Хоол зүйч Уянга

Хоол зүйч Уянга Dietitian, MSc
📖Pubmed-indexed author
🥗 Evidence-Based Nutrition
🧠 Stress & Nutrition
🌿 Sustainable Healthy Habits Хоол зүйч
Иогийн багш (RYT200)

За яг маргаашнаас.Ер нь сахар, гурилаа л болъё.Орой 6-аас хойш идэхгүй байвал яг турдаг гэнэ.Монгол хүн дан махаа л идэх...
08/09/2026

За яг маргаашнаас.
Ер нь сахар, гурилаа л болъё.
Орой 6-аас хойш идэхгүй байвал яг турдаг гэнэ.
Монгол хүн дан махаа л идэх нь зөв дөө.
Өнөөдөр сайн идэж аваад, маргаашнаас детоксдоод биеэ цэвэрлэе.
Бүр юу ч идэхгүй ээ. Ганцхан тараг л ууя.

Танил сонсогдож байна уу?

Тэр үедээ жин бууж, үр дүнд хүрч ч болно. Харин хэсэг хугацааны дараа? Жин буцаад нэмэгдэнэ. Дахиад шинэ дэглэм эхэлнэ. Дахиад хориглоно, тэвчинэ. Тэгээд дахиад л тэсвэр алдана. За нэгэнт алдсан юм чинь дуртайгаа идье. Ингээд дахиад эхнээсээ...

Заримдаа энэ тойрог зөвхөн жин буцаад нэмэгдэхээр дуусахгүй. Хэт хязгаарласан, шим тэжээлийн хэрэгцээг хангахгүй хооллолт болон жингээ хурдан хасаж, нэмэх давтамж нь цөсний чулуу үүсэх эрсдэл, цусан дахь сахарын зохицуулга алдагдах, үс уналт, ядрах, нойр хямрах зэрэг асуудалтай ч холбоотой байж болно. Тэгвэл...

Бидэнд үнэхээр дахиад өөр нэг дэглэм хэрэгтэй юу?

Чамгүй хугацааны турш миний хамгийн их сонирхон судалж, боловсруулсан “Хооллолт ба Сэтгэл зүйн холбооны” тухай анхны лекцээ та бүхэнд хүргэх гэж байгаагаа дуулгахад таатай байна.

ДЭГЛЭМЭЭС ЭРХ ЧӨЛӨӨ РҮҮ

Энэ удаа юу идэж болох, юу идэж болохгүй гэсэн шинэ жагсаалт өгөхгүй. Харин яагаад бид дэглэмийн энэ тойрогт дахин дахин ордог, түүнээс яаж гарах, хоолтойгоо илүү тайван харилцаатай байж, тэнцвэртэй хооллолтыг урт хугацаанд тогтвортой авч явах вэ? гэдгийг ярилцъя.

CLOUDIES WELLNESS DAY

📍 Дархан :9 сарын 13- Grand Yak Event Hall
📍 Эрдэнэт: 9 сарын 19- Уурхайчдын соёлын ордонд уулзацгаая

Хоол зүйч Уянга

Би буузанд их дуртай, бас буузанд их өндөр стандарттай хүн. Гурил зузаан, мах их бүлхтэй, эсвэл хэт их өөхтэй байхад дур...
07/09/2026

Би буузанд их дуртай, бас буузанд их өндөр стандарттай хүн. Гурил зузаан, мах их бүлхтэй, эсвэл хэт их өөхтэй байхад дургүй. Ер нь яг өөрийн хийсэн буузандаа л дуртай. Тэгээд саяхан айхтар буузсаад өөрөө хийж амжихгүй байсан болохоор нэртэй сүлжээ ресторан ороод бууз захиалж идэв. Тэгсэн нилээн удаан хөлдөөсөн бололтой бууз жигнэж өгсөн. Гурил нь хатуу, зузаан, мах нь их бүлхтэй. Уг нь гэрийн бууз шиг бууз идмээр санагдаад ортол зүгээр яг гаднаас хөлдөөсөн бууз аваад жигнээд идсэнээс ялгаагүй л мэдрэмж аваад гарсаан 🥲.

Харин өчигдөр санаандгүй Соёолж Моолд хоолны хэсэгт Mandu гээд буузтай газар олон төрлийн бууз хараадхав. Тэгээд жижигхэн боловч цэвэрхэн галтогоонд томоо автомат аяга таваг угаагч нүдэнд тусаад, эрүүл ахуй сайтай санагдаад буузыг нь амсаад үзье гээд багаханыг захиалав. Таван цулын бууз нь ёстой тасархай. Яг миний хүсдэг бууз. Гурил нь хатуураагүй маш гоё шинэ, нимгэн. Давс багатай, бүлх бараг байхгүй. Сүүтэй цай нь бас давс багатай зөөлөн амттай, дагалдаж ирдэг шөл, исэгсэн хүрэн манжин, шар манжингийнх нь амт яг гоё шинэхэн. Буузсаад байсан минь бүр сайхан болоод, таашааж идлээ. Тэгээд бүр санал болгомоор санагдаад. Хоолыг сэтгэл шингээж сайхан хийх ч гоё шүү. Бас жижиг галтогоотой ч байсан автомат аяга таваг угаагч тавиад, эрүүл ахуйгаа сахиад, амт чанарыг нь тааруулаад өгнө гэдэг бас гоё шүү. Таалагдлаа.

“Хүүхэд маань жингийн илүүдэлтэй юм шиг байна. Тан дээр дагуулж очоод зөвлөгөө авъя” гэж ээж аавууд надад нилээдгүй ханд...
04/09/2026

“Хүүхэд маань жингийн илүүдэлтэй юм шиг байна. Тан дээр дагуулж очоод зөвлөгөө авъя” гэж ээж аавууд надад нилээдгүй ханддаг. Гэхдээ би хоол зүйн зөвлөгөөнд хүүхдийг өөрийг нь авчрах хэрэггүй гэж үздэг. Учир нь хүүхдийн жин, биеийн хэмжээний талаар хүүхдийнх нь дэргэд ярилцах шаардлага ихэнх тохиолдолд байдаггүй. Том биетэй ч бай, жижиг биетэй ч бай хүүхэд өөрийнхөө биеийг бусдаас өөр гэж мэдэрч эхлэх үедээ маш эмзэг байдаг. Томчуудын санаандгүй хэлсэн нэг үг хүртэл хүүхдийн өөрийгөө хэрхэн хүлээж авах ойлголтод нөлөөлж болно.

“Бүдүүн юм аа”, “бондойчихжээ”, “улам таргалчихаж”, “яагаад ийм жижигхэн юм?”, “жин нэмэх хэрэгтэй” гэх мэт үгс бидний хувьд энгийн сонсогдож болох ч хүүхэд өөрийнхөө биеийг асуудал мэтээр ойлгож эхлэхэд хүргэж болно. Тиймээс хамгийн түрүүнд хүүхдийн ойр орчин анхаарах хэрэгтэй.

Хамаатан садан нь хүүхдийн жинг байнга ярьж, биеийнх нь хэмжээг онцлохгүй байх. Өвөө, эмээ нар “бондгор”, “бандгар” гэж өхөөрдөхдөө хүртэл хүүхдийн биеийг байнга онцлохгүй байх. Найз нөхөд нь биеийн хэмжээ, жингээр нь хоч өгөх, шоолох явдлыг зүгээр нэг тоглоом гэж өнгөрөөж болохгүй.
Хүүхэд өөрийнхөө биеийн талаар хамгийн анхны ойлголтоо ихэвчлэн ойр орчноосоо авч эхэлдэг.

Дараа нь сургууль

Сургууль бол хүүхэд өдөртөө хамгийн их цагийг өнгөрөөдөг орчны нэг. Тиймээс биеийн хэмжээ, жингээр нь шоолох, хоч өгөх, гадуурхах асуудлыг багш, сургуулийн ажилтнууд анзаарах хэрэгтэй. “Бүдүүн”, “туранхай”, “жижигхэн” гэх мэт үгсийг хүүхдүүд тоглоомоор хэлж байж болно. Гэхдээ тухайн хүүхдийн хувьд энэ нь өөрийгөө бусдаас өөрөөр харж эхлэх шалтгаан болж болно.Сургууль бол хүүхэд өөрийнхөө биеийн талаар санаа зовж, ичдэг газар биш. Өөрийгөө аюулгүй, хүлээн зөвшөөрөгдсөн гэж мэдэрдэг орчин байх ёстой.

Мөн бид эмч, хоол зүйч, эрүүл мэндийн ажилтнууд ч үг хэллэгтээ анхаарах хэрэгтэй.
Заримдаа зөвлөгөө өгөх, шалтгааныг тодруулах зорилгоор “цагаан хорхойн шинжилгээ өгсөн үү?”, “яагаад ийм жижигхэн юм бэ?”, “жин нь их байна” гэх мэт үгийг хүүхдийн дэргэд шууд хэлчихдэг. Мэдээж энэ нь хүүхдийг гомдоох гэсэн санаа биш. Гэхдээ хүүхдийн бие, жин, хооллолтын талаар асуудал мэтээр ярих бүрд хүүхэд “Надад ямар нэгэн буруу зүйл байна” гэсэн ойлголт авч болно.

Хүүхдийн өсөлт, жин, хооллолтыг үнэлэх шаардлагатай үед мэргэжлийн хүн эцэг эхтэй нь ярилцаж болно. Харин хүүхдийн өмнө биеийн хэмжээгээр нь тодорхойлж, шошголохоос аль болох зайлсхийх хэрэгтэй.

Ялангуяа өсвөр насанд хүүхэд биеийн дүр төрхдөө илүү мэдрэмтгий болдог. Энэ үед жингээ хэт их анхаарч эхлэх, хоолоо хэт сойх, хоол алгасах, “таргалчих вий” гэж айж тодорхой хүнснээс зайлсхийх зэрэг эрүүл бус хооллолтын зан үйл үүсч болно. Тиймээс хүүхдийн эрүүл мэндэд анхаарна гэдэг зөвхөн жинг нь анхаарна гэсэн үг биш.

Хүүхэд өөрийнхөө биеийг хэрхэн мэдэрч байна вэ?

Өөрийгөө бусдаас дор гэж бодож байна уу?
Хоолноос айж эхэлж байна уу?

Эсвэл өөрийнхөө биеийг ичих зүйл гэж ойлгож эхэлж байна уу?

Эдгээр нь ч бас хүүхдийн эрүүл мэндийн нэг хэсэг. Хүүхдийг хамгаална гэдэг зөвхөн зөв хооллолт, зөв эмчилгээ хийхээс гадна зөв үг сонгохыг ч бас хэлнэ.

Бид хүүхдийн биеийг өөрчлөхөөсөө өмнө хүүхдийн өөрийгөө гэсэн мэдрэмжийг хамгаалах хэрэгтэй.

Хоол зүйч Уянга

03/09/2026

Яарвал даарна гэдэг дээ #хоолзүйч

Энэ зун мойл сайн гарсан гээд Булганаас арай л гоё мойл ирлээ. Би ногоо хөлдөөж нөөцлөхөөс илүү Монголын байгалийн зэрлэ...
30/08/2026

Энэ зун мойл сайн гарсан гээд Булганаас арай л гоё мойл ирлээ.

Би ногоо хөлдөөж нөөцлөхөөс илүү Монголын байгалийн зэрлэг жимсээ хөлдөөж өвөлдөө бэлдэж авдаг. Яагаад гэвэл зэрлэг жимс бол гэдэсний ашигтай бичил биетүүдийн хамгийн дуртай хоолны нэг.

Жимсэнд агуулагдах антиоксидант, эслэг, полифенол зэрэг биологийн идэвхт нэгдлүүд нь гэдэсний бичил биетүүдэд хүрч, тэдний өсөлт, үйл ажиллагааг дэмждэг. Харин эрүүл, олон янзын бичил биетний экосистем нь гэдэсний эрүүл мэнд төдийгүй дархлаа, үрэвслийн зохицуулалттай ч холбоотой. 🌿

Байгальд ургасан зэрлэг жимс нь эдгээр биологийн идэвхт нэгдлээр маш их баялаг учраас багахан атлаа шим тэжээлийн хувьд үнэ цэнтэй. Тиймээс жимсээ аль болох шинэхэн эсвэл хөлдөөсөн хэлбэрээр хэрэглэж, удаан буцалгаж боловсруулахгүй байхыг хичээдэг.

Өөрөөр хэлбэл, та нэг аяга мойл идэж байгаа биш гэдсэн доторх хэдэн их наяд ашигтай бичил биетээ хооллож байгаа юм. Тэр ашигтай бичил биетүүд л өвөл бидний төлөө хамгийн их ажиллана шүү дээ.

Та энэ зун ашигтай бичил биетүүдээ хэрхэн баярлуулсан бэ?

Цэцэг бүр адилхан байвал дэлхий ямар уйтгартай байх бол… 🌸Нэг нь тод өнгөтэй, нөгөө нь зөөлөн, нэг нь том дэлбээтэй, нөг...
29/08/2026

Цэцэг бүр адилхан байвал дэлхий ямар уйтгартай байх бол… 🌸
Нэг нь тод өнгөтэй, нөгөө нь зөөлөн, нэг нь том дэлбээтэй, нөгөө нь жижигхэн. Гэхдээ цэцэг бүр өөрийнхөө өнгөөрөө үзэсгэлэнтэй. Эмэгтэй хүн ч бас адилхан. Өөр нэгэнтэй адилхан байх гэж хичээх хэрэггүй. Хэн нэгний гоо үзэсгэлэнг өөрийнхөө хэмжүүр болгох хэрэггүй. Таны төрх, таны зан, таны түүх, таны нас, таны өөрчлөлтүүд хүртэл таныг давтагдашгүй болгодог.

Бүсгүй минь, чи өөр цэцэг болох шаардлагагүй. 🌷
Өөрийнхөөрөө дэлбээлэхэд л хангалттай хамгийн онцгой, хамгийн үзэсгэлэнтэй… Амралтын өдрийн мэнд!

24 настайдаа Тайваний “Asia University”-ийн Нийгмийн Эрүүл Мэндийн магистрын хөтөлбөрт сурч байлаа. Мастерынхаа судалгаа...
21/08/2026

24 настайдаа Тайваний “Asia University”-ийн Нийгмийн Эрүүл Мэндийн магистрын хөтөлбөрт сурч байлаа. Мастерынхаа судалгааны ажлыг хийж байхдаа би тийм ч шилдэг судлаач байгаагүй. Харин хичээнгүй, даруухан сурагч байсан юм.

Монгол, Индонезоос цөөн хэдэн оюутан хамт сурдаг байлаа. Надтай адилхан даруухан, зөөлөн ааштай нэг Индонез залуу байсан юм. Тухайн үед бидний чиглүүлэгч багш бид хоёрын судалгааны ажлыг удирдаж байгаа профессор маань маш их анхаарч, алхам бүрийг маань чиглүүлдэг байв. Судалгаагаа хаанаас эхлэх вэ, датагаа хаанаас авах вэ, яаж цуглуулах вэ, SPSS дээр хэрхэн боловсруулах вэ? гээд бидний мэдэхгүй бүхнийг нэг бүрчлэн зааж өгнө. Бид хоёр ч хичээнгүйлэн хийдэг байлаа.

Мөн тухайн үед өөрсдийгөө нилээн үнэлдэг, өмнө нь улсдаа чамгүй ажил алба хашиж байсан, туршлагатай гэж ярьдаг Монгол, Индонез хоёр оюутан ч байсан. Тэр 2 мэдлэг туршлагаараа бид хоёроос илүү байсан байх. Гэхдээ профессор маань бид хоёрт ханддаг шигээ тэдэнд чиглүүлж ажилладаггүй байсан. Тэр үед би яагаад гэдгийг нь сайн ойлгодоггүй байж.

Харин одоо бодоход профессор маань бидний сурах хүсэл, хандлага, төлөвшлийг олж харсан байх. Бид “би аль хэдийн чадна” гэж очоогүй. “Би мэдэхгүй байна, заагаад өгөөч” гэсэн сэтгэлээр ханддаг байсан. Үнэндээ бидний хийж чадсан зүйл бүрийн ард гайхалтай профессорын маань асар их мэдлэг, туршлага, чиглүүлэг байсан.

Эцэст нь миний мастерын судалгааны ажил эрдэм шинжилгээний хуралд шилдэг судалгааны ажлаар шалгарч, олон улсын эрүүл мэндийн нэр хүндтэй сэтгүүлд хэвлэгдэж PubMed-д бүртгэгдсэн. 24 настай залуу оюутанд энэ бол маш том амжилт байлаа.

Би үүнийг бодох бүрдээ нэг зүйлийг ойлгодог.
Амжилтад хүрэхэд зөвхөн авьяас, мэдлэг, “шилдэг” байх хангалтгүй юм байна.

Заримдаа хүний:
- сурах хүсэл,
- даруу байдал,
- заалгах чадвар,
- хичээл зүтгэл,
- хүнтэй зөв харилцах төлөвшил нь мэдлэгээсээ ч илүү олон хаалгыг нээдэг юм байна. Мөн зөв багштай таарах гэдэг өөрөө асар том аз. Тэр үед би зүгээр л хичээлээ хийж, судалгаагаа дуусгах гэж хичээж байсан оюутан байлаа. Харин олон жилийн дараа эргээд харахад профессор маань надад зөвхөн судалгаа заагаагүй юм байна. Ямар хүн байвал бусад хүн чамд итгэж, чамайг хөгжүүлэхийг хүсдэг вэ? гэдгийг хүртэл зааж өгсөн байна.

Тиймээс хүүхдүүддээ, дүү нартаа залуу хүмүүстээ би нэг л зүйлийг хэлмээр санагддаг. Хамгийн шилдэг нь болох гэж яарахаасаа өмнө хамгийн сайн суралцдаг хүн болоорой. Мэдэхгүйгээ мэддэг, заалгахдаа ичдэггүй, хийж бүтээх хүсэлтэй, даруухан, хүнтэй зөв харилцдаг бай. Заримдаа яг тэр чанарууд л чамайг төсөөлөөгүй газарт чинь хүргэдэг.

Хоол зүйч А.Уянга

Address

Seoul

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Хоол зүйч Уянга posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Practice

Send a message to Хоол зүйч Уянга:

Shortcuts

Share

Category