03/07/2024
⭕දිවා කාලයේ නිදිමත යනු කුමක්ද?
🔹දිවා කාලයේ නිදිමත යනු බොහෝ මිනිසුන් අවදියෙන් සිටින දිවා කාලයේ අදික නිදිමත දැනීමයි.
⭕දිවා කාලයේ නිදිමත ඇතිවීමට හේතුව කුමක්ද?
🔹දිවා කාලයේ නිදිමත ඇති විය හැක්කේ:
●දුර්වල නින්ද පුරුදු - නිදසුනක් වශයෙන්, රාත්රියේ නිදා ගැනීමට ප්රමාණවත් කාලයක් නොමැතිකම හෝ නිතිපතා නින්ද කාලසටහනක් නොමැතිකම.
●නිදි ආබාධයක්, වැනි:
•Sleep apnea - මෙම තත්ත්වය ඇති අය නින්දේදී කෙටි කාලයකට හුස්ම ගැනීම නතර කරයි.
•Narcolepsy – මෙම තත්ත්වය ඇති පුද්ගලයන්ට දිවා කාලයේ ඉතා නිදිමත වන අතර සමහර විට සාමාන්ය ක්රියාකාරකම් වලදී හදිසියේම නින්දට වැටේ.
•නින්ද නොයාම - මෙම තත්ත්වය ඇති පුද්ගලයින්ට නිදා ගැනීමට අපහසු වේ.
●වෛද්ය ගැටලුවක්, වැනි:
•▪️තයිරොක්සින් ඌනතාවයක- මෙය පුද්ගලයෙකු ප්රමාණවත් තයිරොයිඩ් හෝමෝන නිපදවන්නේ නැති විට ඇති වෙර් මෙම හෝමෝනය ඔබගේ ශරීරය ශක්තිය භාවිතා කරන ආකාරය සහ ගබඩා කරන ආකාරය පාලනය කරයි.
• ▪️මානසික අවපීඩනය - මෙම තත්ත්වය ඇති පුද්ගලයින්ට බොහෝ වේලාවක් දුකක් හෝ පහත් බවක් දැනේ. ඔවුන් බොහෝ විට වැඩ කිරීමට හෝ එදිනෙදා කාර්යයන් කිරීමට අපහසු වේ.
▪️විටමින් ඌනතාවයක්( බ් විටමින්)
●ඔබේ නින්දට බාධා කරන දේවල්, වැනි:
•ශබ්ද - නිදසුනක් වශයෙන්, ඔබට අලුත උපන් බිළිඳෙකු සිටී නම්, ඔවුන් රාත්රියේ අඬා ඔබව අවදි කළ හැකිය.
•නොසන්සුන් කකුල් සින්ඩ්රෝමය හෝ රාත්රී කාලයේ කකුල් කැක්කුම වැනි සෞඛ්ය තත්ත්වයන්.
නින්දට බලපාන වෙනස්කම් කාලසටහන් - මෙයට රාත්රී මුරයක වැඩ කිරීම හෝ වෙනත් වේලා කලාපයකට ගමන් කිරීම ඇතුළත් විය හැකිය.
●ඖෂධ - ඇතැම් ඖෂධ දිවා කාලයේ නිදිමත ඇති විය හැක.
⭕හොඳ නින්දක් ඇති කර ගැනීමට ඔබට තනිවම කළ හැකි යමක් තිබේද?
🔹එය ඔබගේ දිවා කාලයේ නිදිමත ඇතිවීමට හේතුව මත රඳා පවතී. නමුත් ඔබට හොඳ නින්දේ පුරුදු ඇති කර ගැනීමට උත්සාහ කළ හැකිය. මෙය "නින්ද සනීපාරක්ෂාව" ලෙසද හැඳින්වේ
●නින්දට ගොස් සෑම දිනකම එකම වේලාවක නැගිටින්න.
●උදෑසන පමණක් (කෝපි සහ තේ ඇතුළුව) කැෆේන් අඩංගු බීම ගන්න.
●මත්පැන් ගැනීමෙන් වළකින්න.
●විශේෂයෙන් සවස් කාලයේ දුම්පානයෙන් වළකින්න.
●ඔබේ බර වැඩි නම් බර අඩු කර ගන්න.
●සතියකට දින කිහිපයක් ව්යායාම කරන්න, නමුත් නින්දට පෙර නොවේ.
●නින්දට පෙර ආලෝකය විහිදුවන තිර දෙස බැලීමෙන් වළකින්න. මේවාට රූපවාහිනී, දුරකථන, ටැබ්ලට්, "ඊ-රීඩර්" උපාංග සහ වීඩියෝ ක්රීඩා ඇතුළත් වේ. නින්දට යාමට පෙර තිර දෙස බැලීමෙන් නින්දට යාම අපහසු විය හැක. එය ඔබගේ නින්ද අඩු විවේකයක් ද විය හැක.
⭕ඔබ වෛද්යවරයෙකු හමුවිය යුතුද?
🔹පහත ලක්ෂණ තිබෙනම් වෛද්යවරයකු හමුවන්න
●ඔබට බොහෝ විට දිවා කාලයේ අදික ලෙස නිදිමතයි නම්
●සාමාන්ය ක්රියාකාරකම් මධ්යයේ ඔබ නින්දට වැටේ නම්
●ඔබ රිය පැදවීමේදී වැනි අනතුරුදායක තත්ත්වයකදී නින්දට වැටෙ නම්
●ඇත්තටම නැති දේවල් ඔබ දකිනවා හෝ ඇසෙනවා.
●ඔබ අවදි වූ විට, ඔබට වහාම චලනය විය නොහැකි නම්
●ඔබ සිනාසුණහොත් හෝ උද්දාමයට පත් වූ විට හෝ කෝපයට පත් වුවහොත් ඔබේ මාංශ පේශි දුර්වල වන බවක් දැනේ නම්
⭕ඔබට පරීක්ෂණ අවශ්යද?
🔹ඔබේ වෛද්යවරයා ඔබ කළ යුතු පරීක්ෂණ මොනවාදැයි තීරණය කරයි. විවිධ පරීක්ෂණ තිබේ, නමුත් ඔබට කිසිවක් අවශ්ය නොවනු ඇත. එය ඔබගේ වයස, අනෙකුත් රෝග ලක්ෂණ සහ පුද්ගල තත්වය මත රඳා පවතී.
🔹"නින්ද අධ්යයනය" යනු වෛද්යවරුන් දිවා කාලයේ නිදිමත ඇතිවීමට හේතුව සොයා ගැනීමට භාවිතා කරන වඩාත් පොදු පරීක්ෂණයයි.
🔹මෙම පරීක්ෂණය සඳහා, ඔබ රෝහලක හෝ වෛද්යවරයෙකුගේ කාර්යාලයේ නිද්රා රසායනාගාරයක රාත්රිය ගත කරයි. ඔබේ හෘද ස්පන්දන වේගය, හුස්ම ගැනීම සහ අනෙකුත් ශරීර ක්රියාකාරකම් නිරීක්ෂණය කරන විවිධ යන්ත්රවලට ඔබ සම්බන්ධ වී ඇත. පරීක්ෂණයේ ප්රතිඵල ඔබට නින්දේ ආබාධයක් ඇත්නම් ඔබේ වෛද්යවරයා ඔබට කියයි
🔹ඔබේ වෛද්යවරයා සති 1 සිට 2 දක්වා දෛනික සටහනක් තබා ගන්නා ලෙස ඔබෙන් ඉල්ලා සිටිය හැක, එහිදී ඔබ සෑම රාත්රියකම නිදාගන්නා ආකාරය නිරීක්ෂණය කරයි.
⭕දිවා කාලයේ නින්දට ප්රතිකාර කරන්නේ කෙසේද?
🔹එය ඔබගේ දිවා කාලයේ නිදිමත ඇතිවීමට හේතුව මත රඳා පවතී. ප්රතිකාරවලට ඇතුළත් විය හැකිය:
● ජීවන රටාවේ වෙනස්කම් - මේවාට ඔබේ වැඩ කාලසටහන වෙනස් කිරීම, නින්දට යාම, බර අඩු කර ගැනීම හෝ කැෆේන් සහ මධ්යසාරවලින් වැළකීම ඇතුළත් විය හැක.
●ඔබ රාත්රියේ අඳින උපාංග - මේවා නිදි apnea ඇති පුද්ගලයින්ට උපකාර කළ හැක.
●ඖෂධ - ඔබට දිවා කාලයේ අවදියෙන් සිටීමට හෝ රාත්රියේ වඩා හොඳින් නිදා ගැනීමට උපකාර වන ඖෂධ තිබේ.
●Surgery - Sleep apnea ඇති කිහිප දෙනෙකුට එයට ප්රතිකාර කිරීම සඳහා ශල්යකර්මයක් සිදු කරයි. නමුත් බොහෝ දෙනෙකුට දිවා කාලයේ නිදිමත සඳහා ශල්යකර්මයක් අවශ්ය නොවේ.
🔘ඔබේ නිදිමත ඇති කරන රෝගී තත්වයක් ඔබට තිබේ නම්, ඔබට ඒ සඳහාද ප්රතිකාර අවශ්ය විය හැකිය.
⭕දිවා කාලයේ නිදිමත වළක්වා ගත හැකිද?
🔹හොඳ නින්දේ පුරුදු ඇති කර ගැනීමෙන් ඔබට දිවා කාලයේ නිදිමත ඇතිවීමේ සම්භාවිතාව අඩු කර ගත හැකිය. ඔබේ වෛද්යවරයා ඖෂධයක් හෝ ඇඳීමට උපකරණයක් නිර්දේශ කරන්නේ නම්, ඔවුන් ඔබට පවසන ආකාරයටම එය භාවිතා කරන්න.
⭕ඔබගේදරුවාට දිවා කාලයේ නිදිමත ඇති වුවහොත් කුමක් කළ යුතුද?
🔹ළමුන් තුළ දිවා කාලයේ නිදිමත ඇති වන්නේ රාත්රියේදී ප්රමාණවත් තරම් නිදා නොගැනීම හෝ හොඳ නින්දේ පුරුදු නොමැති වීම හේතුවෙනි. සමහර ඖෂධ ඔබේ දරුවා දිවා කාලයේ නිදිමත ඇති කරයි.
🔹දිවා කාලයේ නිදිමත ඇති දරුවන්ට නිදිමත වැඩිහිටියන්ට වඩා වෙනස් ලෙස ක්රියා කළ හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස, ඔබේ දරුවාට:
●පාසැලේදී අවධානය යොමු කිරීමේ ගැටලුවක් ඇති වේ
●වෙනදාට වඩා ක්රියාශීලී අඩුවිම
● කෝපයෙන් හෝ චිත්තවේගීයව ක්රියා කිරීම
ඔබේ දරුවාට දිවා කාලයේ නිදි මත එනවයි ඔබ සිතන්නේ එ පිලිබද වෛද්යවරයා සමඟ කතා කරන්න.
🔰කායික රෝග පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්ය
බන්දුල සත්කුමාර
