Pradnya Hospital

01/08/2026

*🌿 थायरॉईडची समस्या टाळण्यासाठी 'या' गोष्टींचं सेवन टाळा!*

आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत थायरॉईडसारख्या समस्यांचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणात वाढत आहे. या समस्येमुळे वजन वाढणे किंवा कमी होणे, तसेच हार्मोन्सचे असंतुलन होण्याची शक्यता असते. आपल्या आहारात काही गोष्टींचा समावेश टाळल्यास थायरॉईडची समस्या नियंत्रणात ठेवता येऊ शकते.

*👉 कोबी आणि फ्लॉवर*
कोबी व फ्लॉवर या भाज्यांमध्ये गॉयट्रिनॉइड्स नावाचे तत्व अधिक प्रमाणात असते, जे थायरॉईडच्या समस्येला चालना देऊ शकते. थायरॉईड असलेल्या लोकांनी या भाज्या टाळणे फायद्याचे ठरते.

*👉 सोयाबीन*
सोयाबीनमध्येही गॉयट्रिनॉइड्स असते, जे थायरॉईड ग्रंथीवर परिणाम करू शकते. याचे अधिक सेवन केल्यास शरीरात थायरोक्सिनची पातळी वाढते, ज्यामुळे थायरॉईडची समस्या अधिक गंभीर होण्याची शक्यता असते.

*👉 मीठाचे प्रमाण*
थायरॉईड ग्रंथी आयोडिनच्या साहाय्याने थायरोक्सिन हार्मोन तयार करतात. शरीरात आयोडिनची कमतरता झाल्यास थायरॉईडची समस्या वाढू शकते. म्हणूनच आयोडिनयुक्त मीठ मर्यादेत वापरण्याचा सल्ला दिला जातो. सैंधव मीठ हा उत्तम पर्याय ठरू शकतो.

थायरॉईड नियंत्रणासाठी आपल्या आहारात योग्य बदल करा आणि डॉक्टरांचा सल्ला अवश्य घ्या.
*🩺 डॉ. बाबासाहेब रेणुशे, M.D (Ayu)*
प्रज्ञा हॉस्पिटल, कोकण नगर, रत्‍नागिरी
📞 7057394036

आपलं आरोग्य चांगलं ठेवण्यासाठी योग्य आहाराची निवड करा! 🌿

01/08/2026

*🩺 कीलॉईड (Keloid) म्हणजे काय?*
━━━━━━━━━━━━━━━━━━

*🔹 कीलॉईड म्हणजे काय?*
शरीरावर जखम, शस्त्रक्रिया, भाजणे, पिंपल, कान टोचणे, लस घेणे किंवा इतर दुखापत झाल्यानंतर जखम भरून येताना काही व्यक्तींमध्ये त्वचेखाली कोलेजन (Collagen) जास्त प्रमाणात तयार होते. त्यामुळे जखमेच्या जागी त्वचेवर उंच, जाड, कठीण आणि हळूहळू वाढणारा व्रण तयार होतो, त्याला कीलॉईड (Keloid) म्हणतात.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

*⚠️ कीलॉईड का होते?*
✅ शरीरात कोलेजनचे जास्त उत्पादन होणे.
✅ आनुवंशिक (Genetic) कारणे.
✅ त्वचेचा काळसर वर्ण असलेल्या व्यक्तींमध्ये अधिक प्रमाणात दिसते.
✅ जखम भरून येण्याच्या प्रक्रियेत असंतुलन.
✅ वारंवार होणारी त्वचेची दुखापत.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

*📌 कोणत्या कारणांमुळे कीलॉईड होऊ शकते?*
🔸 शस्त्रक्रियेनंतर (Operation Scar)
🔸 भाजल्यानंतर
🔸 अपघातातील जखम
🔸 पिंपल किंवा चिकनपॉक्सच्या खुणा
🔸 कान, नाक टोचणे
🔸 टॅटू काढणे
🔸 लस घेतल्यानंतर काही वेळा
🔸 त्वचेवरील खोल जखम

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

*❗ कीलॉईडची लक्षणे*
✔️ जखमेच्या जागी उंच आणि जाड व्रण
✔️ गुलाबी, लाल किंवा गडद तपकिरी रंग
✔️ खाज येणे
✔️ दुखणे किंवा ताण जाणवणे
✔️ हळूहळू आकार वाढत जाणे
✔️ काही वेळा कपड्यांच्या घर्षणाने त्रास वाढणे

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

*⚠️ पेशंटने कोणती काळजी घ्यावी?*
✅ जखम स्वच्छ ठेवावी.
✅ जखम कुरवाळू नये किंवा खाजवू नये.
✅ डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय कोणतेही क्रीम किंवा औषध वापरू नये.
✅ अनावश्यक टॅटू किंवा शरीर टोचणे टाळावे, विशेषतः पूर्वी कीलॉईड झाला असल्यास.
✅ शस्त्रक्रियेपूर्वी डॉक्टरांना पूर्वी कीलॉईड झाला होता हे नक्की सांगावे.
✅ सूर्यप्रकाशापासून जखमेचे संरक्षण करावे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

*🚫 कोणत्या गोष्टी टाळाव्यात?*
❌ जखमेवर वारंवार दाब देणे.
❌ स्वतःहून कापणे किंवा फोडणे.
❌ घरगुती उपाय म्हणून आम्ल, चुना किंवा इतर पदार्थ लावणे.
❌ उपचार अर्धवट सोडणे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

*👨‍⚕️ कोणत्या डॉक्टरांना भेटावे?*
✅ त्वचारोग तज्ज्ञ (Dermatologist)
✅ प्लास्टिक सर्जन (Plastic Surgeon)

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

*💊 कीलॉईडवर उपचार कोणते आहेत?*
✔️ सिलिकॉन जेल किंवा सिलिकॉन शीट्स
✔️ स्टेरॉइड इंजेक्शन
✔️ क्रायोथेरपी (थंड उपचार)
✔️ लेसर उपचार
✔️ काही रुग्णांमध्ये शस्त्रक्रिया (पुन्हा होण्याची शक्यता असल्याने त्यानंतर अतिरिक्त उपचार आवश्यक असू शकतात)
✔️ आवश्यकतेनुसार इतर औषधे किंवा इंजेक्शन्स

उपचाराची निवड कीलॉईडचा आकार, जागा, कालावधी आणि रुग्णाच्या स्थितीनुसार डॉक्टर ठरवतात.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

*❓ कीलॉईड धोकादायक असते का?*
➡️ बहुतेक वेळा कीलॉईड हा कर्करोग नसतो आणि जीवघेणा नसतो. मात्र त्याचा आकार वाढू शकतो, खाज, वेदना किंवा सौंदर्यदृष्ट्या त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे योग्य वेळी उपचार घेणे महत्त्वाचे आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━

*🩺 महत्त्वाचा संदेश*
🔹 प्रत्येक उंच व्रण हा कीलॉईडच असतो असे नाही.
🔹 स्वतः निदान करून उपचार करू नका.
🔹 लवकर निदान व योग्य उपचार केल्यास त्रास कमी करता येतो आणि पुन्हा होण्याचा धोका कमी करण्यास मदत होते.

🙏 आपल्या त्वचेची काळजी घ्या. कोणतीही असामान्य जखम किंवा वाढणारा व्रण दिसल्यास त्वचारोग तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.
*डॉ. बाबासाहेब रेणुशे*
एम.डी. मेडिसिन - आयुर्वेद
प्रज्ञा क्लिनिक, रत्नागिरी
वेळ: सकाळी 10 ते 1.
7057394036

30/07/2026

*👩‍🍼 स्तनपान बंद केल्यानंतर आईच्या स्तनांमध्ये दूध साचत असेल तर काय करावे?*

नमस्कार,

बाळ २ वर्षांचे झाल्यानंतर स्तनपान बंद केल्यावर काही दिवस किंवा काही आठवडे आईच्या स्तनांमध्ये थोडेथोडे दूध तयार होणे किंवा दाबल्यावर बाहेर येणे हे अनेक महिलांमध्ये सामान्य असते. त्यामुळे घाबरण्याचे कारण नसते.

*✅ दूध काढून टाकावे का?*

• स्तन खूप ताठ, दुखत असतील किंवा असह्य त्रास होत असेल तर फक्त आराम मिळेल इतकेच थोडे दूध काढावे.
• वारंवार किंवा पूर्णपणे दूध काढू नये. त्यामुळे शरीराला पुन्हा दूध तयार करण्याचा संदेश मिळतो आणि दूध जास्त दिवस येत राहू शकते.
• स्तन मऊ असतील आणि त्रास नसेल तर दूध काढण्याची गरज नाही.

*✅ याचा काही साईड इफेक्ट होतो का?*

सामान्यतः नाही. मात्र खालील लक्षणे दिसल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा:
• स्तन खूप दुखणे किंवा लाल होणे
• ताप येणे
• गाठ जाणवणे
• पूसारखा स्त्राव येणे
• स्तनपान बंद करून अनेक महिने झाले तरी सतत दूध येत राहणे

*✅ दूध नैसर्गिकरित्या कमी होण्यासाठी काय करावे?*

• घट्ट पण आरामदायक ब्रा वापरावी.
• गरम पाण्याचा शेक टाळावा; गरज असल्यास थंड शेक (Cold Compress) केल्याने आराम मिळतो.
• स्तनांना वारंवार दाबू नये किंवा दूध तपासण्यासाठी काढू नये.
• पुरेशी विश्रांती घ्यावी आणि संतुलित आहार घ्यावा.

*💊 औषध घ्यावे का?*

बहुतेक महिलांना औषधांची आवश्यकता नसते. दूध काही दिवसांत किंवा आठवड्यांत आपोआप कमी होत जाते.

काही विशेष परिस्थितीत डॉक्टर Cabergoline किंवा Bromocriptine सारखी औषधे देऊ शकतात. ही औषधे डॉक्टरांच्या तपासणीनंतरच घ्यावीत. स्वतःहून औषध सुरू करू नये, कारण त्यांचे दुष्परिणाम आणि काही वैद्यकीय मर्यादा असू शकतात.

*⚠️ त्वरित डॉक्टरांना कधी भेटावे?*

• १०१°F (३८.३°C) पेक्षा जास्त ताप
• स्तन लाल, गरम व खूप दुखत असणे
• पू किंवा रक्तमिश्रित स्त्राव येणे
• मोठी गाठ जाणवणे
• स्तनपान बंद करून अनेक महिने झाले तरी सतत दूध येत राहणे

*🌿 लक्षात ठेवा:*
बहुतेक वेळा स्तनपान बंद केल्यानंतर थोडे दूध येणे ही नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. अनावश्यकपणे दूध काढणे टाळा, स्वतःहून औषधे घेऊ नका आणि वरील धोक्याची लक्षणे दिसल्यास स्त्रीरोगतज्ज्ञ किंवा फॅमिली फिजिशियन यांचा सल्ला घ्या.

– *डॉ. बाबासाहेब रेणुशे*
एम.डी. मेडिसिन - आयुर्वेद
प्रज्ञा क्लिनिक, रत्नागिरी
वेळ: सकाळी 10 ते 1.
7057394036

30/07/2026

*👶 २ वर्षांच्या बाळाचा आहार कसा असावा? 🍎🥣*
२ वर्षांच्या बाळाची वाढ अतिशय वेगाने होत असते. मेंदू, हाडे, स्नायू आणि रोगप्रतिकारशक्तीच्या योग्य विकासासाठी संतुलित व पौष्टिक आहार अत्यंत महत्त्वाचा आहे.

*✅ बाळाला रोज काय द्यावे?*

*🥣 सकाळी*
• दूध (१५०–२०० मि.ली.)
• किंवा नाचणी/रवा/ओट्सची खीर
• किंवा पोहे, उपमा, इडली, डोसा

*🍌 मधल्या वेळेत (स्नॅक्स)*
• केळे
• सफरचंद (बारीक तुकडे/किसून)
• पपई
• चिकू
• नाशपती
• मोसंबी/संत्री (बिया काढून)
• आंबा (हंगामात)
• डाळिंबाचे दाणे

*🍛 दुपारचे जेवण*
• मऊ भात + वरण/डाळ
• तूप १ छोटा चमचा
• भाजी (दुधी, गाजर, बीट, भोपळा, बटाटा, पालक)
• चपातीचे छोटे तुकडे दुधात/डाळीत मऊ करून

*🥛 दुपारनंतर*
• ताक / दही
• किंवा घरी बनवलेले लस्सी/दही-भात

*🍲 सायंकाळी*
• उकडलेले मूग/चना (चांगले मऊ)
• रागी/नाचणी सत्व
• उकडलेला रताळा
• भाज्यांचे सूप

*🍽 रात्री*
• खिचडी
• डाळ-भात
• भाजी-चपातीचे मऊ तुकडे
• किंवा मूगडाळ खिचडी + तूप

*🍎 कोणती फळे सर्वात चांगली?*
✔️ केळे – ऊर्जा व पोटभरीसाठी
✔️ सफरचंद – फायबर व पचनासाठी
✔️ पपई – बद्धकोष्ठता कमी करण्यासाठी
✔️ चिकू – वजन व ऊर्जा वाढीसाठी
✔️ डाळिंब – रक्तासाठी उपयुक्त
✔️ मोसंबी/संत्री – व्हिटॅमिन C साठी

*⚠️ फळे कशी द्यावीत?*
• लहान तुकडे करून द्यावेत
• बिया व कठीण साल काढून टाकावी
• एकावेळी एकच नवीन फळ सुरू करावे

*🚫 काय टाळावे?*
• चॉकलेट, कँडी, लॉलीपॉप
• पॅकेट चिप्स, कुरकुरे
• कोल्ड ड्रिंक्स, सोडा
• जास्त साखर असलेले ज्यूस
• बिस्किटे व मैद्याचे पदार्थ रोज देणे
• तिखट, खारट व तेलकट पदार्थ
• सुका मेवा पूर्ण स्वरूपात (गुदमरण्याचा धोका) — पावडर/पेस्ट स्वरूपात द्यावा

*💧 पाणी किती?*
दिवसभर थोड्या थोड्या प्रमाणात साधे पाणी द्यावे. गोड पेये टाळावीत.

*🦴 हाडांसाठी महत्त्वाचे*
• दूध, दही, ताक
• नाचणी (रागी)
• तीळ (बारीक करून)
• दररोज १५–२० मिनिटे सूर्यप्रकाशात खेळ

*😴 झोप*
२ वर्षांच्या मुलाला साधारण ११–१४ तास झोप आवश्यक असते (दुपारच्या झोपेसह).

*⚠️ डॉक्टरांना कधी दाखवावे?*
• वजन वाढत नसल्यास
• वारंवार जुलाब/उलट्या
• खूप कमी आहार घेत असल्यास
• सतत बद्धकोष्ठता
• दूध घेतल्यावर त्रास
• खूप अशक्तपणा किंवा फिकटपणा

*🌿 लक्षात ठेवा*
या वयात बाळाने घरचे ताजे, मऊ, कमी तिखट आणि विविधतेने भरलेले अन्न घेणे सर्वात योग्य असते. दिवसातून ३ मुख्य जेवणे + २–३ पौष्टिक हलके स्नॅक्स हा उत्तम आहार नियम आहे.

– *डॉ. बाबासाहेब रेणुशे*
एम.डी. मेडिसिन - आयुर्वेद
प्रज्ञा क्लिनिक, रत्नागिरी
वेळ: सकाळी 10 ते 1.
7057394036

28/07/2026

*🧬 High Uric Acid: शरीरात यूरिक अ‍ॅसिड वाढण्याची ५ मोठी कारणं + काळजी कशी घ्यावी?*

यूरिक अ‍ॅसिड वाढलं की सांधे दुखणे, गाऊटचा त्रास, सूज, थकवा यासारखे त्रास सुरू होतात. खाली कारणं आणि उपाय बघा 👇

*🔥 १) जास्त प्रोटीन व रेड मीटचे सेवन*

🍗 मटण, लाल मांस, अवयवाचे मांस

🥚 खूप अंडी
➡️ यामुळे प्युरिन वाढतो आणि Uric Acid वाढते.

*🍺 २) अल्कोहोल व बीयरचे जास्त सेवन*

बीयरमध्ये प्युरिन जास्त ❗

लिव्हरवर ताण येतो → Uric Acid बाहेर पडत नाही.

*🍩 ३) साखर व फ्रुक्टोज सिरपयुक्त पदार्थ*

कोल्ड ड्रिंक 🥤

बाजारातील मिठाई 🍬

पॅकेज्ड ज्यूस
➡️ Uric Acid झपाट्याने वाढवतात.

*🍛 ४) जास्त जड, तेलकट व फास्ट फूड*

पिझ्झा, बर्गर, फ्राईज

खूप तळलेलं
➡️ वजन वाढते → किडनीची क्षमता कमी → यूरिक अ‍ॅसिड वाढते.

*🧬 ५) किडनीची कार्यक्षमता कमी होणे*

किडनी कमजोर असेल तर शरीर Uric Acid नीट बाहेर टाकू शकत नाही.

डायबेटिस, BP असणाऱ्यांमध्ये धोका अधिक.

*✅ Uric Acid कमी करण्यासाठी तज्ज्ञांचे सोपे टिप्स*

💧 १) दिवसातून ३–३.५ लिटर पाणी प्या

यूरिक अ‍ॅसिड लघवीतून बाहेर पडायला मदत.

🥗 २) हलका, संतुलित आहार घ्या

काकडी, दुधी, भोपळा, सफरचंद, चेरी 🍒

Whole grains, salads

*🚫 ३) खालील पदार्थ टाळा*

लाल मांस ❌

सीफूड (प्रॉन्स/माशे) ❌

उडीद,मसूर, वाटाणा ❌

बीयर, कोल्ड ड्रिंक ❌

⚖️ ४) वजन नियंत्रणात ठेवा

वाढलेले वजन = वाढलेला Uric Acid धोका.

🚶‍♂️ ५) रोज 30 मिनिटं चालायला जा

मेटाबॉलिझम सुधारतो + यूरिक अ‍ॅसिड कमी होण्यास मदत.

🌿 ६) घरगुती उपाय

कोमट पाण्यात लिंबू घालून प्या 🍋

गिलॉय/त्रिफळा

काळे मनुके पाण्यात भिजवून खा

*🩺 लहान लक्षणांना दुर्लक्ष करू नका!*

पायाचा अंगठा दुखणे

सांध्यात सूज

सकाळी stiffness
→ Uric Acid चाचणी (S. Uric Acid Test) करून घ्या.

*डॉ. बाबासाहेब रेणुशे, एम.डी. आयुर्वेद*
*प्रज्ञा क्लिनिक, रत्नागिरी*
*वेळ: सकाळी 10 ते 1.*
*7057394036*

28/07/2026

*🥤 ग्लुकोजचे पाणी (Glucose Water) – फायदे की तोटे? जाणून घ्या*

उन्हाळा, अशक्तपणा किंवा निर्जलीकरण (Dehydration) झाल्यावर अनेकजण ग्लुकोजचे पाणी पितात. पण ते प्रत्येकासाठी आणि रोज पिण्यासाठी योग्य नाही.

*✅ ग्लुकोजच्या पाण्याचे फायदे*

*⚡ 1. त्वरित ऊर्जा मिळते*
• शरीराला लगेच ऊर्जा मिळते.
• अशक्तपणा किंवा जास्त श्रम झाल्यानंतर उपयुक्त.

*💧 2. शरीरातील पाण्याची कमतरता भरून काढण्यास मदत*
• उष्माघात, उलटी-जुलाब किंवा जास्त घाम आल्यास उपयोगी.

*🍽️ 3. पचायला हलके*
• भूक नसणे, मळमळ किंवा अशक्तपणा असल्यास काही वेळा मदत होते.

*🧠 4. मेंदूला ऊर्जा मिळते*
• एकाग्रता आणि सतर्कता वाढण्यास मदत.

*🏥 5. काही वैद्यकीय परिस्थितींमध्ये उपयोगी*
• डॉक्टरांच्या सल्ल्याने कमी साखर (Hypoglycemia), निर्जलीकरण किंवा आजारातून बरे होताना वापरले जाते.

*⚠️ ग्लुकोजच्या पाण्याचे तोटे*

*🩸 1. रक्तातील साखर झपाट्याने वाढू शकते*
• मधुमेही रुग्णांनी विशेष काळजी घ्यावी.

*⚖️ 2. वजन वाढू शकते*
• वारंवार सेवन केल्यास अतिरिक्त कॅलरीजमुळे वजन वाढू शकते.

*🦷 3. दातांचे नुकसान*
• साखरेमुळे दात किडण्याचा धोका वाढतो.

*🤢 4. पोटाचा त्रास होऊ शकतो*
• जास्त प्रमाणात घेतल्यास गॅस, पोट फुगणे किंवा जुलाब होऊ शकतात.

*🥗 5. संतुलित आहाराचा पर्याय नाही*
• यामध्ये प्रथिने, जीवनसत्त्वे, खनिजे व तंतुमय पदार्थ नसतात.

*🕒 ग्लुकोजचे पाणी कधी घ्यावे?*
✅ निर्जलीकरण झाल्यास
✅ खूप घाम आल्यावर
✅ उलटी-जुलाब झाल्यास (डॉक्टरांच्या सल्ल्याने)
✅ रक्तातील साखर कमी झाल्यास (वैद्यकीय सल्ल्यानुसार)

*🚫 कोणांनी काळजी घ्यावी?*
❌ मधुमेह असलेले रुग्ण
❌ लठ्ठपणा किंवा वजन जास्त असलेले
❌ फॅटी लिव्हर किंवा मेटाबॉलिक सिंड्रोम असलेले
❌ वजन कमी करण्याचा प्रयत्न करणारे
❌ लहान मुलांना डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय देऊ नये

*💡 लक्षात ठेवा*
👉 ग्लुकोजचे पाणी हे औषधासारखे आहे, रोजचे पेय नाही.
👉 गरज असेल तेव्हाच आणि योग्य प्रमाणात वापरा.
👉 निरोगी राहण्यासाठी संतुलित आहार, पुरेसे पाणी, फळे, भाज्या आणि नियमित व्यायाम यांना प्राधान्य द्या.

📌 ही माहिती जनजागृतीसाठी आहे. वैयक्तिक सल्ल्यासाठी आपल्या डॉक्टरांचा किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.
*डॉ. बाबासाहेब रेणुशे*
एम.डी. मेडिसिन - आयुर्वेद
प्रज्ञा क्लिनिक, रत्नागिरी
वेळ: सकाळी 10 ते 1.
7057394036

28/07/2026

*ॲसिडीटीवर करा हे घरगुती उपाय!*
ॲसिडीटी, छातीतील जळजळ याचा अनुभव आपण सर्वांनीच घेतला आहे. याची अनेक कारणे आहेत. धावपळीची जीवनशैली, खाण्या-पिण्याच्या चुकीच्या वेळा, अनहेल्दी फूड, अपूर्ण झोप अशा अनेक कारणांमुळे ॲसिडीटी आणि अपचन होते. त्यामुळेच पित्त, अपचन, ॲसिडीटी अशा समस्या अनेकांमध्ये सर्रास आढळतात. पण यावर वारंवार औषधे घेणे आरोग्यासाठी नुकसानकारक ठरतील. पण हे घरगुती उपाय अतिशय परिणामकारक आहेत.
पण हे उपाय खरचं परिणामकारक आहेत का ? असा प्रश्न तुमच्या मनात रेंगाळतोय? पण काळजी करु नका ॲसिडीटी, अपचन, हार्टबर्न यापासून सुटका मिळवण्यासाठी हे घरगुती उपाय नक्की करुन पहा…
ॲसिडीटीवर *जेष्ठमध* अतिशय फायदेशीर ठरते. याचे चूर्ण किंवा काढी बनवून प्यायल्यास आराम मिळतो. कडूलिंबाची सालही ॲसिडीटीवर उपयुक्त ठरते. रात्रभर कडूलिंबाची साल भिजवून ठेवा आणि सकाळी ते पाणी प्या.

कोमट पाण्यात थोडी *हळद*, काळीमिरी पावडर आणि अर्धा लिंबू पिळून घाला. सकाळी हे पाणी प्यायल्याने आराम मिळेल. त्याचबरोबर आवळा, बेडीशेपचे चूर्ण बनवून सकाळ-संध्याकाळ अर्धा-अर्धा चमचा खा.

अधिकतर लोक बडीशेपचा माऊथ फ्रेशनर म्हणून वापर करतात. पण त्यात असलेल्या फ्लेवोनॉयड आणि प्लामेटिक ॲसिडमुळे *बडीशेप* एक प्रकारचे अँटी अल्सर देखील आहे. रात्री थोडीशी बडीशेप पाण्यात घाला आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी ते पाणी प्या. ॲसिडीटीपासून सुटका होईल.
थोडीशी बेडीशेप पाण्यात उकळवा. पाणी थंड करुन ते प्या. याचा खूप फायदा होईल.

*त्रिफळा चूर्ण* देखील ॲसिडीटीवर उपयुक्त ठरेल. हे देखील कोमट पाण्यासोबत घ्या.

*मनुके* भिजवून ठेवा. सकाळी दूधात घालून उकळवा. त्यानंतर थंड करून ते दूध प्या. सकाळी रिकाम्या पोटी कोमट पाणी प्यायल्याने देखील ॲसिडीटीची समस्या दूर होते.
*लवंग* ॲसिडीटीपासून सुटका करुन देण्यास फायदेशीर ठरते. लवंग खाल्याने जी लाळ निर्माण होते त्याचा अन्न पचनास फायदा होतो. ॲसिडीटीसारखे वाटल्यास तोंडात लवंग घालून हळूहळू चघळा. असे केल्याने काही वेळात तुम्हाला आराम मिळेल.
*तुळस* हा स्वयंपाकघरातील एक भाग नसला तरी प्रत्येकाच्या दारी असतेच आणि तुळशीचे महत्त्वही मोठे आहे. पोटात ॲसिडचा प्रभाव कमी करण्यासाठी तुळशीची पाने उपयुक्त ठरतात. म्हणूनच जेवणानंतर तुळशीची पाने चघळा. यामुळे ॲसिडीटीची समस्या झटपट दूर होईल.- - *वात स्पेशालिस्ट डॉ. बाबासाहेब रेणुशे M.D(Ayu)* *प्रज्ञा हॉस्पिटल कोकण नगर रत्‍नागिरी*

25/07/2026

25/07/2026

*दररोजची शरीराची प्रोटीनची गरज कशी पूर्ण कराल?*
प्रोटीन हे शरीराचे अत्यंत महत्त्वाचे पोषक तत्त्व आहे. स्नायू, हाडे, त्वचा, केस, नखे, हार्मोन्स, एन्झाइम्स आणि रोगप्रतिकारशक्ती यांच्या निर्मितीसाठी व दुरुस्तीसाठी प्रोटीन आवश्यक असते.

*दररोज किती प्रोटीन आवश्यक आहे?*
निरोगी प्रौढ व्यक्ती: शरीराच्या प्रति किलो वजनामागे 0.8–1 ग्रॅम प्रोटीन
व्यायाम करणारे: 1.2–1.7 ग्रॅम/किलो
ज्येष्ठ नागरिक: 1–1.2 ग्रॅम/किलो
गर्भवती व स्तनपान करणाऱ्या महिला: साधारण 70–75 ग्रॅम/दिवस

*उदाहरण:*
60 किलो वजनाच्या व्यक्तीला साधारण 48–60 ग्रॅम प्रोटीन दररोज आवश्यक असते.
70 किलो वजनाच्या व्यक्तीला 56–70 ग्रॅम प्रोटीन आवश्यक असते.

*प्रोटीनयुक्त पदार्थ आणि त्यातील प्रोटीनचे प्रमाण*

*शाकाहारी पदार्थ*

पदार्थ प्रमाण प्रोटीन

दूध 1 ग्लास (250 मि.ली.) 8 ग्रॅम
दही 1 वाटी (200 ग्रॅम) 8–10 ग्रॅम
पनीर 100 ग्रॅम 18–20 ग्रॅम
सोयाबीन 100 ग्रॅम 35–40 ग्रॅम
सोया चंक्स 50 ग्रॅम (सुके) 25 ग्रॅम
मूग डाळ 1 वाटी शिजवलेली 8–9 ग्रॅम
तूर डाळ 1 वाटी 7–8 ग्रॅम
हरभरा 1 वाटी 8–9 ग्रॅम
राजमा 1 वाटी 8–9 ग्रॅम
मटकी/मूग मोड 1 वाटी 7–8 ग्रॅम
शेंगदाणे 30 ग्रॅम 7–8 ग्रॅम
बदाम 20–25 ग्रॅम 5–6 ग्रॅम

मांसाहारी पदार्थ

पदार्थ प्रमाण प्रोटीन

अंडे 1 6–7 ग्रॅम
चिकन 100 ग्रॅम 27–31 ग्रॅम
मासे 100 ग्रॅम 20–25 ग्रॅम
मटण 100 ग्रॅम 20–25 ग्रॅम

दिवसाचा संतुलित प्रोटीनयुक्त आहार (सुमारे 60 ग्रॅम)

सकाळ:

1 ग्लास दूध – 8 ग्रॅम

मूग/मटकी मोड – 1 वाटी – 8 ग्रॅम

दुपार:

2–3 पोळ्या

1 वाटी डाळ – 8 ग्रॅम

1 वाटी दही – 8 ग्रॅम

संध्याकाळ:

भाजलेले हरभरे किंवा शेंगदाणे – 30 ग्रॅम – 7–8 ग्रॅम

रात्री:

100 ग्रॅम पनीर किंवा 2 अंडी किंवा 100 ग्रॅम चिकन/मासे

पनीर: 18–20 ग्रॅम

2 अंडी: 12–14 ग्रॅम

चिकन: 27–31 ग्रॅम

प्रोटीन घेताना लक्षात ठेवावयाच्या गोष्टी

एकाच वेळी खूप प्रोटीन घेण्यापेक्षा दिवसभरात 3–4 वेळा विभागून घ्या.

डाळी + धान्य (उदा. डाळ-भात, पोळी-डाळ) एकत्र खाल्ल्यास प्रोटीनची गुणवत्ता वाढते.

दररोज पुरेसे पाणी प्या.

फक्त प्रोटीनवर भर न देता फळे, भाज्या, चांगले स्निग्ध पदार्थ आणि संपूर्ण धान्य यांचाही समावेश करा.

मूत्रपिंडाचा गंभीर आजार असल्यास प्रोटीनचे प्रमाण डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांच्या सल्ल्यानेच ठरवा.

आयुर्वेदाच्या दृष्टीने

आयुर्वेदानुसार आहार हा व्यक्तीची प्रकृती (वात, पित्त, कफ), अग्नी (पचनशक्ती), वय, ऋतू आणि आजार यानुसार असावा. त्यामुळे प्रोटीनयुक्त पदार्थ योग्य प्रमाणात आणि सहज पचतील अशा स्वरूपात घेणे अधिक हितावह ठरते.

निष्कर्ष:
दररोज दूध, दही, डाळी, कडधान्ये, मोड आलेले धान्य, पनीर, सोयाबीन, सुका मेवा आणि मांसाहार करणाऱ्यांनी अंडी, मासे किंवा चिकन यांचा संतुलित समावेश केल्यास बहुतेक निरोगी प्रौढ व्यक्तींची प्रोटीनची गरज सहज पूर्ण होऊ शकते.
डॉ. बाबासाहेब रेणुशे, एम.डी. मेडिसिन - आयुर्वेद
प्रज्ञा क्लिनिक, रत्नागिरी
वेळ: सकाळी 10 ते 1.
7057394036