24/07/2025
જ્યારે ગર્ભવતી સ્ત્રી 9 મહિના પછી બાળકને જન્મ આપતી નથી ત્યારે શું થાય છે? ડીલીવરીની ગણતરી મુજબની તારીખ વીતી જાય તેનું શું?
આને મેડીકલની ભાષામાં “પોસ્ટ-ટર્મ બર્થ" કહેવામાં આવે છે, અને આ ગર્ભાવસ્થાના 42 પૂર્ણ અઠવાડિયા (294 દિવસ) પછી થતી કોઈપણ ડિલિવરીને દર્શાવે છે.
સામાન્ય રીતે, બધી સામાન્ય ગર્ભાવસ્થા લગભગ 40 અઠવાડિયા સુધી ચાલે છે, અને એકવાર તે 42 અઠવાડિયા પાર કરે છે, તો તેને પોસ્ટ-ટર્મ માનવામાં આવે છે.
સંશોધનોએ દર્શાવ્યું છે કે લગભગ 5-10% ગર્ભાવસ્થા પોસ્ટ-ટર્મ હોય છે.
જોકે, કેટલાક પોસ્ટ-ટર્મ બાળકો સ્વસ્થ જન્મે છે, પરંતુ ગર્ભાવસ્થા જેટલો લાંબો સમય ચાલુ રહે છે તેટલું જોખમ સામાન્ય રીતે નોંધપાત્ર રીતે વધે છે.
પોસ્ટ-ટર્મ બર્થ શા માટે થાય છે?
સત્ય એ છે કે, વિજ્ઞાન હજુ સુધી ચોક્કસ કારણ જાણી શક્યું નથી કે શા માટે કેટલાક બાળકો 9 મહિનામાં બહાર આવવાનો ઇનકાર કરે છે, પરંતુ કેટલાક બાળકો લાંબા સમય સુધી ગર્ભમાં રહે છે તે કારણોમાં શામેલ છે:
1. પહેલી વાર ગર્ભાવસ્થા
2. પહેલાની પોસ્ટ-ટર્મ ગર્ભાવસ્થા
3. માતાની સ્થૂળતા, અને
4. ખોટી ગણતરી કરેલ નિયત તારીખ (અનિયમિત માસિક ચક્ર અથવા ખોટી છેલ્લી માસિક સ્રાવ).
પોસ્ટ-ટર્મ જન્મના જોખમો શું છે?
1. તે મૃત જન્મમાં પરિણમી શકે છે:
જેમ જેમ પ્લેસેન્ટા વૃદ્ધ થવા લાગે, મેલી પાકી થઇ કહીએ છીએ ,તે બાળકને પૂરતા પ્રમાણમાં ઓક્સિજન/પોષક તત્વો પૂરા પાડવાની ક્ષમતા ગુમાવે છે, અને આના પરિણામે બાળક ગર્ભાશયની અંદર મૃત્યુ પામી શકે છે.
2. તે કંઈક એવું પરિણમી શકે છે જેને આપણે મેક્રોસોમિયા કહીએ છીએ: મોટું માથું અને શરીર બનવું
આ એવી પરિસ્થિતિ છે જ્યાં બાળક ખૂબ મોટું થઈ જાય છે, અને માતા માટે કુદરતી રીતે જન્મ આપવાનું મુશ્કેલ બનાવે છે. સામાન્ય રીતે સીઝેરીયનની ભલામણ કરવામાં આવે છે.
૩. મેકોનિયમ એસ્પિરેશન સિન્ડ્રોમ ( મેલું મળવાળું દશીયાનું પાણી પી જવું) રોગ સ્થિતિનું કારણ પણ બની શકે છે:
આ એવી સ્થિતિ છે જ્યાં બાળક મળ-ડાઘાવાળા એમ્નિઅટિક પ્રવાહીને શ્વાસમાં લે છે જે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પેદા કરી શકે છે.
૪. દશીયાનુ પાણી પ્રવાહી (ઓલિગોહાઇડ્રેમ્નિઓસ) ઓછું થવાનું જોખમ પણ છે:
એકવાર ગર્ભાવસ્થા અપેક્ષિત નિયત તારીખ (EDD) પછી બે અઠવાડિયા કરતાં વધુ થઈ જાય, ત્યારે નાભિની દોરી સંકુચિત થવાનું જોખમ રહેલું છે જેના પરિણામે એમ્નિઅટિક પ્રવાહી ઓછું થઈ શકે છે. આ માટે સામાન્ય રીતે સીઝેરીયન દ્વારા જન્મ જરૂરી છે.
૫. પોસ્ટમેચ્યોરિટી સિન્ડ્રોમ:
કેટલાક પોસ્ટ-ટર્મ બાળકો પાતળા, શુષ્ક, છાલવાળી ત્વચા, વધુ પડતા નખ અને નબળા પ્લેસેન્ટલ કાર્યને કારણે હોય છે.
આ સ્થિતિ ધરાવતી માતાઓ માટે, તેઓ આ સ્થિતિનો સામનો કરે છે;
૧. લાંબા સમય સુધી પ્રસૂતિ,
૨. ઓપરેટિવ ડિલિવરી (સીઝેરીયન અથવા ફોરસેપ, વેક્યુમ ડિલિવરી),
૩. યોની માર્ગની ઇજાનું જોખમ વધવું, અને
૪. પોસ્ટપાર્ટમ હેમરેજ( ડીલીવરી બાદ અતિ ખૂન પડવા)
એકવાર ગર્ભાવસ્થા તારીખ કરતાં વધી ગઈ હોવાની શંકા થાય, ત્યારે ડોકટરો સામાન્ય રીતે બાળકની સુખાકારીની ખાતરી કરવા માટે અલ્ટ્રાસાઉન્ડ, નોન-સ્ટ્રેસ ટેસ્ટ અને એમ્નિઅટિક ફ્લુઇડ ચેક દ્વારા ગર્ભાવસ્થાનું નજીકથી નિરીક્ષણ કરે છે.
અને જો બાળકની સુખાકારી માટે કોઈ ચિંતા હોય, તો ગૂંચવણો ઊભી થાય તે પહેલાં પ્રસૂતિ કરાવવી પડે છે.
( દર્દીઓના ફક્ત પ્રશિક્ષણ માહિતી હેતુ. વધુ માહિતી પોતાના ડોક્ટર પાસેથી મેળવવી)
