Δημήτριος Μπόγδανος, Καθηγητής Παθολογίας και Αυτοάνοσων Νοσημάτων

30/08/2026

🙏Μερικές φορές, η ελπίδα δεν έρχεται σαν θαύμα. Έρχεται σαν μια μικρή, επίμονη ανακάλυψη

😢Πριν από μερικές εβδομάδες έγινε γνωστή μια είδησή για μια 47χρονη γυναίκα, που εδώ και 10 χρόνια ζούσε μέσα στην απόγνωση και στα νοσοκομεία, με τρία σοβαρά αυτοάνοσα νοσήματα που χτυπούν μεταξύ άλλων και το αίμα ρίχνοντας τον αιματοκρίτη τής και καθημερινές μεταγγίσεις απλώς για να μένει ζωντανή.
⁉️ Εννιά (όλες) θεραπείες δοκιμάστηκαν. Καμία δεν είχε ανταπόκριση.
Κι όμως.
👏Οι γιατροί δεν σταμάτησαν να ψάχνουν, δέχτηκε την πρωτοποριακή CAR-T κυτταρική θεραπεία, μια θεραπεία που παίρνει τα ίδια σου τα κύτταρα και τα εκπαιδεύει να ξαναγίνουν σύμμαχοι, όχι εχθροί. Το ανοσοποιητικό της ηρέμησε, συμβιβάστηκε, συμφιλιώθηκε….🙏

✅14 μήνες τώρα. Χωρίς θεραπεία. Χωρίς μεταγγίσεις, χωρίς νοσοκομεία. Η ζωή της ανήκει ξανά, το σώμα της, μετά από χρόνια Πολέμου, βρήκε ξανά την Ειρήνη του.
💯Δεν είναι ακόμη λύση για όλους. Χρειάζονται μελέτες, χρόνος και προσεκτική παρακολούθηση. Ο δρόμος είναι ακόμα μακρύς. Αλλά η επιστήμη έκανε ένα βήμα εκεί που μέχρι χθες δεν υπήρχε καν μονοπάτι.

💚Τι λέω εγώ και μπορεί να κάνω λάθος. Πως πρέπει να σκεφτόμαστε για να μην αγανακτόυμε. Αν πολεμάς τώρα ένα σώμα που δεν σε ακούει, η λύση μπορεί να μην έρθει αύριο, αλλά σύντομα. Υπάρχουν άνθρωποι, επιστήμονες, εργαστήρια, μυαλά που δουλεύουν ασταμάτητα για σένα, ακόμα κι όταν δεν το βλέπεις. 👏Η ελπίδα και η αισιοδοξία δεν είναι αφέλεια. Είναι επιστήμη σε εξέλιξη, γραμμένη με τη γλώσσα της επιμονής και της υπομονής.

ΥΓ Για τα νέα δεδομένα στις κυτταρικές θεραπείες στα αυτοάνοσα νοσήματα θα έχουμε διαλέξεις και ομιλίες από εξαίρετους ομιλητές (ξένους και Έλληνες) που θα μας τιμήσουν στο συνέδριό μας το 8ο Πολυθεματικό Σύνέδριο Αυτοόνοσων Παθήσεων, Ρευματολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας που φιλοξενούμε στην πανέμορφη Λευκάδα από τις 11-13 Σεπτεμβρίου.

Treatment reset wayward immune system of patient with life-threatening conditions, say scientists, in a world first

22/08/2026

Μακριά από εμάς ο κοινωνικός αποκλεισμός και η προκατάληψη

(Με αφορμή το podcast από ασθενή που μιλάει τη 'γλώσσα της αλήθειας")

Λέω συχνά σε ασθενείς μου με ψωρίαση —ειδικά σε όσους έχουν εκτεταμένες βλάβες στο δέρμα— ότι η εποχή που ο "κοσμάκης" μπέρδευε την ψώρα με την ψωρίαση έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Η Ψωράιση δεν ειν αι λέπρα, πολλές-οι ασθενείς είναι μέσα και έξω από τα ομορφότερα πλάσματα στον κόσμο. Κι όμως, ξανά και ξανά, ακούω το ίδιο πικρούλη παράπονο: ακόμα και σήμερα, άνθρωποι κοντινοί τους —φίλοι, συγγενείς, διστάζουν ή αρνούνται να τους αγγίξουν, από φόβο μήπως "κολλήσουν" (αποφυγή μόλυνσης) ή ίσως από αποστροφή, σύγχυση, άγνοια, φόβο στο "διαφορετικό", κοινωνικό στίγμα και αποτροπιασμό.

Και εδώ βρίσκεται το "κωμικοτραγικό" στοιχείο αυτής της ιστορίας: αν κάποιος πραγματικά έπρεπε να ανησυχεί μηπως μολθνθεί θα έπρεπε να είναι ο ασθενής και όχι αυτός που τον ακουμπά. Γιατί η ψωρίαση δεν "κολλάει". Δεν μεταδίδεται με μια αγκαλιά, ένα χειραψία, ένα άγγιγμα στον ώμο.

Αυτό που πραγματικά "κολλάει" είναι η απομόνωση. Το να σε αποφεύγουν επειδή φαίνεσαι διαφορετικός. Το να νιώθεις ότι το δέρμα σου σε καθορίζει περισσότερο από όσο σε καθορίζει η ίδια σου η ψυχή.

Σαν γιατρός, βλέπω καθημερινά ανθρώπους που παλεύουν με τις "βλαβες", τις βαθιές, που αφήνει η αδιαφορία και ο φόβος των άλλων.

Ένα άγγιγμα δεν κοστίζει τίποτα. Μπορεί όμως να χαρίσει πολλά: αξιοπρέπεια, αποδοχή, ανθρωπιά (όχι βέβαια αυτό που έρχεται από κάοποιον που ζει μέσα στην προκατάληψη- αυτο το άγγιγμα δεν τοεπιδιώκουν οι ασθενείς).

Τι να πω, πρέπει να εκπαιδευτούμε στα βασικά, να μάθουμε την αλφαβητα από την αρχή. Ας ξαναμάθουμε να ακουμπάμε χωρίς φόβο. Ας αφήσουμε πίσω τις προκαταλήψεις που δεν έχουν καμία επιστημονική βάση.
🆘 Η γνώση υπάρχει — μένει να διαδοθεί όσο γρήγορα διαδίδεται και ο φόβος.

https://www.lifo.gr/podcasts/psyxi-kai-swma/yparhoyn-anthropoi-poy-den-moy-dinoyn-heri-epeidi-eho-psoriasi-0?utm_source=Feedelio&utm_medium=social&utm_campaign=facebook&fbclid=IwY2xjawT2kmdwZG9mAWV4dG4DYWVtAjEwAGJyaWQRMEtDRE52WWgyb1NkSkxkNThzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEenCnTT3DDMqMPWzzSUDDkgUZACD3H2H-YqOkb_4a0vhlgYCKvjGos1PMLSjA_aem_htzLglYikOFIfs3MKXoUmA

Μπορεί η ψωρίαση να μην είναι μεταδοτική, όμως το κοινωνικό στίγμα παραμένει. Η Τίνα Κουκοπούλου μιλά στη LiFO για τη ζωή με τη νόσο, τις διακρίσεις που βίωσε και τη ση....

21/08/2026

Από τη Λάρισα, στην Αθήνα χωρίς αιτία (και επιστροφή στη Λάρισα 🐎).
🥲 Τελευταία ημέρα της πενθήμερης άδειας με θέα την θάλασσα 🚣‍♂️και όρεξη για κριτική και αυτόκριτική. Με αφορμή μια πρόσφατη δημοσίευσή μας, αισθάνομαι τον "πειρασμό' να αφηγηθώ σύντομα την σχετική ιστορία.
‼️Πριν από μερικούς μήνες, μόλις διαγιγνώσκεται μια ασθενής με ιδιοπαθή φλεγμονώδη μυοσίτιδα, ένα ιδιαίτερα σπάνιο αυτοάνοσο νόσημα με χαρακτηριστικά συμπτώματα που προσβάλλει κυρίως τους μύες, τους πνεύμονες και το δέρμα, και απαιτεί μεγάλη προσοχή στην διάγνωση, τη θεραπεία και την πρόγνωση.
⁉️Ο διακεκριμένος γιατρός της περιοχής που την παρακολουθεί, προτείνει να μεταβεί σε εξειδικευμένο κέντρο στην Αθήνα για περαιτέρω αντιμετώπιση. Η ασθενής, με το σημείωμα του γιατρού στο χέρι, μεταβαίνει στην Αθήνα, όπου ο γιατρός του πανεπιστημιακού κέντρου των Αθηνών καταλήγει στο συμπέρασμα ότι απαιτείται άμεση θεραπεία που μπορεί να γίνει αρχικά μόνο εντός νοσοκομείου. Εκμυστηρεύεται στην ασθενη ότι θα ταλαιπωρηθεί άσκοπα, πηγαίνοντας και επιστρέφοντας στην πρωτεύουσα, καθώς υπάρχουν στην Λάρισα, και συγκεκριμένα στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο, ιατροί που μπορούν να διαχειριστούν το πρόβλημά της, όπως και πολλά άλλα 👏. Την ενημερώνει ότι το πανεπιστημιακό διαθέτει ειδικό εξωτερικό ιατρείο για αυτήν την πολύπλοκη ασθένεια και μπορεί να μιλήσει άμεσα με τους γιατρούς για να νοσηλευτεί και να πάρει την θεραπεία. Ο συγκεκριμένος γιατρός και φίλος, με τον οποίο συνεργαζόμαστε χρόνια, μου τηλεφωνεί για να συννενοηθούμε 🙏. Η ασθενής επιστρέφει στη Λάρισα, λαμβάνει την κατάλληλη θεραπεία και γρήγορα βρίσκεται σε ύφεση." Να είστε καλά, εσείς γιατρέ, και να είναι ακόμη καλύτερα ο γιατρός της Αθήνας, που εμπιστεύτηκε εμένα για την περίθαλψή της" 👏.
✅Την ίδια περίπου εποχή, μια Ελληνογερμανίδα ασθενής με ακριβώς το ίδιο νόσημα με επισκέφθηκε για δεύτερη γνώμη, έχοντας παρόμοιο πρόβλημα, από μεγάλη πόλη της Γερμανίας «γιατί δεν πολυεμπιστεύεται τους Γερμανούς γιατρούς». Τέλος, ακριβώς την ίδια στάση, με τον φίλο Αθηναίο καθηγητή, κράτησα σε έναν ασθενή από μια απομακρυσμένη πόλη της Ελλάδας, που ήρθε αναζητώντας λύση στο πρόβλημά του. Τον παρέπεμψα, για να μην ταλαιπωρείται, στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο της Αλεξανδρούπολης, ώστε να αντιμετωπιστεί εκεί άμεσα και απρόσκοπτα.
🆘Υπάρχουν ασθένειες, οι οποίες λόγω της σπανιότητάς τους ή της πολυπλοκότητάς τους, απαιτούν αντιμετώπιση σε εξειδικευμένα κέντρα, συνήθως σε πανεπιστημιακά νοσοκομεία. Αυτοί οι ασθενείς αποτελούν ένα μικρό ποσοστό των ατόμων που πάσχουν από αυτοάνοσα νοσήματα. Πολλοί γιατροί, είτε από άγνοια είτε εσκεμμένα, παραπέμπουν τους ασθενείς τους σε κέντρα της πρωτεύουσας, ακόμη και όταν αυτό δεν είναι απαραίτητο ή όταν δεν απαιτείται, παρά την πιθανότητα να είναι αναγκαίο σε ορισμένες περιπτώσεις. Ευτυχώς τα τελευαταία χρόνια οι συνάδελφοι γιατροί είναι πολύ ενημερωμένοι και παραπέμπουν στα πλαίσια της αγαστής συνεργασίας με το που θα πρωτοδούν τέτοιους ασθενείς μια και τα πανεπιστημιακά νοσοκομεία « είναι για τα δύσκολα». Προσοχή χρειάζεται γιατί τα πανεπιστημιακά νοσοκομεία έχουν τεράστια προβλήματα και δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι ευλογούμε τα γένια μας (προσωπική άποψη και μόνο).🆘
💯Στην πρόσφατη κλινική έρευνα που δημοσιεύσαμε, αναφερόμαστε στη 20ετή εμπειρία μας στα νοσήματα αυτά, ιδιαίτερα δε σε εκείνα που παρουσιάζουν συνυπάρχουσες κακοήθειες, ένα ακόμα μεγάλο πρόβλημα γιατί αυτοί που έχουν και μυοσίτιδα και καρκίνο δεν πάνε καλά αν δεν επέμβουμε γρήγορα.
Τα συγχαρητήριά μας στη Βίκυ 👏 και σε όλους τους συνεργάτες που ολοκλήρωσαν αυτήν τη μελέτη, μια από τις ελάχιστες που έχουν δημοσιευθεί στη χώρα.

https://link.springer.com/article/10.1007/s10067-026-08332-3

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42556603/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40757129/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36928720/

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38322102/

15/08/2026

Να είμαστε γεροί να μπορούμε να περπατάμε ξυπόλητοι στην άμμο του Αυγούστου, να νιώθουμε πως ο χρόνος για λίγο σταματά, και να θυμόμαστε πάντα πως τα πιο μικρά, όμορφα πράγματα—μια βουτιά, ένα πεφταστέρι, ένα χαμόγελο - δεν κοστίζουν τίποτα.
Να μπορούμε να ξεχνάμε και να ξεχνιόμαστε
Με λιγότερες φωτιές και πυρόπληκτους (αν και αυτή η ευχή δεν βλέπω να πιάνει)
Χρόνια Πολλά στις Εορτάζουσες και τους Εορτάζοντες!
ΥΓ Αν όλα πάνε καλά το δικό μας το καρπουζάκι θά το φάμε στην Κέρκυρα

13/08/2026

Επιστροφή στις 24 Αυγούστου!!! Μέχρι τότε να είστε καλά, να μην μας κάνετε βήχα, πυρετό, και έξαρση. Το τηλέφωνο θα είναι διακριτικά "out of order" και το ιατρείο "out of office". Να είμαστε γεροί και να έχουμε καλό υπόλοιπο καλοκαιριού. Ευχχχαριστούμε και για τα λουλούδια!!! Μας συγκινήσατε (πάλι).🙏

11/08/2026

Αγαπητές και αγαπητοί ασθενείς μου,

Από την 1η Σεπτεμβρίου αναλαμβάνω καθήκοντα Αντιπρύτανη στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, μια θέση που με τιμά ιδιαίτερα. Λόγω ασυμβίβαστου της θέσης με την άσκηση ελεύθερου επαγγέλματος, όμως, αναγκάζομαι να διακόψω τη λειτουργία του ιδιωτικού μου ιατρείου — μια απόφαση που δεν παίρνω εύκολα, γνωρίζοντας την εμπιστοσύνη που μου δείξατε όλα αυτά τα χρόνια.

Τις επόμενες εβδομάδες εγώ όσο και οι συνεργάτιδες μου, θα προσπαθήσουν να σας ενημερώσουν για τα επόμενα βήματα που πρέπει να ακολουθηθούν.

Σας ευχαριστώ θερμά για την εμπιστοσύνη σας.

Dimitrios Bogdanos

09/08/2026

Μήπως και γεμίσει η μπαταρία...

08/08/2026

Η αόρατη αναπηρία (με αφορμή μια πρόσφατη συζήτηση).

Βλέπουμε "ανάπηρους" (δεν μου αρέσει ο όρος και δεν τον χρησιμοποιώ αλλά σήμερα θα το κάνω) καθημερινά, με κινητικά προβλήματα, προβλήματα όρασης κ.α. και "αποδεχόμαστε" την αναπηρία τους.
Την αόρατη αναπηρία του επίμονου και ανθεκτικού πόνου, της εύκολης κόπωσης, της αϋπνίας, της κατάθλιψης σε ασθενείς με αυτοάνοσα δύσκολα την βλέπεις. Πρέπει να τους ζήσεις και φυσικά να την αποδεχτείς (δύσκολο έως ακατόρθωτο).
Αυτή η αναπηρία είναι δύσκολα διαχειρίσιμη και είναι εκείνη που κάνει την καθημερινότητα εξουθενωτική, δυσβάστακτη, τρομακτική, ονυπόφορη, και τελικά ανούσια και θλιβερή. Είναι εκείνη που συνοδεύεται (σχεδόν) πάντα από αγχώδη διαταραχή και κατάθλιψη που με τη σειρά τους χειροτερεύει τα πάντα.
" Δεν φέρνει μόνο εφιάλτες αλλά στερεί και από όνειρα, ψαλιδίζει το μέλλον"
Ένας αόρατος φαύλος κύκλος που καταλήγει να είναι γόρδιος δεσμός, με δέσμιο τον/την ασθενή και τους δικούς του.
Μαγικό ραβδάκι δεν υπάρχει
Μου έχει κάνει φοβερή εντύπωση (και με αυτό τελειώνω για να μην κουράσω) ότι σε όλες τις περιπτώσεις αυτό που "ποθεί" ο ασθενής είναι να ακούσει από τον γιατρό του ένα ξερό "ΞΕΡΩ".
Ξέρω ότι κουβαλάς κάτι που κανείς δεν βλέπει. Ξέρω ότι μπαίνεις σε ένα δωμάτιο και οι άλλοι βλέπουν έναν άνθρωπο "φυσιολογικό"—περπατάς, μιλάς, χαμογελάς όταν χρειάζεται—κι όμως μέσα σου καίγεται κάτι που δεν σβήνει ποτέ.
Ξέρω....

Η αόρατη αναπηρία δεν έχει Happy End (για όλους)

05/08/2026

Να είμαστε και κάπου τελευταίοι...
Διαβάζω (με λύπη) ότι από τις χώρες του ΟΟΣΑ η Ελλάδα κατέχει το μοναδικό πρωτείο να είναι ο μεγαλύτερος κακοπληρωτής των ερευνητών (εκείνων που απασχολούνται στην Ερευνα και Ανάπτυξη ανεξάρτητα κλάδου).
Σκέφτομαι τι θα μπορούσαν να έιχαν παράξει όλα αυτά τα μυαλά (πολλά εκ των οποίων φεύγουν από τη χώρα) αν οι απολαβές τους άγγιζαν( όχι τον πάτο) αλλά το μέσο όρο του ΟΟΣΑ.
Το τραγικό της υπόθεσης είναι ότι σε σχέση με άλλες χώρες υπερέχουμε σε επιστήμονες.

(ουδεν πολιτικό χρώμα έχει το περιεχόμενο της ανάρτησης γιατί το πρόβλημα είναι διαχρονικό και αγγίζει τους πάντες
Το περιεχόμενο είναι προσωπική τοποθέτηση

Τους χαμηλότερους μισθούς από όλα τα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ κερδίζουν οι Έλληνες εργαζόμενοι στην Έρευνα και Καινοτομία στην Ελλάδα. Τι δείχνει νέα διεθνής έρευνα.

04/08/2026

Mικροβίωμα, δυσβίωση, γονίδια, ήπια φλεγμονή και πρώιμη αυτοανοσία
❗️Μια νέα μελέτη διερεύνησε τον επίδραση του μικροβιώματος στον αυτοανοσία. Οι επιστήμονες ανακλαύψαν ότι όταν λείπει ένα γονίδιο τότε δεν μπορεί να "καθαρίσει" τα παθολογικά βακτήρια στο έντερο και αλλάζει το μικροβίωμα του εντέρου. Η αλλαγή αυτή οδηγεί αργά ή γρήγορα στην περίφημη δυσβιώση αλλά και σε μικρού βαθμού φλεγμονή και στο βάθος του χρόνου σε αυτοανοσία.
✅ Από το έντερο στην αυτοανοσία, άλλο ένα δείγμα έρευνας που δείχνει ότι (σχεδόν) τα πάντα περνάνε από το έντερο.

https://www.nature.com/articles/s41590-026-02599-z