11/09/2026
Με αφορμή το πρόσφατο περιστατικό του Γιώργου Μαζωνάκη, θα ήθελα, έπειτα από πολλές δεκαετίες άσκησης της Ιατρικής και ακαδημαϊκής παρουσίας, να επανέλθω σε ένα ζήτημα για το οποίο εκφράζω τον προβληματισμό μου εδώ και τουλάχιστον 15 χρόνια.
Ανεξάρτητα από τις ευθύνες που θα προκύψουν από την αρμόδια διερεύνηση της συγκεκριμένης υπόθεσης, αναδεικνύεται για ακόμη μία φορά ένα σοβαρό πρόβλημα που η οφείλει πλέον να αντιμετωπίσει χωρίς υπεκφυγές: την #εμπορευματοποίηση της Ιατρικής και τη χρησιμοποίηση του επιστημονικού κύρους του ιατρού ως εργαλείου πώλησης.
Η τεχνολογία έχει αδιαμφισβήτητα προσφέρει ανεκτίμητες υπηρεσίες στην Ιατρική. Έχει αυξήσει το προσδόκιμο επιβίωσης, έχει βελτιώσει την ποιότητα ζωής και έχει καταστήσει δυνατές θεραπείες που πριν από λίγες δεκαετίες ήταν αδιανόητες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε τεχνικά εφικτή παρέμβαση έχει θέση στην κλινική πράξη. Και ασφαλώς δεν σημαίνει ότι κάθε νέα και εξειδικευμένη εφαρμογή μπορεί να πραγματοποιείται από οποιονδήποτε, σε οποιονδήποτε χώρο, χωρίς τις απαιτούμενες προϋποθέσεις αδειοδότησης, επιστημονικής ευθύνης, εξειδίκευσης, στελέχωσης και ασφάλειας.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια ιδιαίτερα ανησυχητική τάση. Όροι όπως «μακροζωία», «αναγέννηση», «αντιγήρανση», «βλαστοκύτταρα», «βιολογική ηλικία» και «ενίσχυση του οργανισμού» χρησιμοποιούνται ολοένα συχνότερα ως εμπορικά εργαλεία, πριν ακόμη αποκτήσουν το βάθος επιστημονικής τεκμηρίωσης που απαιτεί η κλινική Ιατρική. Σε αρκετές από αυτές τις εφαρμογές τα δεδομένα είναι ακόμη περιορισμένα, οι μελέτες μικρές και η χρονική παρακολούθηση ανεπαρκής. Δεν γνωρίζουμε πάντοτε με βεβαιότητα ούτε το πραγματικό όφελος, ούτε τη διάρκειά του, ούτε το σύνολο των μακροχρόνιων κινδύνων.
Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο, εξίσου σοβαρό ερώτημα: την ιατρική πράξη που πωλείται στον ασθενή ως «προηγμένη θεραπεία»; ο εξειδικευμένος ιατρός του οποίου το όνομα εμφανίζεται; Είναι παρών και αναλαμβάνει ουσιαστικά την επιστημονική ευθύνη; Ή ο ασθενής πληροφορείται ότι η πράξη πραγματοποιείται από συγκεκριμένο επιστήμονα, ενώ στην πραγματικότητα εκτελείται από κάποιον άλλο ή από προσωπικό χωρίς την αντίστοιχη εξειδίκευση;
Αυτά δεν αποτελούν λεπτομέρειες. Αποτελούν τον και της ιατρικής ευθύνης.
Όταν ένας άνθρωπος ακούει από έναν γιατρό ότι μια νέα θεραπεία μπορεί να τον κάνει νεότερο, να του χαρίσει περισσότερα χρόνια ζωής, να βελτιώσει τη σεξουαλική του λειτουργία, να εξαφανίσει την ακράτειά του, να ενισχύσει το ανοσοποιητικό του ή να «αναγεννήσει» τον οργανισμό του, είναι εξαιρετικά δύσκολο να αξιολογήσει μόνος του πόση επιστήμη και πόσο marketing/διαφήμιση κρύβεται πίσω από αυτή την υπόσχεση.
Εκεί ακριβώς βρίσκεται η .
Ο γιατρός γνωρίζει περισσότερα από τον ασθενή. Γι’ αυτό ακριβώς δεν δικαιούται να εκμεταλλεύεται αυτή την ασυμμετρία γνώσης. Δεν αρκεί μια θεραπεία να είναι τεχνολογικά εφικτή. Δεν αρκεί να υπάρχουν ορισμένες ενθαρρυντικές δημοσιεύσεις. Δεν αρκεί να εφαρμόζεται σε κάποιο κέντρο του εξωτερικού. Δεν αρκεί να υπάρχει ένας θεωρητικός βιολογικός μηχανισμός που ενδεχομένως να λειτουργεί.
Η Ιατρική απαιτεί αποδείξεις.
Απαιτεί να γνωρίζουμε σε , σε ποιο βαθμό, για πόσο χρόνο, με ποιους κινδύνους και σε σύγκριση με ποιες εναλλακτικές λύσεις. Και όταν αυτά δεν είναι επαρκώς γνωστά, ο ιατρός έχει υποχρέωση να το δηλώνει καθαρά. #Όχι με αστερίσκους. #Όχι στο τέλος ενός ενημερωτικού εντύπου. #Όχι αφού προηγουμένως έχει δημιουργηθεί στον ασθενή η προσδοκία ενός αποτελέσματος. Και ασφαλώς #όχι θεωρώντας ότι μια υπογραφή σε ένα πολυσέλιδο έντυπο συναίνεσης, το οποίο πολλές φορές ο ασθενής δεν έχει ουσιαστικά κατανοήσει, απαλλάσσει τον ιατρό από την ευθύνη της πραγματικής και πλήρους ενημέρωσης.
Άλλο η επιστημονική ενημέρωση και άλλο η εμπορική προώθηση. Άλλο επίσης το τι μπορεί τεχνικά να γίνει και άλλο το πού, από ποιον και υπό ποιες προϋποθέσεις επιτρέπεται και πρέπει να γίνεται. Όταν αυτά συγχέονται, μιλάμε για κατάχρηση του κύρους της Ιατρικής.
Δεν θα υπεισέλθω στην #πλασμαφαίρεση, καθώς δεν αποτελεί αντικείμενο της ειδικότητάς μου. Μπορώ όμως να επισημάνω ότι πρόκειται για πραγματική και σημαντική ιατρική πράξη, με αναγνωρισμένες εφαρμογές σε συγκεκριμένες παθήσεις. Ακριβώς γι’ αυτό απαιτεί σαφή ιατρική ένδειξη, κατάλληλη επιλογή του ασθενούς, εξειδικευμένο προσωπικό, κατάλληλα οργανωμένο κλινικό περιβάλλον και δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης ενδεχόμενων επιπλοκών. Δεν μπορεί μια εξειδικευμένη ιατρική πράξη να υποβαθμίζεται σε μία ακόμη «υπηρεσία ευεξίας».
Το ίδιο πρόβλημα υπάρχει και στην #Ουρολογία. Έχω παρατηρήσει επανειλημμένα έναν ασθενή να οδηγείται προς μια επέμβαση επειδή υπάρχει το μηχάνημα που την πραγματοποιεί. Μια μέθοδος μπορεί να παρουσιάζεται ως ανώτερη επειδή είναι «laser», «ρομποτική» ή «τελευταίας τεχνολογίας», χωρίς να έχει αποδειχθεί ότι προσφέρει ουσιαστικό πρόσθετο όφελος στον συγκεκριμένο ασθενή. Αντίστοιχα, μπορεί να δημιουργούνται υπερβολικές προσδοκίες για νέες θεραπείες της #ακράτειας ή της #στυτικήςδυσλειτουργίας χωρίς να παρουσιάζονται με την ίδια σαφήνεια τα πραγματικά ποσοστά επιτυχίας, οι περιορισμοί και οι πιθανές επιπλοκές.
Το ίδιο ζήτημα συναντάται ακόμη και στον #ΚαρκίνοτουΠροστάτη. Σε επιλεγμένους ηλικιωμένους ασθενείς, ιδίως με χαμηλού κινδύνου νόσο ή όταν η συνολική κατάσταση και το προσδόκιμο επιβίωσης δεν δικαιολογούν επιθετική θεραπεία, μια χειρουργική επέμβαση μπορεί να μην προσφέρει ουσιαστικό όφελος. Και όμως, τέτοιες επεμβάσεις εξακολουθούν να προτείνονται.
Αυτό δεν είναι πρόοδος. Είναι αποτυχία #ΙατρικήςΚρίσης — και όταν η επιλογή καθορίζεται από οικονομικό συμφέρον, αποτελεί και αποτυχία #ΙατρικήςΔεοντολογίας.
Το γεγονός ότι μπορούμε να κάνουμε κάτι δεν σημαίνει ότι πρέπει να το κάνουμε.
Σε αρκετές #ΟυρολογικέςΠαθήσεις έχω υποστηρίξει επί δεκαετίες ότι η σωστή Ιατρική μπορεί να σημαίνει ακριβώς το αντίθετο: να γνωρίζουμε πότε πρέπει να αποφύγουμε μια #ΠεριττήΧειρουργική ή άλλη επεμβατική πράξη. Την ίδια αρχή είχα αναπτύξει και σε άρθρο μου ήδη από το 2019 σχετικά με την ανάγκη επιλεκτικής και εξατομικευμένης θεραπείας στις ουρολογικές παθήσεις:
https://www.ioannidisourologos.gr/επιλεκτική-και-εξατομικευμένη-θεραπεία-στις-ουρολογικές-παθήσεις/
Ο καλός γιατρός δεν αποδεικνύει την αξία του από τον αριθμό των πράξεων που πραγματοποιεί. Την αποδεικνύει από την ικανότητά του να γνωρίζει πότε πρέπει να παρέμβει και πότε πρέπει να απέχει.
Η #Ιατρική δεν είναι #ΑγοράΥποσχέσεων.
Ο ασθενής δεν προσέρχεται στον γιατρό για να του πωληθεί αυτό που επιθυμεί να ακούσει. Προσέρχεται για να του ειπωθεί η αλήθεια — ακόμη και όταν η αλήθεια είναι ότι δεν χρειάζεται καμία παρέμβαση.
Για τους λόγους αυτούς, και με αφορμή το συγκεκριμένο περιστατικό, καλώ το Υπουργείο Υγείας, τους ιατρικούς Συλλόγους της Ελλάδας και τον Άδωνις Γεωργιάδης - Adonis Georgiadis να προχωρήσουν σε ουσιαστικούς και συστηματικούς ελέγχους όλων των χώρων που παρέχουν και διαφημίζουν υπηρεσίες υγείας, ανεξαρτήτως ειδικότητας.
Να ελεγχθεί τι άδεια διαθέτει κάθε δομή, ποιες ιατρικές πράξεις δικαιούται να πραγματοποιεί, ποιοι ιατροί πράγματι εργάζονται σε αυτήν, ποιος εκτελεί κάθε πράξη, ποιος φέρει την επιστημονική ευθύνη και, κυρίως, τι ακριβώς παρουσιάζεται και πωλείται στον πολίτη ως επιστημονικά αποδεδειγμένη θεραπεία.
Η προστασία του ασθενούς δεν μπορεί να επαφίεται ούτε στη διαφήμιση ούτε στην καλή του τύχη.
. .
Ισαάκ–Ευάγγελος Ιωαννίδης
Ομότιμος Καθηγητής Ουρολογίας – Νευροουρολογίας ΑΠΘ
Ioannidisourologos.gr | 6936987788
