21/08/2026
အသည်းရောဂါရှိတိုင်း “သံဓာတ်ပါသောဆေး”
မသောက်သင့်ဘူးလား 💊❓❓❓
ပြည်သူလူထုကြား အချို့သော ကျန်းမာရေးအသိပညာတွေသည် အယူအဆလွဲမှားနေတာလေးတွေ တွေ့ရပါတယ်။ လွဲမှားနေကြတဲ့အတွက် မလုပ်သင့်တာတွေလုပ်မိပြီး လုပ်သင့်တာတွေ မလုပ်မိကြတာကို တော်တော်လေး သတိထားမိပါတယ်။
ဆေးပညာ၊ ကုသရေးဆိုင်ရာ ဆရာဝန်တဦးရဲ့ တာဝန်ထဲမှာ ဆေးကုနေရုံအပြင်မပြီးဘဲ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အသိပညာကို မှန်မှန်ကန်ကန် သိနေရန် မျှဝေပေးဖို့လိုတယ်လို့ ခံယူထားတာမို့ အထူးသဖြင့် အသည်းရောဂါဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးဗဟုသုတတွေကို မျှဝေပေးလျက်ရှိပါတယ်။
“အသည်းရောဂါရှိရင် သံဓာတ်ပါတဲ့ အားဆေးတွေ မသောက်ရဘူး” လို့ ပြောတာကို ကြားဖူးကြသူတွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။
ဒီအကြောင်းကို သိပ္ပံနည်းကျအချက်အလက်များ နဲ့ ရှင်းပြလိုပါတယ်။
ပထမဆုံး “အသည်းရောဂါ” ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းဖြစ်ပါတယ်။ အသည်းရောဂါဆိုတာက အသည်းရဲ့ လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေ ဘာမှ မထိခိုက်ပေမယ့် အသည်းနဲ့ ပတ်သက်သော ရောဂါ တခုခု ရှိနေတဲ့ အနေအထားတခု ကနေ အသည်းခြောက်ခြင်း၊ အသည်းရောင်ခြင်း နဲ့ အသည်းကင်ဆာ ရောဂါ တွေ အထိ အကုန်ပါပါတယ်။
ဥပမာ - အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီပိုးရှိသူတဦးသည် အသည်းဘာမှ ဖြစ်မနေရင် အသည်းရောဂါဖြစ်နေပြီလို့ သတ်မှတ်ရမှာလားလို့ မေးစရာ ရှိပါတယ်။
ဒါကြောင့် အသည်းရောဂါလို့ ပြောတဲ့ အသုံးအနှုန်းသည် အလွန်ပဲ ကျယ်ပြန့်ပြီး အပေါ်ယံဆန်ပါတယ်။
အသည်းရောဂါတွေထဲမှာမှ “ခန္ဓာကိုယ်တွင်း သံဓာတ်စုပုံသော Haemochromatosis” လိုရောဂါမျိုး ရှိပါတယ်။ ဒီလိုရောဂါသည် Genetic Disease မွေးရာပါ ရောဂါဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်တွင်း သံဓာတ်တွေ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ များပြားစုပုံတဲ့ရောဂါ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့လိုရောဂါရှိရင်တော့ ဘယ်လိုမှ သံဓာတ်ပါတဲ့ ဆေးမျိုးကို ပေးမှာမဟုတ်ပါဘူး။
“သံဓာတ်ပါသောဆေး” ဆိုသည်မှာလည်း “သံဓာတ်နည်းသော သွေးအားနည်းရောဂါ” မှာပဲ အဓိကပေးရတဲ့ ဆေးဖြစ်ပါတယ်။ အစားအသောက်မှာ သံဓာတ် ပါဝင်မှုနည်းလို့ပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ တနေရာရာမှာ သွေးထွက်နေသော အကြောင်းအရာ တခုခုရှိနေလို့ပဲ ဖြစ်ဖြစ် “သံဓာတ်နည်းသော သွေးအားနည်းရောဂါ” ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အဲ့လိုဖြစ်ပြီဆိုရင်
🔹စားတဲ့ အစားအသောက်ထဲမှာ သံဓာတ်ပါဝင်တဲ့ အစားအစာတွေကို ပိုစားပေးခြင်း နဲ့
🔹သွေးထွက်ရတဲ့ အကြောင်းအရင်းကို ကုသမှုပေးခြင်းတို့လုပ်ရပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အချို့သော လူနာတွေမှာ အဲ့လိုလုပ်ရုံဖြင့် သွေးအားသည် မြန်မြန်တက်မလာနိုင်ဘူးလို့ ယူဆတဲ့အခါ သံဓာတ်ပါတဲ့ဆေးတွေကို “ကုသဆေး” အဖြစ်ပေးရတာမျိုး ရှိပါတယ်။
နာမည်မှာသာ “သံဓာတ် အားဆေး” လို့ခေါ်ပေမယ့် “သံဓာတ် - Iron” တမျိုးတည်းပါတဲ့ဆေးကို အားဆေး အနေနဲ့ မပေးကြပါဘူး။ “ကုသဆေး - 𝐓𝐡𝐞𝐫𝐚𝐩𝐞𝐮𝐭𝐢𝐜 𝐏𝐮𝐫𝐩𝐨𝐬𝐞” အနေနဲ့သာ အသုံးပြုကြပါတယ်။ အဲ့လို ကုသဆေး အနေနဲ့ ပေးပြီဆိုရင်လည်း သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဆေးပမာဏအတိုင်း ပေးရပါတယ်။
“အားဆေး”လို့ ခေါ်တဲ့ ဗီတာမင်တွေအစုံ နဲ့ သတ္တုဓာတ် လို့ခေါ်တဲ့ Minerals တွေ ပါတဲ့ သောက်ဆေးတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ ဒါတွေကို Micro-nutrients တွေလို့ခေါ်ပါတယ်။ အဲ့လိုဆေးတွေထဲမှာလည်း “သံဓာတ်” (Iron) ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပါဝင်တဲ့ ပမာဏသည် ကုသဆေးအနေနဲ့ သုံးတဲ့ဆေး နဲ့ ယှဉ်ရင် အလွန်ပင် နည်းပါးပါတယ်။ ဒါကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို ဘေးဖြစ်ဖို့ မရှိပါဘူး။
အပေါ်မှာပြောခဲ့တဲ့ “ခန္ဓာကိုယ်တွင်း သံဓာတ်စုပုံသော Haemochromatosis” လိုရောဂါမျိုး ရှိသူတွေမှာလည်း သွေးအားနည်းစရာ ဘာအကြောင်းမှ မရှိပါဘူး။ ဒါကြောင့် ကုသမှုကိုက သံဓာတ်ကိုလျော့သွားဖို့ ဆေးတွေပြန်ပေးရတာတောင် ရှိပါတယ်။
အနှစ်ချုပ်ပြန်ပြောရရင်
🔸အသည်းရောဂါရှိသူတိုင်းမှာ သံဓာတ်ပါသောဆေး မသောက်ရတာမဟုတ်ပါဘူး။ အသည်းရောဂါရှိပြီး သံဓာတ်နည်းသော သွေးအားနည်းရောဂါရှိနေရင်လည်း သံဓာတ်ပါတဲ့ဆေးကို သတ်မှတ်ကာလ၊ သတ်မှတ်ပမာဏ အတိုင်း သောက်ဖို့ သက်ဆိုင်ရာ ဆရာဝန်က ညွှန်ကြားပါလိမ့်မယ်။
🔸အချို့သော ခန္ဓာကိုယ်တွင်း သံဓာတ်များသော ရောဂါများ (Haemochromatosis နဲ့ မွေးရာပါ သွေးအားနည်းရောဂါ - 𝐓𝐡𝐚𝐥𝐚𝐬𝐬𝐚𝐞𝐦𝐢𝐚) ရှိသူတွေသည် သံဓာတ်ပါသောဆေးကို ကုသဆေးအနေနဲ့ မသောက်ဖို့ သက်ဆိုင်ရာ ဆရာဝန်က မှာပါလိမ့်မယ်။
🔸“အားဆေး” လို့ခေါ်တဲ့ Supplements တွေမှာပါတဲ့ Iron သံဓာတ် ပမာဏသည် ကုသဆေးမှာလိုမျိုး ပမာဏ မများတဲ့အပြင် ခန္ဓာကိုယ်ကိုလည်း ဒုက္ခဖြစ်စေတဲ့ ပမာဏ မဟုတ်လို့ အဲ့လိုအားဆေးတွေကို အသည်းရောဂါရှိသူတွေ မသောက်ရဘူး ဆိုတာ မမှန်ပါဘူး။
🔸“အားဆေး” ဆိုသည်မှာ တနေ့တာ လိုအပ်တဲ့ Micronutrients ပမာဏကို နေ့စဉ်စားသောက်တဲ့ အစားအစာတွေထဲကနေ မရနိုင်လို့ သောက်ကြတာဖြစ်ပြီး ပါဝင်တဲ့ သတ္တုဓာတ် နဲ့ ဗီတာမင်တွေရဲ့ ပမာဏသည် လူကို ဘေးဖြစ်စေတဲ့ ပမာဏတွေ မဟုတ်ပါဘူး။
🔸ဒါကြောင့် အသည်းရောဂါ ရှိသူသည် (“ခန္ဓာကိုယ်တွင်း သံဓာတ်စုပုံသော Haemochromatosis” လူနာမှလွဲ၍) “သံဓာတ်ပါသော အားဆေး” မသောက်ရဘူးဆိုတာ မှန်ကန်မှုမရှိပါဘူး။
🔸သို့သော် မလိုအပ်ဘဲ၊ သက်ဆိုင်ရာ ဆရာဝန်က မညွှန်ကြားဘဲ “သံဓာတ်ပါသော ဆေး” များကို သောက်သုံးခြင်းက မသင့်တော်ပါဘူး။
ဒေါက်တာစိုးသီဟမောင်
M.B.,B.S (Ygn.), MRCP (UK), MBA
M.Sc. Clinical Sciences (Hepatology)
Fellowship in Hepatology (Bangkok, Thailand)
Fellowship in Hepatology/ Transplant Hepatology (Asan Medical Center, Seoul, South Korea) (APASL Fellow)
Honorary Visiting Scholar/ Fellow (APAGE/JGH Clinician Scientist Fellow) - The Chinese University of Hong Kong/ Prince of Wales Hospital
*** ဖတ်ရှုပြီးလို့ အသိတစ်စုံတစ်ရာ ရခဲ့ရင် တခြားမိမိ သူငယ်ချင်း/ မိတ်ဆွေ များလည်း သိရအောင် Share လုပ်ပေးနိုင်ပါတယ်။
မည်သည့် Account၊ မည်သည့် Page ကမှတဆင့် ကျွန်တော့ဆောင်းပါးများကို Copy and Paste လုပ်ပြီး ပြန်လည်ကူးယူဖော်ပြခွင့်မပြုပါ။
မှတ်ချက် - အသည်းရောဂါများ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး လူနာတဦးချင်းစီအနေဖြင့် Online မှတဆင့် “ဒေါက်တာစိုးသီဟမောင်” နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြသလိုပါက Teleconsultation (Messenger Video Call) ဖြင့် လူနာကြည့်ရှုဆွေးနွေးပေးလျက်ရှိပါတယ်။
Appointment ကို “ဒေါက်တာစိုးသီဟမောင် - အသည်းဆေးပညာ” Page ၏ Messenger (သို့မဟုတ်) 09770732636 (Viber) မှတဆင့် ဆက်သွယ်ကာ ရက်ချိန်းရယူနိုင်ပါတယ်။
