10/05/2026
😴 “નસકોરા તો બધા જ બોલાવે છે…” પણ એ રાત્રે દરેક નસકોરા સાથે તેનો શ્વાસ થોડા પળ માટે અટકી જતો હતો... Episode 132
🩺 ચિકિત્સા ચરિત્ર - સવાલ, સંકેત અને સત્ય 🔍✨
આપણા સમાજમાં નસકોરા ઘણી વાર મજાકનો વિષય બને છે.
કોઈ કહે, “ઘર ધ્રૂજી જાય છે.”
કોઈ કહે, “ટ્રેનના એન્જિન જેવો અવાજ કરે છે.”
કોઈ વિડિયો બનાવી હસે.
અને નસકોરા બોલાવનાર વ્યક્તિ પોતે પણ હસીને વાત ટાળી દે.
પણ ક્યારેક આ મજાક પાછળ એક ગંભીર સત્ય છુપાયેલું હોય છે — સ્લીપ એપ્નિયા (Sleep Apnoea).
એક 45 વર્ષના ભાઈનો કિસ્સો ખૂબ યાદગાર છે. વજન લગભગ 102 કિલો હતું. બહારથી તેઓ એકદમ સામાન્ય લાગતા. કામકાજ કરતા, લોકો સાથે મળતા, ઘરની જવાબદારી સંભાળતા. પરંતુ રાત પડતાં તેમની જિંદગી એક અજાણી લડાઈમાં બદલાઈ જતી.
ઘરે સૌને લાગતું હતું કે તેઓ માત્ર જોરથી નસકોરા બોલાવે છે.
પત્ની ઘણી વાર હળવી મજાકમાં કહેતી,“તમારા નસકોરાથી તો આખું ઘર જાગી જાય.”
બાળકો પણ ક્યારેક હસતાં.
પણ પત્નીને ધીમે ધીમે એક વાત ડરાવા માંડી.
નસકોરા વચ્ચે અચાનક શાંતિ થઈ જતી.
થોડા સેકન્ડ સુધી શ્વાસ જાણે અટકી જાય.
પછી તેઓ ઝટકાથી શ્વાસ ખેંચે.
ક્યારેક આખું શરીર ધ્રૂજી જાય.
અને ફરી નસકોરા શરૂ.
આ દૃશ્ય જોનાર માટે ખૂબ ડરાવનારું હતું. બાજુમાં સૂતી પત્ની માટે તો દરેક રાત ચિંતા બની ગઈ હતી. તે ઊંઘતી ઓછી અને એમનો શ્વાસ જોતી વધારે.
સવારમાં દર્દી કહેતા,“મને ઊંઘ થઈ જ નથી.”
સવારે માથું ભારે રહેતું. દિવસ દરમિયાન ઊંઘ આવતી. કામમાં ધ્યાન ઘટતું. મિટિંગમાં બેસે ત્યારે આંખો બંધ થવા માંડે. ક્યારેક વાત કરતાં કરતાં ઝોકો આવી જાય. ગાડી ચલાવતા પણ ઊંઘ આવવાની બીક રહે.
પરિવાર કહે, “રાત્રે તો તમે આખી રાત નસકોરા બોલાવતા હતા, પછી ઊંઘ ન થઈ એવું કેમ કહો છો?”
પણ હકીકત એ હતી કે શરીર રાત્રે ઊંઘતું નહોતું.
શરીર આખી રાત શ્વાસ માટે લડી રહ્યું હતું.
ઘણા મહિના સુધી આ ચાલ્યું. વજન વધતું ગયું. થાક વધતો ગયો. ચીડિયાપણું વધ્યું. ઘરમાં વાતચીત ઓછી થઈ. પત્ની ચિંતામાં રહેતી. દર્દી પોતાની સ્થિતિને હળવાશથી લેતા.
“બધાને નસકોરા આવે છે. આમાં શું મોટું?”
પણ એક દિવસ મિટિંગમાં તેઓ ખુલ્લી આંખે બેઠા બેઠા નસકોરા બોલાવા લાગ્યા.
લોકો હસ્યા.
કોઈએ મજાક કરી.
પણ તે દિવસે દર્દી અંદરથી તૂટી ગયા.
કારણ કે હવે વાત માત્ર ઘરની નહોતી. પોતાની સામે પોતાની જ બેકાબૂ સ્થિતિ ઉભી હતી.
અંતે તેઓ તપાસ માટે આવ્યા.
વિગતવાર હિસ્ટ્રી લેતાં જ ચિત્ર સ્પષ્ટ થવા માંડ્યું.
જોરદાર નસકોરા.
ઊંઘમાં શ્વાસ અટકતો દેખાવું.
સવારે માથું ભારે રહેવું.
દિવસ દરમિયાન ઊંઘ આવવી.
વજન 102 કિલો.
મિટિંગમાં ઝોકા આવવા.
રાત્રે ઊંઘ છતાં સવારમાં થાક.
આ બધું સ્લીપ એપ્નિયા તરફ ખૂબ સ્પષ્ટ ઈશારો કરતું હતું.
મેં સમજાવ્યું,“આ માત્ર નસકોરાની તકલીફ નથી. રાત્રે ઊંઘ દરમિયાન તમારો શ્વાસ વારંવાર અટકતો હોઈ શકે. એટલે શરીરને પૂરતો ઓક્સિજન મળતો નથી અને ઊંઘ પણ તૂટતી રહે છે, ભલે તમને ખબર ન પડે.”
પછી સ્લીપ સ્ટડી કરાવવામાં આવી.
રિપોર્ટ આવ્યો.
એક કલાકમાં આશરે 44 વખત શ્વાસ અટકતો હતો.
એક કલાકમાં 44 વખત.
એટલે રાત્રે ઊંઘ દરમિયાન શરીર વારંવાર ડૂબતા માણસની જેમ શ્વાસ માટે ઝઝૂમતું હતું.
આ રિપોર્ટ જોયા પછી પત્નીની આંખમાં પાણી આવી ગયું.
તેમણે ધીમેથી કહ્યું,“સાહેબ, એટલે હું જે રાત્રે જોતી હતી એ સાચું હતું ને? મને લાગતું હતું કે ક્યારેક એમનો શ્વાસ પાછો નહીં આવે…”
આ વાક્ય ખૂબ ભારે હતું.
કારણ કે નસકોરા પર આપણે હસીએ છીએ, પણ ક્યારેક બાજુમાં સૂતો માણસ આખી રાત ડરમાં જીવે છે.
નિદાન હતું — ગંભીર ઑબ્સ્ટ્રક્ટિવ સ્લીપ એપ્નિયા (Obstructive Sleep Apnoea).
આમાં ઊંઘ દરમિયાન ગળાનો રસ્તો વારંવાર સંકોચાઈ જાય છે. શ્વાસ થોડા સમય માટે અટકે છે. ઓક્સિજન ઘટે છે. મગજ શરીરને જગાડે છે. માણસ ઝટકાથી શ્વાસ ખેંચે છે. પછી ફરી ઊંઘ આવે છે. પછી ફરી એ જ ચક્ર.
આ આખી રાત ચાલતું રહે.
દર્દીને લાગે — “હું સૂતો હતો.”
પણ શરીર કહે — “ના, હું તો આખી રાત લડી રહ્યો હતો.”
સારવારમાં સીપેપ (CPAP) મશીન શરૂ કરાયું.
શરૂઆતમાં દર્દીને મશીન સાથે સૂવું અજીબ લાગ્યું. માસ્ક પહેરવો, હવાના દબાણ સાથે સૂવું, બાજુમાં મશીનનો અવાજ — બધું નવું હતું.
તેમણે કહ્યું,“સાહેબ, આ મશીન લઈને આખી જિંદગી સૂવું પડશે?”
મેં કહ્યું,“તમારે મશીનને સજા ન માનો. આ રાત્રે તમારો શ્વાસ બચાવતું સાધન છે.”
પત્નીએ પણ સાથ આપ્યો.
વજન ઘટાડવાની શરૂઆત કરાવી.
રાત્રે મોડું ભારે ખાવું ઓછું કરાવ્યું.
આલ્કોહોલ અને સેડેટિવ દવાઓથી સાવચેત રહેવાનું સમજાવ્યું.
સૂવાની પોઝિશન અને નિયમિત ઊંઘનું ધ્યાન રાખવાનું કહ્યું.
ધીમે ધીમે ફેરફાર દેખાવા લાગ્યો.
સવારમાં માથું ઓછું ભારે રહેતું.
દિવસ દરમિયાન ઊંઘ ઘટી.
ચીડિયાપણું ઓછું થયું.
કામમાં ધ્યાન વધ્યું.
અને સૌથી મહત્વની વાત — પત્ની પહેલી વાર શાંતિથી ઊંઘી.
થોડા સમય પછી ફોલોઅપમાં તેઓ આવ્યા.
ચહેરા પર આત્મવિશ્વાસ હતો.
તેમણે કહ્યું,“સાહેબ, હવે મને સમજાયું કે હું વર્ષોથી ઊંઘતો નહોતો… ફક્ત રાત પસાર કરતો હતો.”
રિપોર્ટમાં પણ મોટો ફેરફાર હતો.
જે દર્દીમાં એક કલાકમાં 44 વખત શ્વાસ અટકતો હતો, સીપેપ પછી તે આંકડો લગભગ 2 સુધી આવી ગયો.
આ માત્ર આંકડો નહોતો.
આ તેનો પાછો મળેલો શ્વાસ હતો.
તેની પાછી મળેલી સવાર હતી.
તેની પત્નીની પાછી મળેલી ઊંઘ હતી.
તેના પરિવારનો પાછો મળેલો વિશ્વાસ હતો.
ડૉક્ટર તરીકે આ કેસ મને એટલા માટે યાદગાર રહ્યો કે અહીં રોગ વર્ષો સુધી ઘરના બધાના કાન સામે હતો.
દરરોજ રાત્રે.
દરેક નસકોરામાં.
પણ કોઈએ તેને રોગ માનીને જોયો નહીં.
આપણે નસકોરાને મજાક માનીએ છીએ.
પણ જોરદાર નસકોરા, વચ્ચે શ્વાસ અટકવો, દિવસમાં ઊંઘ આવવી, સવારમાં માથું ભારે રહેવું, વજન વધારે હોવું — આ બધું હોય તો સાવધાન થવું જરૂરી છે.
સ્લીપ એપ્નિયા ફક્ત ઊંઘની તકલીફ નથી.
તે બ્લડ પ્રેશર વધારી શકે છે.
હાર્ટ ઉપર ભાર મૂકી શકે છે.
સ્ટ્રોકનું જોખમ વધારી શકે છે.
ડાયાબિટીસને અસર કરી શકે છે.
દિવસ દરમિયાન ઊંઘને કારણે અકસ્માતનું જોખમ વધારી શકે છે.
અને સૌથી મહત્વનું — માણસના જીવનની તાજગી ચોરી શકે છે.
દરેક નસકોરા નિર્દોષ નથી.
ક્યારેક નસકોરા શરીરનો એલાર્મ હોય છે.
ક્યારેક બાજુમાં સૂતા વ્યક્તિનો ડર સાચો હોય છે.
અને ક્યારેક એક સ્લીપ સ્ટડી આખી જિંદગીની દિશા બદલી નાખે છે.
નસકોરા માત્ર અવાજ નહોતો… રાત્રે વારંવાર અટકતા શ્વાસની ચેતવણી હતી. 😴🫁🩺
જો તમને આવી જ દુર્લભ, રસપ્રદ અને જીવનને અરીસો દેખાડે એવી સત્ય ઘટનાઓ વાંચવી ગમે, તો જરૂર જણાવશો. તમારો પ્રતિસાદ મળશે તો હું આવી જ નવી અને સ્પર્શી જતી સત્ય ઘટનાઓ તમારી સામે રજૂ કરતો રહીશ.
આપનો આ પ્રેમ અને આશીર્વાદ મારા માટે બહુ કિંમતી છે. મારા પેજ અને પોસ્ટ્સ ગમતા હોય તો કૃપા કરીને તમારા ગ્રુપોમાં પણ શેર કરશો, જેથી આવી વાતો વધુ લોકો સુધી પહોંચે.
ડૉ. શિરીષ વાડદોરિયા
સ્ટાર હોસ્પિટલ-કામરેજ, સુરત.
#સ્લીપએપ્નિયા #નસકોરા #સીપેપ #ઊંઘનીતકલીફ #શ્વાસઅટકવો #વજનઘટાડો #સાચુંનિદાન #ચિકિત્સાચરિત્ર #સત્યઘટના #ડૉશિરીષવાડદોરિયા
