27/07/2026
Υπάρχουν άνθρωποι που υποφέρουν από τα μοτίβα τους, αλλά ταυτόχρονα αντιστέκονται βαθιά στην αλλαγή τους. Δεν είναι πάντα επειδή δεν βλέπουν το πρόβλημα. Συχνά το βλέπουν, το αναγνωρίζουν και μάλιστα μπορούν να περιγράψουν με ακρίβεια πώς οι συμπεριφορές τους πληγώνουν τους άλλους. Ωστόσο, η πραγματική αλλαγή απαιτεί κάτι πιο δύσκολο από την επίγνωση: απαιτεί να αντέξει κανείς τη δυσφορία του να εγκαταλείψει παλιούς τρόπους προστασίας, άμυνες και συνήθειες που κάποτε τον βοήθησαν να επιβιώσει.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, το αίτημα προς τους άλλους συχνά γίνεται: «κατάλαβέ με», «δέξου με όπως είμαι», «κάνε υπομονή μαζί μου». Η κατανόηση και η αποδοχή είναι σημαντικές μέσα στις σχέσεις, όμως δεν μπορούν να μετατραπούν σε απαίτηση να ανέχεται κάποιος επ’ αόριστον συμπεριφορές που τον πληγώνουν. Η αποδοχή του ανθρώπου δεν σημαίνει αποδοχή κάθε συμπεριφοράς του. Μια ώριμη σχέση χρειάζεται χώρο τόσο για την ευαλωτότητα όσο και για την προσωπική ευθύνη.
Ένα συχνό μοτίβο είναι ο κύκλος της συγγνώμης χωρίς ουσιαστική αλλαγή. Το άτομο μπορεί να ζητήσει ειλικρινά συγγνώμη, να νιώσει ενοχές και να υποσχεθεί ότι θα προσπαθήσει διαφορετικά. Όταν όμως δεν ακολουθείται από αυτοπαρατήρηση, δουλειά με τον εαυτό και συγκεκριμένες νέες συμπεριφορές, η συγγνώμη γίνεται απλώς ένα διάλειμμα ανάμεσα στην επανάληψη του ίδιου μοτίβου. Η πρόθεση έχει αξία, αλλά η αλλαγή φαίνεται τελικά στη συνέπεια και στις πράξεις.
Η ψυχοθεραπευτική διαδικασία δεν ζητά από τους ανθρώπους να γίνουν «άλλοι». Ζητά να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους, να κατανοήσουν γιατί αντιδρούν όπως αντιδρούν και να αναλάβουν την ευθύνη για το αποτύπωμα που αφήνουν στους γύρω τους. Η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι να παραδεχτούμε ότι έχουμε πληγές ή δυσκολίες. Είναι να δεχτούμε ότι, όσο κι αν οι πληγές μας εξηγούν τη συμπεριφορά μας, δεν μπορούν να αποτελούν για πάντα λόγο ώστε οι άλλοι να πληρώνουν το κόστος της.
Τόνια Αντωνά
Συνθετική Ψυχοθεραπεύτρια
