10/01/2026
Η αστυνομία μηνύει τους ψυχιάτρους ή «Δυο γάιδαροι μαλώνανε σε ξένον αχυρώνα...»
Τα πρόσφατα τραγικοκωμικά συμβάντα με τον δικαστικό «καυγά» μεταξύ της Ένωσης Αστυνομικών Υπαλλήλων Βορειοανατολικής Αττικής και των ψυχιάτρων του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής μάς δημιούργησαν την ανάγκη να τοποθετηθούμε δημόσια ως συλλογικότητα, που τα τελευταία 23 χρόνια κάνει πράξη μια άλλη οπτική στο θέμα της συνάντησης της κοινωνίας με τον ψυχικό πόνο των μελών της.
Στον απόηχο της Παγκόσμιας Ημέρας των Ατόμων με Αναπηρία, παρακολουθούμε με αμηχανία δυο θεσμούς, την αστυνομία και την ψυχιατρική να «μαλώνουν» για το ποιος θα έχει τον έλεγχο πάνω στα σώματα και στα συναισθήματα ανθρώπων που βρίσκονται στην πιο ευάλωτη στιγμή τους. Για πολλοστή φορά, και ενώ λαμβάνονται αποφάσεις για τις ζωές τους, λάμπουν διά της απουσίας τους οι φωνές των ίδιων των ανθρώπων με ψυχοκοινωνική αναπηρία, των «ψυχικά ασθενών», των ψυχιατρικών επιζώντων, των χρηστών υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Για πολλοστή φορά, ο «καυγάς» γίνεται για το πάπλωμα πάνω στις πλάτες ανθρώπων που αλυσοδένονται στα περιπολικά χωρίς να είναι παραβάτες και που καθηλώνονται στα ψυχιατρικά κρεβάτια χωρίς να έχουν λόγο στη «θεραπεία» τους. Φιμωμένοι και γυμνοί από δικαιώματα και αξιοπρέπεια.
Αντίθετα με αυτό που προστάζει η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, που επικυρώθηκε από τη χώρα μας με τον νόμο 4074/2012, η κανονικότητα των «ασθενών» μοιάζει να είναι μια σειρά παραβιάσεων και κακοποιήσεων.
Αντίθετα με ό,τι υπόσχονται, οι ιατρικές πρακτικές εξαναγκασμού χειροτερεύουν την ψυχική υγεία λόγω των τραυματικών συνεπειών που επιφέρει ο ίδιος ο εξαναγκασμός και η ευρύτερη αναπηρογόνα αντιμετώπιση των «ασθενών», ως προσώπων που οφείλουν να συμμορφωθούν χωρίς φόβο και πάθος για όλα αυτά που αποφασίζονται γι' αυτά χωρίς αυτά.
Η ψυχιατρική και η αστυνομία, όπως έχει δείξει ο Φουκώ, είναι θεσμοί πολύ συγγενικοί μεταξύ τους. Η «θεραπεία» και η βίαιη, σχεδόν τιμωρητική στάση, που ασκεί η κυρίαρχη ψυχιατρική αποτελούν δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Η κυρίαρχη ψυχιατρική σπεύδει να απαντά με χημική και μηχανική καταστολή σε όποιο άτομο αποκλίνει συμπεριφορικά από τη νόρμα. Δεν ακούει το νόημα των φωνών τους και παραβλέπει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια που πολεμά να διασωθεί, πίσω από έναν «κακό/ανυπάκουο ασθενή». Εκεί που οι άνθρωποι διαμαρτύρονται πως τους τρελαίνουν οι συνθήκες τους, οι ψυχίατροι ανταπαντούν ως «ειδικοί» πως τους τρελαίνει η «αρρώστια» τους.
Ίσως υπάρχει μια σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο αυτών θεσμών. Αν η αστυνομία δέσει κάποιον με βία στον δρόμο είναι πιο πιθανό να υπάρξουν δημοσιογράφοι, που θα «ελέγξουν την εξουσία». Στο ψυχιατρείο δεν υπάρχει τέτοια πολυτέλεια. Η εξουσία ανήκει εξ ολοκλήρου στον ψυχίατρο, πίσω από κλειστές πόρτες, και ασκείται σε ανθρώπους που έχουν απεκδυθεί του δικαιώματός τους να αυτοκαθοριστούν, με την πρόφαση μιας αναπόδεικτης «ψυχικής νόσου» που στερεί από αξιοπιστία και σημασία οποιαδήποτε δήλωσή τους. Η διπλή αυτή α-ορατότητα είναι συνθήκη που ευνοεί την άνθιση της βίας και της αυθαιρεσίας (της μη λογοδοσίας), όπως και ο μανδύας της ψευδοαυθεντίας («οι γιατροί ξέρουν το καλό των ασθενών τους»). Άνθρωποι σε ψυχική κρίση δένονται καθημερινά στο πλαίσιο «τυπικού ιατρικού πρωτοκόλλου για το καλό τους», μιας και, όπως είπε ο Μπαζάλια, «όταν ο ασθενείς είναι δεμένοι, ο ψυχίατρος είναι ελεύθερος, ενώ όταν οι ασθενείς είναι ελεύθεροι, ο ψυχίατρος είναι δεμένος». Μέσα σε όλο αυτό το πλαίσιο καταστολής και αποσιώπησης των ψυχικών κρίσεων δεν μας κάνει εντύπωση ότι η αστυνομία θέλει να υποκαταστήσει την κρίση των ψυχιάτρων, μιας και οι αστυνομικοί είναι οι εξαρχής ειδήμονες σε αυτό το πεδίο.
Όπως λέμε στο Παρατηρητήριο: Δεν χρειαζόμαστε ψυχιατρική μεταρρύθμιση, αλλά πολιτισμική μεταρρύθμιση.
Δεν χρειαζόμαστε περισσότερους τέτοιους ειδικούς, περισσότερα φάρμακα και περισσότερα ηλεκτροσόκ, αλλά να καλλιεργήσουμε μια κουλτούρα αλληλεγγύης:
- που δεν θα επιτρέπει στην κυρίαρχη ψυχιατρική να προδικάζει/καταδικάζει άμεσα ή έμμεσα τις δυνατότητες των ανθρώπων ως «χρόνιων, εγκεφαλικά ανάπηρων ασθενών, οι οποίοι δεν μπορούν να έχουν οικογένεια ή δουλειά»,
- που θα επιστρέφει πίσω την κλεμμένη εξουσία που έχει αρπάξει η ψυχιατρική από τις ζωές μας,
- που δεν θα ξορκίζει τον ψυχικό πόνο, αλλά θα προσπαθεί να υποστηρίξει με ασφάλεια την ελευθερία έκφρασής του,
- που θα επιτρέπει στα επώδυνα συναισθήματα και στις αποτυχίες να βιώνονται,
- που θα προσφέρει αξιοπρεπείς συνθήκες ζωής, που δεν θα εξοντώνουν τους ανθρώπους στο όνομα του κέρδους και της παραγωγικότητας/ λειτουργικότητας/ ανθεκτικότητας.
Όταν λοιπόν οι ψυχίατροι των ψυχιατρείων δηλώνουν (εύλογα) αγανακτισμένοι ότι δεν θα τους πει η αστυνομία πώς θα κάνουν τη δουλειά τους, το δικό μας ερώτημα είναι για ποια δουλειά μιλούν και πώς κάνουν ως τώρα τη δουλειά τους; Πίσω από την έλλειψη κλινών, την άρνηση από τους εργαζόμενους ψυχιάτρους των νοσοκομείων να δεχτούν επιπλέον εισαγωγές ατελείωτων εισαγγελικών διακομιδών στα ψυχιατρεία, πίσω από τη δικαιολογημένη ματαίωση πολλών επαγγελματιών ψυχικής υγείας που καλούνται να συμμετέχουν με μη επιστημονικούς όρους σε ένα μη θεραπευτικό σύστημα διαχείρισης συμπεριφορών πονεμένων ανθρώπων, βρίσκεται μια απουσία σε αυτούς τους χώρους εναλλακτικών στην ψυχιατρική βία και αναρίθμητοι άνθρωποι σε ψυχικό πόνο δεμένοι στα κρεβάτια των ιδρυμάτων, τα οποία έχουν ως κοινωνική αποστολή να τους βοηθήσουν να τον υπερβούν.
Όσο αυτοί δεν (εισ)ακούγονται η σύγκρουση αστυνομίας και ψυχιατρικής παραμένει κωμικοτραγικός τραγέλαφος. Όσο οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας δεν αποτινάζουν την αστυνομική λογική από την πρακτική τους, τόσο κινδυνεύουν να αντικατασταθούν από τα πιο πειθήνια όργανα δημόσιας τάξης.
Επειδή αυτή η αστυνομική λογική ενισχύεται σαφώς από συστημικούς και πολιτικούς παράγοντες προσκαλούμε σε αυτοοργάνωση και διάλογο όλες τις συλλογικότητες που θέλουν να διασώσουν την αξιοπρέπεια και των ίδιων των επαγγελματιών ψυχικής υγείας, με σκοπό να συντάξουμε δράση απέναντι σε αυτή τη συστημική βία, που κατέληξε να είναι στην πράξη η ψυχιατρική. Καλούμε τους ψυχιάτρους και όλους τους άλλους επαγγελματίες ψυχικής υγείας να συνεργαστούν σε μια άλλη πράξη, η οποία θα παρέχει απαντήσεις στον ψυχικό πόνο και δεν θα εξαντλείται σε μια διαμάχη περί εξουσίας σε βάρος φιμωμένων, δεμένων στα κρεβάτια των ψυχιατρείων ανθρώπων, οι οποίοι αγωνίζονται για την υπαρξιακή τους ελευθερία.
📍ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ
www.paratiritiriopsy.com
email: [email protected]
τηλ: 6949500133
