APTEKA PRO VITALIS

18/07/2026

07/07/2026

Дел 3 - Губење на мускулната маса, коскено здравје, офталмолошка безбедност и клиничка примена на GLP-1 рецепторските агонисти

Влијание врз мускулната маса (саркопенија)

Една од најактуелните теми во современите истражувања за GLP-1 рецепторските агонисти е нивното влијание врз составот на телото, особено врз мускулната маса. Иако овие лекови постигнуваат значително намалување на телесната тежина, не целото изгубено ткиво претставува масно ткиво. Дел од редукцијата се однесува и на безмасната телесна маса (lean body mass), која главно ја сочинува скелетната мускулатура.

Според досегашните анализи, 25–39% од вкупната изгубена телесна тежина за време на терапијата со GLP-1 рецепторски агонисти се должи на намалување на безмасната телесна маса. За споредба, при слабеење постигнато само со диета и физичка активност, овој удел најчесто изнесува 10–30%.

Иако намалувањето на безмасната маса претставува очекувана физиолошка појава при губење на телесната тежина, прекумерната загуба на скелетната мускулатура може да има значајни клинички последици:

- намалување на мускулната сила;
- намалување на физичката издржливост;
- забавување на базалниот метаболизам;
- зголемен ризик од саркопенија кај повозрасни пациенти;
- поголема веројатност за повторно зголемување на телесната тежина по прекинот на терапијата.

Поради тоа, современите препораки потенцираат дека GLP-1 терапијата треба да биде проследена со:

- адекватен внес на протеини;
- редовни вежби со отпор (силов тренинг);
- аеробна физичка активност;
- периодично следење на составот на телото кај пациенти со висок ризик.

Влијание врз коскената густина

Прекумерната телесна тежина претставува фактор што механички ја зголемува оптовареноста на коските, но истовремено е поврзана со бројни кардиометаболни компликации.

Познато е дека брзото намалување на телесната тежина, особено преку калориска рестрикција, може да доведе до:

- намалување на минералната густина на коските (Bone Mineral Density – BMD);
- забрзана коскена ресорпција;
- зголемен ризик од остеопенија и остеопороза;
- поголем ризик од фрактури.

Сепак, најновите истражувања укажуваат дека GLP-1 рецепторските агонисти можеби имаат директни фармаколошки ефекти врз коскениот метаболизам кои делумно ги ублажуваат негативните последици од губењето на телесната тежина. Иако резултатите се охрабрувачки, потребни се дополнителни долгорочни студии за конечно да се потврди нивното заштитно дејство врз коскеното ткиво.

Кај пациенти со висок ризик за остеопороза се препорачува:

- доволен внес на калциум;
- суплементација со витамин D кога е индицирана;
- редовна физичка активност;
- периодично мерење на минералната густина на коските.

Офталмолошки несакани ефекти

Во последните неколку години значително внимание привлече можната поврзаност помеѓу GLP-1 рецепторските агонисти и појавата на одредени очни заболувања.

Анализата на пријавените несакани реакции до Американската администрација за храна и лекови (FDA) покажала зголемен број извештаи за различни офталмолошки нарушувања кај пациенти кои користеле GLP-1 терапија.

Меѓу најчесто пријавените состојби се:

- заматен вид;
- нарушувања на визуелната острина;
- промени во ретината;
- дијабетична ретинопатија;
- макуларни заболувања;
- исхемична оптичка невропатија.

Важно е да се нагласи дека досегашните податоци покажуваат асоцијација, но не и сигурна причинско-последична врска.

Возрасна макуларна дегенерација

Кај пациенти со дијабетес е забележано мало, но статистички значајно зголемување на ризикот од возраст-зависна макуларна дегенерација.

Од друга страна, прелиминарните податоци кај лица без дијабетес сугерираат можен заштитен ефект на GLP-1 терапијата, но оваа хипотеза сè уште не е потврдена.

Неартеритична предна исхемична оптичка невропатија (NAION)

Во 2025 година Комитетот за безбедност на Европската агенција за лекови (EMA) заклучи дека неартеритичната предна исхемична оптичка невропатија (NAION) претставува многу ретка несакана реакција на семаглутид, со проценета зачестеност од приближно 1 случај на 10.000 лекувани пациенти.

NAION може да се манифестира со:

- нагло безболно намалување на видот;
- губење на дел од видното поле;
- оштетување на очниот нерв.

Појавата на овие симптоми бара итна офталмолошка проценка и преиспитување на терапијата.

Употреба на GLP-1 рецепторските агонисти во бременост

Во моментов не се препорачува употреба на GLP-1 рецепторски агонисти за време на бременост.

Причините се:

- недоволен број контролирани студии кај бремени жени;
- податоци од експериментални студии кај животни кои покажуваат можни штетни ефекти врз плодот;
- потенцијално влијание врз ембрионалниот развој.

Една голема анализа која опфатила 49.395 бремености со изложеност на GLP-1 рецепторски агонисти околу периодот на зачнување покажала мало, но статистички значајно зголемување на ризикот од конгенитални бубрежни малформации. Сепак, авторите нагласуваат дека овие резултати најверојатно се под влијание на тежината на основната болест кај мајките, а не директно на самите лекови.

Затоа, моменталните препораки остануваат непроменети: GLP-1 рецепторските агонисти не треба рутински да се користат за време на бременост.

Контрацепција и „wash-out“ период

MHRA препорачува сите жени во репродуктивен период кои примаат GLP-1 терапија да користат сигурна контрацепција.

Кај пациентките кои користат орални контрацептиви и започнуваат терапија со тирзепатид, или кај кои се зголемува дозата, се препорачува дополнително користење на бариерна контрацепција (на пример, кондом), бидејќи забавеното празнење на желудникот може да влијае врз апсорпцијата на оралните контрацептиви.

Пред планирана бременост потребно е лекот да се прекине и да се почитува препорачаниот „wash-out“ период за целосно елиминирање на активната супстанција од организмот.

Доење

Поради недоволно податоци за излачувањето на GLP-1 рецепторските агонисти во мајчиното млеко и нивното можно влијание врз новороденчето, не се препорачува нивна употреба за време на доењето.

07/07/2026

Дел 2 – Безбедност и несакани ефекти на GLP-1 рецепторските агонисти

Гастроинтестинални несакани ефекти

Иако GLP-1 рецепторските агонисти покажуваат исклучителна ефикасност во намалувањето на телесната тежина и подобрувањето на метаболичката контрола, нивната употреба е поврзана со специфичен профил на несакани ефекти, при што најголем дел се од гастроинтестиналниот систем.

Податоците од британската шема за пријавување несакани реакции Yellow Card, администрирана од Агенцијата за лекови и здравствени производи (MHRA), покажуваат дека во периодот од 2020 до 2025 година биле пријавени 78.171 несакани реакции поврзани со тирзепатид, семаглутид и лираглутид. Од нив, 43.475 случаи (55,6%) се однесувале на гастроинтестинални нарушувања, што ги прави најчестите несакани реакции кај оваа група лекови.

Најчесто пријавени симптоми се: гадење, повраќање, дијареја, запек, абдоминална болка, диспепсија, намален апетит и чувство на рана ситост.

Овие симптоми најчесто се јавуваат во првите недели од терапијата и имаат тенденција постепено да се намалуваат со адаптацијата на организмот, особено доколку дозата се титрира постепено.

Во април 2026 година, студија објавена во списанието Nature укажа дека генетските варијации меѓу пациентите можат да влијаат врз појавата и интензитетот на гадење и повраќање, што отвора можност за персонализиран пристап при изборот и дозирањето на GLP-1 терапијата.

Несакани ефекти од страна на кожата и нервниот систем

Покрај гастроинтестиналните нарушувања, значителен број пријавени несакани реакции се однесуваат на кожата и нервниот систем.

Пријавени се: кожен осип, пруритус, реакции на местото на апликација, главоболка, вртоглавица, парестезии и дизестезија.

Особено внимание привлекува дизестезијата, состојба која се карактеризира со непријатни и абнормални сензации при допир. Поради акумулираните докази, оваа несакана реакција е вклучена во безбедносниот профил на препаратите што содржат семаглутид.

Акутен панкреатитис – ретка, но потенцијално животозагрозувачка компликација

Една од најсериозните потенцијални компликации поврзани со GLP-1 рецепторските агонисти е акутниот панкреатитис.

Иако достапните студии сè уште не утврдиле недвосмислена причинско-последична врска, регулаторните агенции препорачуваат зголемена внимателност.

На 29 јануари 2026 година, MHRA ги ажурираше информациите за сите GLP-1 препарати и издаде безбедносно предупредување дека акутниот панкреатитис претставува позната, но ретка несакана реакција, која во одредени случаи може да има и фатален исход.

Симптоми кои бараат итна медицинска проценка

Пациентите треба веднаш да побараат медицинска помош доколку се јават: силна и постојана болка во горниот дел на стомакот, ширење на болката кон грбот, гадење, повторувачко повраќање, покачена телесна температура.
Пријавени случаи
Тирзепатид (јануари 2023 – јуни 2026)
1.176 случаи на акутен или хроничен панкреатитис;
18 смртни исходи.
Семаглутид (јануари 2019 – јуни 2026)
383 случаи;
5 смртни исходи.
Лираглутид (2020 – 2026)
137 случаи;
1 смртен исход.

Иако овие бројки не докажуваат директна причинска врска, тие ја нагласуваат потребата за внимателно следење на пациентите, особено во првите месеци од терапијата.

Улогата на брзото слабеење

Важно е да се нагласи дека самиот процес на брзо намалување на телесната тежина може да доведе до формирање жолчни камења, кои можат да предизвикаат акутен панкреатитис преку опструкција на жолчните патишта. Поради тоа, кај дел од пациентите е тешко да се разграничи дали панкреатитисот е директно поврзан со лекот или е последица на физиолошките промени што настануваат при интензивно слабеење.

07/07/2026

Агонисти на рецепторот за глукагон-сличен пептид-1 (GLP-1) во третманот на дебелината

Агонистите на рецепторот за глукагон-сличен пептид-1 (GLP-1 receptor agonists, GLP-1 RAs) претставуваат една од најзначајните иновации во современата фармакотерапија на дебелината и метаболичките заболувања. Во 2023 година тие беа прогласени за „револуционерни лекови“, а нивната употреба оттогаш бележи драматичен пораст во светски рамки.

Само во периодот 2025–2026 година, преку Националната здравствена служба (NHS) во Англија биле издадени повеќе од 4 милиони рецепти за семаглутид и тирзепатид. Дополнително, кон крајот на 2025 година приближно 2,5 милиони лица месечно користеле GLP-1 терапија преку приватниот здравствен сектор. Според истражување на YouGov, спроведено за Националната фармацевтска асоцијација на Обединетото Кралство, се проценува дека околу 3,3 милиони возрасни лица ќе користат инјекции за намалување на телесната тежина во текот на 2026 година.

Овие податоци ја потврдуваат трансформацијата на GLP-1 терапијата од лекови првенствено наменети за лекување на дијабетес тип 2 во стандардна фармаколошка опција за третман на дебелината и намалување на кардиометаболниот ризик.

Механизам на дејство

GLP-1 рецепторските агонисти го имитираат дејството на ендогениот глукагон-сличен пептид-1, инкретински хормон кој физиолошки се ослободува по внесување храна.

Нивните главни фармаколошки ефекти се:

- зголемување на секрецијата на инсулин зависно од концентрацијата на гликоза;
- инхибиција на секрецијата на глукагон;
- забавување на празнењето на желудникот;
- намалување на апетитот преку дејство врз хипоталамусот;
- зголемување на чувството на ситост;
- намалување на вкупниот енергетски внес;
- подобрување на гликемиската контрола;
- намалување на телесната тежина;
- подобрување на повеќе кардиометаболни параметри, вклучувајќи артериски притисок, липиден профил и воспалителни маркери.

Комбинацијата од периферните и централните ефекти ги прави GLP-1 агонистите едни од најефикасните фармаколошки средства за долгорочно лекување на дебелината.

Развој на новата генерација инкретински лекови

Првичната индикација за GLP-1 рецепторските агонисти беше третман на дијабетес мелитус тип 2. Денес тие имаат значително поширока примена, особено кај лица со дебелина, предијабетес, кардиоваскуларни заболувања и други метаболички нарушувања.

Најновите генерации лекови комбинираат повеќе хормонални патишта со цел да се постигне уште поголемо намалување на телесната тежина.

Тирзепатид (Mounjaro)

Тирзепатид е првиот двоен инкретински агонист кој истовремено ги активира:

- GLP-1 рецепторите;
- GIP (glucose-dependent insulinotropic polypeptide) рецепторите.

Оваа двојна активација овозможува поголемо намалување на апетитот, подобра гликемиска контрола и значително поголемо намалување на телесната тежина во споредба со класичните GLP-1 агонисти.

Нови лекови во развој

- Орфорглипрон (орална GLP-1 терапија)

Во студијата ATTAIN-1, при комбинација со диета и физичка активност биле постигнати следните резултати по 72 недели:

* 6 mg дневно → намалување на телесната тежина за 7,5%;
* 12 mg дневно → 8,4%;
* 36 mg дневно → 11,2%;
* плацебо → 2,1%.

Орфорглипрон претставува првиот перспективен GLP-1 агонист во форма на таблета со ефикасност што се приближува до инјекциските препарати.

- Ретатрутид

Ретатрутид претставува триагонист кој ги активира:

- GLP-1 рецепторите;
- GIP рецепторите;
- рецепторите за глукагон.

Во фазата III (TRIUMPH-1) е постигнато намалување на телесната тежина до 30% по 104 недели, што во моментов претставува најголемата пријавена ефикасност меѓу лековите за дебелина.

- Елекоглипрон

Во фазата II клинички испитувања биле добиени следните резултати:

* 10,5% намалување на телесната тежина по 26 недели;
* 11,8% по 36 недели кај највисоките испитувани дози.

Лекот сè уште се наоѓа во клинички развој.

13/06/2026

Почитувани,

Ве информираме дека организираме голем GIVEAWAY за нашите пациенти, кој ќе трае од 15-ти јуни до 15-ти август.
Со купени 2sc Magnezijum 300 direkt или 2sc Vitamin C + Zn direkt (не е дозволена комбинација од двете) учествувате во извлекувањето за двете главни награди, викенд за двајца во Aurora resort & spa и Mia Home Mavrovo. Се што треба да направите е да ја сликаат сметката и да ја испратат на страници на фејсбук и инстаграм на Pharmanova Macedonia.

11/04/2026

Среќни велигденски празници од тимот на аптека Про Виталис.

Недела е неработен ден.
Понеделник работиме од 9 до 21 h

05/01/2026

🎄Среќни празници ви посакува тимот на аптека Про Виталис.
🎄За Божиќ нема да работи аптеката .
🎄Голема благодарност до сите наши пријатели , соработници , клиенти 🙂🙂🌲🎄