07/03/2026
NË VIGJILJE TË 12 MARSIT, DITËS
BOTËRORE TË VESHKËS
Motoja e këtij viti: “Shëndeti i veshkëve për të gjithë: Kujdes për njerëzit, mbrojtje për planetin.”
Çdo vit, në mbarë botën, Dita Botërore e Veshkës na kujton një të vërtetë shpesh të nënvlerësuar: veshkat janë thelbësore për jetën dhe shëndetin tonë. Sëmundja kronike e veshkave është sot një nga problemet më të mëdha të shëndetit publik në botë. Në të gjithë botën, shifrat e personave që vuajnë nga sëmundja kronike e veshkëve janë gjithnjë e më alarmante dhe përbëjnë një sfidë serioze për sistemet shëndetësore.
Miliona njerëz jetojnë me këtë sëmundje, shpesh pa qenë të vetëdijshëm për të. Vlerësohet se rreth 850 milionë njerëz në botë kanë një formë të sëmundjes së veshkëve, ndërsa më shumë se 200 milionë prej tyre ndodhen në faza të avancuara të sëmundjes (stadet 3–5). Edhe në Maqedoninë e Veriut, situata kërkon vëmendje të madhe – vlerësohet se rreth 100.000 persona vuajnë nga sëmundja kronike e veshkëve në stadet 3-5; 1500-1600 pacientë trajtohen me Hemodializë dhe 20 me Dializë peritoneale. Shumë pacientë e zbulojnë sëmundjen vetëm kur dëmtimi i veshkave është tashmë i rëndë dhe në stad të avancuar.
Kjo sëmundje shpesh quhet “tinzare”, sepse në shumë raste zhvillohet në heshtje dhe pa simptoma të dukshme për një kohë të gjatë. Pikërisht për këtë arsye, shumë njerëz e zbulojnë atë vetëm kur sëmundja ka përparuar.
Në fazën përfundimtare të sëmundjes, kur veshkat nuk arrijnë më të kryejnë funksionin e tyre jetik, mbijetesa varet nga terapia zëvendësuese renale, si:
* Hemodializa
* Dializa peritoneale
* Transplantimi i veshkës
Sot në botë më shumë se 4 milionë njerëz jetojnë falë një prej këtyre formave të trajtimit. Megjithatë, miliona të tjerë nuk kanë qasje në terapi për shkak të kostos së lartë ose mungesës së shërbimeve shëndetësore.
- Cilat janë shkaqet më të shpeshta të sëmundjes kronike të veshkave?
Në shumicën e rasteve, sëmundja e veshkave lidhet me sëmundje të tjera kronike:
* Diabeti mellitus (shkaku kryesor në shumë vende të botës)
* Hipertensioni arterial
* Infeksionet e përsëritura të veshkëve dhe traktit urinar
* Përdorimi i zgjatur i disa barnave
* Bllokimet e traktit urinar
* Sëmundjet kardiovaskulare
* Obeziteti
* Sëmundjet inflamatore të veshkëve
* Sëmundjet autoimune
* Faktorët gjenetikë dhe historia familjare
Por lajmi i mirë është se shumë raste mund të parandalohen ose të zbulohen herët.
- Parandalimi është arma më e fortë kundër sëmundjes së veshkave!
Parandalimi jo vetëm që ruan shëndetin, por gjithashtu është shumë më pak i kushtueshëm sesa trajtimet e avancuara si hemodializa. Kujdesi i hershëm mund të ngadalësojë ose të ndalojë përparimin e sëmundjes.
Disa hapa të thjeshtë që ndihmojnë në mbrojtjen e veshkave janë:
✔ Kontrolli i rregullt i tensionit të gjakut dhe sheqerit
✔ Mbajtja e një peshe trupore të shëndetshme
✔ Qëndro në formë, bëj aktivitet fizik të rregullt
✔ Konsumi i mjaftueshëm i ujit
✔ Kufizimi i kripës dhe ushqimeve shumë të përpunuara
✔ Mosabuzimi me medikamente, sidomos analgjezikët
✔ Kryerja e analizave të gjakut dhe urinës, veçanërisht tek personat në rrezik
✔ Mospirja e duhanit
Zbulimi i hershëm përmes analizave të thjeshta laboratorike mund të bëjë një ndryshim të madh në jetën e pacientëve.
- Shëndeti i veshkave dhe planeti ynë!
Motoja e këtij viti thekson edhe një dimension tjetër të rëndësishëm: kujdesin për mjedisin. Trajtimet si dializa kërkojnë sasi të mëdha uji, energjie dhe materiale mjekësore. Prandaj, një qasje që fokusohet në parandalim, diagnostikim të hershëm dhe trajtime më të qëndrueshme ndihmon njëkohësisht pacientët dhe planetin.
- Një mesazh për të gjithë!
Shëndeti i veshkave nuk është vetëm përgjegjësi e mjekëve – është përgjegjësi e gjithë shoqërisë. Informimi, parandalimi dhe diagnostikimi i hershëm mund të shpëtojnë jetë dhe të përmirësojnë cilësinë e jetës së miliona njerëzve.
Në këtë Ditë Botërore të Veshkës, le të kujtojmë se: Veshkat e shëndetshme do të thotë jetë më e shëndetshme.
Ndonjëherë mjafton shumë pak: një analizë laboratorike, një kontroll i thjeshtë i urinës, një test që zgjat vetëm disa minuta mund të zbulojë në kohë problemin dhe të shpëtojë jetën.
Kujdesi për shëndetin e veshkëve fillon me vetëdije, kontrolle të rregullta dhe veprim në kohë.
Mos prit për simptomat – kontrollohu me kohë. Veshkat e tua do të të falënderojnë.
Kujdesuni për veshkat tuaja – ato punojnë për ju çdo ditë.
* Me rastin e Ditës Botërore të Veshkave, ISHP Spitali i Specializuar për Nefrologji në Strugë e shënon këtë ditë të rëndësishme me një mesazh të fuqishëm për ngritjen e vetëdijes për shëndetin e veshkave dhe rëndësinë e parandalimit në kohë.
Si institucion i përkushtuar ndaj diagnostikimit, trajtimit dhe kujdesit për pacientët me sëmundje të veshkave, spitali mbetet i përkushtuar në përmirësimin e kujdesit shëndetësor dhe edukimin e popullatës.
Me këtë rast, në spitalin tonë do të zhvillohen një sërë aktivitetesh që kanë për qëllim rritjen e vetëdijes së qytetarëve për shëndetin e veshkave.
Më 10.03.2026, nëpër ambientet e spitalit do të vendosen banerë dhe postera me logon e Ditës Botërore të Veshkave.
Më 11.03.2026, objekti i spitalit do të ndriçohet për 24 orë dhe poashtu në shëtitoren përball tregut të qytetit do të vendoset një stend, ku punonjësit tanë do t’u matin qytetarëve tensionin e gjakut dhe sheqerin në gjak dhe nga mjekët tanë do të marrin këshilla të nevojshme dhe udhëzime se si të ruajmë shëndetin dhe të parandalojmë sëmundjet e veshkëve.
Më 12.03.2026, pacientët që do të vizitojnë spitalin tonë do të marrin një kujtim simbolik, sepse ata janë arsyeja kryesore pse ne punojmë dhe pse përpiqemi vazhdimisht të përmirësohemi dhe të bëhemi çdo ditë më të mirë. Poashtu drejtori bashkë me stafin e mjekëve do të vizitojë pacientët që janë në trajtim me dializë për më shumë se 30 vjet, duke u ndarë një dhuratë simbolike si gjest mbështetjeje dhe falënderimi për besimin që kanë ndaj institucionit tonë.
T’i ruajmë veshkat – ato punojnë pa u lodhur për ne çdo ditë.
- - - - - - - - - - - - - -
ВО ПРЕСРЕТ НА 12 МАРТ – СВЕТСКИОТ ДЕН НА БУБРЕЗИТЕ
Мотото на оваа година: „Здрави бубрези за сите: Грижа за луѓето, заштита за планетата.“
Секоја година, низ целиот свет, Светскиот ден на бубрезите нè потсетува на една вистина што често се потценува: бубрезите се од суштинско значење за нашиот живот и здравје. Хроничната бубрежна болест денес е еден од најголемите проблеми на јавното здравје во светот. На глобално ниво, бројот на лица кои страдаат од хронична бубрежна болест постојано расте и претставува сериозен предизвик за здравствените системи.
Милиони луѓе живеат со оваа болест, често без да бидат свесни за тоа. Се проценува дека околу 850 милиони луѓе во светот имаат некаква форма на бубрежна болест, додека повеќе од 200 милиони од нив се наоѓаат во напреднати стадиуми на болеста (стадиуми 3–5).
И во Северна Македонија, состојбата бара сериозно внимание – се проценува дека околу 100.000 лица страдаат од хронична бубрежна болест во стадиуми 3–5; 1500–1600 пациенти се третираат со хемодијализа, а околу 20 пациенти со перитонеална дијализа. Многу пациенти ја откриваат болеста дури кога оштетувањето на бубрезите веќе е значително и во напредна фаза.
Оваа болест често се нарекува „тивка“ или „подмолна“, бидејќи во многу случаи се развива без очигледни симптоми подолг временски период. Токму затоа многу луѓе ја откриваат дури кога болеста веќе напреднала.
Во крајната фаза на болеста, кога бубрезите веќе не можат да ја извршуваат својата витална функција, преживувањето зависи од една од модалитетите на бубрежна заместителна терапија, како што се:
• Хемодијализа
• Перитонеална дијализа
• Трансплантација на бубрег
Денес во светот повеќе од 4 милиони луѓе живеат благодарение на една од овие форми на третман. Сепак, милиони други немаат пристап до терапија поради високите трошоци или недостатокот на здравствени услуги.
- Кои се најчестите причини за хронична бубрежна болест?
Во повеќето случаи, бубрежната болест е поврзана со други хронични заболувања, како што се:
• Дијабетес мелитус (главна причина во многу земји во светот)
• Артериска хипертензија
• Повторливи инфекции на бубрезите и уринарниот тракт
• Долготрајна употреба на одредени лекови
• Опструкции (блокади) на уринарниот тракт
• Кардиоваскуларни заболувања
• Дебелина
• Воспалителни заболувања на бубрезите
• Автоимуни заболувања
• Генетски фактори и семејна историја
Но добрата вест е дека многу случаи можат да се превенираат или да се откријат рано.
- Превенцијата е најсилното оружје против бубрежните заболувања!
Превенцијата не само што го зачувува здравјето, туку е и многу поевтина од напредните третмани како хемодијализата. Раната грижа може да го забави или дури да го запре напредувањето на болеста.
Неколку едноставни чекори кои помагаат во заштитата на бубрезите се:
✔ Редовна контрола на крвниот притисок и шеќерот во крвта
✔ Одржување здрава телесна тежина
✔ Редовна физичка активност
✔ Доволен внес на вода
✔ Ограничување на солта и високо преработената храна
✔ Избегнување злоупотреба на лекови, особено аналгетици
✔ Правење крвни и уринарни анализи, особено кај лица со ризик
✔ Непушење
Раното откривање преку едноставни лабораториски анализи може да направи голема разлика во животот на пациентите.
- Здравјето на бубрезите и нашата планета!
Мотото на оваа година истакнува уште една важна димензија: грижата за животната средина. Третманите како дијализата бараат големи количини вода, енергија и медицински материјали. Затоа, пристап кој се фокусира на превенција, рана дијагноза и поодржливи третмани им помага истовремено и на пациентите и на планетата.
- Порака до сите!
Здравјето на бубрезите не е одговорност само на лекарите – тоа е одговорност на целото општество. Информирањето, превенцијата и раната дијагноза можат да спасат животи и да го подобрат квалитетот на животот на милиони луѓе.
На овој Светски ден на бубрезите да се потсетиме дека:
Здравите бубрези значат поздрав живот.
Понекогаш е потребно многу малку: лабораториска анализа, едноставен тест на урина – тест што трае само неколку минути може навреме да го открие проблемот и да спаси живот.
Грижата за здравјето на бубрезите започнува со свесност, редовни контроли и навремено дејствување.
Не чекајте симптоми – проверете се навреме. Вашите бубрези ќе ви бидат благодарни.
Грижете се за вашите бубрези – тие работат за вас секој ден.
* По повод Светскиот ден на бубрезите, ЈЗУ Специјализирана болница за нефрологија – Струга го одбележува овој значаен ден со силна порака за подигање на свеста за здравјето на бубрезите и важноста од навремена превенција.
Како институција посветена на дијагностика, третман и грижа за пациентите со бубрежни заболувања, болницата останува посветена на подобрување на здравствената грижа и едукацијата на населението.
По тој повод, во нашата болница ќе се реализираат низа активности со цел подигање на свеста кај граѓаните за здравјето на бубрезите.
• 10.03.2026 – Во просториите на болницата ќе бидат поставени банери и постери со логото на Светскиот ден на бубрезите.
• 11.03.2026 – Објектот на болницата ќе биде осветлен во текот на 24 часа, а на шеталиштето спроти градскиот пазар ќе биде поставен штанд каде што нашите вработени ќе им мерат крвен притисок и шеќер во крвта на граѓаните. Граѓаните ќе можат да добијат и потребни совети и препораки од нашите лекари за тоа како да го зачуваат здравјето и да ги превенираат бубрежните заболувања.
• 12.03.2026 – Пациентите кои ќе ја посетат нашата болница ќе добијат симболичен спомен, бидејќи тие се главната причина зошто работиме и зошто постојано се трудиме да се подобруваме и секој ден да бидеме подобри. Исто така, директорот заедно со медицинскиот тим ќе ги посети пациентите кои се на дијализа повеќе од 30 години, при што ќе им биде врачена симболична подарочна благодарница како гест на поддршка и благодарност за довербата што ја имаат во нашата институција.
Да ги чуваме нашите бубрези – тие неуморно работат за нас секој ден.
