09/04/2026
Λιγα λόγια για το άσθμα και την σωματική άσκηση...Στο άσθμα η επιμένουσα φλεγμονή στους αεραγωγούς, επιφέρει σύσπαση των λείων μυϊκών ινών του τοιχώματος των βρόγχων με αποτέλεσμα οίδημα, υπερπαραγωγή βλέννης και απόφραξη των αεραγωγών, αυξημένες αντιστάσεις και μείωση της απόδοσης του αερισμού. Στην διαχείριση του παιδικού άσθματος ακρογωνιαίος λίθος της θεραπείας είναι οι φαρμακολογικοί παράγοντες ( γλυκοκορτικοειδή, β2 αγωνιστές, και ανταγωνιστές υποδοχέων των λευκοτριενίων).Ωστόσο οι παρούσες θεραπείες παρουσιάζουν και αρκετούς περιορισμούς. Η παρατεταμένη χρήση σχετίζεται με εμφάνιση ανεπιθύμητων παρενεργειών που αφορούν κυρίως την αύξηση, ενώ αρκετές φορές παρατηρείται ανεπαρκής συμμόρφωση στην αγωγή λόγω κόπωσης του ασθενούς. Αυτό καθιστά επιτακτική την ανάγκη για ασφαλείς, μη φαρμακολογικές, επικουρικές θεραπείες όπως την υιοθέτηση δομημένων προγραμμάτων φυσικής άσκησης, αναπνευστικές τεχνικές ή και ψυχολογική παρέμβαση. Βασικός στόχος είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών και η υιοθέτηση συμπεριφορών που βελτιώνουν την φυσική κατάσταση σε μακροπρόθεσμη βάση. Η φυσική άσκηση συνδέεται στενά με την βελτίωση της πνευμονικής λειτουργίας. Η βιβλιογραφική ανασκόπηση αναδεικνύει ότι ο συνδυασμός φαρμακολογικής θεραπείας μαζί με παρεμβάσεις σωματικής άσκησης έχουν ευεργετική επίδραση σε παραμέτρους κλειδιά για το άσθμα όπως ο FEV1 ,ο FVC , η PEF και τα σκορ του PAQLQ ( ερωτηματολόγιο αξιολόγησης της ποιότητας ζωής παιδιατρικών ασθενών με άσθμα).
Όταν λέμε σωματική άσκηση μπορούμε να ξεχωρίσουμε 4 τύπους.
1) Άσκηση με χρήση αντιστάσεων όπως λάστιχα/αλτήρες κτλ
2) Άσκηση αντοχής όπως ποδήλατο, κολύμπι, τρέξιμο
3) ΗΙΙΤ (high intensity interval training) – διαλειμματική προπόνηση με περιόδους έντονης άσκησης που διαχωρίζονται από περιόδους διαλείμματος
4) Αερόβια άσκηση μέτριας έντασης για μεγάλες μυϊκές ομάδες με σκοπό τη βελτίωση του οξειδωτικού μεταβολισμού.
Παρ’ ότι λοιπόν έχουμε αυτό το δεδομένο, παρατηρείται σε παιδιά με άσθμα ότι αποφεύγουν την σωματική δραστηριότητα για ποικίλους λόγους, όπως ο φόβος της πρόκλησης βρογχόσπασμου κατά ή συνηθέστερα μετά την άσκηση ιδίως σε ασθενείς με άσθμα προκαλούμενο από άσκηση, φόβος μειωμένης απόδοσης, κτλ.
Ως εκ τούτου χρειάζεται εκτίμηση του προφίλ του κάθε ασθενούς ξεχωριστά ώστε να δημιουργηθεί ένα πρόγραμμα άσκησης που ανταποκρίνεται στις δικές του ανάγκες. Αυτό καταγράφεται σε μια πολύ αξιόλογη και πρωτοποριακή μελέτη, στην οποία προτείνεται η τετραπαραμετρική αξιολόγηση F**T ( συχνότητα άσκησης, ένταση, διάρκεια και τύπος άσκησης) ανάλογα με το προφίλ του άσθματος του παιδιού. (O J Price, N G Papadopoulos et al, Exercise Recommendations and Practical Considerations for Asthma Management—An EAACI Position Paper Allergy, 2025 May 6;80(6):1572–1591)
Για την αξιολόγηση χρησιμοποιούνται
1) Ερωτηματολόγια αξιολόγησης
2) Εφαρμογές στα smartphones που παρέχουν πληροφορίες για την καταμέτρηση βημάτων, καρδιακών παλμών, κατανάλωσης θερμίδων κτλ
3) Αξιολόγηση κατά την καρδιοαναπνευστική άσκηση (CPET) που είναι και το gold-standard καθώς κατά την άσκηση σε διάδρομο ή ποδήλατο παίρνουμε πληροφορίες για την καρδιά την αναπνοή και το μυοσκελετικό σε κατάσταση στρες. Επιπλέον μπορούμε να μετρήσουμε τον κατά λεπτό αερισμό, την αναπνευστική συχνότητα, την παραγωγή διοξειδίου, και την πρόσληψης οξυγόνου, καθώς και αιμοδυναμικές παραμέτρους όπως η αρτηριακή πίεση και ο κορεσμός αρτηριακού αίματος σε οξυγόνο, καθώς και αξιολόγηση της δύσπνοιας προσπάθειας μέσω της κλίμακας Borg CR10
Σε συνεργασία λοιπόν με τον πνευμονολόγο, μπορούμε να βγάλουμε ένα πρόγραμμα σωματικής άσκησης για το παιδί, που να περιλαμβάνει συνδυασμό από τις διαφορες κατηγορίες άσκησης, όπως πχ διαλειμματική και ενδυνάμωση, ανάλογα και με τις προσωπικές προτιμήσεις. Ας δώσουμε βαρύτητα στην σωματική άσκηση του παιδιού, καθώς πέρα από τα οφέλη στην ίδια την νόσο, η συνεισφορά στην αλλαγή της διάθεσης, της ευλυγισίας και του αισθήματος εσωτερικής ικανοποίησης είναι μοναδικά.
