25/07/2026
بکوژە بێدەنگەکە! ئایا تا ئێستا فەحسی چەوری خوێنت کردووە؟
بەرزبوونەوەی چەوری خوێن زۆربەی کات هیچ نیشانەیەکی نییە (نە ئازار، نە گێژبوون)، بەڵام هۆکاری ژمارە یەکە بۆ جەڵتەی دڵ و مێشک!
💡 چەوری چییە و بۆچی جەستە پێویستی پێیەتی؟
چەورییەکان ماددەی شێوە مۆمن کە لە جگەردا بەرهەم دێن یان لە ڕێگەی خۆراکەوە (گۆشت، ڕۆن، شیرینی) دەگەنە جەستە. چەوری بە تەواوی خراپ نییە! جەستە پێویستی پێیەتی بۆ دروستکردنی هۆڕمۆنەکان، پەردەی خانەکان و مژینی ڤیتامینەکانی (A, D, E, K).
کێشەکە کاتێک دەستپێدەکات کە ئاستی چەوری بەرز دەبێتەوە و لەسەر دیواری خوێنبەرەکان دەمێنێتەوە .
سێ جۆرە سەرەکییەکەی چەوری خوێن:
1️⃣ چەوری زیانبەخش (LDL): چەوری لە جگەرەوە دەبات بۆ بەشەکانی تر، ئەگەر زۆر بێت خوێنبەرەکان دەگرێت
2️⃣ چەوری بەسوود (HDL): چەورییە زیادییەکان لە خوێنبەرەکانەوە دەگەڕێنێتەوە بۆ جگەر تا فڕێبدرێنە دەرەوە.
3️⃣ چەوری سیانی (Triglycerides): ئەو وزە زیادییەیە کە لە شەکر، نان و خواردنی چەورەوە پاشەکەوت دەکرێت.
کەی و کێ پێویستە فەحسی چەوری بکات؟
🔹 کەسانی تەندروست (بێ کێشە):
پیاوان: لە ٣٥ ساڵییەوە.
ئافرەتان: لە ٤٥ ساڵییەوە.
(ئەگەر ئاسایی بوو، هەر ٤ بۆ ٦ ساڵ جارێک دووبارە دەکرێتەوە).
🔹 کەسانی خاوەن مەترسی (پێویستە لە ٢٠ ساڵییەوە یان ساڵانە بکەن):
تووشبووانی (شەکرە، بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن، کێشەی گورچیلە یان جگەر).
ئەوانەی کێشیان زیادە یان قەڵەوی ناوچەی سکیان هەیە.
جگەرەکێشەکان و کەسانی کەمجوڵە.
ئەوانەی مێژووی خێزانی جەڵتەی دڵیان هەیە
⚠️ ڕێنمایی پێش فەحسکردن :
پێویستە ٩ بۆ ١٢ کاتژمێر هیچ نەخۆیت و نەخۆیتەوە جگە لە ئاو تا ئەنجامی چەوری سیانی بێ هەڵە دەرچێت.
