https://www.facebook.com/1399898840300634/

Сэтгэл засалч М.Далайцэрэн

Casa
Italia
Messina
Сэтгэл засалч М.Далайцэрэн

Informazioni di contatto, mappa e indicazioni stradali, modulo di contatto, orari di apertura, servizi, valutazioni, foto, video e annunci di Сэтгэл засалч М.Далайцэрэн, Psicoterapeuta, Messina.

👨‍⚕️Сэтгэл засалч эмч | Psychotherapist
🎓🇮🇹Италид Тархи судлалаар Магистр хамгаалсан
💼 +8 жил ажлын туршлагатай
📹 Сэтгэл зүйн контент бүтээгч
✈️ Дэлхийгээр аялагч 🇲🇳🇮🇹🇹🇷🇨🇭🇸🇪🇩🇪🇨🇳🇺🇸🇭🇺🇦🇹

16/09/2026

СЭТГЭЦИЙН ЭМГЭГ БА КИНО УРЛАГ 🎬🧠

Хүний оюун ухаан бол хамгийн тайлагдашгүй нууцлаг ертөнц. Кино бүтээгчид сэтгэцийн эмгэг, дотоод зөрчлийг дэлгэцэнд буулгахдаа үзэгчдэд айдас, эргэлзээ, өрөвдөх сэтгэлийг зэрэг мэдрүүлж чаддаг.

Энэхүү цуврал постоор дэлхийн сод бүтээлүүдэд сэтгэцийн өөр өөр эмгэгийг хэрхэн онцгой дүрсэлснийг хүргэж байна:

* Бие хүн хуваагдах эмгэг — Split (2016)
Нэг биед орших огт өөр 23 зан чанар, ухамсар.

* Шизофрени — A Beautiful Mind (2001)
Хийсвэр төсөөлөл, бодит байдал хоёрын зааг бүдгэрэх агшин.

* Солиорох эмгэг — Joker (2019)
Нийгмийн шахалт, сэтгэцийн доройтол хэрхэн бодит ертөнцөөс тасалдаг вэ?

* Улигт бодол, албадмал үйлдлийн эмгэг (OCD) — Black Swan (2010)
Төгс төгөлдөрт тэмүүлэх шаналал, дотоод түгшүүрийн цуурал.

* Хоёр туйлт сэтгэцийн эмгэг — Silver Linings Playbook (2012)
Хэт хөөрөл (маниа) болон гүн уналтын (депресси) савалгаа.

* Сэтгэл гутрал — Manchester by the Sea (2016)
Хэзээ ч эдгэрэхгүй мэт гүн ганцаардал, дотоод хоосон орон зай.

* Нарциссист бие хүний эмгэг — American Psycho (2000)
Өөрийгөө дээдлэх хоосон баг ба нийгмийн хүйтэн хөндий чанар.

💬 Таны сэтгэлд хамгийн хүчтэй хоногшсон дүр аль нь байсан бэ? Сэтгэгдэл хэсэгт хуваалцаарай! 👇

15/09/2026

ДЭМБ-ын судалгаагаар 4 тутмын 1 нь амьдралынхаа аль нэг үе шатанд сэтгэцийн болон зан үйлийн ямар нэг эмгэг, асуудалтай нүүр тулдаг.

Сүүлийн жилүүдэд стресс, нийгмийн дарамт, хурдацтай хувьсал, тодорхойгүй байдлаас шалтгаалан сэтгэл гутрал, түгшилтийн тархалт дэлхий даяар урьд өмнөхөөсөө ч хурдацтай нэмэгдэж байна.

Сэтгэцийн асуудал бол "хэн нэгэн сул дорой хүний асуудал" биш. Хүн бие махбодоороо өвдөж, ханиад томуу хүрдэгтэй яг адил бидний сэтгэл ч бас ядарч, өвддөг. Бидний эргэн тойронд, магадгүй бид өөрсдөө ч мэдэлгүй эдгээр "байшингуудын" аль нэгэнд амьдарч байж болох юм.

Анзаарах, ярилцах, мэргэжлийн хүнд хандах нь хамгийн чухал эдгэрэлт юм.

14/09/2026

🎯 Хийх ёстой зүйлээ хамгийн шилдэг, өө сэвгүй болгохыг хүсэж суусаар эцэст нь хугацааг нь тулгаж, эхлүүлж ч чадалгүй хойшлуулдаг нь өндөр стандарттайд биш, сэтгэл зүйн айдсаас үүдэлтэй болохыг судалгаа харуулжээ.

Үүнийг сэтгэл судлалд "төгс төгөлдөршлийн саажилт" (perfectionism paralysis) буюу үнэлгээний түгшүүр гэж нэрлэдэг. Төгс байхыг эрмэлздэг хүний тархи өөрийн үнэ цэнийг хийсэн ажлынхаа чанар, үр дүнтэй шууд холбож ойлгодог байна.

Улмаар "хэрэв төгс болж чадахгүй бол энэ нь миний чадваргүйн илрэл болно" гэсэн далд айдас үүсэж, бүтэлгүйтэх эрсдэлээс хамгаалахын тулд тархи тухайн ажлыг хийхээс татгалзан саажилтад ордог. Гаднаас нь харахад залхуураад хойшлуулаад байгаа мэт боловч дотооддоо маш хүчтэй түгшүүртэй тэмцэж байдаг.

Тиймээс төгс хийх гэж гацахаас сэргийлэхийн тулд "Хамгийн муугаар хийх эрхийг өөртөө өгөх" буюу эхний ээлжинд ямар ч засваргүй, түүхий хувилбарыг гаргахыг зорих нь айдсын түгжээг мулталдаг.

Гэхдээ "Бүрэн гүйцэтгэсэн ажил бол дуусаагүй төгс төсөөллөөс үргэлж давуу" гэдэг зарчмыг өөртөө сануулж, өөрийн үнэлэмжийг ажлын үр дүнгээс салгаж сурах нь урт хугацааны бүтээмжийг хадгалдаг.

📚 Эх сурвалж: Flett, G. L., & Hewitt, P. L. (2002). Perfectionism: Theory, research, and treatment. American Psychological Association. DOI: 10.1037/10458-000

13/09/2026

🎭 Гутралд орсон хүн бүр орондоо уйлаад хэвтдэггүй; харин ч эсрэгээрээ байнга инээмсэглэж, бусдад хэт тусч, ер бусын идэвхтэй харагддаг нь далд сэтгэцийн эмгэгийн томоохон хэлбэр болохыг эмнэлзүйн сэтгэцийн анагаах ухаан анхааруулдаг.

Үүнийг албан бусаар "инээсэн гутрал" (Smiling Depression) буюу эмнэлзүйн хувьд өндөр үйл ажиллагаатай, атипик депрессийн хэлбэр гэж үздэг. Энэ үед тархины сэтгэл хөдлөл зохицуулах систем дотооддоо гүн хямарч, анедони (таашаал авах чадваргүй болох) төлөвт орсон байдаг ч хүн өөрийн эмзэг байдлаа хүлээн зөвшөөрөхөөс эмээж, нийгмийн өмнө "хэвийн, амжилттай" багийг автоматаар өмсдөг байна.

Энгийн депрессийн үед хүн эрч хүчгүй болж орондоо гацдаг бол энэ төрлийн эмгэгийн үед хөдөлгөөний идэвх хэвээр хадгалагддаг тул сэтгэл доторх гүн өвдөлтөө хэт их ажил, хуурамч эерэг хандлагаар хаацайлахыг оролддог.
Энэ байдал нь хувь хүний "зоригтой, хүчтэй" зан биш бөгөөд сэтгэл хөдлөлөө хүчээр дарах тусам дотоод түгшүүр, ядаргаа биологийн түвшинд хуримтлагдаж байдаг.

Тиймээс байнга хүчтэй байх гэж хичээхийн оронд, өөрийн сөрөг мэдрэмж, гунигийг байгаагаар нь хүлээн зөвшөөрч, итгэлтэй хүндээ эсвэл мэргэжилтэнд хуваалцах нь дотоод даралтыг бууруулах суурь алхам юм.

Гэхдээ энэ хэлбэрийн гутрал нь гаднаасаа огт анзаарагддаггүй атлаа дотооддоо амиа хорлох бодлын эрсдэлийг өндөрт тээдэг тул сэтгэцийн эмч, сэтгэл заслын мэргэжилтний тусламж нэн шаардлагатай байдаг.

📚 Эх сурвалж: American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA. DOI: 10.1176/appi.books.9780890425596

13/09/2026

🧠 Ажилдаа эсвэл хийж буй зүйлдээ гүн анхаарлаа хандуулж байхад хэн нэгэн хажуунаас жижиг зүйл асуухад өөрийн эрхгүй уур хүрдэг нь муухай аашнаас биш, мэдрэлийн системийн хэт ачааллаас үүдэлтэй болохыг когнитив сэтгэл судлал тогтоожээ.

Хүний тархи гүн анхаарал буюу "урсгал төлөв"-д (flow state) орохын тулд урьд тархины бор гадаргын (prefrontal cortex) асар их танин мэдэхүйн нөөцийг дайчилдаг. Харин гэнэтийн асуулт эсвэл саад нь тухайн анхаарлын сүлжээг хүчээр тасалж, шинэ сэдэв рүү анхаарлыг шилжүүлэхийг шаарддаг байна.

Шинжлэх ухаанд үүнийг "анхаарлын шилжилтийн өртөг" (Task-Switching Cost) гэдэг бөгөөд тархи тасалдсан анхаарлаа анх байсан түвшинд буцааж авчрахын тулд дунджаар 20 гаруй минутыг зарцуулдаг. Тархи энэхүү энергийн гэнэтийн алдагдлыг "дарамт" гэж хүлээн авдаг тул өөрийгөө хамгаалах хариу урвал болгож бухимдал, уур хилэнг өдөөдөг.

Тиймээс төвлөрсөн үедээ хүнд уурлаж байгаагаа анзаарвал өөрийгөө буруутгахын оронд "Миний тархины энерги хамгаалалтын горимд орчихлоо" гэдгийг таньж, хүмүүст уурлахгүйгээр "Би одоохондоо төвлөрч байна, 10 минутын дараа ярилцъя" гэж хэлж сурах нь харилцаа болон энергийг хамгаалдаг.

Гэхдээ жижиг саад тотгор бүрт тэсэрч уурлах шинж удаан хугацаанд үргэлжилбэл энэ нь тархины архаг ядаргаа, сэтгэл зүйн шавхагдал (burnout)-д орсны далд дохио байж болно.

📚 Эх сурвалж: Monsell, S. (2003). “Task switching.” Trends in Cognitive Sciences. DOI: 10.1016/S1364-6613(03)00028-7

12/09/2026

🤒 Шалгалт, томоохон төсөл, урт хугацааны ажлын ачааллын ард гарч амарч эхэлмэгц ханиад хүрэх, толгой лугшиж өвдөх эсвэл халуурах нь тохиолдол биш, дааврын огцом шилжилт болохыг психонейроимунологийн судалгаа харуулжээ.

Удаан хугацаанд стресстэй, өндөр ачаалалтай ажиллах үед бөөрний дээд булчирхайгаас кортизол болон адреналин тасралтгүй өндөр тунгаар ялгардаг. Эдгээр дааврууд нь үрэвслийг түр дарангуйлж, биеийг "онцгой байдлын горим"-д барьснаар халдварын шинж тэмдгийг ил гаргалгүй түгжиж байдаг байна.

Харин стресс дуусаж тайвшрах агшинд эдгээр дааврын түвшин огцом унадаг. Ингэснээр дархлааны систем дарангуйллаас гарч, биед аль хэдийн хуримтлагдсан байсан нууц үрэвсэл, вирусийн халдвартай нэгэн зэрэг тэмцэж эхэлдэг тул өвчний бодит шинж тэмдгүүд (халуурах, бие шархирах) амралтын эхний өдрүүдэд илэрдэг.

Тиймээс амралтаа авахдаа 100%-ийн ачааллаас шууд 0% болгон гэнэт зогсох бус, амралт эхлэхээс хэд хоногийн өмнөөс ажлын эрчмээ аажмаар сааруулж, биеэ тайвшралд бэлтгэх нь энэхүү уналтаас сэргийлдэг.

Гэхдээ амрах болгонд өвддөг шинж удаан давтагдвал энэ нь архаг ядаргааны хам шинж болон далд үрэвсэл биед байгааг илтгэдэг тул цусны ерөнхий болон үрэвслийн шинжилгээ өгөх нь зүйтэй.

📚 Эх сурвалж: Vingerhoets, A. J., et al. (2002). “Leisure sickness: A trivial ailment?” Psychotherapy and Psychosomatics. DOI: 10.1159/000065997

12/09/2026

💔 Хэн нэгний үл тоосон харц, зурваст ирээгүй хариу эсвэл ажлын байран дээрх энгийн шүүмжлэлийг хэдэн өдрөөр бодож эмзэглэдэг нь хэт туйлширсан сул зан чанар биш, тархины бүтэцтэй холбоотой болохыг мэдрэл судлал тогтоожээ.

Тархины функциональ MRI зураглалаар нийгмийн харилцаанаас гадуурхагдах, гологдох мэдрэмж авах үед биеийн физик өвдөлтийг боловсруулдаг урд бүслүүр бор гадарга (anterior cingulate cortex) яг адилхан идэвхждэг болохыг баталсан байна.

Хүний хувьд сүргээсээ хасагдах нь эрт цагт үхлийн аюул байсан тул тархи татгалзлыг бодит шарх шиг хүлээж авдаг.

Мэдрэлийн систем нь илүү мэдрэг хүмүүсийн хувьд энэ дохио хэт өндөр дуугаралттай байдаг тул өчүүхэн шүүмжлэлийг ч хувь хүний оршин тогтнолын дайралт мэт хүлээн авдаг.
Тиймээс шүүмжлэл сонсоод цээж базалж эхлэхэд "Миний тархи өвдөлт мэдэрч байна, гэхдээ би бодит аюулд ороогүй байна" гэж өөртөө сануулж, өөрийн үнэ цэнийг бусдын түр зуурын хандлагаас тусгаарлах дасгал хийх нь чухал.

Гэхдээ татгалзалд хэт мэдрэг байх (RSD) нь хүүхэд насны сэтгэл зүйн гэмтэл болон өөрийн үнэлэмжийн гүн хямралтай холбоотой байдаг тул сэтгэл заслын тусламжтайгаар сэргээх боломжтой байдаг.

📚 Эх сурвалж: Eisenberger, N. I., et al. (2003). “Does rejection hurt? An fMRI study of social exclusion.” Science. DOI: 10.1126/science.1089134

10/09/2026

🔋 Найзуудтайгаа сайхан цагийг өнгөрөөсөн ч гэртээ ирмэгц юу ч хийх тэнхэлгүй болж, хэнтэй ч харьцахгүй ганцаараа баймаар санагддаг нь хувь хүний муухай ааш биш, мэдрэлийн системийн хэт ачаалал болохыг сэтгэл судлал тогтоожээ.

Үүнийг шинжлэх ухаанд "нийгмийн шавхагдалт" (social burnout / introvert hangover) гэж нэрлэдэг. Нийгмийн харилцаанд оролцох үед тархи зөвхөн яриа сонсоод зогсохгүй бусдын биеийн хэлэмж, дууны өнгө, нүүрний хувирлыг тасралтгүй уншиж, олон нийтийн дүрэм журамд нийцүүлэн өөрийгөө хянаж (self-monitoring) байдаг.

Энэхүү тасралтгүй танин мэдэхүйн боловсруулалт нь урьд тархины бор гадаргын нөөцийг шавхаж, допамины мэдрэмтгий байдлыг түр зуур бууруулдаг байна. Улмаар мэдрэлийн систем цаашид ямар ч гаднын сэрэл мэдрэмжийг хүлээж авах чадваргүй болж, бие хамгаалалтын горимд шилждэг.

Тиймээс уулзалтын дараа хэнтэй ч харьцахгүй хэсэг чимээгүй байх хүсэл төрөх нь өөрийгөө цэнэглэж буй биологийн зайлшгүй хэрэгцээ тул буруутай мэдрэмж авах шаардлагагүй.

Гэхдээ хүмүүстэй уулзахаас байнга зайлсхийж, ганцаардал нь удаан хугацааны нийгмийн түгшүүр эсвэл гутралын хэлбэртэй хавсарч эхэлбэл мэргэжлийн сэтгэл зүйчид хандах нь зүйтэй.

📚 Эх сурвалж: Srivastava, S., et al. (2009). “The social costs of emotional suppression: A prospective study of the transition to college.” Journal of Personality and Social Psychology. DOI: 10.1037/a0014755

10/09/2026

🌅 Ямар ч тодорхой шалтгаангүйгээр, нүдээ нээх агшинд л цээж давчдаж, түгшүүр мэдрэгддэг нь таны сэтгэлийн сул тал биш, гормоны огцом шилжилт болохыг нойр, дотоод шүүрэл судлал тогтоожээ.

Сэрэхээс өмнөхөн хүний бие сэрүүн байдалд шилжихэд бэлтгэж, бөөрний дээд булчирхайгаас кортизол дааврыг ихээр ялгаруулдаг. Үүнийг кортизолын сэрэх хариу урвал (Cortisol Awakening Response - CAR) гэдэг бөгөөд сэрснээс хойш 30–45 минутын дотор цусан дахь кортизолын хэмжээ хэвийн үеийнхээс 50–75%-аар өсдөг байна.

Эрүүл үед энэ нь биеийг сэргэг, өдрийг эхлүүлэх эрч хүчтэй болгодог механизм юм. Харин архаг стресстэй эсвэл далд түгшүүртэй хүний хувьд тархи энэхүү кортизолын огцом өсөлтийг "аюул тулгарлаа" гэж буруу тайлбарласнаар зүрхний цохилт түргэсэж, цээж хүндрэх мэдрэмж үүсдэг.

Тиймээс өглөө сэрмэгцээ түгшүүртэй бодлуудад автан утсаа шүүрч авахын оронд, хэвтэж байхдаа хэд хэдэн удаа удаан амьсгаа гаргаж, биеийн биологийн дааврын давалгаа намжихыг хэдхэн минут хүлээх нь үр дүнтэй.

Гэхдээ өглөөний энэхүү түгшүүр нь цусан дахь сахарын шөнийн уналт (hypoglycemia) эсвэл шингэний дутагдалтай ч хавсарч илэрдэг тул орондоо орохдоо хөнгөн уураглаг хоол сонгох, сэрмэгцээ бүлээн ус уух нь энэхүү хариу урвалыг зөөлрүүлдэг.

📚 Эх сурвалж: Fries, E., et al. (2009). “The cortisol awakening response (CAR): Facts and future directions.” International Journal of Psychophysiology. DOI: 10.1016/j.ijpsycho.2008.03.014

09/09/2026

👤 Шөнө сэрсэн ч бие огт хөдлөхгүй, цээжин дээр ямар нэгэн зүйл дараад байгаа мэт мэдрэгдэж айдаст автдаг үзэгдлийг анагаах ухаанд нойрны саажилт (Sleep Paralysis) гэж тайлбарладаг.

Хүн зүүдлэх үед буюу нойрны REM үе шатанд тархи бие махбодыг зүүдэндээ хөдөлж гэмтэхээс сэргийлэхийн тулд нугасны түвшинд глицин, ГАБА (GABA) зэрэг саатуулагч бодисуудыг ялгаруулж, булчингийн хөдөлгөөнийг бүрэн түгждэг (atonia).

Гэвч зарим үед ухамсар сэргэж, нүд нээгдсэн хэдий ч булчинг саатуулсан рефлекс хэдхэн секундээс 1–2 минутын турш унтралгүй үргэлжилснээр энэ байдал үүсдэг байна. Энэ хооронд тархи REM шатнаас бүрэн гараагүй тул өрөөнд хэн нэгэн байгаа мэт бодит хий үзэгдэл мэдрэгдэх нь элбэг.

Тиймээс энэ үед хүчлэн хашхирах, биеэ бүхэлд нь хөдөлгөх гэж тэмцэлгүйгээр, зөвхөн нүдний харцаа хөдөлгөх, хөлийн хуруу эсвэл амьсгалын хэмнэлээ удирдахад тархи бүрэн сэрж, саажилт арилдаг.

Нойрны саажилт нь архаг нойрны дутагдал, стресс, ядаргаа болон дээшээ харж унтах зэрэг нөхцөлд хамгийн их өдөөгддөг.

📚 Эх сурвалж: Denis, D., et al. (2018). “A systematic review of variables associated with sleep paralysis.” Sleep Medicine Reviews. DOI: 10.1016/j.smrv.2017.05.005

Indirizzo

Messina

Sito Web

facebook.com

Notifiche

Lasciando la tua email puoi essere il primo a sapere quando Сэтгэл засалч М.Далайцэрэн pubblica notizie e promozioni. Il tuo indirizzo email non verrà utilizzato per nessun altro scopo e potrai annullare l'iscrizione in qualsiasi momento.