24/07/2026
Τέσσερα χρόνια.
Παράξενο πώς ο χρόνος κάνει δύο αντίθετα πράγματα ταυτόχρονα. Σβήνει τις λεπτομέρειες, αλλά φωτίζει την ουσία. Δεν θυμάμαι πάντα τις ακριβείς λέξεις. Θυμάμαι όμως τον τρόπο που με έμαθε να σκέφτομαι μέσα από το παράδειγμα του.
Μεγαλώνοντας, συνειδητοποιώ ότι οι άνθρωποι που μας διαμορφώνουν δεν φεύγουν πραγματικά όταν πεθαίνουν. Συνεχίζουν να υπάρχουν στις αποφάσεις μας, στις αμφιβολίες μας, στις ερωτήσεις που κάνουμε στον εαυτό μας, στον τρόπο που κοιτάζουμε και καταλαβαίνουμε τους άλλους. Γίνονται μια εσωτερική φωνή που εξακολουθεί να συνομιλεί μαζί μας.
Αν κάτι άφησε σε όσους τον γνώρισαν – και σίγουρα σε μένα – ήταν η αξία του «γιατί». Να μη μένεις ποτέ στην επιφάνεια. Να αναρωτιέσαι τι κρύβεται πίσω από μια αντίδραση, έναν θυμό, έναν φόβο, μια σιωπή. Να αναζητάς το γιατί στη ζωή και στις σχέσεις των ανθρώπων, γιατί εκεί, πολύ συχνά, βρίσκεται η κατανόηση. Και μαζί της η δυνατότητα να συναντήσεις πραγματικά τον άλλον, αλλά κυρίως τον εαυτό σου.
Ήταν φτιαγμένος γι’ αυτό που έκανε. Η ψυχανάλυση δεν ήταν απλώς το επάγγελμά του… ήταν λειτούργημα. Όχι μόνο επειδή αγαπούσε πάρα πολύ την επιστήμη του, αλλά γιατί αγαπούσε βαθιά τους ανθρώπους. Ήθελε, πάσχιζε να ακούει χωρίς να κρίνει, να προσπαθεί να καταλάβει αντί να βγάζει εύκολα συμπεράσματα, να βοηθά τον άλλον να γνωρίσει λίγο καλύτερα τον εαυτό του. Και να γίνουμε όλοι λίγο πιο Ελεύθεροι, γιατί αυτή ήταν η ουσία της ψυχανάλυσης όπως έλεγε.
Κι ενώ καταπιανόταν με τις πιο σύνθετες έννοιες της ανθρώπινης ψυχής, δεν ένιωθε ποτέ την ανάγκη να κρυφτεί πίσω από δύσκολες λέξεις. Μιλούσε και έγραφε με αμεσότητα, απλότητα και ένα μοναδικό χιούμορ που έκανε ακόμη και τα πιο απαιτητικά θέματα να μοιάζουν προσιτά. Είχε το σπάνιο χάρισμα να κάνει το πολύπλοκο κατανοητό, χωρίς να το απλοποιεί. Δεν τον ενδιέφερε να εντυπωσιάσει με τις γνώσεις του…τον ενδιέφερε να επικοινωνήσει. Να ανοίγει έναν διάλογο, να γεννά ερωτήματα, να κάνει τον άνθρωπο απέναντί του να φεύγει λίγο πιο κοντά στον εαυτό του απ’ ό,τι είχε έρθει.
Τέσσερα χρόνια μετά, η απουσία δεν έχει γίνει μικρότερη. Έχει απλώς αλλάξει μορφή. Έχει γίνει πιο ήσυχη, πιο βαθιά. Και μαζί της έχει μεγαλώσει η ευγνωμοσύνη για όσα άφησε πίσω του. Όχι μόνο μέσα από τα βιβλία, τις διαλέξεις και το έργο του, αλλά μέσα στους ανθρώπους που εξακολουθούν να αναζητούν το «γιατί» αντί να βολεύονται με εύκολες απαντήσεις. Σε όσους έμαθαν από εκείνον ότι η αναζήτησή δεν είναι αδυναμία… και ότι η αυτογνωσία δεν είναι ένας προορισμός, αλλά μια διαδρομή που αξίζει να ακολουθείς σε όλη σου τη ζωή.
Η μνήμη, τελικά, δεν είναι μόνο ανάμνηση. Είναι ένας τρόπος να συνεχίζει κάποιος να υπάρχει. Και ίσως ο πιο όμορφος τρόπος να τον θυμόμαστε είναι να συνεχίζουμε να κάνουμε αυτό που προσπάθησε να μας μάθει : να μη φοβόμαστε να αναζητούμε το «γιατί».
