https://www.facebook.com/104471251563421/

Dr Krutarth Kanjiya - Infection and Critical Care Specialist, 150 Feet Ring Road, Rajkot (2026)

06/03/2026

🦴આજે વાત કરીએ spondylodiscitis એટલે કે મણકાના ચેપ વિશે .....

મિત્રો, પીઠનો દુખાવો આજે બહુ સામાન્ય છે.
લાંબા સમય સુધી બેસવું, ખોટી પોઝિશન, ભારે કામ —
આ બધા દુખાવાના કારણો હોઈ શકે છે.
પણ દરેક દુખાવો માત્ર “મસલ પેઇન” હોય એવું માનવું ખતરનાક બની શકે છે.
કેટલાક કેસમાં પીઠનો દુખાવો
મણકાં અને ડિસ્કમાં ચેપ (Spondylodiscitis) નું સંકેત હોઈ શકે છે — એક એવી સ્થિતિ જે ધીમે ધીમે વધે છે,
અને મોડું થાય તો ગંભીર પરિણામ આપી શકે છે.

⚠️ કયા લક્ષણો ક્યારેય અવગણવા નહીં?
જો પીઠનો દુખાવો:
🔴 3–4 અઠવાડિયા થી વધુ રહે
🔴 દુખાવાની દવા લેવા છતાં સુધારો ન થાય
🔴 રાત્રે વધુ દુખાવો થાય
🔴 તાવ સાથે હોય (ભલે હળવો હોય)
🔴 વજન ધીમે ધીમે ઘટતું હોય
🔴 કમજોરી કે થાક સાથે જોડાયેલો હોય
🔴 પગમાં સુનપણું કે નબળાઈ થાય
તો તેને “સામાન્ય દુખાવો” કહી દવા અને ફિઝિયોથેરાપીમાં સમય બગાડવો નહીં.

🚨 ખાસ સાવધાન કોણ રહે?

• ડાયાબિટીસ ધરાવતા દર્દી
• મોટી ઉંમરના વૃદ્ધો
• જેમને ટીબી થયો હોય અથવા ઘરના કોઈ સભ્યોને ટીબી હોય
• લાંબા સમયથી સ્ટેરોઇડ લેતા દર્દી
• તાજેતરમાં કોઈ મણકાની સર્જરી કરાવેલી હોય

આ લોકોમાં ઇન્ફેક્શન લાગવાનું જોખમ વધુ હોઈ શકે છે.

❌ શું ન કરવું?
ઘણા દર્દીઓ મસાજ, કપિંગ, લોકલ ઓઇન્ટમેન્ટ, ઘરેલું ઉપચાર, સતત પેઇનકિલર વગેરે સારવાર ચાલુ રાખે છે.
આ ઉપાયો થોડીવાર માટે દુખાવો ઘટાડે, પણ જો અંદર ચેપ હોય તો તે વધતો જ રહે છે.

👉 “ઝીરો પ્રેક્ટિકલ ટ્રીટમેન્ટ”
અર્થાત, યોગ્ય તપાસ વગરનો ઉપચાર —
ગંભીર નુકસાન કરી શકે છે.

⏳ મોડું થવાથી શું થઈ શકે?
જો ચેપ અંદર વધતો રહે:
મણકાંને નુકસાન થાય છે, નસ પર દબાણ આવી શકે, ચાલવામાં મુશ્કેલી અને ઘણીવાર પગમાં પેરાલીસીસ પણ થઈ શકે છે.

મણકાના ઇન્ફેક્શનમાં મોટાભાગના કેસમાં X-ray નોર્મલ આવતો હોય છે માટે દર્દી કાંઈ નથી એમ કહીને દુખાવાની દવા લીધા કરે છે.

અમારી પાસે આવતા મણકાના ઇન્ફેક્શનના દસમાંથી આઠ દર્દીઓ છેલ્લા સ્ટેજમાં આવે છે જ્યારે દુખાવો અસહ્ય વધી ગયો હોય અને ચાલી પણ શકતા ના હોય.

👨‍⚕️ માટે જો કમર ના દુખાવાની સાથે ઉપર જણાવેલા લક્ષણોમાંથી એક પણ હોય —
ખાસ કરીને તાવ અને લાંબો સમય દુખાવો હોય તો
👉 તરત ઇન્ફેક્શન સ્પેશિયાલિસ્ટ ડોક્ટરને બતાવવું જરૂરી છે..

આ મણકાના ઇન્ફેક્શનની વધુ વાતો કરશો આવતીકાલે..

©️ડો. કૃતાર્થ કાંજિયા ©️
તાવ અને ક્રિટિકલ ઇન્ફેક્શનના નિષ્ણાંત

13/02/2026

🍄 🍄 મિત્રો, ગુજરાતીમાં ‘દાદર’ તરીકે ઓળખાતો રોગ તબીબી ભાષામાં ટિનિયા (Tinea) અથવા ડર્મેટોફાઇટ ફંગલ ઇન્ફેક્શન કહેવાય છે.

દાદર એ ફંગસથી થતો ચામડીનો ચેપ છે.
તે સામાન્ય રીતે પેટ અને પીઠ પર, સાથળના અંદરના ભાગમાં અને પગના આંગ‌ળા ની વચ્ચે જોવા મળે છે

👨‍⚕️સામાન્ય લક્ષણો:
• ગોળ લાલ ચકામાં
• ભારે ખંજવાળ

કેટલાક વર્ષો પહેલાં દાદર (fungal skin infection) સરળ રોગ ગણાતો હતો.
2–3 અઠવાડિયામાં દવા લગાવવાથી સારું થઈ જતું,,,
પણ આજે પરિસ્થિતિ બદલાઈ રહી છે.
ઘણા દર્દીઓ કહે છે:
“દવા કરીએ તો દાદર ઘટે છે… બંધ કરીએ તો ફરી વધી જાય છે.”
આ કેમ થઈ રહ્યું છે?
જવાબ છે — ઘરગથ્થુ અને મેડિકલ સ્ટોર માંથી ડાયરેક્ટ દવા લઈને કરવામાં આવતો ઉપચાર અને ફૂગમાં વધતો resistance.

⚠️ લોકો દ્વારા કરવામાં આવતી સામાન્ય ભૂલો......

1️⃣ “ઝડપી આરામ” આપતી ક્રીમનો ઉપયોગ
માર્કેટમાં ઘણી ક્રીમ મળે છે જેમાં:
• સ્ટેરોઇડ
• એન્ટિફંગલ
• એન્ટિબાયોટિક
આ બધી દવાઓ એક સાથે હોય છે.
શરૂઆતમાં:
લાલાશ ઘટે, ખંજવાળ ઓછી આવે, ‌પણ અંદરની ફંગસ જીવંત રહે છે...
અને પછી વધુ મજબૂત બની ફરીથી ઉથલો મારે છે.

2️⃣ દવા અધૂરી છોડવી
ઘણા લોકો:
5–7 દિવસમાં જ દવા બંધ કરી દે, કારણ કે બહારથી ચામડી સારી લાગે છે.
પણ યાદ રાખો —
ફંગસ આંખે દેખાતી બંધ થાય એટલે સંપૂર્ણ મરી ગય હોય એવું નથી.

3️⃣ પરિવારના સભ્યોની તપાસ ન કરવી
ઘરમાં એક વ્યક્તિને દાદર હોય તો: ટુવાલ, કપડાં, બેડશીટ
મારફતે બીજામાં ફેલાઈ શકે છે.
ઘણા કેસમાં એક વ્યક્તિ સારવાર લે છે,
પણ બીજા સભ્યમાં ચેપ ચાલુ રહે છે, અને ઇન્ફેક્શન ની આ સાયકલ ફર્યા કરે છે.

4️⃣ ટાઇટ અને ભેજવાળા કપડાં
ગરમી અને ભેજ — ફંગસ માટે આદર્શ વાતાવરણ છે.
ટાઇટ જીન્સ, સિન્થેટિક કપડાં અને પરસેવો ચેપને વારંવાર જીવંત રાખે છે.

5️⃣ જાતે જ દવા ખરીદી લેવી
ડોક્ટરની સલાહ વગર, જુદી જુદી ક્રીમ વાપરવી,‌ અડધી ગોળી લેવી, મેડિકલ સ્ટોરમાંથી જાતે જ દવા લેવી....
આથી ફંગસ “અડધી મરે, અડધી બચે” — અને resistance વધે, એટલે કે સાદી દવા કામ કરતી બંધ થઈ જાય છે.

📊 શું ખરેખર resistance વધી રહ્યો છે?
હા.. ભારતમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોના અભ્યાસોમાં જાણવા મળ્યું છે કે:
ડર્મેટોફાઇટ ફંગસમાં એન્ટિફંગલ દવાઓ સામે resistance વધતો જોવા મળ્યો છે, ખાસ કરીને વારંવાર અને અધૂરી સારવારવાળા દર્દીઓમાં અને
લાંબા સમય સુધી સ્ટેરોઇડ વાપરનારમાં વધારે તકલીફ જોવા મળે છે.

એકંદરે, જે રોગ પહેલાં 2–3 અઠવાડિયામાં સાજો થતો,
તે હવે ઘણા દર્દીઓમાં 2–3 મહિના સુધી ચાલે છે.

💊 દાદર ની સારવાર યોગ્ય એન્ટિફંગલ દવા અને ચોખ્ખાઈ રાખવાથી શક્ય છે.

👉 સારવાર માત્ર ક્રીમથી નહીં,
પણ જીવનશૈલી સુધારવા થી પૂર્ણ થાય છે.

🛡️ દાદર થી બચવા માટે શું કરવું?
✔️ સ્નાન પછી શરીર સંપૂર્ણ સૂકવવું
✔️ ટુવાલ શેર ન કરવો
✔️ કોટન કપડાં પહેરવા
✔️ ભેજથી દૂર રહેવું
✔️ ડાયાબિટીસ નિયંત્રણમાં રાખવું

🍄 ફંગસ સામે લડવા માટે ધીરજ અને યોગ્ય સારવાર જ સૌથી મોટું હથિયાર છે...

©️ડો. કૃતાર્થ કાંજિયા ©️
તાવ અને ક્રિટીકલ ઇન્ફેક્શનનાં નિષ્ણાંત

11/02/2026

🎨⚠️ શું આપને ટેટુ કરાવવાનો શોખ છે તો ધ્યાનથી વાંચો....

મિત્રો, આજકાલ યંગસ્ટરથી લઈને વૃદ્ધો સુધી બધાને ટેટુ કરાવવાનો ક્રેઝ છે,,, કોઈ શોખ માટે તો કોઈ પોતાના સ્વજનની યાદમાં તો કોઈ ફેશન માટે ટેટુ કરાવે છે.... પણ આ ટેટુ ઘણીવાર ગંભીર ઇન્ફેક્શનનું કારણ બને છે.

💉ટેટૂ કરાવતી વખતે સોય આપણી ચામડીનું ઉપરનું લેયર તોડી અંદરના લેયરમાં કલર નાખે છે.
આમ કરવાથી ઇન્ફેક્શન માટે શરીરમાં પ્રવેશવાનો દ્વાર સીધો ખુલી જાય છે..

🦠 ટેટૂથી કયા ચેપ થઈ શકે?

1️⃣ ચામડીનો ચેપ (Skin infection)
એક અભ્યાસ મુજબ ટેટૂ કરાવનારા લોકોમાં અંદાજે 0.5% થી 6% લોકોમાં ચામડીનું ઇન્ફેક્શન જોવા મળે છે.

લક્ષણો:
લાલાશ, સોજો,‌ રસી આવવા, ભારે દુખાવો થવો...

મુખ્ય બેક્ટેરિયા:
Staphylococcus aureus, Streptococcus, Mycobacterium species વગેરે બેક્ટેરિયાનુ ઇન્ફેક્શન લાગી શકે છે‌....

2️⃣ રક્તજન્ય ચેપ (Blood-borne infections)

જો ટેટુની સોય ફરી વાપરવામાં આવે અથવા યોગ્ય sterilize કરવામાં ન આવે તો
Hepatitis B, Hepatitis C,
HIV નો ચેપ લાગી શકે છે.

👉 WHOના અંદાજ પ્રમાણે, unsafe needle practices ઘણા દેશોમાં hepatitis ફેલાવાનું મોટું કારણ છે....
સંશોધનો કહે છે કે Tattoo કરાવનારા લોકોમાં Hepatitis C નું જોખમ 2–3 ગણું વધારે હોય છે.

3️⃣ એલર્જી અને લાંબા ગાળાની સમસ્યા...
લાલ રંગથી allergy વધુ જોવા મળે છે, ઘણા લોકોને વર્ષો પછી પણ itching અને swelling રહે છે.

📌 ઘણા લોકો કહે છે:
👉 “આર્ટિસ્ટ professional છે, કંઈ નહીં થાય.”
પરંતુ યાદ રાખો:
ચેપ ફેલાય છે જ્યારે:
❌ Needle ફરીથી વપરાય
❌ Ink shared container માંથી લેવાય
❌ Skin disinfect ન કરવામાં આવે
❌ Gloves ન પહેરાય
❌ Autoclave sterilization ન થાય

👉 મિત્રો ઇન્ફેક્શન નરી આંખે દેખાતું નથી
👉 Virus લાઈવ જોવા મળતો નથી.
પણ નુકસાન વર્ષો પછી દેખાય છે.

🧾 થોડા દિવસો પહેલા જ 24 વર્ષનો યુવાન, કોલેજ વિદ્યાર્થી, Friends સાથે રસ્તા પર ટેટુ કરાવેલું....
અઠવાડિયા પછી ટેટુ ની જગ્યાએ લાલાશ આવી અને સોજો વધ્યો અને બે દિવસ પછી તાવ ચાલુ થયો, રિપોર્ટ કરતા ખબર પડી કે તેમને બેક્ટેરિયા નું ઇન્ફેક્શન છે, 10 દિવસ antibiotics આપ્યા પછી સારું થયું.... ઘણીવાર જો તકલીફ વધી જાય તો ઓપરેશન પણ કરવું પડી શકે છે.

⚠️ ઇન્ફેક્શન લાગવાનું જોખમ કોને વધારે???

•ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકો
•Hepatitis B vaccine ન લીધી હોય તે
•ઓછી immunity વાળા લોકો
•Skin disease હોય તે

✅ ટેટૂ કરાવતા પહેલા 5 મહત્વના પ્રશ્નો પૂછો
✔️ Needle single-use છે?
✔️ Ink fresh cupમાંથી છે?
✔️ Autoclave sterilization થાય છે?
✔️ Artist gloves પહેરે છે?
✔️ Shop પાસે license છે?
જો એક પણ જવાબ સંતોષકારક ન હોય —
👉 તો ત્યાંથી ચાલ્યા જાઓ.

મિત્રો, style કરતા safety પસંદ કરો......
સાચી જગ્યા, સાચી સાવચેતી અને સાચી જાણકારી —
આજ સાચી સમજદારી છે....

©️ડો. કૃતાર્થ કાંજિયા ©️
તાવ અને ક્રિટિકલ ઇન્ફેક્શનના નિષ્ણાંત

09/02/2026

સુંદર થવું કોને ના ગમે પરંતુ ઘણીવાર આ સુંદર થવાની ઘેલછા ગંભીર બીમારીનું કારણ બની શકે છે,,,,

થોડા મહિના પહેલાંની વાત છે, શહેરમાં કોર્પોરેટ કંપનીમાં જોબ કરતી એક ૨૭ વર્ષની યુવતી, રીના એમનું નામ, આજની જનરેશનની જેમ instagram અને ફેશન અને બ્યુટી માં બહુ રસ ધરાવે...
રીના ને તેની સહેલી એ એકવાર કહ્યું "આ ક્રીમ લગાવો એક મહિનામાં ચહેરો ખીલી ઉઠશે". આ ક્રીમની instagram પર બહુ એડવર્ટાઇઝમેન્ટ આવતી હતી,,,
કોઈ ડોક્ટરની સલાહ નહીં,
કોઈ ઘટકો (ingredients) વાંચ્યા વગર —
રીનાએ એ ક્રીમ નિયમિત રીતે વાપરવાનું શરૂ કર્યું.

✨ શરૂઆતમાં બધું સારું લાગ્યું…
થોડા જ અઠવાડિયામાં:
ચહેરો વધુ ઉજળો લાગવા લાગ્યો, દાગધબ્બા ઓછા થયા, લોકો પ્રશંસા કરવા લાગ્યા....
રીનાને લાગ્યું —
“આ તો કમાલની ક્રીમ છે!”
પણ જે દેખાતું હતું તે સુંદરતા હતી, અને જે દેખાતું નહોતું તે ઝેર હતું.

😓 ધીમે ધીમે શરૂ થઈ તકલીફ…
થોડા મહિના પછી:
• વારંવાર થાક લાગવા લાગ્યો
• પગ અને ચહેરા પર સૂજન
• યુરિન ફીણવાળું થવા લાગ્યું
• ભૂખ ન લાગવી, માથાનો દુખાવો

શરૂઆતમાં રીનાએ આ બધું ઓફિસ “સ્ટ્રેસ” કહી અવગણ્યું.
પણ એક દિવસ સોજો એટલો વધ્યો કે તેને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવી પડી.

🏥 ડોક્ટરની તપાસમાં ચોકાવનારા સત્યો સામે આવ્યા
રિપોર્ટ્સમાં:
• યુરિનમાં ભારે પ્રોટીન
• ક્રિએટિનિન વધેલું
• કિડની ફંક્શન બગડેલું

નેફ્રોલોજીસ્ટ એટલે કે કિડનીના ડોક્ટરે પૂછ્યું:

👉 “તમે કોઈ દવા, હર્બલ પ્રોડક્ટ કે ક્રીમ લાંબા સમયથી વાપરો છો?”
રીનાએ ત્યારે પહેલીવાર તે “ફેરનેસ ક્રીમ” બતાવી.

લેબ ટેસ્ટમાં જાણવા મળ્યું કે
👉 આ ક્રીમમાં મર્ક્યુરી (Mercury) હતું —
એક ભારે ધાતુ (heavy metal), જે કિડની માટે અત્યંત ઝેરી છે.

☠️ મર્ક્યુરી કિડનીને કેવી રીતે નુકસાન કરે છે?
મર્ક્યુરી ત્વચા દ્વારા શરીરમાં શોષાઈ જાય છે, તે લોહી મારફતે કિડની સુધી પહોંચે છે અને કિડનીના ફિલ્ટર (glomeruli)ને નુકસાન કરે છે.

પરિણામે:
પ્રોટીન યુરિનમાં જાય, શરીરમાં સોજા આવે અને ક્રોનિક કિડની ડિસિઝ (CKD) તરફ દોરી જાય

રીનામાં પણ એવું જ થયું. તેમની કિડનીની બાયોપ્સી કરવામાં આવી અને બાયોપસીમાં MPGN (કિડનીની એક બીમારીનું નામ) નુ નિદાન થયું અને લોહીમાં મર્ક્યુરી નું પ્રમાણ વધારે આવ્યું.

ક્રીમ તરત બંધ કરાવાઈ, અને તુરંત યોગ્ય સારવાર ચાલુ કરવામાં આવી,,,
મારા નેફ્રોલોજીસ્ટ ડોક્ટર મિત્રના શબ્દોમાં વાત કરીએ તો “જો સમયસર ન આવ્યાં હોત,
તો કદાચ ડાયાલિસિસની જરૂર પડી હોત.”

મિત્રો, આ સત્ય ઘટના એ દર્શાવે છે કે “ફેરનેસ” માટે બધું સલામત નથી, OTC (over-the-counter) બ્યુટી પ્રોડક્ટ્સમાં
👉 મર્ક્યુરી, સ્ટેરોઇડ, હાનિકારક કેમિકલ હોઈ શકે છે..
“નેચરલ” લખેલું હોય એટલે સુરક્ષિત જ હોય એવું નથી.

અમે ઓપીડીમાં પણ વારંવાર જોઈએ છે કે લોકો allopathy દવા લેતા બીવે છે, ખાસ કરીને ડાયાબિટીસના દર્દીઓ અને બીપીના દર્દીઓને તો એમ જ થાય છે કે ઘરે કડવું કરિયાતું પીવાથી કે મેથી ખાવાથી અથવા તો આયુર્વેદિક દવા ખાવાથી આ બીમારી કંટ્રોલમાં આવી જશે.
અમારા ઘણા દર્દીઓ તો એચ.આઈ.વી અને ટી.બી. જેવી જીવલેણ બીમારીની સારવાર પણ બંધ કરી દે છે કે જેની સારવાર તો સિવિલમાં મફતમાં ઉપલબ્ધ છે.

મિત્રો, આ બધાનું કારણ એક જ છે આપણો હેલ્થ પ્રત્યે જાગૃતતા નો અભાવ, આપણે અગાઉ પણ વાત કરી છે કે કોઈપણ દવાની આડઅસર હોઈ શકે છે, પરંતુ ડોક્ટર જ્યારે તે દવા લખે ત્યારે તેમને આડઅસર વિશે ખબર જ હોય છે અને દર્દીને પણ તેમના વિશે સમજાવેલું હોય છે, જેથી કંઈ તકલીફ થાય તો દવા વહેલા બંધ કરી શકાય..

છતાં પણ આપણે ડોક્ટર કરતા બાજુમાં મળતી પડીકીઓ, અથવા તો નામ વગરની દવાઓ પર વધારે વિશ્વાસ કરીએ છીએ.
મિત્રો, આપણે ટ્રેનમાં જતા હોઈએ અને આપણને કોઈ અજાણ્યા વ્યક્તિ ખાવાનું આપે તો ખાતા નથી, પરંતુ આપણે એવી દવા અથવા તો પડીકીઓ ખાઈએ છીએ, કે જેમાં કઈ વસ્તુ નાખેલી છે કેટલા માત્રામાં રાખેલી છે, તેની કોઈને ખબર નથી તો આને અંધવિશ્વાસ નહીં તો બીજું શું કહેવાય......?????

હેલ્થ તમારી ચોઇસ તમારી........,,,🤔

©️ડો. કૃતાર્થ કાંજિયા ©️
તાવ અને ક્રિટિકલ ઇન્ફેક્શનના નિષ્ણાંત

04/02/2026

🎗️ મિત્રો આજે ૪ ફેબ્રુઆરી એટલે કે, વિશ્વ કેન્સર દિવસ છે — એક એવો દિવસ જે આપણને યાદ અપાવે છે કે, કેન્સર સામેની લડાઈમાં જાગૃતિ, બચાવ અને વહેલી ઓળખ સૌથી અસરકારક હથિયાર છે.

મિત્રો કેન્સર ઘણા બધા કારણથી થાય છે જેમ કે તમાકુ, ધૂમ્રપાન, પોલ્યુશન, ખોરાક અને જીનેટીક બીમારીઓ....
પરંતુ શું તમને ખબર છે ઇન્ફેક્શન પણ કેન્સર કરી શકે છે...!!!
👉 દુનિયાભરમાં લગભગ 15–20% કેન્સર, ચેપ (infection)ને કારણે થાય છે.

🧬 નીચે મુજબના ઇન્ફેક્શનથી કેન્સર થઈ શકે છે...

🔹 HPV (Human Papilloma Virus)
👩‍⚕️ મિત્રો આ વાયરસ સર્વાઇકલ કેન્સરનું મુખ્ય કારણ છે,
આ ઉપરાંત તે ગળા, મોઢા અને ગુદા (a**l ca**l)ના કેન્સર સાથે પણ સંકળાયેલો છે.

🛡️ HPV વાયરસ થી બચવા માટે:
💉 HPV રસી મુકાવી જોઈએ
🩺 Pap smear / HPV ટેસ્ટ ગાયનેકોલોજિસ્ટ ની સલાહ પ્રમાણે રેગ્યુલર કરવો જોઈએ.
🔒 Safe s*xual practices, એટલે કે સેક્સ દરમિયાન condom યુઝ કરવો જોઈએ

🔹 Hepatitis B & C વાયરસ:
આ વાયરસ લીવર પર ધીમે ધીમે નુકસાન કરે છે. ક્રોનિક હેપેટાઇટિસ પછી લીવર સિરોસિસ (liver cirrhosis) અને અંતે લીવર કેન્સરનો ખતરો વધે છે.
મિત્રો, અગત્યની વાત એ છે કે હેપેટાઇટિસ B માટે અસરકારક રસી ઉપલબ્ધ છે—જે લીવર કેન્સરને પણ અટકાવે છે. હેપેટાઇટિસ C માટે રસી નથી, પરંતુ વહેલા નિદાન અને યોગ્ય સારવારથી, આ બીમારી નાબૂદ થઈ શકે છે.

આ બંને વાયરસ બ્લડ ટ્રાન્સફયુઝન અને needle injury થી ફેલાઈ શકે છે, જે લોકો નશો કરવામાં એક જ નીડલ અને સિરીંજ વાપરતા હોય તેમને વધારે જોખમ રહે છે.

🔹 Helicobacter pylori (H. pylori)

🍽️પેટમાં રહેનારા આ બેક્ટેરિયા એસિડિટી, અલ્સર, પેટમાં ચાંદા અને લાંબા ગાળે પેટના કેન્સરનો જોખમ વધારે છે.
પેટની એન્ડોસ્કોપી દ્વારા તથા urea breath test દ્વારા તેનું નિદાન થાય છે.
સારી વાત એ છે કે એન્ટિબાયોટિક દવાથી તેની સારવાર શક્ય છે.

🔹 Epstein–Barr Virus
EBV તરીકે ઓળખાતો આ વાયરસ ઘણીવાર lymphoma અને નાસોફેરિંજિયલ (નાકના) કેન્સર સાથે જોડાયેલો છે.

આ વાયરસની કંઈ દવા કે વેક્સિન નથી પરંતુ જો રોગ પ્રતિકારક શક્તિ સારી હોય શરીર પોતે જ વાયરસને કંટ્રોલમાં કરી લે છે.

🔹 HIV
એચઆઈવી વાયરસ થી રોગ પ્રતિકારક શક્તિ ઘટે છે, અને સર્વાઇકલ કેન્સર તથા Kaposi sarcoma, lymphoma નુ જોખમ વધે છે.
તેનાથી બચવા માટે
🔒 Safe s*x
🧪 Early HIV testing
💊 નિયમિત ART સારવાર લેવી જરૂરી છે.

🛡️ કેન્સર અટકાવવા માટે 5 સરળ પગલાં
💉 રસીકરણ – HPV અને Hepatitis B
🧪 નિયમિત કેન્સર ના લક્ષણોનું સ્ક્રીનિંગ
🧼 સ્વચ્છ અને સુરક્ષિત આહાર, વ્યસન બંધ રાખવા
🔒 Safe s*x અને સલામત ઇન્જેક્શન
🩺 સમયસર ડોક્ટરની સલાહ અને સારવાર

મિત્રો, અમે ઘણીવાર એવું જોઈએ છીએ કે ઘરમાં પપ્પાને કેન્સર આવ્યું હોય તો પણ છોકરો મોઢામાં ફાકી ખાતા ખાતા તેની સારવાર કરાવવા આવે,,, ઘણીવાર લોકો મજાકમાં પણ કહેતા હોય છે કે મા કાર્ડ માં તો સારવાર મફતમાં જ થાય છે ને,,,
ઘણીવાર લોકો ગર્વ પૂર્વક કહે છે કે સાહેબ 30 વર્ષથી બીડી પીવું છું કાંઈ થયું નથી,,,,

આ બધી વાતો આપણી હેલ્થ પ્રત્યેની અને આપણા ફેમિલી અને સમાજ પ્રત્યેની બેજવાબદારી દર્શાવે છે,, સારવાર મફતમાં હોય એટલે બીમાર પડવુ જરૂરી નથી,,
વ્યસન કરતાં પહેલાં આપણી બીમારીને હિસાબે બીજા લોકો હેરાન ના થાય તેનો ખ્યાલ રાખીએ....

©️ડો. કૃતાર્થ કાંજિયા ©️
તાવ અને ક્રિટીકલ ઇન્ફેક્શનના નિષ્ણાંત

28/01/2026

🐕🦠 મિત્રો, હાલમાંજ ન્યૂઝમાં આવેલા આ દુઃખદ સમાચાર ફરી એક વાર ચેતવણી આપે છે કે, કુતરાનુ કરડવુ કે લાળ સાથેનો સંપર્ક મૃત્યુનું કારણ બની શકે છે.

કારણકે, હડકવા એટલે કે Rabies એવી બીમારી છે જેમાં એકવાર લક્ષણો શરૂ થયા પછી
👉 બચાવ શક્ય નથી,
પરંતુ સમયસર અને યોગ્ય સારવાર કરવામાં આવે તો 100% હડકવાથી બચી શકાય છે.

🇮🇳 મિત્રો, દુનિયાભરમાં Rabiesથી થતા મૃત્યુમાં લગભગ 35–40% મૃત્યુ ભારતમાંથી થાય છે.
દર વર્ષે ભારતમાં 20,000થી વધુ લોકો Rabiesથી મૃત્યુ પામે છે‌, તેમાંથી લગભગ 95% કેસ રખડતા કૂતરાના કરડવાથી થાય છે.

🚨 હડકવા એટલે કે Rabies શું છે?
Rabies એક વાયરસ થી થતો જીવલેણ રોગ છે.
કૂતરો, બિલાડી, વાંદરા જેવા પ્રાણીઓના કરડવાથી, ઘણીવાર નખ લાગવાથી અથવા લાળ ઘાવ પર લાગવાથી, તેમાં રહેલા હડકવાના વાયરસ શરીરમાં પ્રવેશે છે અને ધીમે ધીમે નસો મારફતે મગજ સુધી પહોંચે છે.

⚠️ Rabiesના લક્ષણો
શરૂઆતમાં:
• તાવ
• માથાનો દુખાવો
• કરડવાની જગ્યાએ બળતરા ચામડી ખોટી પડી જવી
• થોડા દિવસો કે અઠવાડિયાં પછી:
પાણી પીવામાં ડર, તકલીફ (Hydrophobia)
હવા લાગવાથી તકલીફ
હાથ પગ ચલાવવામાં તકલીફ, પેરાલીસીસ અને કોમા પણ થઈ શકે છે.

📌 આ તબક્કે પહોંચ્યા પછી સારવાર કામ કરતી નથી.

🚨 કુતરુ કરડે તો તરત શું કરવું?

🧼 1️⃣ તરત ઘાવ ધોવો.
સાબુ અને વહેતા પાણીથી
ઓછામાં ઓછા 15 મિનિટ ઘાવ ને સાફ કરવો. આમ કરવાથી વાયરસની માત્રા ઘણી ઓછી થઈ જાય છે.

💉 2️⃣ તરત એમ.ડી. અથવા ઇન્ફેક્શન સ્પેશિયાલિસ્ટ ડોક્ટરને બતાવો:
જખમ નાનો હોય, લોહી ન આવ્યું હોય, માત્ર નખ માર્યો હોય અને પાલતુ કૂતરું હોય તો પણ કંઈ પણ google ની કે આસપાસના પડોશીની સલાહ લીધા વગર તાત્કાલિક ડોક્ટરને બતાવો.

કોઈપણ કૂતરું કરડે ત્યારે ડોક્ટર જખમને, WHOની ગાઈડલાઈન પ્રમાણે અલગ અલગ કેટેગરીમાં ડિવાઇડ કરે છે, અને આ કેટેગરી પ્રમાણે દર્દીને સારવાર આપવામાં આવે છે.

સારવારમાં Anti-rabies vaccine, Rabies immunoglobulin, monoclonal antibody, antibiotic... વગેરે દર્દીના લક્ષણો પ્રમાણે આપવામાં આવે છે.

❌ આ ભૂલો ન કરો❌

• મરચું, ચૂનો, હળદર લગાવવી
• “કૂતરો ઘરનો છે” કહી દવાખાને ન જવું
• રસી અધૂરી છોડવી
• કામમાં વ્યસ્ત હોવાથી દવાખાને મોડું જવું
• ખર્ચો વધારે થતો હોવાથી ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન ન લેવા
• બાબો હેલ્ધી છે તેને કંઈ તકલીફ ન થાય એવું વિચારવું

🩺 ડોક્ટરને તરત કેમ બતાવવું જરૂરી છે?
મિત્રો, Rabies 100% fatal છે એટલે કે એક વાર હડકવા થાય પછી ૧૦૦% કેસમાં દર્દીનું મૃત્યુ થાય છે.
પરંતુ 100% preventable પણ છે — એટલે કે જો સમયસર સારવાર લેવાય તો આ હડકવા થી સો ટકા બચી શકાય છે.

મિત્રો, કુતરા નો જખમ નાનો હોઈ શકે છે પરંતુ રેબીસથી થતું મૃત્યુ ક્યારેય નાનું નથી હોતું,,,
🐶 કુતરુ કરડીયા પછીની સારવાર સિવિલ હોસ્પિટલમાં ફ્રીમાં ઉપલબ્ધ છે,, ,
અને પ્રાઇવેટમાં પણ આ રેબિસની વેક્સિન 300 થી 400 રૂપિયા અને એન્ટીબોડી 1500 થી 3000 રૂપિયામાં મળી જાય છે. ડોક્ટરનો ચાર્જ ગણીએ તો પણ પાંચ-છ હજાર રૂપિયામાં સારવાર થઈ જાય છે. જો તમારી જિંદગી ની કિંમત રૂપિયા થી સસ્તી હોય તો તમને દૂરથી પ્રણામ....🙏

Rabies વિશેની વધુ વાતો કરીશું આવતીકાલે...

©️ડો. કૃતાર્થ કાંજિયા ©️
તાવ અને ક્રિટિકલ ઇન્ફેક્શનના નિષ્ણાંત

23/01/2026

🦠 મિત્રો, આજે પણ સમાજમાં એક સામાન્ય માન્યતા છે —
👉 “TB હોય તો ખાંસી હોવી જ જોઈએ”
👉 “વજન ઘટે અને લોહી સાથે કફ આવે ત્યારે જ TB હોય”

પરંતુ હકીકત એવી નથી.
TB માત્ર ફેફસાંની બીમારી નથી.
ઘણા દર્દીઓમાં TB ફેફસાંની બહાર થાય છે — જેને Extra-Pulmonary Tuberculosis કહેવામાં આવે છે.
અને આ TBમાં ઘણીવાર ખાંસી કે સાંજે તાવ આવે, અથવા તો વજન ઘટે વગેરે લક્ષણો હોતાજ નથી.

❓ Extra-Pulmonary TB શું છે?
TB બેક્ટેરિયા માત્ર ફેફસામાં જ અસર નથી કરતા પરંતુ, તે લોહી અથવા લિમ્ફ સિસ્ટમ મારફતે શરીરના અન્ય અંગોમાં પણ પહોંચી શકે છે.
ટીબી શરીરમાં કોઈપણ જગ્યાએ થઈ શકે છે ખાસ કરીને....

🟡 ગળાની ગાંઠ (Lymph node TB)
આમાં દર્દીને ગળામાં સોજો આવે છે અને ગાંઠ જેવું લાગે છે, બહુ દુખાવો થતો નથી. અને ઘણીવાર દર્દી કેન્સરના રિપોર્ટ કરાવે છે પરંતુ અંતે ટીબીનુ નિદાન થાય છે.

🦴 હાડકાં અને સ્પાઇન ટીબી (Bone and Spine TB )
આમાં દર્દીને કમરમાં અથવા તો હાડકામાં દુખાવો થાય છે, અને ચાલવામાં તકલીફ થાય છે. આ દુખાવો ઘણો લાંબો સમય રહે છે, અને દર્દી દુખાવાની દવા ખાધા કરે છે. છેલ્લે MRI કરવામાં આવે ત્યારે ખબર પડે છે કે ટીબીની અસર છે.

🧠 મગજ અને મગજના આવરણ નો ટીબી (TB meningitis)
આમા દર્દીને માથું દુખે, ઉલટી થાય, ચક્કર આવે અને ઘણીવાર આંચકી પણ આવે છે.

🍽️ પેટ, આંતરડા, લીવર નો ટીબી.
દર્દીને ભૂખ ઓછી લાગે, ઝીણું ઝીણું પેટમાં દુખે, અને વજન ઘટે, પેટમાં પાણી ભરાઈ, વગેરે લક્ષણો જોવા મળે છે. ઘણીવાર આંતરડા ચોંટી જાય અથવા તો કાણા પડી જાય, તો ઇમર્જન્સીમાં ઓપરેશન પણ કરવું પડી શકે છે.

🧂 કિડની, યુરીન સિસ્ટમ‌(GU TB)
દર્દીને વારંવાર પેશાબમાં રસી થાય, પેશાબની કોથળી સંકોચાઈ જાય, વારંવાર પેશાબ જાવું પડે.

👩‍🦰 ગર્ભાશયની કોથળીમાં ટીબી (endometrial TB)
બાળક રાખવામાં તકલીફ પડે

👉 મિત્રો, આ તમામને Extra-Pulmonary TB એટલે કે ફેફસા સિવાયનો ટીબી કહે છે.

તેમાં ફેફસામાં તકલીફ થતી ન હોવાથી ઉધરસ થતી નથી.

👉 એટલે દર્દી અને પરિવાર બંને TBની શક્યતા વિચારતા જ નથી.

👉 મિત્રો, છેલ્લે એટલું જ કહીશ કે ખાંસી વગર પણ TB હોઈ શકે છે અને વજન ઘટ્યા વગર પણ TB હોઈ શકે છે.

ડોક્ટર TB ના રિપોર્ટ કરાવે તો તેમને શંકાની નજરે ના જુઓ, કારણકે સમયસરના નિદાન અને સચોટ સારવારથી તકલીફ વધતી અટકે છે અને દર્દીનો જીવ બચી શકે છે.

ટીબી વિશેની વધુ વાતો કરશું ફરી ક્યારેક.....

©️ડો. કૃતાર્થ કાંજિયા ©️
તાવ અને ક્રિટિકલ ઇન્ફેક્શનના નિષ્ણાંત

22/01/2026

💉⚖️ મિત્રો, ‌છેલ્લા થોડા સમયથી ભારતમાં એક નવો “હેલ્થ ટ્રેન્ડ” ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે.

કોઈ મિત્ર કહે છે, “ઇન્જેક્શન લીધું અને 10 કિલો વજન ઉતરી ગયું.”
કોઈ સોશિયલ મીડિયામાં લખે છે, “ડાયેટ–કસરતની જરૂર જ નથી.”

આ ચર્ચાનું કેન્દ્ર છે — GLP-1 a**log injections.
પરંતુ જ્યાં બૂમ હોય, ત્યાં ભ્રમ પણ હોય.

🌱 GLP-1 ખરેખર શું છે?
GLP-1 એ આપણા શરીરમાં કુદરતી રીતે બનતો હોર્મોન છે.
તેનું કામ છે:
મગજને સંકેત આપવો કે “પેટ ભરાઈ ગયું”
જેથી ભૂખ ધીમે ધીમે ઓછી લાગે, પેટમાં ખોરાક ધીમે ધીમે આગળ વધે, જેથી ખોરાક ઓછો લેવાય અને સુગર કંટ્રોલમાં રહે.

એટલે એવું નથી કે દવા ચરબી ઓગાળે છે, પરંતુ તે ભૂખ પર બ્રેક લગાવે છે.

⚖️ વજન કેમ ઘટે છે?
આ દવા લીધા પછી, ભૂખ ઓછી લાગે, થોડુ જમી ત્યાં જ પેટ ભરાઈ જાય‌‌.
👉 Calories ઓછી લેવાય
👉 એટલે વજન ધીમે ધીમે ઘટે

✔️સામાન્ય ભ્રમ (Myths) અને તેમની હકીકત.....

❌ “GLP-1 એટલે ચમત્કારિક weight-loss injection”
✅ હકીકત:
મિત્રો, આ ચમત્કારી ઇન્જેક્શન નથી, પરંતુ એક વૈજ્ઞાનિક રીતે ડોક્ટરના માર્ગદર્શન હેઠળ વજન ઓછો કરવાની પદ્ધતિ છે.

❌ “હવે ડાયેટ અને કસરતની જરૂર નથી”
✅ હકીકત:
જો ખાવાની ટેવ અને જીવનશૈલી ન બદલો, તો દવા બંધ થતાં વજન પાછું વધે છે.

❌ “કોઈ પણ વ્યક્તિ slim થવા લઈ શકે”
✅ હકીકત:
આ દવાઓ ખાસ કરીને, વધારે વજન / સ્થૂલતા, ડાયાબિટીસ અથવા પ્રી-ડાયાબિટીસ
માટે આપવામાં આવે છે. નોર્મલ BMI ધરાવતા લોકોને નુકસાન થઈ શકે છે.

❌ “દવાની કોઈ Side effects નથી”
✅ હકીકત:
ઘણા લોકોને શરૂઆતમાં:
ઉબકા,‌ઉલટી, ગેસ,‌ ડાયરીયા,‌ gallbladder ની સમસ્યા થઈ શકે છે.

❌ “Injection એટલે બહુ dangerous”
✅ હકીકત:
Injection નાની needle થી,
અઠવાડિયામાં એકવાર લેવાનું હોય છે અને તે ઇન્સ્યુલિન પેન જેવું સરળ હોય છે.

❌ “એકવાર શરૂ કરો એટલે જીવનભર પાતળા થઈ જવાય”
✅ હકીકત:
દવા બંધ થાય અને lifestyle ન બદલાઈ હોય તો વજન ફરી વધી શકે છે.

⚠️ ખાસ ચેતવણી
GLP-1 દવાઓ:
• ગર્ભાવસ્થામાં
• અમુક thyroid ના રોગમાં
• ગંભીર પેટની સમસ્યામાં
ન લેવી જોઈએ

👉 મિત્રો એટલે જ, WhatsApp અથવા social media જોઈને પોતે આ દવા ચાલુ ન કરવી જોઈએ.

🌿 GLP-1 a**log એ કોઈ shortcut, magic solution કે lifestyle નો વિકલ્પ નથી.

પરંતુ:
👉 યોગ્ય દર્દીમાં
👉 યોગ્ય માત્રામાં
👉 યોગ્ય દેખરેખ હેઠળ
વજન ઘટાડવા માટે રામબાણ ઈલાજ બની શકે છે.

✨ મિત્રો, ‌આજના સમયમાં વજન, માત્ર દેખાવનો મુદ્દો નથી,
તે હૃદય, શુગર, બ્લડ પ્રેશર અને ભવિષ્યની ગંભીર બીમારીઓ સાથે સંકળાયેલું છે. માટે જ,
👉 Weight loss ફેશનથી નહીં, સમજદારીથી કરો.

©️ડો‌. કૃતાર્થ કાંજિયા ©️
તાવ અને ક્રિટિકલ ઇન્ફેક્શનના નિષ્ણાંત

20/01/2026

📰💊 **“હવે તો સારું લાગે છે” – તો પણ એન્ટિબાયોટિક કેમ બંધ ન કરવી જોઈએ?**

મિત્રો, ઘણા ઘરોમાં એક સામાન્ય દૃશ્ય જોવા મળે છે.
ડૉક્ટર પાસે ગયા, દવા શરૂ કરી…
2–3 દિવસમાં તાવ ઉતરી ગયો, દુખાવો ઓછો થયો
અને તરત મનમાં વિચાર આવે.....

“હવે તો સારું લાગી રહ્યું છે,
આટલી બધી દવા લેવાની શું જરૂર?”

ખાસ કરીને એન્ટિબાયોટિક બાબતે આવો નિર્ણય બહુ લોકો લે છે, પણ આ નિર્ણય ઘણી વખત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.

🦠 એન્ટિબાયોટિક શા માટે આપવામાં આવે છે?

એન્ટિબાયોટિક એ સામાન્ય તાવની દવા નથી.
તે ખાસ કરીને બેક્ટેરિયા દ્વારા થતા ઇન્ફેક્શનને જડમૂળમાંથી નાબૂદ કરવા માટે આપવામાં આવે છે.

💊ડૉક્ટર દવા લખે ત્યારે:

• ઇન્ફેક્શનનું પ્રમાણ કેટલું છે
• ચેપ ફેલાવાનુ જોખમ છે કે નહીં
• દર્દીની ઉંમર અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ
• લીવર અને કિડની નું ફંક્શન

આ બધું ધ્યાનમાં રાખે છે.

🤔 સારું લાગવું એટલે ચેપ (infection) પૂરો મટી ગયો?

આ એક મોટો ભ્રમ છે.

તાવ ઉતરવો અથવા દુખાવો ઓછો થવો એનો અર્થ એ છે કે:
"બેક્ટેરિયાની સંખ્યા ઘટી છે,‌ દવા ધીમે ધીમે કામ કરી રહી છે"

પણ એનો અર્થ એ નથી કે:
"બધા બેક્ટેરિયા મરી ગયા છે, અને ઇન્ફેક્શન સાવ ક્લિયર થઈ ગયું છે."

શરીરમાં થોડા બેક્ટેરિયા જીવતા રહી જાય, તો તે ફરી વધવા લાગે છે, અને ચેપ પાછો આવી શકે છે.

⚠️ એન્ટિબાયોટિક અધૂરી લેવાથી શું નુકસાન થાય?

🔴 Infection ફરીથી ઉથલો મારે

થોડા દિવસ પછી ફરી તાવ, દુખાવો અથવા સોજો શરૂ થાય
અને આ વખતે ચેપ પહેલાથી વધારે તકલીફ આપી શકે છે.

🔴 ચેપ શરીરમાં ફેલાઈ શકે

અપૂર્ણ સારવારથી ચેપ:

લોહીમાં, ફેફસાંમાં, કિડની, મગજ અથવા હાડકાં સુધી ફેલાઈ શકે છે,
જેને હિસાબે ઘણીવાર ICU માં દાખલ થવું પડી શકે છે

🔴 દવાઓ સામે બેક્ટેરિયા મજબૂત બની જાય આને Antibiotic Resistance કહે છે.
જેમા સામાન્ય દવાઓ કામ નથી કરતી, મોંઘી અને ભારે દવાઓ આપવી પડે.

🔴જેનામાં રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઓછી હોય: જેમકે ડાયાબિટીસ ના દર્દી, વૃધ્ધો અને નાના બાળકો, તેમાં અધૂરી દવા
ઝડપથી ગંભીર સમસ્યા ઊભી કરી શકે છે.

🤔 મિત્રો, છેલ્લે એટલું જ કહીશ

✔ ડૉક્ટરે જેટલા દિવસ કીધું હોય તેટલા દિવસ દવા લો
✔ વચ્ચે સારું લાગે તો પણ દવા બંધ ન કરો
✔ સાઈડ ઇફેક્ટ થાય તો દવા જાતે બંધ ન કરો — ડૉક્ટરને સંપર્ક કરો
✔ એન્ટિબાયોટિક જાતે શરૂ કે બંધ ન કરો

⚡“એન્ટિબાયોટિક વહેલી બંધ કરવાથી આજે આરામ લાગે શકે,
પણ કાલે બીમારી વધુ ગંભીર બની શકે.”⚡

©️ડો. કૃતાર્થ કાંજિયા©️
તાવ અને ક્રિટિકલ ઇન્ફેક્શનના નિષ્ણાંત

Dr Krutarth Kanjiya - Infection and Critical Care Specialist

06/03/2026

13/02/2026

11/02/2026

09/02/2026

04/02/2026

28/01/2026

23/01/2026

22/01/2026

20/01/2026

Address

Telephone

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category

Listing takedown request