29/07/2026
Vefjagigt - Nocíplastískur verkur🚨
Í dag ætlum við að fjalla um verkjaferlið sem talið er liggja að baki vefjagigt og öðrum svipuðum verkjaástandum.
Margir velta því fyrir sér af hverju röntgenmyndir eða segulómun sýna oft ekkert, þrátt fyrir mikla verki.
Ástæðan er sú að vefjagigt tengist yfirleitt ekki sýnilegri vefjaskemmd, heldur breytingum á því hvernig taugakerfið vinnur úr sársaukaboðum. 🧠
Einkenni vefjagigtar geta verið:
🔹 Dreifðir verkir um líkamann.
🔹 Ofurnæmi fyrir snertingu.
🔹 Aukin viðkvæmni fyrir ljósi, hljóði og lykt.
🔹 Næmi fyrir hitabreytingum, t.d. köldu lofti.
🔹 Mikil þreyta.
🔹 Einbeitingarerfiðleikar („heilaþoka“).
🔹 Svefntruflanir.
Hvað er nocíplastískur verkur?
Við höfum áður fjallað um:
✅ Vefjaverki – þegar verkurinn stafar af áreiti eða skemmd í vefjum.
✅ Taugaverki – þegar orsökin er skaði eða sjúkdómur í taugakerfinu.
👉 Nocíplastískur verkur er þriðji verkjaflokkurinn.
Þar er hvorki skýr vefjaskemmd né taugaskaði sem útskýrir verkina. Þrátt fyrir það eru verkirnir algjörlega raunverulegir.
Hvernig gerist þetta?
Stundum byrjar þetta með:
➡️ Bakverk.
➡️ Höfuðverk.
➡️ Áverka eða skurðaðgerð.
Ef verkir vara í marga mánuði geta endurtekin sársaukaboð gert taugakerfið næmara.
Þá þarf sífellt minna áreiti til að framkalla verki. Þetta kallast miðlæg næming (central sensitization).
Ýmsir þættir geta haft áhrif á þetta ferli, meðal annars:
🧬 Erfðir.
😴 Svefntruflanir.
😟 Langvarandi streita.
💭 Kvíði eða þunglyndi.
Þetta verkjaferli getur einnig átt þátt í:
🔹 Vefjagigt.
🔹 Iðraólgu (IBS).
🔹 Complex regional pain syndrome (CRPS).
🔹 Sumum langvinnum höfuð-, háls- og bakverkjum.
⚠️ Mikilvægt að muna: Nocíplastískur verkur er raunverulegur verkur. Hann er hvorki ímyndaður né „bara sálrænn“. Breytingarnar eiga sér stað í starfsemi taugakerfisins og sjást því ekki endilega á rannsóknum eins og röntgen eða segulómun.
💬 Þekkir þú einhvern sem hefur glímt við langvinna verki þrátt fyrir að allar rannsóknir sýni ekkert?