Landssamtökin Geðhjálp

17/08/2026

Landssamtökin Geðhjálp og fleiri samtök hafa undanfarin misseri bent á þau hroðvirknislegu vinnubrögð sem viðhöfð voru við rafvæðingu samfélagsins. Afleiðingarnar má m.a. sjá í þeirri sögu sem Falur Þorkelsson segir hér frá. Það er með miklum ólíkindum að þetta sé ekki lagað og það strax.

Faðir fatlaðs manns vill ekki svipta son sinn sjálfræði til að leysa vandamál sem fylgja því að hann fái ekki rafræn skilríki. Þegar hann leiti annarra lausna sé honum beint í hringi.

11/08/2026

Þegar dimmir yfir í líðan okkar getur verið erfitt að muna hvað hjálpar. Í tilefni af almyrkvanum 12. ágúst viljum við í Geðhjálp minna á mikilvægi þess að þekkja eigin bjargráð og leita stuðnings þegar á reynir.

Á almyrkvi.gedhjalp.is býðst fólki að staldra við og huga að eigin geðheilsu.

10/08/2026

Styrktarsjóður geðheilbrigðis auglýsir eftir umsóknum í sjötta sinn en tilgangur sjóðsins er að stuðla að framförum í geðheilbrigðismálum með því að veita styrki til verkefna og rannsókna sem bætt geta geðheilbrigði íbúa Íslands og/eða skilning þar á.

Stjórn sjóðsins hefur ákveðið að 20 m.kr. verði til úthlutunar í ár.
Horft verður sérstaklega til eftirfarandi yfirþátta þegar umsóknir eru metnar:

a. Geðheilsa barna og ungmenna
b. Valdefling notenda
c. Valdefling aðstandenda
d. Mannréttindi og jafnrétti
e. Nýsköpun

Áfram mun fagráð sjóðsins auk þess horfa til færri og stærri verkefna sem geta náð yfir lengri tíma en eitt ár. Með þessu er ekki verið að útiloka önnur verkefni heldur aðeins að bjóða upp á þennan möguleika og þannig hugsanlega hraða uppbyggingu og innleiðingu mikilvægra verkefna.

Umsóknarfrestur er frá 10. júní til og með 5. september 2026. Fimm manna fagráð metur innsendar umsóknir og leggur tillögur að úthlutun styrkja fyrir sjóðsstjórn til ákvörðunar. Sótt er um í gegnum heimasíðu sjóðsins: gedsjodur.is.

07/08/2026

Geðhjálp tekur undir ábendingar og áhyggjur Fals Þorkelssonar varðandi stöðu réttindagæslu fatlaða fólks innan nýrrar Mannréttindastofnunar.

Faðir fatlaðs ungs manns segir að réttindi fatlaðs fólks hafi verið skert eftir að Mannréttindastofnun tók við hlutverki réttindagæslu. Mannréttindastofnun sinnir ekki málum fólks sem er brotið á heldur veitir einungis ráðgjöf.

29/07/2026

„Samfélag sem leggur megináherslu á efnisleg gæði en vanrækir tengsl, samkennd og þátttöku verður smám saman kaldara og firrtara. Jaðarsetning fátæks fólks leiðir ekkert gott af sér. Borgarafundur í ráðhúsi Reykjavíkur þar sem rætt er um nágrannavörslu og harðari refsingar leysa heldur engan vanda. Við þurfum ekki annað en að líta til Bandaríkjanna til að sjá hvað refsistefnan hefur beðið algjört skipbrot.“

Í umræðunni um afbrot og fíkn er oft rætt um afleiðingar en síður um orsakir. Þegar síbrotamaður er handtekinn eða stór fíkniefnasending gerð upptæk er reynt að telja okkur í trú um að samfélagið hafi unnið sigur. Slíkar aðgerðir skipta vissulega máli og lögregla þarf a....

30/06/2026

Ályktun stjórnar landssamtakanna Geðhjálpar vegna ákvörðunar borgarráðs varðandi Mannréttindaskrifstofu og mannréttindaráð

Stjórn landssamtakanna Geðhjálpar lýsir yfir vonbrigðum með þá ákvörðun borgarráðs Reykjavíkur að loka Mannréttindaskrifstofu Reykjavíkurborgar og leggja niður mannréttindaráð.

Þessi ákvörðun er hluti af þróun þar sem málefni jaðarsettra hópa eru sett til hliðar. Með þessu er tekin ákvörðun um að mannréttindi séu ekki forgangsmál í samfélaginu. Í orðræðu stjórnamálanna eru þau orðin að fitulagi sem auðvelt er að skera í burtu eins og ýmsir stjórnmálamenn hafa haldið fram í umræðum að undanförnu.

Núverandi borgarstjóri sagði eftirfarandi um Mannréttindaskrifstofu í aðdraganda kosninga: „Þangað [í Mannréttindaskrifstofuna] fara nokkur hundruð milljónir á ári hverju og við erum eina sveitarfélagið sem rekur mannréttindaskrifstofu. Ég veit ekki til þess að mannréttindi séu fótum troðin í Garðabæ eða Hafnarfirði eða Mosfellsbæ þótt þar sé ekki starfrækt slík skrifstofa.“

Þekking á mannréttindum fólks og hvað þau innibera eru því miður oft takmörkuð eins og ofangreint tilsvar borgarstjóra sýnir. Reykjavíkurborg heldur úti fjölda búsetuúrræða þar sem mannréttindi eru brotin á hverjum degi. Vandinn er að fólkið sem brýtur þau virðist ekki átta sig á því.

Mannréttindi, sem við flest teljum sjálfsögð, eru því hreint ekki svo sjálfsögð fyrir talsverðan fjölda fólks. Hvað er í matinn, hvenær er háttatími, hvenær ferðu í bað, hvaða lyf verður þú að taka, hvenær ferðu út að ganga, hvenær ferðu í bíó, hvenær máttu reykja, hvenær máttu fá þér kaffibolla, hver kemur inn til þín, hvenær ferðu í Kringluna o.m.fl. er oftar en ekki algjörlega undir starfsfólki komið. Og þá á eftir að nefna valdbeitingu, innilokun á herbergi og innlögn á geðdeildir á móti vilja þess sem á í hlut.

Það er rétt að minna á að Reykjavík er höfuðborg Íslands og því á að gera ríkari kröfur til hennar en minni sveitarfélaga. Í umræðunni hefur því einnig verið haldið fram að rekstur Mannréttindaskrifstofu sé gæluverkefni og ekki hluti af lögbundnum verkefnum sveitarfélagsins en það sama má líka segja um rekstur leikskóla, íþróttahúsa og sundlauga. Við viljum búa okkur lífvænleg samfélög og þess vegna rekum við ýmislegt í nærumhverfi okkar sem ekki telst til lögbundinna verkefna. Má vænta þess að fleiri slík „gæluverkefni“ fari undir niðurskurðarhníf borgarráðs?

Geðhjálp hefur í gegnum tíðina bent á að mannréttindi einstaklinga með geðrænar áskoranir hafa ekki verið efst á baugi Mannréttindaskrifstofu Reykjavíkur. Það er hins vegar ekki rétta leiðin að leggja niður Mannréttindaskrifstofuna ef bæta á mannréttindi þeirra mest jaðarsettu í samfélaginu. Betur hefði farið að leggja enn meiri áherslu á mannréttindi þessara hópa, samfélaginu til heilla.

Borgarráð Reykjavíkur hefur með ákvörðun sinni dregið úr áherslum á mannréttindi. Fyrir samfélagið er það slæmt því við höfum séð bakslag í réttindabaráttu minnihlutahópa og nýjustu dæmi þess eru andstaðan við Kaffistofu Samhjálpar og opnun fyrirhugaðs skjólshúss. Fordómar verða ekki til í tómarúmi heldur spretta upp úr jarðvegi þar sem áherslan er á aðra hluti en mannréttindi og umburðarlyndi.

Að lokum er rétt að geta þess að Mannréttindastofnun Íslands, sem mörg bundu vonir við að myndi styrkja mannréttindabaráttu jaðarsettra hópa, er bæði fjársvelt og máttlaus. Réttindagæsla fatlaðs fólks var færð undir stofnunina og það er alveg ljóst að þjónustan, sem hún áður veitti, er því miður núna í algjöru skötulíki. Verkefnið lendir svo á öllum innviðum ríkis og sveitarfélaga, félagsþjónustu og heilbrigðiskerfinu sem leiðir til mun meiri kostnaðar þegar uppi er staðið.

Það eitt og sér mætti ætla að stjórnvöld í dag skildu.

Stjórn landssamtakanna Geðhjálpar

26/06/2026

Gott viðtal við Guðrúnu Ágústu Guðmundsdóttur, framkvæmdastjóra Samhjálpar, sem segir að andstaða við samfélagslega þjónustu hafi farið vaxandi síðustu árin og telur synjun á byggingarleyfi fyrir kaffistofu samtakanna í Reykjavík vera birtingarmynd þess.

Í viðtali í Morgunútvarpinu á Rás 2 segir hún að þegar Konukot var flutt hafi verið úrskurðað að grenndarkynning dygði. Öðruvísi hafi verið farið að með kaffistofu Samhjálpar.

„Hér er hins vegar að mínu mati hvorki viðhaft meðalhóf né jafnræðisregla vegna þess að það er ekki verið að meta hlutlægt notkunina á húsinu heldur er verið að meta notendurna og það er ekki jafnræði í því. Hver kemur inn og kaupir, hver kemur inn og notar þjónustuna? Það er það sem þessi úrskurður virðist vera byggður á.“

Framkvæmdastjóri Samhjálpar segir aukna mótspyrnu við samfélagsþjónustu. Hún gagnrýnir úrskurð um að fella byggingarleyfi fyrir kaffistofu samtakanna við Grensásveg úr gildi.

23/06/2026

Nýjasta tölublað The Nordic Psychiatrist er komið út en þema blaðsins er fordómar. Í blaðinu er að finna viðtal við Grím Atlason, framkvæmdastjóra Geðhjálpar, en auk þess er grein í blaðinu eftir Sigrúnu Ólafsdóttur, prófessor við Háskóla Íslands, sem hefur rannsakað fordóma hérlendis gegn fólki sem glímir við geðrænan vanda.

22/06/2026

Í umfjöllun RÚV um helgina var sagt frá því að til standi að stofna sjálfshjálparhóp fyrir karlmenn með andlegan vanda á Austurlandi, en stofnandi hópsins segir skort á úrræðum sem miða sérstaklega að körlum í landshlutanum.

Frábært framtak og þarft!

Næstu helgi verður stofnaður sjálfshjálparhópur á Egilsstöðum fyrir karlmenn með andleg vandamál.