08/06/2026
Нутритивни дефицити
кои предизвикуваат
губење на косата.
1. Причини (Нутритивен аспект)
Опаѓањето на косата поврзано со исхраната најчесто се должи на недостаток на градбени блокови и коензими неопходни за клеточната делба во фоликулот:
• Дефицит на микронутриенти: Недостатокот на железо (особено низок феритин) е водечка причина, проследен со дефицит на цинк, витамин Д, витамин Б12 и селен.
• Несоодветен внес на протеини: Косата е составена примарно од протеинот кератин. Недостатокот на есенцијални аминокиселини (како Л-лизин и Л-метионин) го забавува растот и ја прави косата кршлива.
• Екстремни калориски рестрикции:
Брзото губење на тежината и строгите диети претставуваат физиолошки шок за организмот, што често резултира со Telogen effluvium (предвремено преминување на фоликулите во фаза на опаѓање).
• Недостаток на есенцијални масни киселини:
Омега-3 и Омега-6 масните киселини се клучни за здравјето на скалпот и хидратацијата на влакното.
2. Ризици
Несоодветната исхрана носи дополнителни системски ризици кои индиректно го влошуваат здравјето на косата:
• Хормонален дисбаланс: Диетите богати со рафинирани шеќери и висок гликемиски индекс можат да доведат до инсулинска резистенција. Ова го стимулира производството на андрогени хормони, зголемувајќи го ризикот од андрогена алопеција.
• Зголемен оксидативен стрес: Исхрана сиромашна со антиоксиданси (витамини А, Ц, Е и полифеноли) го остава фоликулот на косата ранлив на оштетувања од слободните радикали, што го забрзува стареењето на влакното.
• Компромитиран имунолошки одговор:
Одредени нутритивни дефицити може да ги влошат автоимуните состојби (како Alopecia areata), каде имунолошкиот систем ги напаѓа фоликулите на косата.
3. Фактори на влијание
Начинот на кој исхраната влијае врз косата не е ист кај секого, туку зависи од неколку клучни варијабли:
• Генетска предиспозиција и нутригеномика:
Генетскиот профил одредува колку ефикасно телото апсорбира и метаболизира одредени нутриенти (на пр., мутации на MTHFR генот влијаат на метаболизмот на фолатите).
• Здравје на гастроинтестиналниот тракт:
Дури и при перфектна исхрана, доколку постои дисбиоза, синдром на пропустливи црева или намалена желудочна киселина, апсорпцијата на клучните витамини и минерали ќе биде компромитирана.
• Интеракција меѓу лекови и суплементи:
Прекумерната суплементација со одредени витамини (како витамин А или селен) може парадоксално да предизвика опаѓање на косата, што ја нагласува потребата за балансиран и персонализиран пристап.
