18/07/2026
कृतज्ञता – एक अत्यंत प्रभावी emotion
कृतज्ञता ही एक अत्यंत ताकदवान भावना आहे. सध्याच्या काळात ज्या एका भावनेची मनापासून आराधना करावी, अशी ही भावना आहे.
ही भावना मला आधी माहीत नव्हती का? तर तसं नाही आहे. या भावनेचा प्रत्यय याआधी कधीच आला नव्हता का? तर तसंही नाही आहे. पण या भावनेची आराधना केली, तर आपल्या सगळ्या तक्रारी आपला समूळ पिच्छा सोडू लागतात आणि आपण एक सकारात्मक आयुष्य जगायला लागतो, हे मला अनुभूतीमध्ये समजलं.
हा एक अभ्यास आहे आणि तो इतर कोणत्याही अभ्यासासारखाच आहे. कधी सहज जमतो, कधी अजिबात जमत नाही. कधी खूप प्रयत्न करूनही काही घडत नाही, तर कधी एका क्षणात अंतर्मन बदलून जातं. सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे, कधी मनापासून कृतज्ञ वाटेल हे आपण ठरवू शकत नाही. खरं तर मनापासून कृतज्ञ वाटणं हीसुद्धा त्या भगवंताची, ऊर्जेची आपल्यावर झालेली कृपाच आहे.
मी एका महाविद्यालयात प्राध्यापक म्हणून काम करतो. २०२४ च्या निवडणुकांमध्ये माझी निवडणूक ड्युटी लागली. तीही जुन्नर तालुक्यातील लेण्याद्री परिसरात. एका फेरीसाठीच चार तासांचा प्रवास आणि असे तीन वेळा जावं लागणार होतं. "हे आपलं काम नाही, तरीही करावं लागतंय," या विचारामुळे मनात खूप तक्रारी होत्या. माझा self-talk पूर्णपणे नकारात्मक झाला होता.
निवडणुकीच्या दिवशी आमचं मतदान केंद्र निश्चित झालं. माझ्यासोबतची टीमही समजली. बसऐवजी आम्हांला जीपने नेण्यात आलं. मी Presiding Officer असल्यामुळे सगळे माझ्याशी अगदी आदराने वागत होते.
जीप एका वळणावर आली आणि अचानक समोर उलगडलेलं निसर्गाचं ते अप्रतिम रूप... त्याचं वर्णन करणं अशक्य आहे. त्या छोट्याशा गावात आमचं अतिशय प्रेमाने स्वागत झालं. त्यांनी आमची मनापासून काळजी घेतली. एक-एक गोष्ट मनाला स्पर्शून गेली.
परतीच्या प्रवासापर्यंत माझ्या मनात कृतज्ञतेची भावना इतकी वाढली होती की मला तिथे पाठवल्याबद्दल माझ्या कॉलेजच्या व्यवस्थापनाबद्दलही मनापासून कृतज्ञता वाटत होती. ज्या तक्रारी घेऊन मी गेलो होतो, त्या सर्व नाहीशा झाल्या होत्या. हा माझ्यासाठी एक विलक्षण अनुभव होता.
तेव्हाच मनात एक विचार अगदी ठाम झाला, जर ही भावना कायम मनात राहिली, तर आयुष्य किती सुंदर होईल! मग आपल्या आयुष्यातल्या तक्रारी पूर्णपणे संपून जातील.
त्या दिवसापासून मी माझ्या रोजच्या आयुष्यात कृतज्ञतेचा अभ्यास करायला, म्हणजेच या भावनेची आराधना करायला सुरुवात केली. आज माझ्या दिवसाचा बराचसा भाग या भावनेत जातो. अर्थात, मधेच दुधात मिठाचा खडा पडावा तसे काही प्रसंग येतात आणि काही दिवस अभ्यास विस्कटतो. पण पुन्हा त्याच मार्गावर परतण्याचा प्रयत्न स
