Dr Swapnil Bhalekar

06/04/2025

आपली मुलं घरात आहेत… पण खरंच सुरक्षित आहेत का?”
नेटफ्लिक्सवरील “Adolescence” वेब सिरीजने खरच डोळे उघडले – पालकांनो, आता जागे व्हा!!

मागील २-३ दिवस आशिया पैसिफिक नेत्रतज्ञांच्या परिषदेस उपस्थित राहण्यासाठी प्रवास झाला . हीच संधी साधून मुद्दामच नेटफ्लिक्सवरची Adolescence ही बहुचर्चित वेब सिरीज पाहिली… आणि खरंच, मन सुन्न झाले.
ही मालिका नाही, हा एक भयानक सत्य आहे – आपल्या मुलांच्या नकळत चाललेल्या मानसिक प्रवासाचा, एक भयावह वास्तवाचा!

आपण कितीही जपलं, तरी हे वास्तव आता बाहेर नव्हे तर आपल्या घरातच आहे.
आपली मुलं घरात असतात, पण मोबाईलमधून त्यांचं बालपण, त्यांचा भोळेपणा आणि मनाचा कोवळेपणा कुठे हरवतो हे आपल्यालाही कळत नाही.

Adolescence मधील जिमी… एक गोंडस, मृदू बोलणारा १३ वर्षांचा मुलगा… पण सोशल मीडियावरच्या आभासी जगात तो हरवतो.
Instagram आणि Reels मधून त्याला “खऱ्या पुरुषत्वा”च्या चुकीच्या कल्पना मनात भरविल्या जातात —
“पुरुष म्हणजे रागीट, ताकदवान, आक्रमक असावा!”
ही कल्पना त्याच्या कोवळ्या मनात पक्की होते.
शाळेतील मित्र-मैत्रिणींनी केलेली चेष्टा, इंस्टाग्रामवरच्या टोकाच्या प्रतिक्रिया…
हे सगळं त्याच्या मनाला सहन होत नाही . खोट्या पुरुषत्वाच्या कल्पनांमधून खोटा अहंकार आणि असुरक्षितता तयार होते .
आणि एका क्षणी तो स्वतःला सिद्ध करण्यासाठी एक असा टोकाचा निर्णय घेतो, की त्याचं आणि त्याच्या भोवतालचं जग कायमचं बदलून जातं.इंस्टाग्राम वर झालेली चेष्टा सहन ना होऊन तो आपल्याच मैत्रिणीचा खून करतो .

हे सगळं ऐकून अंगावर काटा येतो…
कारण जिमी कोणाचंही मूल असू शकलं असतं – माझं, तुमचं, आपलं!
घरात असूनही त्याचं बालपण त्याच्या हातातून निसटलेलं असतं…

मग आपण काय करू शकतो?

आपण त्यांना या आभासी जगापासून पूर्णपणे जगापासून अलिप्त ठेवू शकत नाही,
पण आपण त्यांच्या ‘मनातल्या’ जगात सोबत नक्कीच राहू शकतो.
त्यांच्याशी बोलू शकतो, त्यांच्या भावना समजून घेऊ शकतो … अगदी रोज!
मोबाईल, टॅबलेट त्यांच्या हाती देताना आपलं लक्ष हव, त्यांनी काय पहावं, काय नाही याविषयी मुलांना मार्गदर्शन करायला हव .. मुलाने आपल्याला डिस्टर्ब करू नये म्हणून देखील बरेचसे पालक मुलाना मोबाईल देऊन मोकळे होतात.. मग ते काय पाहतात, काय ऐकतात याचा कसलाही गंध पालकांना नसतो .

मुलं काय बघतात, काय ऐकतात, कोणाशी बोलतात – हे जाणून घेणं हे “ट्रस्ट” तोडणं नाही, तर त्यांना आधार देणं आहे.

सोशल मीडिया हे साधन आहे—शिक्षक नाही, मित्र नाही, आणि पालक तर नक्कीच नाही.
त्या भूमिकांमध्ये आपणच त्यांच्यासोबत असायला हवं.

त्यांना हे सांगायला हवं की ‘लाईक्स’, ‘फॉलोअर्स’, ‘कमेंट्स’ हे त्यांचे मूल्य ठरवत नाही.
खऱ्या आयुष्यातला संवाद, एकमेकांस समजून घेणे , आणि माणुसकीची जाणीव यालाच खऱ्या अर्थाने “कनेक्शन” म्हणतात.

जग बदलतं आहे,
पण त्या बदलाचा भार त्यांच्या कोवळ्या खांद्यावर लवकर येऊ नये, यासाठी आपण सजग राहिलं पाहिजे.

⸻

जर ही सिरीज पाहिलेली नसेल, तर जरूर पाहा.
आणि नंतर आपल्या मुलाला एक घट्ट मिठी मारा… काही न बोलता, फक्त जवळ ठेवा..
कारण त्यांना आज सर्वात जास्त गरज आहे—तुम्ही त्यांच्यासाठी तिथे असण्याची, तुमच्या प्रेमाची आणि समजून घेण्याची ..

-डॉ स्वप्निल भालेकर
नेत्रतज्ञ
शिरूर पुणे

30/03/2025

चला, गुढी उभारूया चांगुलपणाची …आपला महाराष्ट्र पुन्हा घडवूया!

गुढीपाडवा आला की प्रत्येक घरासमोर विजयाची, आनंदाची गुढी उभारली जाते. गुढी म्हणजे नवीन सुरुवात असते. पण या वर्षी, फक्त काठीवर गुढी उभारून भागणार नाही… आपल्या विचारांत, आपल्या समाजात, आपल्या महाराष्ट्रातही एक नवीन गुढी उभारावी लागेल – चांगुलपणाची, प्रामाणिकपणाची आणि माणुसकीची!

कधीकाळी महाराष्ट्राची ओळख होती शिवरायांचा न्याय, टिळकांची क्रांती, फुल्यांचा समाजसुधारक विचार आणि आंबेडकरांनी दिलेले संविधान. पण आज महाराष्ट्र दिशाहीन वाटतोय…

❌ सत्याला बाजूला सारलं जातंय, फक्त सत्तेचे खेळ खेळले जातायत…
❌ माणसं जातीधर्माच्या नावाने लढवली जातायत
❌ जनहिताच्या नावाखाली फक्त स्वार्थ साधला जातोय…
❌ जी संस्कृती आपली ओळख होती, तीच हळूहळू लोप पावत चाललीये…

हा आपला महाराष्ट्र आहे का? आपण लहानपणापासून प्रेम केलेला, माणुसकीने ओथंबलेला महाराष्ट्र असा नव्हता!

चला तर मग नवीन गुढी उभारूया…

✅ सत्य आणि प्रामाणिकपणाची गुढी – कोणत्याही परिस्थितीत सत्याचा मार्ग सोडायचा नाही.
✅ एकोप्याची गुढी – जातीधर्माच्या भिंती तोडून माणूस म्हणून एकत्र येऊया!
✅ सेवेची गुढी – फक्त स्वतःपुरता विचार न करता समाजासाठी काही चांगलं करूया.
✅ संस्कारांची गुढी – पुढच्या पिढीला सुसंस्कार आणि योग्य दिशा देण्यासाठी आपल्यालाच पुढे यावं लागेल.
✅ प्रेमाची गुढी – द्वेषाला द्वेषाने नव्हे, प्रेमाने उत्तर द्यायचा संकल्प करूया.

महाराष्ट्र पुन्हा घडवण्यासाठी एकत्र येऊया…

आता महाराष्ट्राला तोडणाऱ्या नाही, तर जोडणाऱ्या लोकांची गरज आहे!
वाद घालणाऱ्या तोंडांची नाही, समाधान शोधणाऱ्या बुद्धीची गरज आहे!
द्वेषाने पेटणाऱ्या मशालींची नाही, प्रेमाने उजळणाऱ्या दीपमाळांची गरज आहे!

आज गरज आहे, स्वतःला विचारण्याची—मी महाराष्ट्रासाठी काय करू शकतो?

गुढीपाडवा म्हणजे नवीन संकल्पांची सुरुवात…
चला, या वर्षी एक अशी गुढी उभारूया जी उंच जाईलच, पण महाराष्ट्राला देखील एक नव्या वैचारिक उंचीवर घेऊन जाईल !!

🚩 गुढीपाडव्याच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा! 🚩

23/03/2025

वाबी साबी – अपूर्णतेतलं सौंदर्य

नुकतंच मी माझ्या मुलीचा एक सुंदर फोटो काढला, जिथे ती वाबी साबी या जपानी पुस्तकासोबत होती. हे पुस्तक बेथ केम्प्टन यांनी लिहिलंय आणि त्यात जपानी तत्त्वज्ञानाचा एक सुंदर संदेश आहे – या जगात काहीच पूर्णपणे परफेक्ट नसतं, सगळं काही थोडं अपूर्ण असतं, अगदी आपणही!

माझ्या मुलीला हे पुस्तक पकडताना पाहिलं आणि मला जाणवलं—ती रोजच वाबी साबी जगते! तिच्यासाठी छोट्या-छोट्या, साध्या गोष्टींमध्येही आनंद आहे. चिखलाच्या डबक्यात उडी मारणं, एखादं सुकलेलं पान उचलून पाहणं, छोटा दगड जमा करणं—या साध्या गोष्टींमध्येच ती पूर्ण आनंदी असते. तिच्यासाठी काहीही “अपूर्ण” नाही, कारण ती प्रत्येक गोष्टीत सौंदर्य शोधते.

आपण मोठे झालो की परफेक्शनच्या मागे धावतो—सर्व काही नीटनेटकं, स्वच्छ, निर्दोष हवं असतं. पण खरं सौंदर्य असतं त्या जुन्या, झिजलेल्या, साध्या गोष्टींमध्ये. चिमुकली मुलं आपल्याला नकळत शिकवतात की थोडं थांबा, आजूबाजूला पहा, आणि जसं आहे तसं स्वीकारा.

माझ्या मुलीचे केस विस्कटलेले असोत, कपड्यांवर डाग असोत—तिला त्याची काहीच फिकीर नसते. ती त्या क्षणात जगते, मनसोक्त हसते, आणि जगाला तसंच प्रेम देते जसं ते आहे. आपण मात्र परिपूर्णतेच्या शोधात छोट्या-छोट्या आनंदांना हरवून बसतो.

मग, थोडं तिच्यासारखं जगायचं का? रोजच्या साध्या गोष्टींमध्ये सौंदर्य शोधायचं, अपूर्णतेतही परिपूर्णता पहायची, आणि आयुष्य जसं आहे तसंच स्वीकारून मनापासून आनंदी राहायचं. माझी लहानशी कनू माझी मोठी गुरू बनलीय! चला, वाबी साबी शिकूया आणि साध्या, सच्च्या, आनंदी जगण्याचा प्रयत्न करूया. 💖

20/03/2025

फक्त प्रसिद्धी मिळवण्यासाठी समाजाची दिशाभूल करणाऱ्या अशा लोकांवर कठोर कारवाई व्हायलाच हवी. भारत आधीच स्थूलत्वामुळे निर्माण होणाऱ्या मधुमेह आणि उच्च रक्तदाबासारख्या गंभीर समस्यांशी झगडत आहे. अशा परिस्थितीत, चुकीची माहिती पसरवणे म्हणजे जनतेच्या आरोग्यासोबत खेळ करण्यासारखे आहे. सरकारने तातडीने यांच्यावर गुन्हे दाखल करावेत. तसेच, त्यांनी त्या तथाकथित जर्मन लॅबचे नाव जाहीर करावे, जेणेकरून त्यांचीही जबाबदारी ठरवता येईल आणि त्यांच्यावर योग्य ती कारवाई करता येईल. समाजाच्या आरोग्यावर परिणाम करणाऱ्या वक्तव्यांबाबत प्रत्येकाने जबाबदारीने बोलायला हवे.

11/03/2025

ग्लॉकोमा (काचबिंदू)– दृष्टी शांतपणे घालविणारा शत्रू!

आज वर्ल्ड ग्लॉकोमा वीक (World Glaucoma Week) निमित्त, या धोकादायक डोळ्याच्या आजाराविषयी जागरूकता निर्माण करणे गरजेचे आहे.

ग्रामीण भागात ग्लॉकोमा (काचबिंदू) वाढण्याचे एक प्रमुख कारण म्हणजे डोळ्यांची नियमित तपासणी न होणे. बहुतांश लोक चष्म्याच्या दुकानात चष्मा तपासून घेतला की डोळ्यांची संपूर्ण तपासणी झाली असे गृहीत धरतात. वास्तविक, काचबिंदू ओळखण्यासाठी विशेष चाचण्यांची गरज असते. पण या आजाराला कोणतीही स्पष्ट लक्षणे नसल्यामुळे, जेव्हा डॉक्टर या चाचण्यांची शिफारस करतात, तेव्हा अनेकजण त्या उगाच सांगितल्या आहेत असे समजतात आणि योग्य वेळी तपासणी करून घेत नाहीत. परिणामी, आजार बळावतो आणि दृष्टी गमावण्याची शक्यता वाढते.

ग्लॉकोमा म्हणजे काय?

डोळ्यातील वाढलेला दाब ऑप्टिक नर्व्ह (optic nerve – डोळ्यातील प्रकाश मेंदूकडे पोहोचवणारी वाहिनी) ला हळूहळू इजा करतो आणि त्यामुळे दृष्टी कमी होत जाते. योग्य वेळी उपचार न केल्यास कायमचे अंधत्व येऊ शकते. म्हणूनच ग्लॉकोमाला “सायलंट थीफ ऑफ व्हिजन” (दृष्टीचा शांत चोर) असे म्हणतात.

कोणत्या व्यक्तींना ग्लॉकोमा होण्याचा अधिक धोका असतो?

✔️ ४० वर्षांवरील व्यक्ती
✔️ कुटुंबात आधी कोणाला ग्लॉकोमा झालेला असेल
✔️ मधुमेह, उच्च रक्तदाब, मायग्रेन किंवा थायरॉईड समस्या असणारे
✔️ डोळ्याला पूर्वी इजा झालेली असेल
✔️ दीर्घकाळ स्टेरॉईड औषध घेणारे

ग्लॉकोमाची लक्षणे:

ग्लॉकोमा सुरुवातीच्या टप्प्यात कोणतीही लक्षणे देत नाही, मात्र पुढील लक्षणे आढळू शकतात –
🔹 बाजूची (peripheral ) दृष्टी मंदावणे
🔹 प्रकाशाच्या भोवती वलय दिसणे
🔹 डोळ्यांत जडपणा किंवा डोकेदुखी
🔹 अचानक दृष्टी धूसर होणे

काचबिंदू कसा ओळखावा?

फक्त नियमित डोळ्यांची तपासणी करूनच ग्लॉकोमा लवकर ओळखता येतो. यासाठी पुढील चाचण्या केल्या जातात –
✔️ डोळ्याचा दाब मोजणे (Tonometry)
✔️ ऑप्टिक नर्व्ह तपासणी (Ophthalmoscopy)
✔️ दृष्टिक्षेत्र चाचणी (Perimetry)

ग्लॉकोमाचा उपचार आणि व्यवस्थापन

ग्लॉकोमा पूर्णपणे बरा होत नाही, मात्र योग्य उपचारांद्वारे हा आजार नियंत्रणात ठेवता येतो. उपचारांमध्ये –
✅ डोळ्यांतील दाब कमी करणाऱ्या औषधांच्या ड्रोप्स
✅ लेझर उपचार
✅ आवश्यकतेनुसार शस्त्रक्रिया

परंतु, लक्षात ठेवा – ग्लॉकोमामुळे गेलेली दृष्टी पुन्हा येत नाही, त्यामुळे वेळीच निदान आणि उपचार करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

ग्लॉकोमा टाळण्यासाठी काय करावे?

✔️ ४० वर्षांनंतर नियमित डोळ्यांची तपासणी करावी
✔️ मधुमेह आणि रक्तदाब नियंत्रणात ठेवावा
✔️ डोळ्यांना इजा होणार नाही याची काळजी घ्यावी
✔️ कोणतेही औषध डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय घेऊ नये

ग्लॉकोमा टाळता येत नाही, पण वेळीच निदान आणि योग्य उपचार केल्यास दृष्टी वाचवता येऊ शकते. त्यामुळे आजच आपल्या नेत्रतज्ज्ञ डॉक्टरांकडे जाऊन डोळ्यांची संपूर्ण तपासणी करून घ्या!

05/03/2025

अंधारातून प्रकाशाकडे ..
Changing lives
Restoring Vision

04/03/2025

शिक्षित राज्यप्रमुख असणे निश्चितच चांगले, पण जर मंत्रिमंडळात गुन्हेगार किंवा गुन्हेगारांना पाठिंबा देणारेच असतील, तर त्या शिक्षणाचा उपयोग तरी काय?

महाराष्ट्रातील जनतेची साधी आणि रास्त अपेक्षा आहे—राजकारण आणि जातपातीच्या पलिकडे जाऊन मुख्यमंत्री नैतिकतेला प्राधान्य देतील आणि योग्य निर्णय घेतील.

अन्यथा लोक म्हणतील, “कधीकाळी न शिकलेले नेते होते, पण त्यांच्यात नैतिकता होती—गाडीच्या छोट्या घोड्यालाही धक्का लागला तरी राजीनामा देण्याचा त्यांचा मोठेपणा तरी होता!”

आणि एक जबाबदार नागरिक म्हणून, आमच्या कराच्या पैशांचा वापर गुन्हेगारांना सत्तेत पोसण्यासाठी होऊ नये, ही तर अगदी मूलभूत अपेक्षा आहे!

22/02/2025

अंधारातून प्रकाशाकडे ..

श्री सोनवणे यांचा आशेचा प्रवास..

श्री सोनवणे यांची दोन्ही डोळ्यांची दृष्टी शेतात काम करताना डोळ्यांवर अॅसिड पडल्यामुळे पूर्णतः गेली . सर्व आशा मावळल्या होत्या… जीवन अंधारमय वाटत होतं…

व्हिजन केअर मधे त्यांच्या दोन्ही डोळ्यांवर शस्त्रक्रिया केली आणि अवघ्या एका महिन्यात दृष्टी पुन्हा उजळली! त्यांच्या स्वतःच्या शब्दांत ही हृदयस्पर्शी कहाणी—जेव्हा अंधारातून प्रकाशाकडे येण्याचा अनुभव त्यांनी घेतला.

हीच खरी समाधानाची आणि आमच्या कार्याची प्रेरणा! यासाठीच आम्ही हे काम करतो—प्रत्येक डोळ्यात प्रकाश, प्रत्येक हृदयात नवी आशा निर्माण करण्यासाठी!

Another success story from Vision Care Center! This patient suffered a severe chemical injury due to acid exposure in both eyes. Thanks to advanced surgical ...

15/02/2025

अंधारातून प्रकाशाकडे ….

गोपाळ काळे या तरुणाला स्टीव्हन जॉन्सन सिंड्रोम या गुंतागुंतीच्या आजारामुळे उजव्या डोळ्याने दिसत नव्हते आणि डावा डोळा जवळपास अंध झाला होता. एक वर्षापूर्वी तो माझ्याकडे आला, पूर्णतः निराश आणि भविष्याबद्दल असमंजस.

हा आजार अतिशय गुंतागुंतीचा असल्याने त्याला दृष्टी परत मिळवून देणे हे एक मोठे आव्हान होते. मात्र, १-२ जटिल शस्त्रक्रिया करून त्याला पुन्हा अंधारातून प्रकाशाकडे नेण्यास यश आले.

परंतु खरी कमाल तर पुढेच घडली! या नव्या दृष्टीने त्याच्या जीवनाला नवी दिशा दिली. त्याने ऑनलाइन व्हिडिओ पाहून पेंसिल स्केचची कला आत्मसात केली. प्रचंड मेहनतीने आणि जिद्दीने माझे सुंदर स्केच तयार केले आणि ते माझ्या हातात सुपूर्द केले. त्या क्षणी, त्याच्या कलेतून फक्त चित्रच नव्हे, तर त्याची कृतज्ञता आणि जगण्याची उमेद दिसली.

डॉक्टर म्हणून माझ्यासाठी यापेक्षा मौल्यवान भेट दुसरी असूच शकत नाही! 🙏

दृष्टी ही केवळ पाहण्याची क्षमता नाही, तर स्वप्नं बघण्याची आणि ती पूर्ण करण्याची प्रेरणा आहे. गोपाळच्या जिद्दीने दाखवून दिलं की, जीवनातला अंधार दूर झाला की संभावनांचं आकाश विस्तारतं.

डॉक्टर या नात्याने, एखाद्याचं जीवन बदलण्याची संधी मिळणं, हेच खरे समाधान! अशा प्रत्येक क्षणी या व्यवसायाची खरी किंमत उमजते.

#नवीनदृष्टीनवीनसृष्टी