Βίκη Παππά: Ψυχολόγος-Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια

10/10/2026

Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας , θέλω να μοιραστώ κάποιες και προβληματισμούς μου για τον τρόπο που μιλάμε για αυτή, για όσα χωράμε στο όνομά της και για όσα αφήνουμε έξω απο τη συζήτηση.

Ως όρος, μας έχει απασχολήσει τα τελευταία χρόνια όσο ποτέ άλλοτε, τον βλέπουμε να «ξεχειλώνεται», να έχει γίνει «μόδα», να ξεφυτρώνουν γύρω του ειδικότητες επί ειδικοτήτων, τίτλοι και υποσχέσεις. Στο όνομά του, σχεδόν κάθε ανθρώπινη εμπειρία κινδυνεύει να μετατραπεί σε ατομικό πρόβλημα προς επίλυση.

Ποια είναι τελικά η ψυχική υγεία σήμερα; Τι πρόσωπα έχει; Πότε γίνεται φροντίδα και πότε απαίτηση να είμαστε διαρκώς καλά; Από πότε έγινε «άσος στο μανίκι», εμπορικό επιχείρημα ή άλλοθι για να μη συναντήσουμε την ευθύνη μας μέσα στις σχέσεις αλλά και για να μη μιλήσουμε για τις συνθήκες που παράγουν και αναπαράγουν τη δυσφορία;

Χαίρομαι που μιλάμε περισσότερο γι’ αυτήν. Που άνθρωποι βρίσκουν λέξεις για όσα βιώνουν και ζητούν βοήθεια χωρίς την ίδια ντροπή. Με προβληματίζει, όμως, το πόσο εύκολα αυτή η γλώσσα γίνεται ένας ακόμη τρόπος να κατηγοριοποιούμε, να χωράμε έναν άνθρωπο σε μια διάγνωση, μια δύσκολη σχέση στη λέξη «τοξική», κάθε σύγκρουση σε μια έτοιμη ερμηνεία, πριν καν προλάβουμε να ακούσουμε την ιστορία της και το πλαίσιο μέσα στο οποίο εκτυλίσσεται.

Με προβληματίζει η ευκολία με την οποία η φροντίδα μετατρέπεται σε ατομική υποχρέωση. Να ρυθμίζεσαι, να βάζεις όρια, να αντέχεις, να δουλεύεις συνεχώς με τον εαυτό σου. Σαν, συνθήκες όπως η εξάντληση, η επισφάλεια, η μοναξιά, η έμφυλη βία, ο ρατσισμός ή η κοινωνική ανισότητα να είναι απλώς ζητήματα καλύτερης προσωπικής διαχείρισης.

Η κουλτούρα που χτίζεται γύρω από την ψυχική υγεία με ανησυχεί όταν υπόσχεται μια ζωή χωρίς δυσφορία και μας πείθει πως κάθε δυσκολία, κάθε μετάβαση, κάθε αλλαγή χρειάζεται αμέσως να διορθωθεί. Μοιάζει να έχουμε φτάσει να παρακολουθούμε διαρκώς τον εαυτό μας, αναζητώντας το επόμενο στοιχείο που χρειάζεται βελτίωση και δυσκολευόμαστε να αναγνωρίσουμε όσα ήδη μας στηρίζουν.

Ας φροντίσουμε η γλώσσα μας να αφήνει χώρο στην πολυπλοκότητα της ζωής και στις διαφορετικές πραγματικότητες των ανθρώπων και η νοηματοδότηση της φροντίδας να μη γίνει μία ακόμη απαίτηση που βαραίνει τους ανθρώπους.

05/10/2026

Μέσα σε τόσες συμβουλές για το πώς να σχετιζόμαστε, να βάζουμε όρια και να φροντίζουμε τον εαυτό μας, αναρωτιέμαι πόσοι άνθρωποι καταλήγουν να νιώθουν ότι κάθε δυσκολία τούς αποδεικνύει πόση «δουλειά» έχουν ακόμη να κάνουν.

Ως θεραπεύτρια, με απασχολεί τι συμβαίνει όταν η γλώσσα που χρησιμοποιούμε για να ανακουφίσουμε γίνεται άλλη μία φωνή που ζητά περισσότερη προσπάθεια, περισσότερη επίγνωση, περισσότερη αλλαγή. Πόσο χώρο αφήνουμε τελικά για να μας πει ένας άνθρωπος ότι έχει κουραστεί ακόμη και από την προσπάθεια να γίνει καλά;

Το νέο κείμενο από τη στήλη «Αγαπητή θεραπεύτρια» αναρωτιέται και προβληματίζεται γύρω από την κουλτούρα της συνεχούς αυτοβελτίωσης και του wellness.

Νέο κείμενο στη στήλη «Αγαπητή θεραπεύτρια» στο Substack.

#σχέσεις #εαυτός

Ζώντας στην κουλτούρα της αυτοβελτίωσης.

29/09/2026

Τα 30 συχνά παρουσιάζονται σαν ένα αόρατο όριο, πριν από το οποίο θα έπρεπε να έχουμε βρει τον άνθρωπό μας, να έχουμε παντρευτεί, να έχουμε αποφασίσει αν θέλουμε παιδιά και να γνωρίζουμε πού ακριβώς πηγαίνει η ζωή μας.

Όταν οι γύρω μας αρχίζουν να ρωτούν «πότε;», είναι εύκολο να μπερδέψουμε την επιθυμία με την πίεση και τη δική μας φωνή με όσα μάθαμε ότι συνθέτουν μια «ολοκληρωμένη» ζωή. Μπορεί τότε να αισθανόμαστε πως αργήσαμε, ακόμη κι αν δεν έχουμε αναρωτηθεί πού ακριβώς θέλουμε να φτάσουμε.

Δεν υπάρχει μία κοινή χρονική σειρά για όλους. Ο γάμος και η γονεϊκότητα μπορούν να είναι βαθιές επιθυμίες, αλλά δεν χρειάζεται να γίνουν υποχρεωτικοί σταθμοί ούτε αποδείξεις ότι μεγαλώσαμε σωστά. Ίσως το πιο σημαντικό ερώτημα δεν είναι «τι θα έπρεπε να έχω κάνει μέχρι τώρα;» αλλά «ποια ζωή αισθάνομαι πως είναι πραγματικά δική μου;».

#σχέσεις #στερεότυπα

21/09/2026

Η εξωσωματική συχνά περιγράφεται μέσα από εξετάσεις, φάρμακα και ποσοστά επιτυχίας. Πίσω από αυτά, όμως, υπάρχει μια εμπειρία γεμάτη αναμονή, αβεβαιότητα και συναισθήματα που μπορεί να αλλάζουν ακόμη και μέσα στην ίδια ημέρα.

Κάθε άνθρωπος και κάθε ζευγάρι τη βιώνει διαφορετικά και οι εμπειρίες ποτέ δεν μπορούν να είναι συγκρίσιμες. Μπορεί ο ένας να κρατά την ελπίδα και ο άλλος να φοβάται να ελπίσει ξανά, άλλοτε να παίρνει περισσότερη θέση η σιωπή και άλλοτε η ανάγκη να συζητήσουμε ξανά και ξανά το ίδιο για να μπορέσουμε να νοηματοδοτησουμε την εμπειρία αυτή.

Μέσα σε αυτή τη διαδρομή χρειάζεται να υπάρχει χώρος για όσα νιώθουν οι άνθρωποι, για τη σχέση τους, αλλά και για μια ζωή που δεν περιορίζεται μόνο στην επόμενη εξέταση ή προσπάθεια.

#σχέσει

17/09/2026

Θέλω να σταθώ σε κάτι που με προβληματίζει στον χώρο της ψυχικής υγείας, στο πόσο εύκολα μπαίνουν κάποιες φορές τίτλοι δίπλα σε ένα όνομα, χωρίς να είναι σαφές τι τους στηρίζει. Ένας από αυτούς είναι και ο τίτλος του/της επόπτη/τριας.

Σε έναν χώρο όπου συναντάμε πολλούς διαφορετικούς τίτλους και ακόμη αγωνιζόμαστε για τη θεσμοθέτηση του όρου «ψυχοθεραπευτής», συχνά βλέπω διάφορους τίτλους να κυκλοφορούν γύρω και από το πολύ σημαντικό ζήτημα της εποπτείας και μπορεί να είναι και ένας όρος για όσες και όσους έρχονται σε θεραπεία που είναι άγνωστος (και πολύ λογικό) αλλά μοιάζει να είναι και συγκεχυμένος ανάμεσα στους επαγγελματίες (καθόλου λογικό και επικίνδυνα αντιδεοντολογικό).

Τι είναι η εποπτεία;

Όχι με δικά μου λόγια αλλά σύμφωνα με τη Βρετανική Ένωση Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας (BACP) και με την EFTA για τη συστημική προσέγγιση που ακολουθουμε οι συστημικοί θεραπευτες/τριες: Η εποπτεία είναι μια διαδικασία που προσφέρει στους/στις επαγγελματίες έναν σταθερό χώρο για να εξετάζουν σε βάθος τη δουλειά τους, με στόχο την αποτελεσματική, ασφαλή και δεοντολογική άσκησή της. Περιλαμβάνει την ουσιαστική επεξεργασία της σχέσης θεραπευτή/τριας και θεραπευόμενου/ης και υποστηρίζει τον/την επαγγελματία στις απαιτήσεις της θεραπευτικής εργασίας. Η ανάληψη του εποπτικού ρόλου στη συστημική και οικογενειακή θεραπεία απαιτεί ειδικές γνώσεις και δεξιότητες, που καλλιεργούνται μέσα από οργανωμένη εκπαίδευση, πρακτική και εποπτεία της ίδιας της εποπτικής δουλειάς. Επομένως, η ιδιότητα του/της ψυχοθεραπευτή/τριας και τα χρόνια κλινικής εμπειρίας δεν αρκούν από μόνα τους για την τεκμηρίωση εποπτικής επάρκειας.

Ποιος/α, όμως, αναλαμβάνει τον ρόλο του/της επόπτη/τριας;

Το ότι είμαι ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια δεν σημαίνει ότι έχω αυτομάτως και την επάρκεια να παρέχω εποπτεία. Αντίστοιχα, τα χρόνια κλινικής εμπειρίας είναι πολύτιμα αλλά από μόνα τους δεν τεκμηριώνουν εποπτική επάρκεια. Η ευθύνη να υποστηρίζεις τη θεραπευτική εργασία άλλων επαγγελματιών απαιτεί ειδικές γνώσεις και δεξιότητες και επομένως ο τίτλος «επόπτης/τρια» είναι κάτι που απαιτεί επιπλέον εκπαίδευση.

Όταν, λοιπόν, επιλέγουμε να βάλουμε έναν τίτλο δίπλα στο όνομά μας, οφείλουμε να μπορούμε να εξηγήσουμε πού εκπαιδευτήκαμε, με ποια κριτήρια τον χρησιμοποιούμε και ποια ευθύνη αναλαμβάνουμε. Όταν ο τίτλος υπόσχεται επάρκεια που δεν διαθέτουμε, παραπλανούμε όσους και όσες μας εμπιστεύονται και στον χώρο της ψυχικής υγείας, η ανάγκη μας για επαγγελματική αναγνώριση δεν μπορεί να μπαίνει πάνω από την ευθύνη μας απέναντι στους ανθρώπους.

11/09/2026

Όταν ο χρόνιος πόνος μπαίνει στη ζωή ενός ζευγαριού, αλλάζει συχνά τον ρυθμό του «μαζί». Κάποια σχέδια αναβάλλονται, οι ρόλοι μετακινούνται και η εγγύτητα χρειάζεται να βρει νέους τρόπους έκφρασης.

Μερικές φορές, η σχέση οργανώνεται τόσο πολύ γύρω από τον πόνο, που όλα μοιάζουν να περιμένουν τη στιγμή που θα επιστρέψει η ζωή όπως ήταν πριν.

Όταν η νέα πραγματικότητα μπορεί να χωρέσει στη σχέση, χωρίς να καταλαμβάνει όλη τη σχέση, το ζευγάρι μπορεί να ανακαλύψει ξανά το «μαζί», ίσως διαφορετικό αλλά εξίσου ζωντανό!

#ψυχολογία #θεραπεία

03/09/2026

Όταν ακούμε πως ένα ζευγάρι έχει μεγάλη διαφορά ηλικίας, συχνά βιαζόμαστε να φτιάξουμε μια ολόκληρη ιστορία γι’ αυτό. Υποθέτουμε ποιος έχει τη δύναμη, ποιος εξαρτάται, ποιος αναζητά έναν γονεϊκό ρόλο ή ποιος προσπαθεί να κρατηθεί από τη νεότητα του άλλου. Μερικές φορές όμως, αυτές οι υποθέσεις αποτυπώνουν περισσότερο δικές μας προκαταλήψεις.

Η ηλικιακή διαφορά δεν είναι από μόνη της ούτε εγγύηση δυσκολίας, ούτε απόδειξη μιας άνισης σχέσης.

Το κρίσιμο δεν είναι αν οι δύο άνθρωποι βρίσκονται στην ίδια ηλικία, αλλά αν μπορούν να συναντιούνται σε μια σχέση όπου κανείς δεν χρειάζεται να γίνεται μικρότερος, λιγότερο έγκυρος/η ή λιγότερο ελεύθερος/η για να παραμένει κοντά στο άλλο μέλος της σχέσης.

#σχέσεις

31/08/2026

Πολλές φορές ξέρουμε πολύ καλά τι είναι αυτό που μας δυσκολεύει. Μπορούμε να το περιγράψουμε, να πούμε πόσο μας έχει κουράσει, ακόμη και να ευχηθούμε να ήταν αλλιώς. Τι γίνεται όμως όταν έρχεται η στιγμή να μετακινηθούμε πραγματικά;

Πολλές φορές αυτό που μας πονά μπορεί ταυτόχρονα να μας είναι γνώριμο, ένας τρόπος που μάθαμε να σχετιζόμαστε, να προστατευόμαστε, να υπάρχουμε μέσα στις σχέσεις μας. Και το αφήσουμε αυτόν τον τρόπο δεν σημαίνει μόνο ότι κερδίζουμε κάτι καινούργιο αλλά ότι αποχωριζόμαστε και κάτι που, με κάποιον τρόπο, μας έχει εξυπηρετήσει μέχρι εδώ.

Ίσως γι’ αυτό η αλλαγή δεν είναι πάντα θέμα απόφασης ή θέλησης. Μερικές φορές χρειάζεται πρώτα να καταλάβουμε τι είναι αυτό που μας κρατά εκεί και να αντέξουμε για λίγο την αμφιθυμία του «θέλω να φύγω από εδώ» και του «δεν ξέρω ακόμη πώς είναι να μην είμαι εδώ».

#ψυχοθεραπεία

26/08/2026

Μια όμορφη εμπειρία ολοκληρώθηκε με τη συμμετοχή μου στο 13th International Conference on the Dialogical Self, όπου είχα την ευκαιρία να παρουσιάσω την εργασία μου με τίτλο:

“Family-Emergent Voices and Supervisory Dialogue in Shaping Therapeutic Stance: A Clinical Family Therapy Case.”

Μια παρουσίαση που γεννήθηκε μέσα από την κλινική πράξη, την εκπαίδευση, την εποπτεία και κυρίως μέσα από τα ερωτήματα που προκύπτουν όταν ως θεραπευτές/τριες στρέφουμε το βλέμμα, όχι μόνο σε όσα συμβαίνουν απέναντί μας αλλά και σε όσα συμβαίνουν μέσα μας και στη σχέση μας με το θεραπευτικό σύστημα.

Θέλω να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τον Γιώργο Πολυμέρου, επόπτη κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής μου στη συστημική ψυχοθεραπεία, για τη συμβολή του στην αναστοχαστική διαδρομή πάνω στην οποία βασίστηκε αυτή η εργασία, καθώς και την επόπτριά μου στην κλινική μου πρακτική, Κέλλη Πατρίκου, που με ενθάρρυνε και με κινητοποίησε να κάνω το βήμα και να παρουσιάσω αυτή τη δουλειά σε ένα διεθνές πλαίσιο.

Είχα, επίσης, την ιδιαίτερη χαρά η επιστημονική θεματική στην οποία συμμετείχα να έχει ως Session Chair την Prof. Tanja Repič Slavič αλλά και την ευκαιρία να γνωρίσω και να ακούσω από κοντά τον Hubert Hermans, μια ιδιαίτερα σημαντική παρουσία στο πεδίο του Dialogical Self.

Κρατώ, όμως, περισσότερο κάτι που ξεπερνά τη συγκεκριμένη παρουσίαση. Θεωρώ σημαντικό ως θεραπευτές και θεραπεύτριες να παραμένουμε σε μια διαρκή διαδικασία μάθησης, ενημέρωσης και αναστοχασμού. Η θεραπευτική μας ταυτότητα δεν είναι κάτι στατικό ή κάτι που ολοκληρώνεται με το τέλος μιας εκπαίδευσης αλλά μια ζωντανή διαδικασία που συνεχώς διαμορφώνεται μέσα από την κλινική εμπειρία, τη θεωρία, την εποπτεία, τον διάλογο με συναδέλφους και μέσα από την προθυμία μας να επανεξετάζουμε τις ίδιες μας τις θέσεις.

25/08/2026

Νομίζω πως υπάρχει καμιά φορά μια παράξενη προσδοκία γύρω από τη θεραπευτική σχέση: ότι πρέπει να είναι πάντα μια «καλή» σχέση.

Όμως ο/η θεραπευτής/τρια μπορεί να σε εκνευρίσει. Μπορεί να πει κάτι που θα σε ενοχλήσει, να μη σε καταλάβει όπως θα ήθελες, να σε απογοητεύσει ή να μην ανταποκριθεί με τον τρόπο που περίμενες. Και ίσως το πιο ενδιαφέρον δεν είναι ότι συνέβη αυτό αλλά το τι θα γίνει μετά.

Θα μπορέσεις να πεις ότι θύμωσες; Θα φοβηθείς μήπως τον/την στενοχωρήσεις ή μήπως αλλάξει κάτι μεταξύ σας; Θα σκεφτείς ότι «δεν έχει νόημα» να το αναφέρεις; Θα αρχίσεις να αμφιβάλλεις για το αν δικαιούσαι να νιώθεις έτσι;

Για μένα, η θεραπευτική σχέση δεν χρειάζεται να είναι μια σχέση χωρίς ρωγμές. Χρειάζεται να μπορεί να αντέξει να τις κοιτάξει. Γιατί πολλές φορές, ο τρόπος που θυμώνουμε, σωπαίνουμε, απομακρυνόμαστε ή προσπαθούμε να προστατεύσουμε μια σχέση από τη δυσαρέσκειά μας, έχει μια ιστορία. Και αυτή η ιστορία είναι σημαντικό να ακουστεί στη θεραπεία!

#θεραπευτικήσχέση