24/08/2026
බෞද්ධ වෙදකම කියන එක අයුර්වේදයෙන් තොර වූවක් ද?
++++++++
ආයුර්වේද මූලධර්ම මත ගොඩනැගුණු බෞද්ධ වෙදකම
+++++++++
භේසජ්ජඛන්ධකයේ ආයුර්වේදයේ නැති යමක් තිබෙනවා ද?
+++++++++++++
බෞද්ධ වෙදකම යනුවෙන් ප්රකට වන ප්රතිකාර ක්රමය සහ ආයුර්වේදය අතර පවතින්නේ සියවස් ගණනාවක් පුරා ගොඩනැඟුණු එකිනෙකා පෝෂණය කළ ඉතා සමීප සහ අවිච්ඡන්න සබඳතාවකි. සරලවම කිවහොත් බෞද්ධ වෙදකම සඳහා අවශ්ය වෛද්ය විද්යාත්මක පදනම බොහෝ දුරට ලබාගත්තේ ආයුර්වේදයෙන් වන අතර බුදුදහම මඟින් ආයුර්වේදයට නව ආචාරධර්ම පද්ධතියක් සහ ආධ්යාත්මික මුහුණුවරක් එක් කළේය. ඔවුන් අතර ඇති ප්රධාන සබඳතා මෙසේ සැකෙවින් දැක්විය හැකිය. එය වසර දහස් ගණනක් පුරා ආයුර්වේදය හා එක්ව තිබීමෙන් එකිනෙකට ලැබුණු ප්රතිලාභ වේ.
බෞද්ධ වෙදකම යනු බුදුදහමේ මූලධර්ම, බෞද්ධ දර්ශනය සහ ආයුර්වේද හෝ දේශීය වෙදකමේ වෛද්ය ශාස්ත්රය එකිනෙක මුසු වී නිර්මාණය වූ ශාරීරික මෙන්ම මානසික සුවතාවය එක හා සමානව සලකන සමස්ත (Holistic) වෛද්ය ක්රමයකි. බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ "ආරෝග්යා පරමා ලාභා" (නිරෝගීකම උතුම්ම ලාභයයි) යන වචනය මුල් කරගනිමින් පුද්ගලයෙකුගේ ලෞකික ජීවිතයේ නිරෝගීකම මෙන්ම ලෝකෝත්තර සුවය (නිවන) ලබාගැනීමට මෙම ක්රමය මඟපෙන්වයි. බෞද්ධ වෙදකමේ ප්රධාන ලක්ෂණ සහ එහි ස්වභාවය මෙසේ කොටස් කිහිපයකට දැක්විය හැකිය. එහෙත් ආයුර්වේදයේ නැති යමක් ත්රිපිටකයේ ඔවුන්ට පෙන්විය නොහැකිය.
ශාරීරික සහ මානසික සමතුලිතතාව බෞද්ධ වෛද්ය ක්රමයේදී රෝග වැළඳීමට බලපාන හේතු කායික මෙන්ම මානසික වශයෙන් ද විශ්ලේෂණය කරයි. කායික හේතු ආයුර්වේදයේ එන වාත, පිත්ත, කඵ යන ත්රිදෝෂ කිපීම සහ ශරීරයේ පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ යන සතර මහා භූතයන්ගේ වෙනස්වීම් ආදිය මෙයට ඇතුළත් වේ. මානසික හේතු ලෝභ, ද්වේෂ, මෝහ යන අකුසල් මුල් නිසා සිතේ ඇතිවන ආතතිය සහ අසහනය කයට බලපෑම් කිරීම නිසා ඇති වන සත්ව, රජස් සහ තමස් වල වෙනස් වේ. ශරීරය ව්යුහය සහ ක්රියාව ගැන තිබෙන යන කරුණුත් මනස ගැන තිබෙන කරුණුත් එක්ව ගත් කළ මේ දෙකේ වෙනස් කම් දැකිය නොහැකිය.
ප්රතිකාර ක්රමවේද බෞද්ධ වෙදකම හුදෙක් ඖෂධ ලබාදීමට පමණක් සීමා නොවේ. එහිදී ප්රධාන ක්රම තුනක් භාවිතා වේ. ඖෂධීය ප්රතිකාර ස්වභාවික ශාකසාර, මුල්, ගෙඩි, සහ කොළ වර්ග ඇසුරින් සකසන ලද කසාය, ගුලි සහ කල්ක වර්ග ඇතුළත්ය. ධර්ම චිකිත්සාව සිත සන්සුන් කිරීම සඳහා භාවනාව, මෛත්රී වැඩීම සහ ධර්ම ශ්රවණය භාවිතා කිරීම සහ ආධ්යාත්මික සුවය පිරිත් සජ්ඣායනය, බෝධි පූජා සහ ආශිර්වාද ක්රම මඟින් රෝගීන්ගේ මානසික ශක්තිය ඉහළ නැංවීම ද ඇතුළත් වේ. මේවා ආයුර්වේදයේ ඇතුළත් කරුණු වේ.
ඓතිහාසික පසුබිම සහ ලාංකේය සබඳතාව ලංකාවේ ඉතිහාසය දෙස බැලීමේදී බෞද්ධ වෙදකම සහ භික්ෂු සමාජය අතර දැඩි සබඳතාවක් පැවතුණි. ජීවන රටාව සහ නිවාරණය ලෙඩ රෝග සුව කිරීමට වඩා රෝග වැළඳීම වළක්වා ගැනීම (Preventative Care) මෙහි මූලික පරමාර්ථයකි. නිවැරදි ආහාර රටාව, මධ්යස්ථ ජීවිතය, පිරිසිදුකම සහ සීලය (යහපත් හික්මීම) තුළින් නිරෝගී දිවියක් ගත කරන ආකාරය බෞද්ධ වෙදකම තුළින් උගන්වයි. ඒවා ආයුර්වේදය තුළම අන්තර්ගත ස්වස්ථාහිත කරුණු සමඟ සම්බන්ධ වේ.
න්යායාත්මක පදනම සතර මහා භූත සහ ත්රිදෝෂ බෞද්ධ දර්ශනය සහ ආයුර්වේදය යන දෙකෙහිම ශරීරයේ ව්යුහය සහ රෝග හඳුනාගැනීම සඳහා සමාන මූලධර්ම භාවිතා කරයි. සතර මහා භූත බුදුදහමේ දැක්වෙන පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායෝ යන සතර මහා භූතයන්ගේ සමතුලිතතාව බිඳ වැටීම රෝගවලට හේතු වන බව වෛද්ය සූත්රවල දැක්වේ. ත්රිදෝෂ සිද්ධාන්තය ආයුර්වේදයේ එන වාත, පිත්ත, කඵ යන ත්රිදෝෂ කිපීම නිසා ලෙඩ රෝග හටගන්නා බව බෞද්ධ සාහිත්යයේ විශේෂයෙන් විනය පිටකයේ භෛෂජ්ය ඛන්ධකයෙහි පිළිගෙන ඇත.
ජීවක කෝමාරභච්ච වෛද්යවරයාගේ භූමිකාව බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ප්රධාන වෛද්යවරයා වූ ජීවක වෛද්යවරයා ඉන්දියාවේ තක්ෂිලා විශ්වවිද්යාලයෙන් ආයුර්වේද වෛද්ය ශාස්ත්රය මැනවින් හැදෑරූ අයෙකි. ඔහු බුදුරජාණන් වහන්සේට සහ මහා සංඝරත්නයට ආයුර්වේද ක්රමයට ප්රතිකාර කළේය. සංඝයා වහන්සේලා උදෙසා සිවුරු පරිහරණය, ශාරීරික පිරිසිදුකම සහ ව්යායාම (සක්මන් කිරීම) පිළිබඳ විනය නීති පැනවීමට බුදුහිමියන්ට උපදෙස් දුන්නේ ජීවක වෛද්යවරයාය. බෞද්ධ සාහිත්යය සහ ඖෂධ වර්ගීකරණය ත්රිපිටකයේ විනය පිටකයට අයත් මහාවග්ග පාලියේ "භෛෂජ්ය ඛන්ධකය" තුළ භික්ෂූන්ට වැළඳෙන රෝග සඳහා භාවිතා කළ හැකි ආයුර්වේද ඖෂධ රැසක් අනුමත කර ඇත.
පස්ගෝ රස කිරි, දී කිරි, මෝරු, බටර් සහ ගී තෙල් වැනි ආයුර්වේදයේ අගය කරන දෑ ඖෂධ ලෙස භාවිතයට ඉඩ දුනි. මූල භෛෂජ්ය සහ පත්ර භෛෂජ්ය ඉඟුරු, අරළු, බුළු, නෙල්ලි වැනි ඖෂධීය මුල්, ගෙඩි සහ කොළ වර්ග භාවිතය බුදුසමය අනුමත කළේය. මානසික සුවය සහ ධර්ම චිකිත්සාව ආයුර්වේදයේ රෝග සුව කිරීම සඳහා 'සත්ත්වාවජය' (Psychotherapy) නමින් මානසික ප්රතිකාර ක්රමයක් පවතී. බුදුදහම මෙයට ඉතා ඉහළ දායකත්වයක් සැපයීය. ආයුර්වේදයේ දැක්වෙන මනස සන්සුන් කිරීමේ ක්රම බුදුදහමේ එන භාවනාව, මෛත්රී වැඩීම සහ සතිපට්ඨානය තුළින් වඩාත් අර්ථවත් විය. ලෝභ, ද්වේෂ, මෝහ යන ක්ලේශයන් පාලනය කිරීමෙන් ආයුර්වේදයේ දැක්වෙන ශාරීරික දෝෂ සමනය කරගත හැකි බව බෞද්ධ වෙදකම පෙන්වා දෙයි.
ශ්රී ලංකාවේ දේශීය වෙදකම සමඟ මුසුවීම ලංකාවට මහින්දාගමනයත් සමඟ බුදුදහම පැමිණි පසු, ඉන්දියානු ආයුර්වේදය, බෞද්ධ දර්ශනය සහ ලංකාවේ පැවති දේශීය හෙළ වෙදකම එකට මුසු විය.අතීතයේ පන්සල කේන්ද්ර කරගනිමින් වෛද්යවරුන් බිහි වූ අතර, භික්ෂූන් වහන්සේලා ආයුර්වේද ග්රන්ථ ඇසුරින් වෙදකම ප්රගුණ කළහ. වෙදකම ලෝකයේ වෙනත් බොහෝ රටවල විවිධ මුහුණුවරින් සහ විවිධ නම්වලින් අදටත් ඉතා සක්රීයව පවතී. බුදුදහම ඉන්දියාවෙන් වෙනත් රටවලට ව්යාප්ත වීමේදී, ඒ ඒ රටවල පැවති දේශීය වෙදකම් සමඟ බෞද්ධ දර්ශනය සහ ආයුර්වේද මූලධර්ම මුසු වීම මෙයට හේතුවයි. ලෝකයේ අනෙක් රටවල බෞද්ධ වෙදකම ක්රියාත්මක වන ප්රධාන ආකාර කිහිපයක් මෙසේය.
ටිබෙටය සහ හිමාලභූමි සෝවා රිග්පා (Sowa Rigpa / Amchi) ලෝකයේ වඩාත්ම සංවිධානාත්මකව පවතින බෞද්ධ වෛද්ය ක්රමය මෙයයි. ටිබෙට් භාෂාවෙන් මෙහි තේරුම "සුව කිරීමේ විද්යාව" යන්නයි. භූගෝලීය ව්යාප්තිය ටිබෙටය, භූතානය, මොන්ගෝලියාව, නේපාලය සහ ඉන්දියාවේ හිමාලයට මායිම් වූ ලකාඩක්, සිකීම් වැනි ප්රදේශවල මෙය බහුලව භාවිත වේ. ලක්ෂණ මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම බෞද්ධ දර්ශනය විශේෂයෙන් මහායාන සහ වජ්රයාන බුදුදහම මත පදනම් වේ. මිනිසාට වැළඳෙන සියලු රෝගවලට මූලික හේතුව සිතේ ඇතිවන ත්රිවිධ අකුසල් මුල් (Three Poisons) බව සෝවා රිග්පා ක්රමයේදී උගන්වයි. භෛෂජ්යගුරු වන්දනාව මෙහිදී වෛද්යවරුන් පුහුණු කිරීමේදී සහ ප්රතිකාර කිරීමේදී 'භෛෂජ්යගුරු' (Medicine Buddha) බුදුරජාණන් වහන්සේ මුල් කරගත් වත්පිළිවෙත් සහ භාවනා ක්රම බහුලව භාවිතා කරයි.
තායිලන්තය සම්ප්රදායික තායි වෙදකම (Traditional Thai Medicine) තායිලන්තයේ බෞද්ධ විහාරස්ථාන (Wat) කේන්ද්ර කරගනිමින් වෛද්ය ප්රතිකාර සිදු කෙරේ. තායිලන්තයේ ප්රසිද්ධ 'තායි සම්බාහන ප්රතිකාර' (Thai Massage) සහ ඖෂධීය වාෂ්ප ප්රතිකාර (Herbal Steams) ආරම්භ වූයේ බෞද්ධ පන්සල් තුළිනි. ජීවක වෛද්යතුමා ඇදහීම තායි වෛද්යවරුන් අදටත් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ වෛද්යවරයා වූ 'ජීවක කෝමාරභච්ච' තුමා වෛද්ය ශාස්ත්රයේ පියා ලෙස සලකා, ප්රතිකාර ආරම්භ කිරීමට පෙර ශ්ලෝක ගායනා කර වන්දනා කරති. සාම්ප්රදායික චීන වෙදකම (TCM) කෙරෙහි බලපෑමචීනයට බුදුදහම ගලා යාමත් සමඟ (ක්රි.ව. 1-2 සියවස්වලදී) ඉන්දියානු බෞද්ධ වෛද්ය ක්රම චීන වෙදකමට විශාල ලෙස බලපෑවේය.
ඥාන හුවමාරුව අතීතයේ චීනයේ සිට ඉන්දියාවේ නාලන්දා විශ්වවිද්යාලයට පැමිණි ෆාහියන් (Faxian) සහ හියුංසාං (Xuanzang) වැනි බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා බෞද්ධ වෛද්ය ග්රන්ථ චීන භාෂාවට පරිවර්තනය කළහ.චීන වෛද්ය ක්රමයේ එන ඖෂධ වර්ගීකරණයට බෞද්ධ විනය පිටකයේ එන "භෛෂජ්ය ඛන්ධකයේ" ඖෂධ ක්රමවේද බෙහෙවින් බලපා ඇත. ජපානය සහ කොරියාව කම්පෝ වෙදකම (Kampo Medicine) චීනයෙන් ජපානයට සහ කොරියාවට බුදුදහම ව්යාප්ත වන විට බෞද්ධ භික්ෂූන් වහන්සේලා විසින්ම වෛද්ය විද්යාව ද එම රටවලට රැගෙන යන ලදී. ජපානයේ සාම්ප්රදායික 'කම්පෝ' (Kampo) වෛද්ය ක්රමය තුළ බෞද්ධ සෙන් (Zen) භාවනා ක්රම සහ මනස පාලනය කිරීමේ ක්රමවේද රෝග නිවාරණය සඳහා අදටත් බද්ධ කර ඇත.
බටහිර රටවල් (ඇමරිකාව සහ යුරෝපය) වර්තමානය වන විට බටහිර රටවල ද බෞද්ධ වෛද්ය සංකල්ප ඉතා ජනප්රිය වෙමින් පවතී.විශේෂයෙන්ම බුදුදහමෙන් බිහිවූ "සතිමත්භාවය" (Mindfulness) සහ භාවනාව පදනම් කරගත් මනෝ චිකිත්සක ක්රම (MBSR - Mindfulness-Based Stress Reduction) බටහිර වෛද්ය විද්යාව තුළ මානසික ආතතිය, අධි රුධිර පීඩනය සහ හෘද රෝග සඳහා අතිරේක ප්රතිකාර ලෙස බහුලව නිර්දේශ කරනු ලබයි. බෞද්ධ වෙදකම සාම්ප්රදායික වෙදකමෙන් පැහැදිලිවම වෙනස් වන සුවිශේෂී කරුණු කිහිපයක් පවතී. සාම්ප්රදායික වෙදකම බොහෝ විට අවධානය යොමු කරන්නේ ශරීරයේ පවතින භෞතික සහ ජීව විද්යාත්මක අසමතුලිතතාවන් ඖෂධ මඟින් සුව කිරීමටය. එනමුත් බෞද්ධ වෙදකම යනු එම සාම්ප්රදායික වෛද්ය න්යායන් ද උපයෝගී කරගනිමින් බුදුදහමේ ආධ්යාත්මික සහ මනෝවිද්යාත්මක මූලධර්ම ඍජුවම ප්රතිකාර පද්ධතියට බද්ධ කළ සුවිශේෂී ක්රමයකි.ඔවුන් අතර ඇති ප්රධාන වෙනස්කම් මෙසේ සාරාංශ කළ හැකිය.
රෝගවලට මූලික හේතුව (Root Cause) ලෙසින් සාම්ප්රදායික වෙදකමේ දී රෝග හටගන්නේ වැරදි ආහාර පාලනය, දේශගුණික විපර්යාස, ශරීරයේ ත්රිදෝෂ කිපීම වැනි භෞතික හේතු සහ මානසික හේතු නිසා බව පවසයි. බෞද්ධ වෙදකම භෞතික හේතුවලට අමතරව සියලු ලෙඩ රෝගවලට මූලිකම හේතුව සිතේ ඇතිවන ලෝභ, ද්වේෂ, මෝහ (තෘෂ්ණාව, තරහව, මුළාව) යන ත්රිවිධ අකුසල් මුල් සහ කර්ම ශක්තිය බව අවධාරණය කරයි. මනස පිරිසිදු නොකර කය සම්පූර්ණයෙන් සුව කළ නොහැකි බව මෙහි උපකල්පනයයි. ප්රතිකාර ක්රමවේදය (Treatment Method) සාම්ප්රදායික වෙදකම ප්රධාන වශයෙන්ම ප්රතිකාර කරන්නේ ශාකසාර ඖෂධ, තෙල් වර්ග, සම්බාහනය, කසාය සහ නිශ්චිත ආහාර පාලනය (පත්ය අපත්ය) මඟිනි.
ලෙඩ රෝග හටගැනීම කෙරෙහි බලපාන මානසික හේතු (Psychological Factors) මෙන්ම ආධිභෞතික හේතු (Metaphysical / Supernatural Factors) පිළිබඳව බෞද්ධ වෙදකම සහ ආයුර්වේදය යන පද්ධති දෙකෙහිම ඉතා පැහැදිලි විග්රහයන් පවතී. සාමාන්ය බටහිර වෛද්ය විද්යාව බොහෝ විට විෂබීජ, ජාන හෝ භෞතික ඉන්ද්රියයන්ගේ බිඳවැටීම් ගැන පමණක් සලකන විට, මෙම පෙරදිග වෛද්ය ක්රම දෙකම මෙම සියුම් බලවේගයන් කෙරෙහි දැඩි අවධානයක් යොමු කරයි.මෙම හේතු සවිස්තරාව මෙසේ දැක්විය හැකිය.
මානසික හේතු (Mental / Psychological Factors) සිතේ ඇතිවන නොසන්සුන්භාවය කයට බලපාන ආකාරය (Psychosomatic) මෙහිදී විග්රහ කෙරේ. බෞද්ධ වෙදකමට අනුව බුදුදහමේ දැක්වෙන්නේ "මනෝපුබ්බංගමා ධම්මා" (සියලු දේට සිත පෙරටු වේ) කියාය. සිතේ හටගන්නා ලෝභ, ද්වේෂ, මෝහ වැනි අකුසල් සිතුවිලි නිසා ශරීරයේ රසායනික වෙනස්වීම් සිදුවේ. උදාහරණයක් ලෙස, දැඩි ක්රෝධය හෝ චින්තාව නිසා ලේ කෝප වීම සහ සුව නොවන ශාරීරික රෝග හටගන්නා බව බෞද්ධ සූත්ර දේශනාවල දැක්වේ. ආයුර්වේදයේ සිතේ පවතින දෝෂ දෙකක් දක්වයි. ඒ "රජස්" සහ "තමස්" යන්නයි. සිතේ මෙම දෝෂ කිපුණු විට, ඒවා ශරීරයේ වා, පිත්, සෙම් යන දෝෂයන් ද කිපවීමට සමත් වේ. මනස නිසා හටගන්නා රෝග සුව කිරීමට ආයුර්වේදයේ 'සත්ත්වාවජය චිකිත්සාව' භාවිත කරයි.
ආධිභෞතික හේතු (Metaphysical / Supernatural Factors) ඇසට නොපෙනෙන බාහිර බලවේග ග්රහ බලපෑම් හෝ විශ්ව ශක්තීන්ගේ වෙනස්වීම් නිසා රෝග හටගැනීම මෙයින් අදහස් වේ. ආයුර්වේදයේ 'භූත විද්යාව' (Graha Chikitsa) ආයුර්වේදයේ එන ප්රධාන අංග අටෙන් එකක් වන්නේ "භූත විද්යාව" යන්නයි. මෙහි 'භූත' යනු ප්රේතයින් හෝ යක්ෂයින් පමණක්ම නොවේ. මිනිස් ඇසට නොපෙනෙන, සාමාන්ය බුද්ධියට ගෝචර නොවන බාහිර ශක්තීන්, අමනුෂ්ය බලපෑම්, ග්රහ අපල සහ වෛරී සිතුවිලි (ඇස්වහ, කටවහ) මඟින් ශරීරයේ ශක්ති පද්ධතිය බිඳවැටීම මෙයින් අදහස් වේ. බෞද්ධ දර්ශනයේ 'උතුනියාම' සහ බාහිර බලපෑම් බුදුදහමේ එන 'පඤ්ච නියාම ධර්ම' වලට අනුව විශ්වයේ පවතින ඍතු විපර්යාස වැනි ස්වභාවික ආධිභෞතික බලපෑම් මෙන්ම අමනුෂ්ය බලපෑම් නිසා ද රෝග වැළඳිය හැකිය.
බෞද්ධ වෙදකම සමප්රදයික ඖෂධවලට අමතරව ධර්ම චිකිත්සාව (Dharma Therapy) අනිවාර්යයෙන්ම භාවිත කරයි. රෝගියා ලවා භාවනා කරවීම, මෛත්රී සිතුවිලි ජනිත කරවීම, පිරිත් සහ මන්ත්ර සජ්ඣායනා කිරීම, සහ කර්ම ක්ෂය කිරීම සඳහා දන් දීම වැනි පුණ්යකර්මවල නිරත කරවීම මෙයට ඇතුළත් වේ. වෛද්යවරයාගේ භූමිකාව සහ සුදුසුකම් සාම්ප්රදායික වෙදකම වෛද්යවරයෙකු වීමට වෛද්ය ශාස්ත්රය, ඖෂධ සැකසීම සහ රෝග විනිශ්චය පිළිබඳ තාක්ෂණික දැනුම තිබීම ප්රමාණවත්ය. මෙය ලබා ගැනීමට නම් මූලික ආයුර්වේද වෛද්ය අධ්යාපනය ලැබිමෙන් පසුව බෞද්ධ වෙදකම ප්රගුණ කළ යුතුය. බෞද්ධ වෙදකම වෛද්යවරයා තුළ උසස් ආචාරධර්ම, සීලය, සහ මෛත්රිය තිබීම අනිවාර්ය වේ.
ප්රතිකාර කිරීම මුදල් ඉපයීමට වඩා "මහා කරුණාවෙන්" සිදු කරන බෝධිසත්ත්ව ගුණයක් (Compassionate Service) ලෙස සලකයි. අවසාන පරමාර්ථය (Ultimate Goal) සාම්ප්රදායික වෙදකම මෙහි ප්රධානම සහ අවසාන අරමුණ වන්නේ රෝගය සුව කර ශාරීරික නිරෝගීභාවය සහ දීර්ඝායුෂ ලබාදීමයි. බෞද්ධ වෙදකම ශාරීරික සුවය ලබා දෙන්නේ තාවකාලික පදනමකිනි. මෙහි අවසාන පරමාර්ථය වන්නේ රෝගියාට ශරීරයේ අනිත්යතාව වටහා දී, මනස සංවර්ධනය කර, සංසාර දුකෙන් නිදහස් වීම සඳහා මඟ පෙන්වීමයි. සමහර සාම්ප්රදායික වෛද්ය ක්රමවල ඖෂධ නිෂ්පාදනය සඳහා සත්ව කොටස් (මස්, ලේ, අං, තෙල්) බහුලව භාවිත කරයි. බෞද්ධ වෙදකම ප්රාණඝාතයෙන් තොර ප්රතිපත්තිය අනුගමනය කරන බැවින් සත්ව කොටස් භාවිතය සපුරා තහනම් වන අතර 100% ක්ම ශාකසාර සහ ස්වභාවික ඛනිජ වර්ග පමණක් ඖෂධ සඳහා යොදාගනී.
බෞද්ධ දර්ශනයේ මෙන්ම ආයුර්වේද වෛද්ය විද්යාවේ ද කර්මය නිසා වැළඳෙන රෝග හෙවත් "කර්මජ රෝග" පිළිබඳව ඉතා පැහැදිලිව සහ ගැඹුරින් කරුණු දක්වා තිබේ. ඇත්ත වශයෙන්ම, ආයුර්වේදය යනු හුදෙක් භෞතික ශරීරය ගැන පමණක් කතා කරන විද්යාවක් නොව එය භෞතික මෙන්ම ආධ්යාත්මික (Psychosomatic) පැතිකඩ ද එක හා සමානව සලකන වෛද්ය ක්රමයකි. ආයුර්වේදයේ කර්මජ රෝග පිළිබඳව දක්වා ඇති ප්රධාන ඉගැන්වීම් කිහිපයක් මෙසේය.
චරක සංහිතාවේ ඉගැන්වීම් (කර්මජ ව්යාධි) ආයුර්වේදයේ මූලිකම ග්රන්ථයක් වන 'චරක සංහිතාව' තුළ රෝග හටගන්නා ආකාරය අනුව ඒවා ප්රධාන කොටස් දෙකකට බෙදා දක්වයි. දෘෂ්ට අපරාධජ රෝග: මේ ආත්මයේදී සිදුකරන වැරදි ආහාර රටා, දේශගුණික වෙනස්වීම් හෝ විෂබීජ නිසා වැළඳෙන රෝග (භෞතික හේතු) ද පූර්වකෘත / කර්මජ රෝග පෙර ආත්මවල හෝ මේ ආත්මයේ පෙර කරන ලද පාප කර්ම (ප්රඥාපරාධ) හේතුවෙන් හටගන්නා රෝග ද ඇතුළත් වේ. කර්මජ රෝග හඳුනාගන්නා ලක්ෂණකිසියම් රෝගයක් කර්මජ රෝගයක්දැයි හඳුනාගැනීම සඳහා ආයුර්වේද වෛද්යවරුන් විශේෂ ක්රමවේදයක් භාවිතා කරයි.
ඖෂධවලට සුව නොවීම නිවැරදිම ඖෂධය, නියමිත මාත්රාවෙන්, දක්ෂ වෛද්යවරයෙකු විසින් ලබා දුන්නද රෝගියාට කිසිදු සුවයක් නොලැබේ නම් එය කර්මජ රෝගයක් ලෙස ආයුර්වේදයේ සැක කෙරේ. පැහැදිලි හේතුවක් නොමැති වීම ශරීරයේ වාත, පිත්ත, කඵ යන දෝෂයන් කිපීමට බලපාන කිසිදු බාහිර හේතුවක් (වැරදි ආහාර හෝ ජීවන රටාවක්) නොමැතිව හදිසියේම දරුණු රෝග වැළඳීම වේ. ආයුර්වේදයේ දැක්වෙන ප්රතිකාර (දෛවව්යපාශ්රය චිකිත්සාව) ආයුර්වේදයේ ප්රතිකාර ක්රම ත්රිත්වයක් දක්වා ඇත. එයින් කර්මජ රෝග සුව කිරීම සඳහාම වෙන්වූ ප්රතිකාර ක්රමය "දෛවව්යපාශ්රය චිකිත්සාව" (Divine or Spiritual Therapy) ලෙස හඳුන්වයි.
• මන්ත්ර සහ මණි ධාරණ: මන්ත්ර ජප කිරීම සහ ශරීරයට ගුණදෙන මැණික් වර්ග පැළඳීම.
• මංගල්ය සහ ප්රායශ්චිත්ත: සෙත් ශාන්ති, පූජා පැවැත්වීම සහ තමන් අතින් වූ වැරදිවලට
• සමාව යැදීම සහ බලි සහ උපහාර: ස්වභාවධර්මයේ නොපෙනෙන බලවේග සහ දෙවියන් උදෙසා පූජාවන් පැවැත්වීම
• දාන සහ නියම: දුප්පතුන්ට දන් දීම, සිල් රැකීම (ව්රත සමාදන් වීම) සහ වන්දනා ගමන් යාම ඇතුළත් වේ.
කර්මය සහ දෝෂ අතර සබඳතාව ආයුර්වේදයට අනුව කර්මය ඍජුවම ශරීරයට බලපෑම් කරන්නේ කෙසේදැයි පැහැදිලි කරයි. අතීතයේ කළ අකුසල් කර්මයන් නිසා ශරීරයේ පවතින වා, පිත්, සෙම් යන ත්රිදෝෂයන් ස්වයංක්රීයවම කිපීමට ලක් වේ. එම නිසා කර්මය ගෙවී යන තුරු හෝ එය සමනය කරන වත්පිළිවෙත් කරන තුරු සාමාන්ය ඖෂධ මඟින් දෝෂ සමනය කළ නොහැකි බව ආයුර්වේදයේ විශ්වාසයයි. සාරාංශයක් ලෙස, බුදුදහම කර්මජ රෝගවලට භාවනාව සහ සීලය මුල් කරගත් ආධ්යාත්මික විසඳුම් දෙන විට ආයුර්වේදය ඒ සඳහා දෛවව්යපාශ්රය චිකිත්සාව (වත්පිළිවෙත් සහ පූජාවන්) උපයෝගී කරගනී.
ඩැනිස්ටර් පෙරේරා
