21/09/2026
Alzheimer's Day ,2026
#အထိမ်းအမှတ်ဆောင်းပါး #
အယ်လ်ဇိုင်းမား ရောဂါ (Alzheimer's Disease) ဆိုတာ ဦးနှောက်အတွင်းရှိ အာရုံကြောဆဲလ်တွေ တဖြည်းဖြည်း ပျက်စီးပြီး မှတ်ဉာဏ်၊ စဉ်းစားနိုင်စွမ်း၊ ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းနဲ့ နေ့စဉ်ဘဝရဲ့ ပုံမှန် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းများ ထိခိုက်လာစေနိူင်တဲ့ အာရုံကြောနှင့်ဆိုင်သည့် ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။
အယ်လ်ဇိုင်းမားရှိသူကို စောင့်ရှောက်ခြင်းဟာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ ခန္ဓာကိုယ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ ငွေကြေးပိုင်း ဆိုင်ရာ ပင်ပန်းမှုတွေ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
အဲဒီပင်ပန်းမှုတွေဟာ အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ ခံစားနေရတဲ့ လူနာတစ်ဦးတည်းမှာ သာမကဘဲ သူ့ကို ပြုစုစောင့်ရှောက်နေသူရဲ့ ခံစားချက်တို့ပါ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာစေနိူင်တဲ့ စောင့်ရှောက်မှု ခရီးရှည်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးသူက အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ ခံစားနေရတဲ့လူနာရဲ့ ပြောင်းလည်းမှုဖြစ်စဥ်ကို သိရှိနားလည်ထားမှသာ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားရမည့်အရာများကို လုပ်ဆောင်နိူင်မှာဖြစ်ပါတယ်။
🧠 အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ ခံစားနေရတဲ့ သူရဲ့ ဦးနှောက်ထဲမှာ ဘာတွေဖြစ်နေသလဲ …
Alzheimer’s disease ဟာ ဦးနှောက်ဆဲလ်တွေကို တဖြည်းဖြည်း ပျက်စီးစေတဲ့ progressive neurological disease တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။
ဦးနှောက်အတွင်း amyloid plaques နဲ့ tau tangles စတဲ့ ပြောင်းလဲမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အာရုံကြောဆဲလ်တွေရဲ့ ဆက်သွယ်မှုနဲ့ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းတွေ ထိခိုက်လာနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် မကြာသေးခင်က ဖြစ်ခဲ့တာကို မမှတ်မိတာတွေ၊ တူညီတဲ့မေးခွန်းကို ထပ်ခါထပ်ခါ မေးနေတာမျိုး၊ ရင်းနှီးတဲ့လူတွေကို မမှတ်မိနိုင်တာမျိုးလည်းရှိတတ်ပါတယ်။ တချို့သူတွေမှာ စကားပြောဆိုရာတွင် သော်လည်းကောင်း၊ မိမိရဲ့နေ့စဉ်လုပ်ငန်းတွေကို ကိုယ်တိုင်လုပ်ဆောင်ရန် အခက်အခဲရှိလာခြင်းစတာတွေကို ကြုံတွေ့နိုင်ပါတယ်။
တစ်ချိန်က သားသမီးတွေကို မိမိလက်နဲ့ ကျွေးမွေးစောင့်ရှောက်လာခဲ့တဲ့ “မိခင် (သို့) ဖခင်” ဖြစ်ခဲ့သူတွေက အဲဒီအချိန်မှာ သူတို့ရဲ့ သားသမီးရဲ့ အကူအညီနဲ့ စောင့်ရှောက်မှုကို လိုအပ်လာပါပြီ။
ဒါပေမဲ့ ဒီလိုပြောင်းလဲမှုတွေကို သူတစ်ယောက်တည်း ခံစားရတာမဟုတ်ပါဘူး။
မိမိတို့ရဲ့ ဟီးရိုးကြီးဖြစ်ခဲ့တဲ့သူတွေကနေ ရုတ်တရက်အတွင်း မိမိကပြန်ပြီးပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးရမဲ့ အခြေအနေဟာ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရမည့်သားသမီးတွေအတွက်လည်း အလွန်ခက်ခဲတဲ့ emotional transition ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ခံစားချက်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ သူတို့သိကျွမ်းခဲ့တဲ့ အရင်တုန်းကလူတစ်ယောက်ကို တဖြည်းဖြည်းချင်း ဆုံးရှုံးနေရသလို (Emotional damage) ခံစားရနိုင်ပါတယ်။
ကိုယ်ပိုင်မိသားစုအတွက် ရုန်းကန်နေရတဲ့သားသမီးတွေအတွက် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးသဖွယ် စိန်ခေါ်မှုများနှင့် အတူ အပြစ်မကင်းစိတ် (Guilty) ကို ခံစားရစေနိူင်ပါတယ်။
မိမိကိုယ်တိုင် မစောင့်ရှောက်နိူင်သည့်အခြေအနေမျိုးဆိုရင် အပြင်သူစိမ်းကို ငှားရမ်းရသည့်အခါ တွင်လည်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ (Anxiety) ၊ စိတ်ပင်ပန်းမှုများ (stress) နေ့စဥ်ခံစားရနိူင်ပါတယ်။
💜 Alzheimer’s ရောဂါခံစားရသူဟာ သူတို့ချစ်ရတဲ့သူတွေရဲ့နာမည်ကို မမှတ်မိတော့တာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ကျွန်မတို့က သူတို့ရဲ့ သား၊ သမီး၊ ခင်ပွန်း၊ ဇနီး ဒါမှမဟုတ် ချစ်ရသူဖြစ်ခဲ့တာကို မမှတ်မိတာမျိုး လည်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
💜 ဒီအချိန်မှာ အရေးကြီးဆုံးက သူတို့ကို ကလေးတစ်ယောက်လို အပြစ်တင်ပြီးမဆက်ဆံမိဖို့ပါပဲ။
“မမှတ်မိဘူးလား” “အဲဒါကို ဘယ်နှစ်ခါပြောရမလဲ” “ဘာလို့ ဒီလောက်တောင် မေ့နေတာလဲ”
လို့ မပြောဘဲ နူးညံ့စွာနဲ့ စိတ်ရှည်ရှည်ထားပြီးနားထောင်ပေးခြင်းဟာ လူတစ်ယောက်အနေနဲ့ သူတို့ကို လေးစားပေးခြင်းနဲ့ သူတို့ရဲ့ဂုဏ်သိက္ခာကို စောင့်ရှောက်ပေးခြင်းပုံစံလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလို စိတ်ရှည်ရှည်နဲ့ ပြုစုစောင့်ရှောက်နိုင်ဖို့အတွက် ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးတဲ့သူ၊ သားသမီးများ (သို့) Caregiver များကိုယ်တိုင်လည်း မိမိရဲ့စိတ်ကျန်းမာရေးကိုအထူးဂရုစိုက်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
Caregiver တစ်ယောက်ဟာ မိမိရဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေး (mental health) ကို စောင့်ရှောက်ခြင်းဟာ
မိမိ လူနာကိုပြုစုခြင်းလုပ်ငန်းစဥ်အတွက် အရေးကြီးတဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။
WHO ကနေလည်း caregivers တွေအတွက် information and education, psychological support, counselling/psychotherapy, mindfulness-based interventions နဲ့ respite care စတဲ့ အထောက်အပံ့တွေဟာ အရေးကြီးကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
🤝 ဒါကြောင့် ကျွန်မတို့က Caregiver ကိုတွေ့ရင် “လူနာအခြေအနေဘယ်လိုနေလဲ” ဆိုတာတင်မဟုတ်ဘဲ “သူ့ရဲ့အခြေအနေကရော ဘယ်လိုနေသလဲ” ဆိုတာ လည်းမေးပြီး ဂရုစိုက်ပေးဖို့လိုအပ်ပါတယ်။
💜 Caregivers need care, too. 💜
လူနာစောင့်ရှောက်နေတဲ့သူအတွက် အစားအသောက်ကောင်းစွာစားရဖို့လိုအပ်သလို၊
အနားယူချိန်လည်း လုံလောက်စွာရရှိဖို့လိုပါတယ်။
Caregiver တစ်ယောက်အနေနဲ့ အခြားသူတစ်ဦးရဲ့အကူအညီလိုအပ်နေပါက အကူအညီတောင်းဖို့ လည်းလိုအပ်ပါတယ်။
💜 အယ်လ်ဇိုင်းမားက မှတ်ဉာဏ်တွေကိုပဲ ပြောင်းလဲစေနိုင်တာပါ။
💜ကျွန်မတို့ရဲ့ ကြင်နာတတ်တဲ့နှလုံးသားတွေကိုတော့ မပြောင်းလဲ ပစ်နိူင်ပါဘူး။
💜ဒါကြောင့် မိမိကိုယ်ကို ကြင်နာပါ။ မိမိရဲ့ ခံစားချက်တွေကိုဂရုစိုက်ပါ။
💜Alzheimer’s ရောဂါခံစားရသူများကိုလည်း ကျွန်မတို့အတူတူ နားလည်ကြင်နာ ဖေးမကြပါစို့နော။
နဲ့ပတ်သက်ပြီး ထပ်မံလေ့လာလိုပါက DSM-5 စာအုပ် တွင်အသေးစိတ်လေ့လာလို့ရပါတယ်။
@အကူအညီရယူလိုပါက Charis Care and Counseling Center ကို ဆက်သွယ်လို့ရပါတယ်ရှင်
Telegram Channel: https://t.me/chariscareandcounselingcenter
Viber Channel: https://invite.viber.com/...
YouTube Channel: www.youtube.com/