30/12/2025
https://www.facebook.com/share/p/1DHQu8tgev/?mibextid=wwXIfr
ඔලුව වැදුනම "ගෙඩි ගැහෙනවා" නේද? ඕඩිකොලොන් දාලා තදින් අතගාන්න එපා!
දවසක් ඉස්කෝලෙක අවුරුදු උත්සවයක් තිබුන දවසක පොඩි පංතියක දරුවෝ දෙන්නෙක් ඔංචිලි පදිනවා. එක ළමයෙක් ඔංචිල්ලාවෙන් බැහැලා යන්න හදනකොටම කකුල පැටලිලා වැටිලා අනික් ඔංචිල්ලාව යටට වැටෙනවා. 😓
ඒ ඔංචිල්ලාව පැද්දි පැද්දි තිබුන නිසා වැටුන දරුවට නැඟිටගන්න බැරි වෙනවා.
එයාගේ ඔලුව ඔංචිල්ලාව එහෙට මෙහෙට යන ගානට වදිනවා. මොකවත් කරගන්න බැරුව කෑ ගහලා අඬනකොට එයාගේ අම්මා ඒක දැකලා දුවගෙන එනවා. ඇවිත් ඔංචිල්ලාව නතර කරලා අර වැටිලා හිටපු දරුවව වඩාගෙන අරගෙන පැත්තකින් ඉදගන්නවා. ඔලුව අල්ලලා බලද්දි හොඳටම ගෙඩි ගැහිලා. එලියට ලේ එන්න තරම් තුවාලයක් නෑ. අම්මා එතන අයිස්ක්රීම් විකුණපු මුදලාලි මහත්තයාගෙන් අයිස් පලම් දෙකක් අරගෙන අර දරුවගේ ඔලුව උඩින් ලේංසුවක් තියලා තවාගෙන හිටියා. ඉතිං මේ අම්මා කරපු දේ හරි ද? අපි බලමු ඒ ගැන.🤷♂️
අපි හැමෝටම කවදා හෝ හිස යම් තැනක වැදී "ගෙඩියක්" මතුවීමේ අත්දැකීම තිබෙනවා. මෙවැනි වෙලාවට අපේ ගෙවල්වල බහුලවම කරන දෙයක් තමයි, ඉක්මනින් ඕඩිකොලොන් ටිකක් දාලා, ඒ ගෙඩිය බැස යනකම් තදින් අතගාන එක (Rubbing/Massaging).
💁♀️ නමුත්, වෛද්ය විද්යාත්මකව බැලූ විට මෙය ඉතාම වැරදි සහ හානිකර ක්රියාවක් බව ඔබ දන්නවාද?
එසේ නම්, හිස වැදුණු විට ඇත්තටම සිදුවන්නේ කුමක්ද? අපි කළ යුත්තේ කුමක්ද?
1. හිස වැදුණු විට "ගෙඩියක්" එන්නේ ඇයි?
අපේ හිස් කබල (Skull) සහ ඊට උඩින් ඇති සම (Scalp) අතර ඇත්තේ ඉතා කුඩා ඉඩක්. නමුත් මෙම ප්රදේශයේ රුධිර නාල (Blood vessels) ඉතා බහුලව පිහිටා තිබෙනවා.
හිස යම් තැනක තදින් වැදුණු විට, සමට යටින් ඇති මෙම සියුම් රුධිර නාල පුපුරා යනවා.
👉එවිට රුධිරය පිටතට ගලා ඒමක් සිදු නොවුණත්, සම අභ්යන්තරයේ රුධිරය එකතු වෙනවා (Internal Bleeding).
👉මෙලෙස එකතු වන රුධිරය, සම මතුපිටට තල්ලු කරන නිසා අපිට එය "ගෙඩියක්" (Hematoma) ලෙස පෙනෙන්නට ගන්නවා.
2. ඇයි ඕඩිකොලොන් දමා අතගෑම (Rubbing) නුසුදුසු?
බොහෝ දෙනා සිතන්නේ අතගෑවම ලේ කැටි දියවී ගෙඩිය අඩුවන බවයි. නමුත් සිදුවන්නේ ඊට හාත්පසින්ම විරුද්ධ දෙයයි.
👉 රුධිර වහනය වැඩි වීම: තදින් අතගාන විට, පුපුරා ගිය රුධිර නාල තවදුරටත් තුවාල වී රුධිර වහනය වේගවත් වෙනවා.
👉 ඉදිමීම පැතිරීම: එක තැනක එකතු වී ඇති රුධිරය, ඔබ අතගාන විට අවට පටක (Tissues) වෙත බලහත්කාරයෙන් තල්ලු කිරීමක් සිදුවෙනවා. එවිට ඉදිමීම තවත් ලොකු වෙනවා වගේම වේදනාවත් වැඩි වෙනවා.
👉 සෛල වලට හානි වීම: තුවාල වූ පටක තදින් පිරිමැදීමෙන් සුව වීමේ ක්රියාවලිය ප්රමාද වෙනවා.
(ඕඩිකොලොන් වල සැරට සිසිලසක් දැනුනත්, එමගින් අභ්යන්තර රුධිර වහනයට විසඳුමක් ලැබෙන්නේ නැත).
3. නිවැරදිව කළ යුත්තේ කුමක්ද?
හිස වැදුණු වහාම පහත පියවර අනුගමනය කරන්න.
👉 අනතුරේ ස්වභාවය පරීක්ෂා කරන්න.
පළමුව රෝගියාට සිහිය තිබේද, හොඳින් කතා බහ කරනවාද යන්න බලන්න. සම කැපී රුධිරය වහනය වන්නේ නම් පිරිසිදු රෙදි කැබැල්ලකින් තද කරගෙන රුධිරය නවතාලන්න.
👉 අයිස් තැබීම (Ice Compression)
මෙයයි වැදගත්ම පියවර.
ගෙඩියක් මතු වේගෙන එන විටම කළ යුතු හොඳම දේ අයිස් තැබීමයි.
අයිස් කැට කිහිපයක් රෙදි කැබැල්ලක හෝ අත් ලේන්සුවක ඔතන්න (කෙලින්ම සම මත අයිස් තබන්න එපා).
එය ගෙඩිය මත තබාගෙන විනාඩි 10ක් 15ක් පමණ සිටින්න.
මේකට හේතුව තමයි අයිස් වල සිසිලස නිසා පුපුරා ගිය රුධිර නාල හැකිලීමකට (Vasoconstriction) ලක්වෙනවා. එමගින් රුධිරය වහනය වීම අඩුවී, ගෙඩිය ලොකු වීම සහ වේදනාව ක්ෂණිකව පාලනය කරනවා.
👉විවේකීව තබන්න (Rest)
රෝගියාව කලබල නොකර, හිසට වැඩි චලනයක් නොදී ටික වේලාවක් නිස්කලංකව තබන්න.
4. රෝහලක් වෙත යා යුත්තේ මොන වගේ අවස්ථාවකදීද?
(Red Flags)
හිස වැදුණු පසු හුදෙක් ගෙඩියක් ඒම සාමාන්ය දෙයක් වුවත්, පහත ලක්ෂණ එකක් හෝ මතු වුවහොත් පමා නොවී වෛද්ය ප්රතිකාර ලබාගත යුතුය. (මේවා මොළයට හානි සිදුවූ බවට ලක්ෂණ විය හැක).
👉 හිස වැදුණු අවස්ථාවේ හෝ ඉන් පසුව සිහිය නැති වීම (Fainting).
👉 දෙවරක් හෝ ඊට වඩා වමනය යාම.
👉 කනෙන් හෝ නාසයෙන් දියරයක් හෝ රුධිරය ගැලීම.
👉 ඇස් පෙනීමේ වෙනසක් (බොඳ වී පෙනීම/ දෙකක් වී පෙනීම).
👉 අධික නිදිමත ගතිය හෝ අවදි කිරීමට අපහසු වීම.
👉 කුඩා දරුවෙක් නම්, එක දිගට අඬනවා නම් හෝ කිරි බීම ප්රතික්ෂේප කරනවා නම්.
👉 අධික හිසරදය.
හිස වැදුණු විට, ආච්චි අම්මලාගේ ක්රමයට ඕඩිකොලොන් දමා අතගාන එක නවත්වන්න. ඒ වෙනුවට අයිස් තබන්න.
අර උඩින් කියපු කතාවේ ඔලුව වැදුන පුංචි දරුවා තමයි මම. මම කොච්චර පුංචි උනත් ඒ සිදුවීම ඒ වේදනාව තාමත් මතක් වෙද්දි දැනෙනවා. එදා මගේ ඔලුව උඩින් අයිස් තියාගෙන හිටපු අම්මා, ඒ මගේ අම්මා. අපිට ඕන දේකට ආදේශක භාවිතා කරන්න පුලුවන් (හානියක් වෙන්නේ නැත්තන්) ඒකටත් හිතන්න පුලුවන් ශූක්ශම හැකියාවක් තියෙන්න ඕනි🤷♂️❤️.
ඉතිං ඒ වැරද්ද ආයෙත් කරන්න එපා.. 😊 පොඩි අයට විතරක් නෙවෙයි ලොකුඅයටත් කරන්න එපා.. ❤️
ඔබේ මිතුරන් සහ පවුලේ අයව දැනුවත් කිරීමට මෙම පණිවිඩය Share කරන්න.
ස්තූතියි.
හෙදියකගේ දිනපොත.
⚠️ අවසරයකින් තොරව උපුටා පළ කිරීම තහනම්.
(Share button එක භාවිතා කරන්න).
©️ [ හෙදියකගේ දින පොත ] - All Rights Reserved.
