17/10/2026
Ποιος κακοποιεί - δηλητηριάζει ένα ανυπεράσπιστο ζώο; Η ψυχολογία πίσω από τη σκληρότητα
Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από έναν άνθρωπο που επιλέγει να δηλητηριάσει γάτες και σκύλους;
Καταρχάς η σκόπιμη κακοποίηση ζώων είναι σοβαρή συμπεριφορά προς διερεύνηση, και αν όχι απο μόνη της ψυχιατρική διάγνωση περιλαμβανεται στις διαταραχές pροσωπικοτητας του cluster b στην ψυχοπαθολογια κι έχει συσχετιστει με βάσει έρευνες τιυ Fbi με διαπροσωπικη βία σε δεύτερο χρόνο.
Όντας Κλινική Ψυχολόγος εξειδικευμένη στην. Ψυχοπαθολογια και χρόνια, εμπλεκόμενη με τον εθελοντισμό και την διάσωση ζώων θα προσπαθήσω να, αναλύσω αυτό το φαινομενο
Το αβοήθητο θύμα
Ένα ζώο δεν μπορεί να καταλάβει γιατί κάποιος θέλει να του κάνει κακό. Δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του απέναντι σε μια κρυφή απειλή. Και όταν κάποιος το δηλητηριάζει σκόπιμα, δεν του στερεί απλώς τη ζωή ή την υγεία του. Εκμεταλλεύεται σκόπιμα, και δόλια την αδυναμία του να αναγνωρίσει και να αποφύγει τον κίνδυνο.
Γι αυτό και τα ζώα θεωρούνται εύκολα πρώτα θύματα.
Αλλά τι μπορεί να συμβαίνει στην ψυχολογία ενός ανθρώπου που προβαίνει σε μια τέτοια πράξη;
1. Η έλλειψη ενσυναίσθησης και η αδιαφορία για τον πόνο
Ένα από τα στοιχεία που μας απασχολούν είναι η ικανότητα του ατόμου να αντιλαμβάνεται τον πόνο ενός άλλου ζωντανού πλάσματος και να αναστέλλει τη συμπεριφορά του εξαιτίας αυτής της επίγνωσης. Γνωρίζουμε ότι οι ψυχοπαθείς δεν μπορούν να, αναγνωρίσουν τον πόνο και όσοι έχουν αντικοινωνική διαταραχή δεν ενδιαφέρονται για αυτόν δε τους αφορά. Οι δε ναρκισσιστες μπορεί να φτάσουν σε επικίνδυνα, σημεία, όταν πιστεύουν ότι σε κάποιον αξίζει η κακοποίηση. Όλες αυτές οι διαταραχές χαρακτηρίζεται από έλλειψη ενσυναισθησης.
Η ενσυναίσθηση δεν είναι απλώς να καταλαβαίνω ότι ένα πλάσμα υποφέρει. Είναι και το κατά πόσο αυτή η γνώση με αγγίζει συναισθηματικά και επηρεάζει τη συμπεριφορά μου.
Όταν κάποιος γνωρίζει ότι ένα ζώο θα υποφέρει ή θα πεθάνει και παρ’ όλα αυτά επιλέγει να του προκαλέσει αυτό το αποτέλεσμα, χρειάζεται να εξετάσουμε τη σχέση του με την οδύνη του άλλου, την ευθύνη και τα όρια που αναγνωρίζει στη συμπεριφορά του.
Ο Σαδισμός επίσης μπορεί να, είναι εμπλεκόμενοι σε μια, τέτοια συμπεριφορά. Πολλοί serial killers απολάμβαναν να, βασανίζουν ζώα μικροί.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι μπορούμε να μετρήσουμε την ενσυναίσθηση ενός ανθρώπου από μία μόνο πράξη ή να καταλήξουμε αυτόματα σε ψυχιατρική διάγνωση. Χρειάζεται να δούμε το κάθε άτομο και τα κίνητρα του ξεχώριστα όπως και τα, επαναλαμβανόμενη μοτίβα.
2. Η αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας
Η αντικοινωνική διαταραχή προσωπικότητας χαρακτηρίζεται από ένα διαρκές μοτίβο παραβίασης των δικαιωμάτων των άλλων,
εξαπάτησης,
ανευθυνότητας,
παρορμητικότητας ή επιθετικότητας, με σημαντική διαφοροποίηση από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Η σκληρότητα απέναντι στα ζώα μπορεί να εμφανίζεται στο πλαίσιο αντικοινωνικών συμπεριφορών. Δεν αρκεί, όμως, από μόνη της για να τεθεί η διάγνωση.
Μελέτες έχουν εντοπίσει συσχετίσεις ανάμεσα στην κακοποίηση ζώων και σε αντικοινωνικά χαρακτηριστικά. Ωστόσο, η συμπεριφορά αυτή μπορεί να έχει διαφορετικές αιτίες και να εμφανίζεται σε διαφορετικά ψυχολογικά πλαίσια.
Δεν διαγιγνώσκουμε έναν άνθρωπο από μία πράξη. Εξετάζουμε το συνολικό μοτίβο της συμπεριφοράς του.
3. Γιατί να δηλητηριάσει κάποιος ένα ζώο;
Η σκόπιμη δηλητηρίαση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, επειδή μπορεί να περιλαμβάνει προμελέτη και απόκρυψη της πράξης. Ο δράστης ενδέχεται να μην έρχεται καν σε άμεση επαφή με το ζώο, ενώ το ίδιο μπορεί να υποφέρει χωρίς να καταλαβαίνει τι συμβαίνει.
Πιθανά κίνητρα μπορεί να είναι η εχθρότητα προς τα αδέσποτα,
η επιθυμία ελέγχου του χώρου,
η εκδικητικότητα,
η εκτόνωση θυμού ή
η αδιαφορία για τις συνέπειες στους άλλους.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η κακοποίηση μπορεί να συνδέεται με την ανάγκη επιβολής ή με την ικανοποίηση που αντλεί κάποιος από τον έλεγχο ενός ευάλωτου πλάσματος. (Αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο σε κάθε περιστατικό: τα πραγματικά κίνητρα απαιτούν αξιολόγηση και στοιχεία.)
Η κρυφή φύση μιας πράξης δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι ο δράστης είναι ψυχρός, σαδιστής, ψυχοπαθητική η μακιαβελλικος. Δείχνει, όμως, γιατί χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε τέτοιες ενέργειες με μεγάλη σοβαρότητα σε κάθε ηλικία και με το φόβο για το πως θα, εξελιχθούν.
4. Είναι αυτοί οι άνθρωποι επικίνδυνοι και για τους ανθρώπους;
Η επιστημονική βιβλιογραφία έχει εξετάσει τη σχέση ανάμεσα στην κακοποίηση ζώων και σε άλλες μορφές επιθετικότητας ή βίας.
Μια συστηματική ανασκόπηση του 2019 διαπίστωσε ότι η κακοποίηση ζώων στην παιδική και εφηβική ηλικία συσχετίζεται με άλλες αντικοινωνικές συμπεριφορές, ενώ η επαναλαμβανόμενη σκληρότητα μπορεί να αποτελεί σημαντικό δείκτη κινδύνου για μελλοντική διαπροσωπική βία. Οι ερευνητές επισημαίνουν, παράλληλα, περιορισμούς στα διαθέσιμα δεδομένα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που κακοποιεί ένα ζώο θα στραφεί αργότερα εναντίον ανθρώπων.
Σημαίνει όμως ότι η σκόπιμη και επαναλαμβανόμενη κακοποίηση δεν πρέπει να υποτιμάται ως κάτι ασήμαντο ή ως μια απλή ιδιοτροπία.
Εχει διαφορά ανάμεσα σε κάποιον που πάτησε μια, φορά, ένα ζώο με το αυτοκίνητο του κι έφυγε για πολλούς λόγους αντί να το βοηθήσει κι έναν άλλο που σκόπιμα, περνάει από μικρούς δρόμους με γάτες και χαίρεται που πάτησε μια... Το να σκοτώσει μια, φορά, ένα παιδί ένα, ζώο πρέπει να, εξετάζεται σοβαρά αλλά σαφέστατα έχει άλλο βάρος το να μαζεύονται παρέα και να βασανίζουν τα ζώα της γειτονιάς σαδιστικά.
Η βία απέναντι σε ένα ανυπεράσπιστο πλάσμα αποτελεί συμπεριφορά που αξίζει διερεύνηση, πρόληψη και, όπου χρειάζεται, παρέμβαση.
5. Τι σημαίνει όταν η σκληρότητα επαναλαμβάνεται;
Ένα μεμονωμένο περιστατικό δεν αποκαλύπτει από μόνο του ολόκληρη την προσωπικότητα ενός ανθρώπου. Όταν, όμως, η κακοποίηση επαναλαμβάνεται, όταν ο δράστης οργανώνει τις πράξεις του, αδιαφορεί για τις συνέπειες ή συνεχίζει παρά τις προειδοποιήσεις, το μοτίβο γίνεται ιδιαίτερα ανησυχητικό.
Μας ενδιαφέρει να εξετάσουμε:
Αν η πράξη ήταν σκόπιμη ή επαναλαμβανόμενη.
Αν υπάρχει γενικότερη περιφρόνηση για τη ζωή και τα δικαιώματα των άλλων.
Αν το άτομο επιδεικνύει επιθετικότητα, εκδικητικότητα ή αδιαφορία για τις συνέπειες.
Αν αναλαμβάνει ευθύνη ή προσπαθεί να δικαιολογήσει τη βλάβη που προκάλεσε.
Αν υπάρχουν και άλλες ενδείξεις βίας ή παραβατικότητας.
Δεν χρειάζεται να αποδώσουμε έναν εντυπωσιακό ψυχολογικό χαρακτηρισμό για να αναγνωρίσουμε τη σοβαρότητα μιας πράξης.
6. Τι μπορούμε να κάνουμε;
Όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι κάποιος δηλητηριάζει η κακοποιεί ζώα, προτεραιότητα είναι η προστασία τους και η τεκμηρίωση του περιστατικού.
Αποφεύγουμε να αγγίζουμε ύποπτα δολώματα ή άγνωστες ουσίες.
Ενημερώνουμε άμεσα κτηνίατρο η τις αρχες αν υπάρχει ζώο με πιθανή δηλητηρίαση. Στον κτηνιατρο γίνεται νεκροψία και καθορισμός του τρόπου θανατου
Κρατάμε φωτογραφίες, ημερομηνίες και άλλα στοιχεία, εφόσον μπορούμε να το κάνουμε με ασφάλεια.
Ενημερώνουμε τις αρμόδιες αρχές και δεν αντιμετωπίζουμε μόνοι μας κάποιον που θεωρούμε ύποπτο.
Η προστασία των ζώων εινσι ξκατι που ο κάθε πολίτης χρειάζεται να μάθει να κάνει ο ίδιος άμεσα και δεν χρειάζεται να περιμένει να μάθουμε ποια διάγνωση θα μπορούσε να έχει ο δράστης.
Το συμπέρασμα
Δεν χρειάζεται να αποκαλέσουμε κάποιον ψυχοπαθή η αντικοινωνικο για να καταδικάσουμε τη σκόπιμη κακοποίηση ενός ζώου.
Η ψυχολογία προσπαθεί να κατανοήσει τη συμπεριφορά. Δεν την αθωώνει.
Και όταν ένας άνθρωπος επιλέγει να προκαλέσει πόνο ή θάνατο σε ένα πλάσμα που δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του, το ερώτημα δεν είναι μόνο τι συμβαίνει μέσα του.
Είναι και τι μπορούμε να κάνουμε ώστε αυτή η συμπεριφορά να μη συνεχιστεί.
Γιατί η κατανόηση των κινήτρων δεν σημαίνει αποδοχή της πράξης. Και η προστασία των αδύναμων δεν απαιτεί να περιμένουμε μια ψυχιατρική διάγνωση.
Ασημίνα Κουλουκούρη
Κλινική Ψυχολόγος
Ψυχοθεραπεύτρια
Επιστημονικές αναφορές
Longobardi, C., & Badenes-Ribera, L. (2019). The relationship between animal cruelty in children and adolescent and interpersonal violence: A systematic review. Aggression and Violent Behavior, 46, 201–211. https://doi.org/10.1016/j.avb.2018.09.001
Chan, H. C. O., & Wong, R. W. Y. (2019). Childhood and adolescent animal cruelty and subsequent interpersonal violence in adulthood: A review of the literature. Aggression and Violent Behavior, 48, 83–93. https://doi.org/10.1016/j.avb.2019.08.007
Gleyzer, R., Felthous, A. R., & Holzer, C. E. (2002). Animal cruelty and psychiatric disorders. Journal of the American Academy of Psychiatry and the Law, 30(2), 257–265. PubMed
