.
Paternal PPD typically presents as anger, irritability, impulsive behaviors, and social withdrawal. The condition is highly treatable requiring proper psychological support, and sometimes medication.
Parents’ mental health greatly affects the well-being of a child.
In 2020, an editorial in the Journal of the American Academy of Pediatrics called all pediatricians to assess the mental health of all new parents, regardless of gender, and to make appropriate referrals when necessary.
🎈 If you notice a personality shift in a dad who is expecting or has a new baby, please encourage him to talk with a mental health professional.

08/06/2026

Το «The Body Keeps The Score» είναι ένα από τα πιο σημαντικά βιβλία που έχουν γραφτεί ποτέ για το τραύμα. Έχει διαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο πολλοί άνθρωποι κατανοούν τις δικές τους εμπειρίες και έχει επηρεάσει συζητήσεις πολύ πέρα ​​από τα θεραπευτικά δωμάτια.
Αλλά η επιρροή δεν είναι το ίδιο πράγμα με την τεκμηρίωση. Αυτό το άρθρο εξετάζει από πού προήλθε το βιβλίο, τι ισχυρίζεται, τι υποστηρίζει η τρέχουσα έρευνα και πού παραμένουν αναπάντητα σημαντικά ερωτήματα.

29/05/2026

Ο όρος "Matrescence" διατυπώθηκε από την ανθρωπολόγο Dana Raphael το 1973 για να περιγράψει τη μετάβαση στη μητρότητα ως ένα αναπτυξιακό πέρασμα, παρόμοιο με την εφηβεία, με βιολογικές και κοινωνικές επιπτώσεις.
Ένας πιο πρόσφατος ορισμός από την Athan (2024) διευρύνει σημαντικά αυτή την έννοια, περιγράφοντας το matrescence ως μια «…δια βίου αναπτυξιακή μεταμόρφωση που είναι βιολογική, νευρολογική, ψυχολογική, κοινωνική, πολιτισμική, οικονομική, πολιτική, ηθική, υπαρξιακή, οικολογική και πνευματική στη φύση της.»

Ο εγκέφαλος της μητέρας υφίσταται σημαντικές νευροπλαστικές αλλαγές κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ενισχύοντας περιοχές που σχετίζονται με το δέσιμο, την κοινωνική ευαισθησία, τη μνήμη, την προσοχή και την εκτελεστική λειτουργία.

Σε ψυχολογικό επίπεδο, οι νέες μητέρες βιώνουν μια βαθιά αναδιοργάνωση του εαυτού. Μια διαδικασία που μπορεί να φέρει στην επιφάνεια ερωτήματα σχετικά με την ταυτότητα, τις προσδοκίες γύρω από τους έμφυλους ρόλους, την ισορροπία μεταξύ εργασίας και οικογένειας και, για ορισμένες, μια βαθύτερη σύνδεση με προσωπικές αξίες και πεποιθήσεις.

Όπως ακριβώς οι «πόνοι ανάπτυξης» της εφηβείας, έτσι και το matrescence προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες επαναπροσδιορισμού ρόλων, ευθυνών και ταυτοτήτων, καθώς και ανακάλυψης προσωπικών δυνάμεων και νέων προτεραιοτήτων.
Μια αναπτυξιακή οπτική αφήνει χώρο για αυτή τη δυνατότητα, αντί να παθολογικοποιεί τις αντιδράσεις στρες που τη συνοδεύουν.

Η εκπαίδευση γύρω από το matrescence στοχεύει στην ενίσχυση αυτών των αυτορρυθμιζόμενων δυνατοτήτων, συνδυάζοντας τεκμηριωμένη γνώση, ανάπτυξη πρακτικών δεξιοτήτων και κοινωνική υποστήριξη από ομότιμες μητέρες, προετοιμάζοντας τις γυναίκες να διαχειριστούν αυτή τη μετάβαση με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, ανθεκτικότητα και πρόσβαση στους πόρους που χρειάζονται.

Οι Trinko et al. (2025) αξιολόγησαν ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα έξι εβδομάδων για νέες μητέρες βασισμένο στο matrescence, το οποίο πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά μέσω Zoom. Δεκαοκτώ μητέρες με παιδιά ηλικίας 0–4 ετών συμμετείχαν σε εβδομαδιαίες συνεδρίες διάρκειας 75 λεπτών, που συνδύαζαν διαλέξεις σχετικά με τις διαστάσεις του matrescence, ασκήσεις ενίσχυσης της ανθεκτικότητας, ομαδικές συζητήσεις και μάθηση μεταξύ συνομηλίκων.

Μεταξύ των συνεδριών, οι συμμετέχουσες συμπλήρωναν αναστοχαστικό ημερολόγιο και εργασίες για το σπίτι, ώστε να ενσωματώσουν και να εφαρμόσουν όσα εξερεύνησαν. Σε αντίθεση με τη συμβατική περιγεννητική εκπαίδευση, το πρόγραμμα επικεντρωνόταν στην προσωπική ανάπτυξη και την αυτογνωσία των ίδιων των μητέρων. Το δείγμα αποτελούνταν κυρίως από παντρεμένες γυναίκες υψηλού μορφωτικού επιπέδου.

Η απλή εισαγωγή των μητέρων στην έννοια του matrescence και η πλαισίωση της εμπειρίας τους ως μιας αναγνωρισμένης αναπτυξιακής διαδικασίας συνδέθηκε με ουσιαστικές αλλαγές στην αυτοσυμπόνια, την αυτοαποδοχή και τη μειωμένη αίσθηση απομόνωσης.

Oι μητέρες παρουσίασαν σημαντική βελτίωση στην προσωπική ανθεκτικότητα, στις σχέσεις τους και στην ικανότητα διαχείρισης και προσαρμογής στο περιβάλλον τους, γεγονός που υποδηλώνει ότι το πρόγραμμα τις υποστήριξε στην ανάπτυξη νέων δυνατοτήτων και όχι μόνο στη μείωση της ψυχικής δυσφορίας.

Τα πιο διδακτικά στοιχεία του προγράμματος αξιολογήθηκαν ως τα λιγότερο χρήσιμα. Εκείνο που είχε τη μεγαλύτερη απήχηση ήταν το μοίρασμα εμπειριών μεταξύ συνομηλίκων, η αναστοχαστική πρακτική και η αίσθηση κοινότητας, αναδεικνύοντας τις σχεσιακές διαστάσεις της θεραπείας ως κεντρικές και όχι συμπληρωματικές.

Οι συμμετέχουσες εισέρχονταν στη μητρότητα ανεπαρκώς προετοιμασμένες για τις ψυχολογικές και αναπτυξιακές της διαστάσεις, παρότι είχαν επαρκή πρόσβαση σε βιοϊατρικές πληροφορίες.
Η βασισμένη στο matrescence εκπαίδευση έρχεται να καλύψει αυτό το κλινικό και εκπαιδευτικό κενό αντιπροσωπεύοντας μια προσέγγιση πρόληψης, βασισμένη στις δυνάμεις/πόρους/δυνατοτητες, μιας και οι περισσότερες μητέρες εισέρχονται σε αυτή τη σύνθετη και σημαντική αναπτυξιακή μετάβαση της ζωής τους με ελάχιστη ουσιαστική καθοδήγηση για το τι να περιμένουν — όχι μόνο σωματικά, αλλά και ψυχολογικά, σχεσιακά και υπαρξιακά.

✍️ Trinko, V., Sarewitz, J., & Athan, A. (2025). *Improving maternal well-being: a matrescence education pilot study for new mothers*. Maternal Health, Neonatology and Perinatology, 11:18. [https://doi.org/10.1186/s40748-025-00203-0].

26/05/2026

ΚΛΙΜΑΚΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΣΥΜΒΑΛΛΟΥΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

Το παραπάνω διάγραμμα παρουσιάζει συνοπτικά τους βασικούς βιολογικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με τη Μείζονα Καταθλιπτική Διαταραχή (MDD). Η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι η κατάθλιψη συνδέεται με πολύπλοκες νευροβιολογικές διεργασίες που αφορούν τόσο τη λειτουργία του εγκεφάλου όσο και ευρύτερα συστήματα του οργανισμού.

Στο διάγραμμα αποτυπώνονται οι διαταραχές στα συστήματα νευροδιαβιβαστών, οι δομικές και λειτουργικές αλλαγές του εγκεφάλου, η μειωμένη νευροπλαστικότητα, η ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού και φλεγμονώδους συστήματος, η δυσρύθμιση του άξονα υποθαλάμου–υπόφυσης–επινεφριδίων (HPA axis), ο ρόλος του άξονα μικροβιώματος εντέρου–εγκεφάλου, καθώς και γενετικοί και επιγενετικοί μηχανισμοί που επηρεάζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου και την ευαλωτότητα στην κατάθλιψη. Το διάγραμμα συνοψίζει τη σύγχρονη νευροβιολογική προσέγγιση της κατάθλιψης και αναδεικνύει ότι η διαταραχή σχετίζεται με αλληλεπιδρώντα βιολογικά συστήματα και όχι με έναν μεμονωμένο μηχανισμό.

Ανάμεσα στους παράγοντες που παρουσιάζονται, ιδιαίτερο ενδιαφέρον εμφανίζει η επιγενετική, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν τη γονιδιακή έκφραση χωρίς να μεταβάλλουν την ίδια τη δομή του DNA. Η σύγχρονη έρευνα αναδεικνύει όλο και περισσότερο τη σημασία της αλληλεπίδρασης μεταξύ βιολογικής ευαλωτότητας και περιβάλλοντος στην ψυχική υγεία, καθώς και τη σημασία της ενημερότητας του ατόμου σχετικά με τη δική του ευαλωτότητα, ώστε να μπορεί να αναγνωρίζει έγκαιρα επιβαρυντικούς παράγοντες και να αναζητά έγκαιρα υποστήριξη.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΚΛΙΜΑΚΑ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία της γενετικής συμβουλευτικής και της δημιουργίας θεραπευτικών επιγενετικών περιβαλλόντων, δηλαδή περιβαλλόντων που ενισχύουν την ασφάλεια, τη σύνδεση, την υποστήριξη, την ψυχική ανθεκτικότητα και την πρόληψη της κατάθλιψης και της αυτοκτονικότητας.
--------------------------------------------------------------------------
Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας
Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών, ΚΛΙΜΑΚΑ
Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018
Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας
Ευμολπιδών 30-32, Κεραμεικός
Τηλ. 210-3417160-3
[email protected]