27/02/2026
ਸਕੂਨ: ਰਾਖ ਵਿੱਚੋਂ ਖਿੜਿਆ ਫੁੱਲ...........................................
ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ ਹੈ!
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਵੈ-ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਬਾਰੂਦ ਫਟਿਆ ਹੈ,
ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਿੰਗਰੇ
ਕਿਸੇ ਕੱਚ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਾਂਗ ਕਿਰ ਗਏ ਹਨ।
ਸ਼ੋਰ ਇੰਨਾ ਕਿ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਣ ਹੋ ਗਏ,
ਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਤੀਰ ਮੋਮ ਵਾਂਗ
ਪਿਘਲ ਕੇ ਮੇਰੀ ਰੂਹ 'ਤੇ ਚੋਣ ਲੱਗੇ।
ਇਹ ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਸੀ,
ਇਹ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਭੇੜ ਸੀ,
ਜਿਸਨੇ ਮੇਰੇ ਵਜੂਦ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਹੀ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੇ।
ਪਰ ਫਿਰ...
ਉਸ ਧੂਏਂ ਦੇ ਗੁਬਾਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ,
ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਨੀਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡਣ ਲੱਗੀ।
ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸਵਾਹ ਹੋ ਗਿਆ,
ਤਾਂ ਉਸ ਸਵਾਹ ਦੀ ਤਹਿ ਹੇਠੋਂ
ਸਕੂਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਨ ਫੁੱਟੀ।
ਇਹ ਸਕੂਨ...
ਜਿਵੇਂ ਕਿਆਮਤ ਦੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੁੱਪ,
ਜਿਵੇਂ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਮੁੱਢ 'ਤੇ
ਕੋਈ ਨਿਮਾਣੀ ਜਿਹੀ ਹਰੀ ਕਰੂੰਬਲ।
ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨਹੀਂ,
ਸਗੋਂ ਰੇਤ ਦੇ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦੀ ਉਹ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਹੈ,
ਜੋ ਹਵਾ ਦੇ ਵਗਣ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ।
ਵੇਖੋ! ਮੇਰੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੁਣ
ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਖੂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ—
ਡੂੰਘੀ, ਠੰਢੀ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਥਿਰ।
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਕਾਂਜੀ ਦਾ ਘੜਾ ਨਹੀਂ ਉਬਲਦਾ,
ਸਗੋਂ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਦਾ ਦੁੱਧ ਚੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਕੂਨ...
ਕਿਸੇ ਬੋਲੇ ਪੰਛੀ ਦੀ ਉਹ ਉਡਾਣ ਹੈ,
ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੀ ਗੋਲੀ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਮੈਂ ਹੁਣ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਸ ਕੰਧ ਨੂੰ ਟੱਪ ਗਿਆ ਹਾਂ,
ਜਿੱਥੇ 'ਕੱਲ੍ਹ' ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਗਿਰਝ ਮੇਰੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਨੋਚਦਾ।
ਜਿਵੇਂ ਬਰਫ਼ਾਨੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕੋਈ ਸਾਧੂ,
ਜਿਸਦੇ ਪਿੰਡੇ 'ਤੇ ਜੰਮਿਆ ਕੋਹਰਾ
ਉਸਦੀ ਚਮੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਸ ਬਿੰਦੂ 'ਤੇ ਹਾਂ,
ਜਿੱਥੇ ਜ਼ੀਰੋ (ਸ਼ੂਨਯ) ਵੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੁਣ ਬੰਦ ਕਿਤਾਬ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ,
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹਰ ਅੱਖਰ
ਹੁਣ ਸਕੂਨ ਦੀ ਸਿਆਹੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾ ਕੋਈ ਚੀਖ, ਨਾ ਕੋਈ ਵੈਣ,
ਬੱਸ ਇੱਕ ਬੇਅੰਤ ਠਹਿਰਾਅ...
ਜਿਵੇਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਹ ਨੇ
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਜ਼ੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ।
ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰ
ਮੈਂ ਅੱਜ ਸ਼ੋਰ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ
ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਲੰਘ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ,
ਜਿੱਥੇ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਡਿਆਲੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਨੇ
ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਦੇ ਲੀੜੇ ਲੀਰੋ-ਲੀਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਉੱਥੇ ਵਕਤ ਇੱਕ ਭੁੱਖੇ ਬਘਿਆੜ ਵਾਂਗ
ਮੇਰੇ ਸਾਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਛਾਂ ਤੋਂ ਕੰਬਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਡਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪਰ ਵੇਖ!
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਬਰੂਹ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ
ਜਿੱਥੇ ਵਕਤ ਦੀ ਘੜੀ ਦਾ ਪੈਂਡੂਲਮ ਵੀ
ਸਾਹ ਰੋਕ ਕੇ ਸੌਂ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਸਕੂਨ...
ਜਿਵੇਂ ਤਿੜਕੇ ਹੋਏ ਘੜੇ ਵਿੱਚੋਂ
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਿਮਦਾ ਹੋਇਆ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ,
ਜੋ ਮੇਰੀ ਹਸਤੀ ਦੀ ਤਪਦੀ ਰੇਤ ਨੂੰ
ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਚੁੰਮ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗਰਜ ਨਹੀਂ,
ਸਗੋਂ ਪਹਾੜੀ ਝਰਨੇ ਦੀ ਉਹ ਨਿਮਾਣੀ ਲਿਖਤ ਹੈ
ਜੋ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਦੀ ਨਹੀਂ,
ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੱਕ 'ਤੇ ਕਾਈ ਵਾਂਗ ਲਿਪਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ,
ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲੇ ਹੀ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਰਫੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵੇਖੋ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕੋਇਆਂ ਵਿੱਚ
ਹੁਣ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਭੀੜ-ਭੜੱਕਾ ਨਹੀਂ,
ਸਗੋਂ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੋਅ ਵਰਗੀ ਠਹਿਰੀ ਹੋਈ ਉਦਾਸੀ ਹੈ,
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣਾ ਹੀ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤੈਰਾਕੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਕੂਨ...
ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਉਹ ਢੇਰੀ ਹੋਈ ਸੁਆਹ ਹੈ,
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਕੋਈ ਚਿਣਗ ਨਹੀਂ,
ਪਰ ਜਿਸਦੀ ਛੋਹ ਵਿੱਚ
ਕਾਇਨਾਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸੱਚ ਸਿਮਟ ਆਇਆ ਹੈ।
ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਹੁਣ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਚਿੱਟੇ ਬਗਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ,
ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਖੰਭ ਫੜਫੜਾਏ
ਨੀਲੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਗਏ ਹਨ।
ਮੇਰਾ ਵਜੂਦ ਹੁਣ ਬਰਫ਼ ਦੀ ਉਸ ਸਿੱਲ ਵਰਗਾ ਹੈ,
ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਰਨ ਨਾਲ
ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਿਕਵੇ ਦੇ
ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਕੂਨ...
ਕਿਸੇ ਉਜੜੇ ਹੋਏ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੈ,
ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਜੰਗਾਂ ਦੇ ਨਗਾਰੇ ਨਹੀਂ ਵੱਜਦੇ,
ਸਗੋਂ ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਇੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਫੁੱਟ ਰਹੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਬਾਲਕ,
ਜਿਸਨੂੰ ਨਾ ਕੱਲ੍ਹ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ,
ਨਾ ਅੱਜ ਦਾ ਬੋਝ,
ਬੱਸ ਇੱਕ ਬੇਅੰਤ ਨੀਂਦ ਦਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਹੈ।
ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੋਈ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ,
ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਹਾਂ,
ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਇੱਕ ਖ਼ਾਲੀ ਕਾਸਾ ਹਾਂ
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਨ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀ ਚੁੱਪ
ਲਬਾਲਬ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹ ਆਖਰੀ ਟਾਂਕਾ ਹਾਂ,
ਜੋ ਟੁੱਟ ਕੇ ਵੀ
ਪੂਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ।
By Paramjit kariyam
