08/06/2026
Το αποτύπωμα του 20ου συνεδρίου της FEPTO...
Ο όρος sociatry (στα ελληνικά: κοινωνιοϊατρική/ θεραπευτική της κοινωνίας) είναι ένας επιστημονικός κλάδος που δημιούργησε ο Jacob Levy Moreno, ο οποίος προέρχεται ετυμολογικά από τη λατινική λέξη socius (κοινωνός/σύντροφος) και την ελληνική λέξη ιατρεία (θεραπεία). Σε αντίθεση με την παραδοσιακή ψυχιατρική που επικεντρώνεται στη θεραπεία του μεμονωμένου ατόμου, η κοινωνιοϊατρική αντιμετωπίζει την ίδια την κοινωνία, τις παθολογίες της και τις δομές των ομάδων ως τον πρωτεύοντα «ασθενή» που χρειάζεται ίαση. Ο Moreno υποστήριξε ότι οι δυσλειτουργικές κοινωνικές οργανώσεις, οι συγκρούσεις μεταξύ υποομάδων και τα κοινωνικά ελλείμματα προκαλούν μια μορφή «κοινωνικής νόσου» (sociosis), καθιστώντας αδύνατη την ατομική ψυχική υγεία αν δεν θεραπευτεί πρώτα το ευρύτερο σύστημα.
Η κοινωνική νόσος ήταν στο επίκεντρο του πρώτου εργαστηρίου, στο οποίο με μια απλή ερώτηση (ποιο κοινωνικό τραύμα υπήρξε στη χώρα σας τα τελευταία 5 έτη;), ξεδιπλώθηκε η καθολικότητα των φαινομένων. Πορτογαλία, Γαλλία, Ελλάδα, Παλαιστίνη, Τουρκία, Βουλγαρία και άλλες τόσες που δεν θυμάμαι... Πόλεμος, βία κατά παιδιών/γυναικών/λαών/ ΑΝΘΡΩΠΩΝ, αυτοκτονίες, διαφθορά... Απέναντι τους συναισθήματα δυνατά, θλίψη και οργή για την επικράτηση της αδικίας και μια προσπάθεια να ανασυρθεί η ελπίδα για την καλή πλευρά της ανθρωπότητας μέσα από το "μαζί" και την κοινότητα.
Τα εργαστήρια που ακολούθησαν με έκαναν να δω το μίκρο-μέσο- μάκρο επίπεδο στην πράξη. Από τα προβλήματα στις σχέσεις (μίκρο), στα προβλήματα της κοινότητας (μέσο) και στα προβλήματα της υφηλίου (μάκρο), στην αναζήτηση γεφύρωσης τους και στην ικανότητα του Ψυχοδράματος και Κοινωνιοδράματος να μπορεί να προχωρά ανάμεσα σε αυτά τα επίπεδα και να δημιουργεί γέφυρες μετάβασης και προτάσεις αξιόπιστης παρέμβασης.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα η διάλεξη για τις μνήμες που αναπαράγονται σε μικρότερες κλίμακες και αντανακλούν το παρελθόν στο παρόν (fractal memories), αξιοποιώντας την κίνηση της γης στο ηλιακό έτος, δημιουργώντας μοτίβα και τάσεις προς συγκεκριμένες διαθέσεις, καθιστώντας τον ρόλο του/της ψυχοδραματιστη/στριας ως συνοδοιπόρο στη νοητή μετάβαση της ψυχοσύνθεσης (psyche) από τις ψυχικές εποχές. Η μνήμη έχει τόπο και η δουλειά μας να τον βρούμε.
Τέλος, μέσα απ' την διαγενεακή προσέγγιση στην Κοινοτική θεραπεία, αναρωτιέμαι πώς τα προσωπικά κληροδοτήματα συναντούν την κουλτούρα και τις αντιλήψεις των "ανώτερων" και "κατώτερων" λαών και πως συνδράμουν στη δημιουργία πολικότητας.
Ορίστε η μετάφραση του κειμένου στα αγγλικά. Έχω διατηρήσει ένα ύφος που είναι ταυτόχρονα ακαδημαϊκό και βιωματικό/αναστοχαστικό, ώστε να ταιριάζει απόλυτα με το πνεύμα των συνεδρίων Ψυχοδράματος και Κοινωνιοδράματος.
FEPTO Conference and AM FEPTO Κέντρο Μελέτης και Εφαρμογής για το Ψυχόδραμα και το Κοινωνιόδραμα
The Footprint of the 20th FEPTO Conference
The term sociatry is a scientific discipline established by Jacob Levy Moreno. Etymologically, it derives from the Latin word *socius* (associate/companion) and the Greek word *iatreia* (healing/treatment). In contrast to traditional psychiatry, which focuses on treating the individual, sociatry views society itself, its pathologies, and group structures as the primary "patient" in need of healing. Moreno argued that dysfunctional social organizations, conflicts between subgroups, and social deficits cause a form of "social illness" (sociosis), rendering individual mental health impossible unless the broader system is healed first.
This social illness was at the core of the first workshop, where a single, simple question—*what social trauma has occurred in your country over the last five years?*—unfolded the universality of these phenomena. Portugal, France, Greece, Palestine, Turkey, Bulgaria, and so many others that I cannot recall... War, violence against children/women/nations/**HUMANITY**, suicides, corruption... In response, powerful emotions emerged: sadness and anger over the prevalence of injustice, alongside an effort to reclaim hope for the good side of humanity through togetherness and community.
The workshops that followed allowed me to see the micro-meso-macro levels in practice. From relationship issues (**micro**), to community challenges (**meso**), and global crises (**macro**), we explored the search for alignment and the capacity of Psychodrama and Sociodrama to navigate between these levels, building transitional bridges and proposing reliable models for intervention.
Particularly fascinating was the lecture on **fractal memories**—memories reproduced on smaller scales that reflect the past onto the present. By leveraging the Earth's movement across the solar year, these memories create patterns and tendencies toward specific moods. This positions the psychodramatist as a fellow traveler in the psyche's conceptual transition through its psychological seasons. Memory has a place, and our job is to find it.
Finally, through the transgenerational approach to Community Therapy, I find myself wondering how personal legacies intersect with the culture and perceptions of "superior" and "inferior" nations, and how they contribute to the creation of polarity.
