Su sardu in corsia - ASL Ogliastra

26/08/2026

🎉 Àrthana, bella festa pro tzia Emìlia Boi Albai: chentu e un’annu de traballu, bonu coro e memòria 🎂

🌟 Una die ispetziale in Àrthana, in sa comunidade integrada Casa di Riposo Casa Pirarba, acanta tzia Emìlia Boi Albai, nàschida in Elini su 25 de austu de su 1925, at festadu su traguardu de is 101 annos. 🎈

👨‍👩‍👧‍👦 A sa festa ant partetzipadu familiares, parentes e amogos de sa centenària, paris cun is àteros òspites de sa domo de riposu e is amministradores de su Comunu de Elini: su sìndigu Vitale Pili e s’assessora Romina Pili. Presente fintzas s’ex sìndiga de Elini Rosalba Deiana, acumpangiada dae sa mama, tzia Zelinda Demurtas, parente e amiga de sa festegiada. ❤️

👏 Su sìndigu Vitale Pili at regordadu a tzia Emìlia comente a una fèmina de esèmpiu, de bonu coro e semper pronta a agiudare is àteros. Unu regordu ligadu in manera particulare a su traballu suo in sa mensa de s’ìscola betza de Elini, chi in cussos tempos fiat in ufìtzios de s’istatzione ferroviària. 🏫

💭 De cussos annos abarrat una memòria fata de traballu, atentzione e solidariedade, prus che totu in is cunfrontos de is pitzocheddos de is famìlias prus pòberas e bisongiosas. Un’impegnu chi at lassadu un’arrastu forte in sa comunidade de Elini, chi galu oe dda regordat cun reconnoschèntzia. 🌹

💐 A dedicare unu bellu pensamentu a sa festegiada peri su diretore de Casa Pirarba, Flavio Piras, chi at sutalineadu s’importàntzia chi s’istrutura donat a is cumpleannos de is òspites, prus che totu cando lompet unu traguardu gasi importante comente is 100 annos. ✨
Comune di Elini Suia ULS Ogiastra Su sardu in corsia - ASL Ogliastra

25/08/2026

Deretu a su risitu: dae sa Regione Sardigna unu fundu pro is curas odontoiàtricas de is pessones prus fràgiles
😁🦷💸
Tres milliones de èuro pro agiuare a chie rinùntziat a su dentista pro motivos econòmicos

Sa Regione Autònoma de sa Sardigna faghet unu passu nou in contu de su fronte de su deretu a sa salude cun s'istitutzione de su Fundu “Diritu a su Risitu”, una medida chi puntat a garantire s'atzessu a is curas odontoiàtricas a is pessones chi s'agatant in cunditziones de fragilidade econòmica, sotziale o sanitària. Pro s'interventu sunt istados istantziados 3 milliones de èuro, insertados in s'àmbitu de sa variatzione reghente de su bilantzu regionale.

S'initziativa naschet dae s'abbistesa chi sa salude orale rapresentat unu cumponente fundamentale de su benèssere generale de sa pessone, ma chi a s'ispissu is curas in àmbitu odontoiàtricu resurtant intre is prestatziones sanitàrias prus difìtziles de sustentare pro medas famìlias. Costo artziados, listas de isetu e dificultades econòmicas portant difatis tzitadinos medas a rinviare o rinuntziare a is curas, cun cunsighèntzias chi podent influire non petzi in subra de sa salude, ma fintzas dannigiare a sa calidade de sa vida e de is relatziones sotziales.

Est pro custu etotu chi sa Regione at detzìdidu de destinare resursas ispetzìficas a unu fundu dedicadu, cun s'obietivu de favorire s'atzessu a is prestatziones odontoiàtricas a banda de is pessones prus vulneràbiles. Segundu su chi ant annuntziadu in s'àmbitu de is medidas regionales noas, su Fundu “Diritu a su Risitu” est pensadu pro is tzitadinos chi s'agatant in situatziones de fragilidade econòmica, sotziale o sanitària.

S'interventu s'insertat in una istrategia regionale prus ampra cun s’iscopu de controire is disugualidades in s'atzessu a is servìtzios sanitàrios. In is ùrtimos meses sa Regione at difatis afortiadu medidas diversas de amparu a is pessones in dificultade, cun s'obietivu de fàghere su deretu a sa salude semper prus cuncretu e atzessìbile.

Pro como s'ispetant is providimentos atuativos chi ant a definire in sa minuda modalidade de atzessu, recuisitos e castas de prestatziones chi ant a pòdere èssere finantziadas a traessu de su Fundu. In is meses chi benint ant a èssere duncas fatas nòdidas is protzeduras operativas chi ant a cunsentire a is tzitadinos de benefitziare de sa medida.

Su “Deretu a su Risitu” rapresentat unu signale importante ca reconnoschet chi sa salude de sa buca non podet èssere cunsiderada un'aspetu segundàriu o “de lussu”, ma un'elementu essentziale de su deretu a sa cura e a su benèssere de sa pessone. Unu risitu sanu no est petzi una chistione estètica: signìficat preventzione, salude, inclusione sotziale e calidade de sa vida.
Suia Asl Ogliastra

25/08/2026

A pustis de àere contadu s’istòria de sa capella de s’ospidale Nostra Sennora de sa Mercede de Lanusè, su biàgiu nostru in sa memòria de s’ospidale ogiastrinu sighit fatu fatu de un’àteru filu acapiadu a sa dimensione religiosa. Una presèntzia chi oe podet fintzas pàrrere insòlita, ma chi a unu tempus at acumpangiadu sa vida fitiana de sa sanidade sarda: sa de is religiosas impinnadas in is corsias e in sa formatzione de su personale infermierìsticu.

Non totus dd’ischint, difatis, chi in is primos annos de atividade s’ospidale de Lanusè dd’aiant gestidu is Mòngias de sa Mercede. Segundu sa documentatzione archivìstica, su presìdiu aiat abertu in su 1957 e fiat abarradu suta sa gestione issoro finas a su mese de argiolas de su 1969. In un’època acanta sa sanidade moderna moviat is primos passos peri in is territòrios prus perifèricos de s’ìsula, is religiosas aiant donadu una conttributu non de pagu contu in s’organizatzione ospedaliera e de s’assistèntzia a is malàidos.

Is imàgines chi lompent de cuddu perìodu nos torrant unu mundu meda diferente dae su de oe. Is mòngias non rapresentaiant una presèntzia ispirituale ebbia, difatis partetzipaiant a sa vida de s’ospidale, contribuiant a s’acasàgiu e a s’assistèntzia de is malaidos e acostagiaiant su personale sanitàriu in is fainas de ogna die.

Una fotografia de su 1965, agatada dae pagu gràtzias a su progetu de regorta de imàgines istòricas pro su volùmene dedicadu a sa memòria sanitària de s’Ogiastra, testimòniat pròpiu custa realidade. In custu iscatu podimus bìere dae dereta cara a manca, a Mòngia Leonida, cun su velu biancu de is religiosas impinnadas in is repartos, a sa dischente Pierina Marci de Irbono e a Mòngia Elena, chi prestaiat servìtziu in portineria. Tres figuras diversas, acumonadas dae s’esperièntzia bìvida a intro de un’ospidale chi fiat contribuende a iscrìere una pàgina importante de s’istòria sanitària ogiastrina.

Ma is religiosas non fiat in Lanusè ebbia. In antis de s’introdutzione de is cursos universitàrios, difatis, chie disigiaiat de printzipiare sa professione infermierìstica frecuentaiat is Iscolas pro Infermieris Professionales, chi permitiat de otènnere su gasi naradu Diploma de Infermieri Professionale. Medas de is operadores chi ant traballadu in Lanusè nde beniant pròpiu dae custos percursos formativos.

Intre is figuras prus remonadas ddoe est mòngia Angela Pedduzza, diretore de s’Iscola Infermieris Professionales de Nùgoro, puntu de riferimentu de medas operadores sanitàrios de sa Sardigna tzentrale. Levas de infermieris aiant betadu is primos passos professionales a suta de sa ghia sua, in un’istajone in ue sa cumpetèntzia professionale fiat acumpangiada dae una forte atentzione a sa dimensione umana de s’assistèntzia.

Paris cun sa realidade nugoresa, fintzas s’iscola pro infermieris professionales de Casteddu aiat contribuidu a formare medas operadores destinados posca a s’ospidale de Lanusè. Intre is infermieris chi aiant traballadu su Mercede, medas si regordant de mòngia Assunta, originària de Irbono, figura de riferimentu de s’iscola casteddajaa, dae ue fiant arribbados unos cantos professionistas destinados fintzas a su presìdiu ogiastrinu.

Oe is infermieris si formant is is cursos universitàrios e su mundu sanitàriu est cambiadu meda. Epuru, in is memòrias de is operadores e in is fotografias custoidas in is archìvios familiares, est galu biu su regordu de cudda istajone.

📷Ospidale Nostra Sennora de sa Mercede, 1965. De dereta: mòngia Leonida, impinnada in is repartos e reconnoschìbile de su belu biancu; Pierina Marci de Irbono, dichente; mòngia Elena, addeta a sa portineria.
Suia Asl Ogliastra

25/08/2026

ᴀ ɪꜱᴍᴜʀɢɪᴀʀᴇ ᴄʜɪᴛᴢᴏ ᴀʟʟòɴɢʜɪᴀᴛ ꜱᴀ ᴠɪᴅᴀ?

🕘🍝👌🏼🥐☕
Ite narat sa scièntzia in contu de s’oràriu ideale pro papare

Fàghere ismùrgiu a pustis de is oto e chenare a pustis de mesunote sunt assotziados a un’arriscu prus artu de mortalidade: bastat cambiare abitùdines o nc’at àteros fatores dae tènnere in contu?

Dae annos is espertos istùdiant su ligàmene intre s’oràriu de is pastos e sa salude. In s’àmbitu de custa scièntzia, mutida crononutritzione, s’insertat un’istùdiu publicadu in s’European Journal of Clinical Nutrition, chi at indagadu in cale modu s’oràriu de ismùrgiu e chena influit in subra de sa longevidade.

Sa chirca est istada fata subra de prus de 31.000 istadunidensos de prus de corant’annos, chi sunt istados sighidos dae su 1999 a su 2018. A is partetzipantes est istadu pedidu de referire totu su chi aiant bufadu e mandigadu in is 24 oras pretzedentes, e s’oràriu acanta dd’aiant fatu. Una borta ebbia d’ant referidu, e custu est una mancàntzia importante de s’istùdiu, chi nde bogat is concrusiones suas dae un’ùnica ventana temporale (chi, duncas, non bolet naradu chi siat indicativa de sa routine fitiana de is partetzipantes).

Ismùrgiu: mègius chitzo

Is autores ant cunsideradu comente “ismùrgiu” cale si siat màndigu o bèvida calòrica consumada a pustis de is 4 de su mangianu, e in s’anàlisi issoro ant tentu contu fintzas de àteros fatores chi influint in sa longevidade comente a s’edade, su fumu, sa atividade fìsica, sa dieta, su BMI, s’intrera e is maladias pregressas. E nd’est istupadu unu cuadru interessante: a cunfrontu cun chie faghiat ismùrgiu intre is sete e is oto de su mangianu, chie mandigaiat pro primu bia intre is oto e is deghe teniat un’arriscu de morte pro cale si siat càusa prus artu de su 10%. Sa diferèntzia artziaiat a su 19% pro chi mandigaiat intre is deghe e mesudie, e a su 29% pro chi faghiat su primu pastu a pustis de mesudie.

Un’andamentu sìmile est istadu osservadu pro sa mortalidade cardiovascolare: chie mandigaiat pro primu bia a pustis de mesudie teniat un’arriscu de morte pro càusas cardiovascolares prus artu de su 46% cumparadu a chie faghiat ismùrgiu intre is sete e is oto. A 50 annos, in prus, chie s’agataiat in custu grupu teniat un’aspetativa de vida istimada prus bàscia in mèdia de 2,46 annos.

E sa chena?

Pro sa chena is resurtados sunt istados galu prus ispantosos: respetu a chie finiat de mandigare intre is 19 e is 20, chenare in antis de is 19 fiat assotziadu a un’arriscu de morte pro cale si siat càusa prus artu de su 13%, mentras mandigare a pustis de mesunote faghiat artziare s’arriscu de su 27%. Su puntu de arriscuminore, segundu su modellu, si collocaiat a inghìriu a is 20.

Atentzione però: s’istùdiu evidèntziat petzi una correlatzione, e unu pastu antitzipadu meda o istentadu meda diat pòdere cuare àteros acrarimentos − oràrios de traballu particulares, maladias preesistentes, o un’aportu calòricu cumplessivu prus bàsciu. Is partetzipantes chi chenaiant chitzo, difatis, tendent a èssere prus mannos, a mandigare prus pagu a s’ispissu in totu sa die e a tènnere prus patologias pregressas.

Càusa o cunsighèntzia?

Su de si preguntare est: a papare prus a tardu est a beru sa càusa de sa mortalidade, o sunt àteros fatores ligados a sa salude (comente insònnia o patologias pregressas) a fàghere a manera chi una pessone detzidat de ti**re a longu cun is pastos? Castiende petzi a custos resurtados no ddu podimus ischire cun tzertesa, ma segundu Zhilei Shan, unu de is autores, «mandigare prus a tardu diat dèvere èssere interpretadu che a unu inditadore potentziale de arriscu e che a unu cumportamentu modificàbile, prusaprestu chi non una proa definitiva de un’efetu causale diretu».
Suia Asl Ogliastra

24/08/2026

☀️💊 Oto cunsìgios de comente arrimare is meighinas in istade

🌡️ Su calore e is càmbios de temperadura podent alterare sa cumpositzione e s’eficatzidade de is meighinas. Pro custu, prus che totu in istade e cando semus in biàgiu, est pretzisu a ddas cunservare e arrimare in manera curreta.

📌 8 inditos e cunsìgios chi tocat a si subènnere semper. 💊👇

https://susarduincorsia.wordpress.com/2026/08/24/oto-cunsigios-de-comente-arrimare-is-meighinas-in-istade/

24/08/2026

Arthanesa, sa dot. a Lisai tenet un‘acàpiu forte e dae meda annos cun sa sanidade de su territòriu. Laureada in Casteddu in Meighina e Chirurgia in su 2003 e espetziializada in Meighina Interna cun indiritzu de urghèntzia in su 2009 in sa matessi universidade, at cumintzadu sa carriera professionale in su Prontu Sucursu de s’ispidale Santu Frantziscu de Nùgoro, in antis de àere bintu, in su 2010, su cuncursu chi dd’at portada a cumintzare s’esperièntzia professionale sua a Lanusè, acanta at prestadu servìtziu de sighidu pro seighi annos

Sa professionista at pigadu sa ghia de s’istrutura a pustis de àere bintu u cuncursu de ARES Sardegna. Una diretora noa est arribada a sa ghia de su Prontu Sucursu de s’ispidale de Lanusè: est sa d…

20/08/2026

🎥 Eris a mangianu amus tentu su praghere de èssere intervistados dae su regista Andrea Deidda, chi est faghende unu documentàriu in limba sarda dedicadu a is persones chi ant istudiadu o traballadu fora de Sardigna e chi ant decididu de torrare a bìvere e a traballare in s’Ìsula. 🌍

🏥 S’atopu est istadu un’ocasione pro chistionare de su progetu “Su sardu in corsia”, de is initziativas fatas finas a como e de is progetos in programma pro favorèssere s’impreu de sa limba sarda fintzas in s’àmbitu sanitàriu. 🗣️💚

📺 Sa trasmissione, a tìtulu “Abarru”, finantziada cun su bandu Imprentas 2026 de sa Regione Autònoma de Sardigna, at a èssere trasmìtida a su cumintzu de su 2027. 📡

💬 Un’ocasione importante pro fàghere connòschere su progetu, is atividades suas e s’impreu pro sa valorizatzione de sa limba sarda in su mundu de sa sanidade.
https://susarduincorsia.wordpress.com/2026/08/20/su-progetu-su-sardu-in-corsia-in-su-documentariu-in-sardu-abarru/
Su sardu in corsia - ASL Ogliastra ULS Ogiastra Suia Asl Ogliastra

19/08/2026

Saludi a totus. Ci sigheis is canalis socialis de Su sardu in corsia, bosi at a èssere capitau de bìri calincuna fotografia bècia in biancu e nieddu de dotores, infermieris e operadores sanitàrios.
Difatis, tra is medas fainas prevìdias de s’ufìtziu limba sarda de ocannu, ddue est peri sa publicatzione de unu libru fotogràficu a tìtulu S’ispidale de s’Ogiastra, dedicau a sa stòria de su spidali.
Ci eis traballau o ci seis galu traballandoddoe, opuru ci connosceis calincunu at traballau in su spidali de Lanusè, amigu o parente, e teneis calincuna fotografia bècia, scansionaedda o fotografaedda e mandainosidda.
De ogna fotografia inditai su nòmene de cini ddue est, s’annu e su logu. Totu is fotos ci nosi eis a mandari nos ant a serviri po cumpònnere su libru fotogràficu.
Gràtzias a totus po s’agiudu!

18/08/2026

📌 Tenes bisòngiu de una bìsita diabetològica? 𝐈𝐧 𝐎𝐠𝐢𝐚𝐬𝐭𝐫𝐚 𝐞𝐬𝐭 𝐩𝐫𝐮𝐬 𝐟à𝐭𝐳𝐢𝐥𝐞!

Su Tzentru diabetològicu de s'ASL Ogiastra nos ammentat chi is primas bìsitas e is bìsitas apretosas non si prenotant tràmite CUP, ma mutende deretu a su servìtziu.

Pro atzèdere a sa bìsita est netzessàriu a tènnere s'impegnativa de su mèigu de meighina generale o de s'ispetzialista e sa documentatzione clìnica ùtile a sa valutatzione.

Is primas bìsitas sunt fatas acanta sa sede de Lanusè, mentras su servìtziu est presente fintzas in is ambulatòrios territoriales de Iersu e Tortuelie.

A su tèrmine de sa bìsita, is controllos sutzessivos sunt programados deretu dae su Tzentru diabetològicu, garantende continuidade de agiudu e presa in càrrigu de su malàidu.

Pro informatziones e prenotatziones est possìbile a mutire deretu su servìtziu a is recàpitos dedicados, 0782/490440 dae is 11 a is 13:30 dae lunis a chenàbura, dae is 15 a is 16:30 su martis e su mèrcuris o fintzas a iscrìere a sa mail [email protected].

🩺🏥
Suia Asl Ogliastra

18/08/2026

Cada còpia retirada, isfogiada e léghida donat sentidu a su traballu chi ddoe est in segus de ogna pàgina.
📰🗞️🏥
Sa rivista nostra in limba sarda naschet cun s'obietivu de contare prus dae curtzu sa vida de s'Ispidale de Lanusè e de is servìtzios sanitàrios de su territòriu: progetos, novidades, aprofundimentos, esperièntzias e initziativas chi a bortas abarrant pagu connotas, ma chi pertocant dae curtzu a totu sa comunidade.

Su nùmeru 1 est ancora disponìbile in donu a su primu pianu de sa Domo de Comunidade ASL de Lanusè e podet èssere retiradu dae chie si siat chi disìgiat de ddu lèghere e tènnere in domo, lu lèghere cun calma o lu cumpartzire cun familiares e amigos.

In s’ora semus giai traballende a su nùmeru 2, chi at a batire istòrias noas, aprofundimentos noos e puntos noos de bista in subra de su mundu de sa sanidade ogiastrina.

Si no as ancora léghidu su primu nùmeru, custu est su momentu giustu pro ddu recuperare. T'ispetamus.