15/01/2026
मनोगत
प्रिय वाचकहो,
व्यसन हे फक्त एक सवय किंवा आवड नाही; ते एक अंधकारमय जाळे आहे, जे हळूहळू मन, शरीर आणि आत्म्याला आपल्या तावडीत घेते. ते व्यक्तीला इतके कमकुवत करते की स्वतःची ओळखच हरवून जाते. दिवसेंदिवस तो माणूस स्वतःला ओळखू शकत नाही – आई-वडिलांचा मुलगा, पत्नीचा नवरा, मुलांचा बाबा, मित्रांचा साथीदार – सगळे नातेसंबंध धूसर होत जातात. आणि सर्वांत दुःखद गोष्ट म्हणजे, हे जाळे इतके घट्ट असते की बाहेर पडण्याची इच्छा असूनही पाय उचलता येत नाहीत. मी हे सर्व जवळून पाहिले आहे. अनेक वर्षे व्यसनांच्या या चक्रव्यूहात अडकलेल्या असंख्य माणसांच्या डोळ्यातील निराशा, अपराधी भावना, आणि तरीही कुठेतरी लपलेली आशा मी अनुभवली आहे.
व्यसनमुक्तीचा मंत्र हे पुस्तक लिहिताना माझ्या मनात सतत एकच प्रश्न घोळत होता – व्यसन सोडणे खरंच शक्य आहे का? आणि जर शक्य असेल, तर ते इतके अवघड का वाटते? उत्तर सोपे आहे, पण ते स्वीकारणे कठीण – व्यसन हे केवळ शारीरिक अवलंबन नाही; ते मानसिक, भावनिक आणि अध्यात्मिक पातळीवरही रुजलेले असते. त्यामुळे फक्त इच्छाशक्ती पुरेशी नसते; त्याला योग्य मार्गदर्शन, समज, संयम, आणि सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे स्वतःवर आणि इतरांवर प्रेम हवे असते.
"व्यसनमुक्तीचा मंत्र" हे पुस्तक मी कोणत्या जादुई किंवा चमत्कारिक उपायांसाठी लिहिलेले नाही. इथे कोणतेही "एकदा म्हणालात की सगळे संपले" असे मंत्र नाहीत. उलट, हे पुस्तक खऱ्या अनुभवांवर, वैज्ञानिक दृष्टिकोनावर, मानसोपचाराच्या तत्त्वांवर, आणि हजारो व्यसनी व्यक्तींनी केलेल्या यशस्वी मुक्तीच्या प्रवासावर आधारित आहे. मी स्वतः अनेक व्यसनमुक्त केंद्रांना भेट दिल्या, तेथील डॉक्टर, समुपदेशक, आणि सर्वांत महत्त्वाचे – व्यसन सोडलेल्या व्यक्तींशी बोललो. त्यांच्या कथा ऐकताना मला जाणवले की प्रत्येकाची व्यसनाची सुरुवात वेगळी असते – कधी तणाव, कधी एकटेपणा, कधी कौटुंबिक कलह, कधी सामाजिक दबाव – पण मुक्तीचा मार्ग मात्र बऱ्याचदा एकच असतो: स्वीकारणे, बदलण्याची इच्छा करणे, आणि रोज छोट्या छोट्या पावलांनी पुढे जाणे.
मी "व्यसनमुक्तीचा मंत्र" हे पुस्तक लिहिताना स्वतःला अनेकदा विचारले
– मी हे का लिहितोय?
उत्तर साधे आहे. कारण मी पाहिले आहे की व्यसनामुळे किती कुटुंबे उद्ध्वस्त होतात.
आई-वडिलांच्या डोळ्यातील अश्रू,
मुलांच्या निराश चेहऱ्यावरचे प्रश्न,
पत्नीच्या एकटेपणाची वेदना,
आणि
स्वतः व्यसनी व्यक्तीच्या आत्मसन्मानाच्या तुटलेल्या तुकड्यांचे दर्शन !!
– हे सगळे मला शांत बसू दिले नाही. मी स्वतः व्यसनी व्यक्तींचा प्रवास जवळून पाहिला आहे, त्याच्या प्रत्येक छोट्या यशाचा आनंद साजरा केला आहे, आणि प्रत्येक अपयशानंतर पुन्हा उठण्याची प्रेरणा दिली आहे. त्या अनुभवाने मला हे पुस्तक लिहिण्यास भाग पाडले.
हे पुस्तक तीन प्रकारच्या वाचकांसाठी आहे:
जे स्वतः व्यसनात अडकले आहेत आणि मुक्त होण्यासाठी संघर्ष करत आहेत – हे पुस्तक तुमचा साथीदार बनेल. ते तुम्हाला सांगेल की तुम्ही एकटे नाही आहात, आणि प्रत्येक दिवस नवीन सुरुवात आहे.
जे आपल्या जवळच्या व्यक्तीला व्यसनातून बाहेर काढण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत – हे पुस्तक तुम्हाला योग्य शब्द, योग्य दृष्टिकोन, आणि धीर देईल. व्यसनी व्यक्तीला दोष देण्याऐवजी समजून घेणे आणि प्रेमाने साथ देणे हे किती महत्त्वाचे आहे, हे येथे सांगितले आहे.
आणि
जे समाजातील व्यसनाच्या समस्येबद्दल जागरूक होऊ इच्छितात – हे पुस्तक तुम्हाला दाखवेल की व्यसन ही केवळ वैयक्तिक समस्या नाही; ती सामाजिक, कौटुंबिक आणि राष्ट्रीय समस्या आहे. आपण सर्वांनी मिळून यावर लढा द्यायला हवा.
व्यसनमुक्तीचा खरा मंत्र हा एकच आहे –
"मी बदलू शकतो. मी मुक्त होऊ शकतो. आणि मी तसे होईन."
हा मंत्र रोज म्हणणे पुरेसे नाही; त्याला कृतीत आणणे गरजेचे आहे. छोट्या छोट्या सवयी बदलणे, भावनांना सामोरे जाणे, व्यायाम, ध्यान, समुपदेशन, आणि सर्वांत महत्त्वाचे – स्वतःला माफ करणे. हे सगळे या पुस्तकात सोप्या भाषेत, व्यावहारिक उदाहरणांसह सांगितले आहे.
जर तुम्ही हे पुस्तक वाचताना
कधी रडावे वाटेल, तर रडा.
जर कधी राग येईल, तर येऊ द्या.
आणि
जर कधी नवीन आशा जागेल, तर ती जागवा.
कारण प्रत्येक अश्रू, प्रत्येक राग, आणि प्रत्येक आशा हे मुक्तीच्या प्रवासाचे भाग आहेत.
तुम्ही एकटेच नाही आहात. लाखो लोक या प्रवासातून गेले आहेत, आणि लाखो लोक अजूनही जात आहेत. सर्वजण एकत्र आहोत. आणि या प्रवासात तुम्हाला प्रकाश मिळेल, शांतता मिळेल, आणि सर्वांत महत्त्वाचे
– स्वतःला पुन्हा सापडेल.
तुमच्या जीवनात खरा प्रकाश येईल, अशी मनापासून इच्छा करतो.
व्यसनमुक्ती शक्य आहे.
तुम्हाला देखील शक्य आहे.
आभार, प्रेम आणि खूप खूप शुभेच्छा,
डॉ चंद्रकांत कणसे ,
१५ जानेवारी २०२६
