AyeMyat Talks about Brain, Yangon (2026)

02/11/2020

Dementia ရောဂါရှိသူများနဲ့မိသားစုဝင်တွေ ပြုစုစောင့်ရှောက်သူတွေအတွက်အကြံပေးချက်လေးတွေကို ဆရာမကြီး ဒေါက်တာစိမ်းမြမြအေး ရေးတဲ့ဆောင်းပါးလေးမျှဝေပေးလိုက်ပါတယ်

ချစ်ခြင်းများစွာဖြင့်
Dr Thazin

31/10/2020

#သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲတော်

31 October 2020

28/10/2020

လေဖြတ်ရောဂါအကြောင်း အကျဉ်းချုပ်လေးပါ..
Join The Movement
“လူလေးယောက်မှာတစ်ယောက်သည် သူတို့၏ဘဝသက်တမ်းတလျှောက်တွင် လေဖြတ်ခြင်းဖြစ်နိုင်ပါသည်။” ဒါကြောင့် “လေဖြတ်ရောဂါကာကွယ်ရေး ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားကစားပေး” ဆောင်ပုဒ်ကဲ့သို့အားလုံးညီတူလုပ်ဆောင်ဖို့တိုက်တွန်းရင်း

ချစ်ခြင်းများစွာဖြင့်
Dr Thazin

health education panflat

22/10/2020

World stroke day 2020 October special
Part -1
လေဖြတ်ရောဂါနှင့်သွေးတိုး
လေဖြတ်ရောဂါဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာသေဆုံးရတဲ့အကြောင်းအရင်းထဲမှာဒုတိယအများဆုံးပါ။ ဒါပေမယ့်လေဖြတ်ရောဂါကိုအားပေးတဲ့အချက်လေးတွေကိုဆင်ခြင်လိုက်ရင် လေဖြတ်ခြင်းကို များသောအားဖြင့်ကာကွယ်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီအချက်ထဲကအရေးကြီးဆုံးတစ်ခုကတော့ သွေးတိုးရောဂါပါ။

ကမ္ဘာ့လူဦးရေတစ်ဝက်လောက်ကသွေးတိုးရောဂါဖြစ်နေပါတယ်။တချို့တွေမှာတော့ဘာလက္ခဏာမှမပြတာတွေရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့်မကုသပဲနေမယ်ဆိုရင်သွေးကြောတွေပျက်စီးပြီးဒီထက်ပိုကြီးတဲ့ရောဂါတွေ ဥပမာ-လေဖြတ်ရောဂါတွေအထိဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

✅သွေးတိုးရှိမရှိဘယ်လိုသိမလဲ?
သွေးပေါင်ချိန်ကြည့်မှသေချာသိမှာပါ။တချို့တွေပြောပါတယ် ခေါင်းကတဆစ်ဆစ်နဲ့ထိုးနေပြီ၊ ဇက်ကြောတွေထိုးနေတယ်သွေးတိုးနေပြီ ဆိုပြီးပြောကြပါတယ်။ အဲလိုနဲ့သွေးတိုးလို့ဆုံးဖြတ်လို့မရပါဘူး။ သွေးပေါင်ချိန် အပေါ်သွေး140/အောက်သွေး90mmHg အနည်းဆုံးနှစ်ကြိမ်ဖြစ်နေပြီဆိုမှသွေးတိုးရောဂါရှိပြီလို့သတ်မှတ်ပါတယ်။

✅သွေးတိုးတာနဲ့ လေဖြတ်တာဘယ်လိုဆက်စပ်နေသလဲ?
သွေးဖိအား/သွေးပေါင်ချိန်အမြဲတက်နေမယ်ဆိုရင် ခန္တာကိုယ်အနှံ့ကသွေးကြောတွေကpressure(ဖိအား)နဲ့တွန်းတဲ့ဒဏ်ကြောင့်သွေးကြောနံရံတွေပျက်စီးလာပါတယ်။ သွေးကြောနံရံတွေထူကျစ်မာလာပြီးတော့သွေးသွားနည်းလာပါတယ်။ အဲဒါကို Atherosclerosis လို့ခေါ်ပါတယ်။ အဲဒီအခါမှာ ဦးနှောက်ထဲကသွေးကြောတွေလည်းကျဉ်းလာပြီးနောက်ဆုံးသွေးကြောပိတ်တဲ့အထိဖြစ်လာတဲ့အခါလေဖြတ်တာကိုဖြစ်စေတာပါ။

နောက်တစ်မျိုးကတော့ Atherosclerosis ဖြစ်နေတဲ့သွေးကြောအတွင်းသွေးဖိအားများများနဲ့သွေးတွေဖြတ်ရင်းသွေးကြောပေါက်တာမျိုးလည်းဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အဲဒါလည်းသွေးကြောပေါက်လို့လေဖြတ်ခြင်းဖြစ်စေတာပါပဲ။

ဒါကြောင့်ဦးနှောက်သွေးကြောပိတ်လို့လေဖြတ်တာနဲ့ ဦးနှောက်သွေးကြောပေါက်လို့လေဖြတ်တာနှစ်မျိုးလုံးက သွေးတိုးရောဂါနဲ့ဆက်စပ်နေပါတယ်။

✅ဘာတွေကသွေးတိုးဖြစ်စေသလဲ? ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ?
၁။ Age - အသက် ၆၅နှစ်ကျော်ရင် သွေးတိုးဖြစ်နိုင်ချေများပါတယ်။ (၅၀% ကျော်လောက်ကိုများတာပါ)
၂။ မျိုးရိုး - မျိုးရိုးထဲမှာသွေးတိုးရောဂါရှိရင် ကိုယ့်မှာလည်းသွေးတိုးဖြစ်နိုင်ချေများပါတယ်။
၃။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မှာ ဟော်မုန်းအပြောင်းအလဲတွေကြောင့် သွေးတိုးနိုင်ပြီးလေဖြတ်နိုင်ချေရှိပါတယ်။
၄။ သွေးချို/ဆီးချိုရောဂါရှိသူတွေမှာလည်း သွေးတိုးရောဂါတွဲရှိနေနိုင်ပါတယ်။
အဲဒါကြောင့်သွေးပေါင်ချိန်ကို အနည်းဆုံးတစ်ပတ်တစ်ခါလောက်ချိန်ပေးသင့်ပါတယ်။

ပြီးတော့ကျန်းမာတဲ့နေထိုင်မှုပုံစံ(healthy style) နဲ့နေထိုင်မယ်ဆိုရင် သွေးတိုးရောဂါကိုလည်းထိန်းချုပ်နိုင်သလို လေဖြတ်ရောဂါဖြစ်မှာကိုလည်းလျှော့ချနိုင်ပါတယ်။
* လေ့ကျင့်ခန်းပုံမှန်လုပ်ပေးပါ။ (တစ်နေ့ကိုမိနစ်၃၀ လောက် သွက်သွက်လမ်းလျှောက်တာ၊ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးပြေးတာ၊ တခြားကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပေးတာမျိုးကိုတစ်ပတ်၅ ကြိမ်လောက်လုပ်ပေးပါ)
* အဝလွန်တာနဲ့ကိုယ်အလေးချိန်များတာကိုလျှော့ချပါ။ အဆီတွေများနေရင် နှလုံးနဲ့အခြားကလီစာတွေမှာအလုပ်လုပ်ရတာဝန်ပိစေပါတယ်။ အဲဒါကတစ်ဆင့်သွေးပေါင်ချိန်တက်မယ်၊ နှလုံးရောဂါ၊လေဖြတ်တာတွေဆက်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
* စားတဲ့အစားအသောက်မှာ ဆား၊ သကြား နဲ့အဆီတွေများနေမယ်ဆိုရင်သွေးတိုး၊ဆီးချို နဲ့အဝလွန်တာတွေဖြစ်လာပါမယ်။ ဒါကြောင့်လတ်ဆတ်တဲ့ဟင်းသီးဟင်းရွက်သစ်သီးဝလံ၊ ကျန်းမာရေးညီညွတ်တဲ့အဆီကို သင့်တင့်စွာစားသုံးပြီး ဆားကိုလျှော့သုံးပေးရပါမယ်။
* အရက်သောက်သုံးခြင်းနဲ့ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကိုရှောင်ကျဉ်ရပါမယ်။ အရက်နဲ့ဆေးလိပ်ကသွေးတိုးရောဂါအပြင်နောက်ဆက်တွဲနှလုံးရောဂါ၊လေဖြတ်ရောဂါနဲ့အခြားရောဂါတွေကိုဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
* နောက်ဆုံးတစ်ခုကတော့ Stress ပါ။ စိတ်ဖိစီးမှုများတာကလည်းသွေးတိုးခြင်းဖြစ်စေဖို့တွန်းအားပေးပါတယ်။ ပြီးတော့စားချိန်မမှန်တာ၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနည်းတာကလည်းရောဂါဖြစ်စေဖို့မကောင်းတဲ့အပြုအမူတွေပါ။ စိတ်ဖိစီးမှုလျော့အောင်ပျော်ပျော်နေမယ်။ တရားထိုင်၊ ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခန်းတွေလုပ်ပေးမယ်ဆိုရင်ကျန်းမာရေးကောင်းဖို့အထောက်အကူဖြစ်ပါတယ်။

🧠Stroke organization မှာပြောထားတာတစ်ခုရှိပါတယ်။ “1 in 4 of us” ဘဝတစ်လျှောက်မှာလူ၄ယောက်မှာ၁ယောက် လေဖြတ်နိုင်ချေရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့်လေဖြတ်ခြင်းမဖြစ်အောင်ကြိုတင်ကာကွယ်နေထိုင်ကြပါစို့လို့တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။
Dr Thazin

10/10/2020

AyeMyat Talks about Brain page စာဖတ်သူများအားလုံးမဂ်လာပါ.. ဒီလထဲမှာ world stroke day ကမ္ဘာ့လေဖြတ်ရောဂါနေ့ရှိပါတယ်..October 29နေ့ပါ.. အဲဒီနေ့ကိုဂုဏ်ပြုတဲ့အနေနဲ့ လေဖြတ်ရောဂါနဲ့ပတ်သက်တဲ့အကြောင်းအရာလေးတွေ၊ လေဖြတ်ရောဂါကိုတွန်းအားပေးစေတဲ့ အချက်လေးတွေကိုဘယ်လိုကာကွယ်ဆင်ခြင်ရမလဲဆိုတာဒီလတစ်လလုံးပြောပြပေးသွားပါမယ်.. အခုဒီနေ့မှာတော့ ဦးနှောက်အာရုံကြောအထူးကုဆရာမကြီးတစ်ယောက်ရေးသားတဲ့ Covidကာလအတွင်းလေဖြတ်သူများနဲ့ပတ်သက်တဲ့ကျန်းမာရေးဗဟုသုတလေးကို share ပေးလိုက်ပါတယ်..
ချစ်ခြင်းများစွာဖြင့်
Dr Thazin

crd: ကြေးမုံသတင်းစာ

14/09/2020

Talk-6 Bell’s palsy မျက်နှာတစ်ခြမ်းရွဲ့သွားခြင်း

ဒီရောဂါက တော်တော်များများလေဖြတ်တာနဲ့မှားတတ်ကြပါတယ်။ ဆေးခန်းကိုလာပြကြတဲ့ဒီလိုလူနာတွေကလည်းလေဖြတ်သွားတယ်လို့စိုးရိမ်ပြီးလာပြကြတဲ့ရောဂါပါ။

ဒီရောဂါရဲ့လက္ခဏာတွေကတော့ ရုတ်တရတ် (ဥပမာ ညအိပ်ပြီးမနက်မိုးလင်း ၊ နေ့လည်ဘက်ခဏအိပ်ပြီး)
၁။ ပါးတစ်ခြမ်းရွဲ့နေမယ်
၂။ နဖူးတစ်ခြမ်းအတွန့်တွေမရှိပဲပြားနေမယ်
၃။ မျက်ခုံးတစ်ဖက်အောက်ကျနေမယ်
၄။ မျက်နှာတစ်ခြမ်းထုံနေမယ်။ ခံစားမှုမရှိတော့ဘူး။ တချို့ကတော့နားတစ်ဝိုက်မှာကိုက်တာခံစားရပါတယ်
၅။ လျှာအရသာတွေပျောက်နေမယ်
၆။ ထမင်းတွေအစာတွေပါးစောင်မှာကျန်နေမယ်
၇။ ရေသောက်ရင်ရေတွေတစ်ဖက်ကနေထွက်ကျတတ်တယ်။ တံတွေးတွေထွက်ကျမယ်
၈။ သွားစိကြည့်ရင်တစ်ခြမ်းရွဲ့နေမယ်
၉။ ဖြစ်တဲ့ဘက်မျက်လုံးကပိတ်လို့မလုံတော့မျက်လုံးခြောက်မယ်

ဒီရောဂါက အာရုံကြောနံပါတ်(၇) (မျက်နှာအာရုံကြော) ပျက်စီးတာကြောင့်ဖြစ်တာ။
ဘာကြောင့်ဖြစ်တာလဲဆိုတော့ အကြောင်းအရင်းမရှိဘူးလို့ပဲပြောရမှာပါ။ တချို့မှာတော့ နားထဲမှာဖြစ်တဲ့ ရေယုံဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစား 🦠 နဲ့လည်းဆက်စပ်တတ်ပါတယ်။
အဲဒါကြောင့်အရင်ဆုံး တခြားရောဂါတွေ (ဥပမာ လေဖြတ်ရောဂါ၊ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါ၊ ဆီးချိုကြောင့်ဖြစ်တဲ့အာရုံကြောရောဂါ၊ နားထဲ ဦးနှောက်ထဲကအကြိတ်ရောဂါစတာတွေ) ကို ဆရာဝန်နဲ့ပြသပြီးအရင်စမ်းသပ်စစ်ဆေးကြည့်ဖို့လိုပါတယ်။ အဲဒါတွေမဟုတ်တော့မှ အခုပြောတဲ့ရောဂါလို့သတ်မှတ်လို့ရပါတယ်။

ဒီရောဂါကပျောက်လားဆိုရင် အများစုကပျောက်ပါတယ်။ ဆေးသောက်ပြီး တပတ်လောက်မှာ ရောဂါသက်သာလာပါတယ်။ ၃-၄လောက်မှာလုံးဝအရှင်းပျောက်ကင်းပါတယ်။ တချို့လူနာတွေမှာ ရောဂါဖြစ်တာများရင်တော့ လနဲ့ချီပြီးကြာတတ်ပါတယ်။

ဒီရောဂါမှာမျက်နှာရွဲ့တဲ့လက္ခဏာတွေပျောက်ဖို့က အဓိကကတော့ မျက်နှာလေ့ကျင့်ခန်းပုံမှန်လုပ်ပေးဖို့ပါ။ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားတဲ့မျက်နှာလေ့ကျင့်ခန်းကို အိမ်မှာကိုယ့်ဟာကိုတိတိကျကျသေသေချာချာလုပ်မယ် (သို့)လေ့ကျင့်ခန်းဌာန (Physiotherapy) မှာ သေချာလုပ်မယ်ဆိုရင် မျက်နှာရွဲ့တာမညီတာတွေ မျက်နှာကြွက်သားအားယုတ်တာတွေ လုံးဝပြန်ကောင်းပါတယ်။

နောက်တစ်ခုအရေးကြီးတာက မျက်လုံးခြောက်ရင် မျက်ရည်တုမျက်စဉ်း ခတ်ပေးဖို့နဲ့ ညဘက်အိပ်ရင်မလုံတဲ့မျက်စိကို တိတ်ပ် (tape) ကပ်ပြီးပိတ်အိပ်၊ ဒါမှမဟုတ် မျက်လုံးအကာအုပ်ပြီး အိပ်ဖို့လိုပါတယ်။ မျက်လုံးပိတ်လို့မလုံတဲ့အတွက်မျက်လုံးထဲရောဂါပိုးမဝင်အောင်လို့ပါ။
ဒီလောက်ဆိုရင်ဒီရောဂါနဲ့ပတ်သက်ပြီးဗဟုသုတရမယ်လို့မျှော်လင့်ပါတယ်။
ဒီ COVID ကာလမှာလူတွေအားလုံးလည်းရောဂါဘယကင်းဝေးပြီးဒီကပ်ဆိုးကြီးမှမြန်မြန်လွတ်မြောက်ပါစေလို့ဆုတောင်းရင်း
ချစ်ခြင်းများစွာဖြင့်
Dr Thazin

03/08/2020

“သန္ဓေ၊တောထွက်၊ဓမ္မစက်၊ဟောမြွက် သံချို၊လဝါဆို”

ဒီနေ့ဝါဆိုလပြည့် ဓမ္မစကြာအခါတော်နေ့မှာ COVID ကာလကြောင့် ဘုရားစေတီပုထိုးတွေ သွားခွင့်မရပေမယ့်လည်း ကောင်းမှုကုသိုလ်များပွါးများပြီး ကိုယ်စိတ်နှလုံး အေးချမ်းသာယာကြပါစေလို့ AyeMyat Talks about Brain page မှဆုတောင်းမေတ္တာပို့သပါတယ်..

Dr Thazin

03/08/2020

Talk-5 : ကလေးဘဝ Brain အစ
AyeMyat Talks about Brain page ကနေပြန်လည်ကြိုဆိုလိုက်ပါတယ်။
ဒီနေ့တော့ ဗဟုသုတအနေနဲ့လူခန္တာကိုယ်ကိုဦးဆောင်နေတဲ့ ဦးနှောက်ဘယ်လိုဖြစ်လာတယ်၊ ဘယ်လိုဖွံ့ဖြိုးလာတယ်၊ ဦးနှောက်ဥာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးဖို့ဘာတွေလိုအပ်လဲဆိုတာတွေကိုပြောပြပေးချင်ပါတယ်။ ပြင်ပကမ္ဘာကိုမရောက်မီသန္ဓေသားဘဝမှာကတည်းက ဦးနှောက်ဘယ်လိုဖြစ်တည်လာခဲ့သလဲ? ဘယ်လိုဦးနှောက်အစိတ်အပိုင်းတွေဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သလဲ ? ကလေးဘဝအရွယ်မှာ ဘယ်လိုဥာဏ်ရည်တွေလေ့ကျင့်ပေးရမလဲဆိုတာကို ပုံလေးတွေနဲ့ပုံအောက်စာတွေမှာဖတ်ပေးပါဦးနော်..
Dr Thazin

11/07/2020

Talk -4 အတက်ရောဂါ ဂရုပြုစရာ
👉ဝက်ရူးပြန်ရောဂါဆို အရူးရောဂါလိုပဲရှောင်ဖယ်တဲ့သူတွေရှိတယ်..
👉ဟိုမှာလူတယောက်တက်နေပြီခြေမချိုးပါဦးလုပ်တဲ့သူတွေရှိတယ်..
👉ဝက်ရူးပြန်ရောဂါရှိလို့သော့လည်ပင်းဆွဲထားလို့ပြောတဲ့သူရှိတယ်..
ဒီလိုမျိုးတွေပတ်ဝန်းကျင်မှာမြင်နေကြားနေရပါတယ်။ တကယ်ကောအဲလိုတွေလုပ်ရမလားဆိုတာ ဆွေးနွေးပေးသွားပါမယ်။
☝️အတက်ရောဂါဟာ seizures လို့ခေါ်တဲ့တက်တဲ့အခြေအနေ, ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ခံစားမှုမျိုးဖြစ်စေတဲ့ဦးနှောက်နှင့်အာရုံကြောဆိုင်ရာရောဂါတမျိုးပါ။
☝️ကူးစက်ရောဂါမဟုတ်သလို ကုသလို့မရတဲ့ရောဂါလည်းမဟုတ်ပါဘူး။ ညွှန်ကြားထားတဲ့ဆေးဝါးတွေကို ပမာဏမှန်မှန် အချိန်မှန်မှန်သောက်ပေးမယ်ဆိုရင် သာမန်လူတယောက်လို နေထိုင်နိုင်ပါတယ်။
🖐အတက်ရောဂါလူနာတွေကိုတက်နေစဉ်မှာ မလုပ်ရမယ့်အချက်လေးတွေရှိပါတယ်။
🔸လူနာ ခြေချောင်းလက်ချောင်းတွေကို မချိုးရပါဘူး။
🔸လူနာတက်နေတဲ့အချိန်မှာ လူနာပါးစပ်ထဲကို ပစ္စည်းတွေထိုးထည့်တာမလုပ်ရပါဘူး (အများစုက သော့၊ဇွန်း၊ လက်ချောင်းတွေထိုးထည့်တာလုပ်ကြပါတယ်။ လုံးဝမလုပ်ရပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ လူနာကထိုးထည့်ထားတဲ့အရာဝတ္ထုကိုကိုက်မိတော့သွားပဲ့တာ ပါးစပ်ထဲအနာတရဖြစ်တာရနိုင်လို့ပါ)
🔸လူနာကိုဖိထားတာ တုပ်နှောင်ထားတာတွေမလုပ်ရပါဘူး (တခါကဆေးရုံကိုရောက်လာတဲ့လူနာမှာတွေ့ဖူးပါတယ်..တက်နေလို့လူနာဗိုက်ကိုတက်ဖိထားကြတာဆေးရုံရောက်တော့လူနာကဗိုက်တွေနာပြီးတောင့်တင်းနေပါတယ်)
🔸တက်နေတဲ့လူနာတွေ့ရင်လူနာကိုတယောက်တည်းမထားခဲ့ပါနဲ့။ ဖြစ်နိုင်ရင် တက်နေတဲ့ပုံစံ၊အချိန်ဘယ်လောက်ကြာကြာတက်နေလည်းမှတ်ထားပေးပါ (မိသားစု၊သူငယ်ချင်းတွေဆိုရင် video ရိုက်ထားပေးပါ ဆရာဝန်ကိုပြန်ပြပြီးရောဂါအခြေအနေကိုသိအောင်ပါ။ social media တင်ဖို့မဟုတ်ဘူးနော်)
👉လူနာတက်နေစဉ်လုပ်ပေးရမယ့်အချက်လေးတွေလည်းပြောပြပေးပါမယ်။
🔸လူနာကိုအန္တရာယ်ရှိတဲ့နေရာကနေဖယ်ပေးပါ(ဥပမာ ရေကန် မြစ်ချောင်း၊ လှေကား၊ပြုတ်ကျနိုင်တဲ့အမြင့်နေရာတွေ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းခွင်)
🔸လူနာဘေးမှာ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ပစ္စည်းတွေရှိရင် ဖယ်ပေးပါ ( ဥပမာ ကုလားထိုင်၊ ချွန်ထက်တဲ့အရာတွေ၊ မီး) လူနာထိခိုက်မိနိုင်လို့ပါ။
🔸လူနာကို ဘေးတစောင်းအနေအထားနဲ့ လည်ပင်းအောက်မှာ ပျော့ပြောင်းတဲ့ အဝတ်ခပ်ပါးပါးလေးခုထားပေးပါ။ အသက်ရူရလွယ်အောင်နဲ့ သရေတွေကျမယ်ဆိုလည်းလေပြွန်ထဲမရောက်အောင်ပါ။
🔸လူနာတက်နေတာ ၅မိနစ်ကျော်သွားမယ်ဆိုရင်တော့ဆေးရုံကိုချက်ချင်းပို့ပေးပါ။
👉တက်နေတဲ့လူနာတွေနေ့စဉ်ဘဝမှာဘာတွေရှောင်ရမလဲဆိုတာလည်းအရေးကြီးပါတယ်။
အတက်ရောဂါလူနာတွေဟာ ဘယ်အချိန်တက်မှန်းမသိနိုင်တော့ အန္တရယ်ဖြစ်နိုင်တဲ့လုပ်ဆောင်မှုတွေကိုရှောင်ကျဉ်ရပါတယ်
🔸အမြင့်တက်တာတွေ၊ အမြင့်တက်ပြီးလုပ်ရတဲ့အလုပ်တွေ
🔸မီးနဲ့ချက်ပြုတ်တာတွေ၊ မီးနဲ့လုပ်ရတဲ့အလုပ်တွေ (သံဂဟေဆက်တာ၊ သံရည်ကျိုတာ၊မီးပူတိုက်တာ)၊ heavy machines (စက်ယန္တရား) တွေအသုံးပြုတာ
🔸တယောက်တည်းရေကူးတာတွေမလုပ်ရပါဘူး
🔸နောက်ဆုံးသိချင်ကြမယ့်အချက်ကတော့ အတက်ရောဂါလူနာတွေကားမောင်းလို့ရလားဆိုတာပါ။
👉အတက်ရောဂါလူနာတွေကားမောင်းရမရကို အတက်အခြေအနေလုံးဝမဖြစ်တော့တာ (seizure free period)ဘယ်လောက်ကြာပြီဆိုတာပေါ်မူတည်ပြီးဆုံးဖြတ်ပေးပါတယ်။
🔸မြန်မာနိုင်ငံမှာတော့ ယာဉ်မောင်းစည်းကမ်းချက်တွေမှာ စိတ်(သို့) ကိုယ်အခြေအနေမှာယာဉ်မောင်းရန်သင့်တော်ခြင်းမရှိတဲ့အခြေအနေမှာမောင်းနှင်ခြင်းမပြုရပါဘူးလို့တားမြစ်ထားပါတယ်။
🔸တခြားနိုင်ငံတွေမှာတော့ seizure free period ၆လကနေနှစ်နှစ်အထိရှိမှ ကားမောင်းခွင့်ပေးပါတယ်။ တချို့နိုင်ငံ(တရုတ်၊အိန္ဒိယ) တွေမှာဆိုအတက်ရောဂါလူနာတွေယာဉ်မောင်းတာကိုလုံးဝတားမြစ်ထားပါတယ်။
ဒီလောက်ဆိုရင်တော့အတက်ရောဂါနဲ့ပတ်သက်ပြီးအထင်မှားနေတာလေးတွေသိလောက်ပြီလို့မျှော်လင့်ပါတယ်။

18/06/2020

Talk -3 ထပ်တလဲလဲအဆိုးမြင်တတ်ခြင်းနဲ့ အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ
(Repetitive negative thinking (RNT) and Alzheimer’s disease)

🔸ထပ်တလဲလဲအဆိုးမြင်တတ်ခြင်းဟာ အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ ဖြစ်စေဖို့တွန်းအားပေးတဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြောင်းအချက်တရပ်ဖြစ်တယ်လို့ မကြာသေးခင်က သုတေသနစာတမ်းတွေမှာ ပြောလာကြပါတယ်။

သူတို့ရဲ့တွေ့ရှိချက်တွေကိုတချက်လေ့လာကြည့်ရအောင်

🔸ထပ်တလဲလဲအဆိုးမြင်တတ်ခြင်း(RNT) ဟာ cognition လို့ခေါ်တဲ့ အသိဥာဏ် ကျဆင်းခြင်းနဲ့ အယ်လ်ဇိုင်းမားဖြစ်စေတဲ့ amyloid နဲ့ tau protein ဦးနှောက်မှာ စုပုံခြင်းတွေနဲ့ ဆက်စပ်မှုရှိနေပါတယ်။

🔸တခြားစိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာလက္ခဏာဖြစ်တဲ့ စိတ်ဓါတ်ကျခြင်း စိတ်ပူပန်ခြင်းတွေက အသိဥာဏ်ကျဆင်းမှုနဲ့ ဆက်စပ်နေပေမယ့် amyloid နဲ့ tau protein တို့စုပုံမှုနဲ့တော့မဆက်စပ်တာတွေ့ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် RNTရှိနေခြင်းဟာ အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါဖြစ်နိုင်ချေကိုပိုပြီးခန့်မှန်းနိုင်တယ်လို့ဆိုပါတယ်။

🔸ဒါတွေအပြင် RNT ဟာသွေးပေါင်ချိန်တက်တာ သွေးခုန်နှုန်းမြန်တာတွေပါဖြစ်နိုင်တာကိုတွေ့ရပါတယ်။

🔸အကောင်းမြင်တတ်ခြင်းဟာ ခန္တာကိုယ်ရော မိမိရဲ့ ဦးနှောက်ကိုပါ ကောင်းကျိုးဖြစ်စေပါတယ်။ မကောင်းမြင်တဲ့စိတ်ဟာ ဆိုးကျိုးရလဒ်တွေကိုပဲဖြစ်စေပါတယ်။

🔸အဆိုးမြင်တဲ့စိတ်ကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှု stress တွေများပြီး stress hormone တမျိုးဖြစ်တဲ့ cortisol ထုတ်လုပ်မှုများစေပါတယ်။ အဲဒါကတဆင့် ဦးနှောက်မှာအန္တရာယ်ဖြစ်ပြီး အယ်လ်ဇိုင်းမားဖြစ်စေတဲ့ protein တွေစုပုံစေတယ်လို့ယူဆထားပါတယ်။

အဆိုးမြင်တဲ့စိတ်ဟာ စိတ်ရောဂါတွေနဲ့ဆက်စပ်နေသလို အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါနဲ့ဘယ်လောက်ထိဆက်စပ်နေဦးမလဲဆိုတာ ဆက်ရှာဖွေရဦးမှာပါ။
အဆိုးမြင်ခြင်းကင်းပြီး ကောင်းမွန်တဲ့အတွေးများစိတ်များထားနိုင်ကြပါစေ။
Crd RNT research articles

06/06/2020

Talk - 2 : အသက်ကြီးလို့မေ့တတ်ခြင်း နှင့် သူငယ်ပြန်ရောဂါ အပိုင်း(၂)

ပထမနေ့ကအကြောင်းလေးမှာတခြားဘာအချက်တွေကကွဲပြားသေးတယ်ဆိုတာဒီနေ့ဆက်ပြောပြမယ်နော်..

သူငယ်ပြန်တဲ့လူနာတွေဟာ မှတ်ဥာဏ်အပြင် အခြားဦးနှောက်လုပ်ဆောင်မှုတွေ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာတွေပါ ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။

(၆) မျက်နှာတွေကိုမမှတ်မိတာ၊ ရုပ်ပုံနဲ့စာလုံးတွေကိုနာမည်မပြောတတ်တာ
🤦‍♂️တချို့ပြောပြောနေကြတယ် အဖေကသားသမီးတွေကိုမသိတော့ဘူး သူငယ်ချင်းတွေကိုမသိတော့ဘူးဆိုပြီး၊ သူငယ်ပြန်တဲ့သူတွေဟာ မျက်နှာကိုမမှတ်မိလို့ဘယ်သူဘယ်ဝါဆိုတာမပြောပြတတ်ပါဘူး၊ အဆိုးဆုံးကိုယ့်မျက်နှာကိုယ်မှန်ထဲတွေ့တာတောင်ဘယ်သူလဲမသိတော့ပါဘူး။ ပြီးတော့ရုပ်ပုံအမည်ဖော်တာတွေလည်းမရတတ်ပါဘူး။
🙍အသက်ကြီးတဲ့သူတွေမေ့တတ်တာမှာတော့အဲလိုမဖြစ်ပါဘူး။

(၇) စကားပြောတာမှာခက်ခဲတာ၊ နာမည်တွေမခေါ်တတ်တာ
🤦‍♂️သူငယ်ပြန်သူတွေနဲ့စကားပြောရင်စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းပါတယ်။ သူတို့တွေဟာ စကားပြောနေရင်းဘယ်လိုဆက်ပြောရမှန်းမသိဖြစ်တတ်ပါတယ်။ လွယ်လွယ်ပြောရရင်စကားလုံးတွေရှာမရတာပေါ့။အဲဒါကြောင့်ပြောပြီးသားကိုပဲထပ်ခါထပ်ခါပြောနေတာမျိုးတွေ့ရတတ်ပါတယ်။ စကားလုံးအဆန်းတွေလိုမျိုးလည်းပြောတတ်ပါသေးတယ်။ ဥပမာ’ခရင်း’ကို’ထိုးစားတဲ့ဇွန်း’လိုမျိုးတွေပြောတတ်ပါတယ်။
🙍ပုံမှန်အသက်ကြီးသူတွေမှာတော့စကားပြောမချောမွေ့တာတွေတော့တခါတရံတွေ့ရပါတယ်။

(၈) ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာမှာအားနည်းတာ
🤦‍♂️ မှန်ကန်တဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်ခြင်းဟာနေ့စဉ်နေထိုင်မှုဘဝမှာလည်းအရေးကြီးပါတယ်။ တနည်းပြောရရင် ငွေကြေးကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရာမှာ မှန်ကန်ဖို့ပါ။ သူငယ်ပြန်သူတွေဟာ ငွေကြေးဆိုင်ရာဆုံးဖြတ်ချက်တွေ၊ တခုခုဆောင်ရွက်ဆုံးဖြတ်တာတွေမှာ အားနည်းတတ်ပါတယ်။ ဥပမာ ကားမောင်းတာမှာအမှားအယွင်းတွေဖြစ်တာ၊ စားသောက်ဆိုင်မှာပိုက်ဆံရှင်းတာမှားယွင်းတာ၊ တခြားသူတွေဆွဲဆောင်လို့ရှယ်ယာတွေဝယ်မိတာ၊ ပိုဆိုးတာကလောင်းကစားအလွန်အကျွံလုပ်မိတာတွေပါဖြစ်တတ်ပါတယ်။
🙍ပုံမှန်အသက်ကြီးသူတွေမှာလည်းတခါတရံဆုံးဖြတ်ချက်မှားတာတွေရှိတတ်ပါတယ်။ ငယ်တဲ့သူတွေမှာတောင်မှားတတ်သေးတာပါ။ ☺️☺️

(၉) လူမှုရေးကိစ္စတွေ အလုပ်တွေမှာရှောင်ဖယ်တာ
🤦‍♂️သူငယ်ပြန်တဲ့သူတွေမှာ သနားကောင်းတာတခုက သူတို့ကိုယ်သူတို့ ပြောင်းလဲလာတာသိလာတော့လူ့အဖွဲ့အစည်းကနေရှောင်ဖယ်လာပါတယ်။ ကိုယ်ကြိုက်တဲ့ဝါသနာ၊ အဖွဲ့အစည်းလိုက်လှုပ်ရှားမှုတွေ၊အားကစားမျိုးတွေကိုတောင်ရှောင်လာကြပါတယ်။ အဲလိုလုပ်တဲ့အခြားအကြောင်းအရင်းတချက်ကတော့ နံပါတ် (၃) အချက်မှာပြောထားသလို အရင်ကလုပ်တတ်တာတွေတောင်မလုပ်တတ်တော့တာတွေကြောင့်လည်းဖြစ်ပါတယ်။
🙍ပုံမှန်အသက်ကြီးသူတွေမှာတော့အဲလိုလက္ခဏာမရှိတတ်ပါဘူး။ သူတို့ဘာသာငြီးငွေ့လို့မလုပ်တာမျိုးတွေပဲရှိနိုင်ပါတယ်။

(၁၀) စိတ်အခြေအနေနဲ့အမူအကျင့်တွေပြောင်းလဲလာတာ
🤦‍♂️သူငယ်ပြန်သူတွေဟာအဲလိုအပေါ်ကအချက်တွေကြောင့်စိတ်ပြောင်းလဲမှုတွေဖြစ်လာပါတယ်။ စိတ်ရှုပ်လာတာ၊ စိတ်ဓါတ်ကျတာ၊ ကြောက်ရွံ့တာ၊ စိတ်ပူပန်တာတွေဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အိမ်သားတွေ၊ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ တခါတရံသူတို့နဲ့စိမ်းတဲ့နေရာရောက်သွားရင် တစိမ်းတွေကိုပါစိတ်တိုတာ၊အလိုမကျတာတွေဖြစ်တတ်ပါတယ်။
🙍စိတ်အလိုမကျတာတွေ၊စိတ်ပြောင်းလဲမှုတွေကတခြားစိတ်ရောဂါတွေမှာလည်းဖြစ်တတ်တာမို့သာမန်အသက်ကြီးတဲ့သူတွေမှာတွေ့ရင်လည်း ဂရုစိုက်ပြီးဆရာဝန်တွေနဲ့တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါနော်။

ဒီအချက်တွေက အသက်ကြီးလို့မေ့လာတဲ့သူနဲ့ သူငယ်ပြန်ရောဂါကြားမှာ ကွဲပြားတဲ့အချက်တွေပါ။
အခုလိုအဆုံးထိဖတ်ပေးတဲ့အတွက်အားလုံးကိုကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ နောက် post တွေမှာလည်းတခြားစိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ ဦးနှောက်ဆိုင်ရာအကြောင်းအရာတွေကိုပြောပြပါဦးမယ်။
စာဖတ်သူတွေအားလုံးလည်း ကျန်းမာပျော်ရွှင်စွာနဲ့အသက်ကြီးလာကြပါစေနော်။

စာကြွင်း - အရှေ့က (၅)ချက်ကိုဖတ်ချင်ရင်ဒီlinkကနေလည်းသွားနိုင်ပါတယ်။

https://www.facebook.com/111422750592858/posts/115616613506805/?d=n

- Alzheimer’s Association, relevant research articles

04/06/2020

Talk - 1 : အသက်ကြီးလို့မေ့တတ်ခြင်း နှင့် သူငယ်ပြန်ရောဂါ

အခုပထမဦးဆုံး post လေးမှာ ပြောပြချင်တာက လူကြီးတွေကိုပြောပြောနေကြတဲ့ရောဂါလေးတမျိုးပါ။

❓ခေါင်းစဉ်မှာပြောထားတဲ့ အသက်ကြီးလို့ သတိမေ့တတ်တာနဲ့သူငယ်ပြန်တာ တူတူပဲလား ပေါ့နော်

တူမတူကိုမပြောခင် သူငယ်ပြန်ရောဂါဆိုတာဘာလဲ ဘာရောဂါလဲ လူတွေပြောနေကြတဲ့ Dementia လား အယ်လ်ဇိုင်းမား လား Parkinson လား

👉သူငယ်ပြန်တယ်ဆိုတာ Dementia ရောဂါကိုပြောတာပါ။ အကြမ်းမျဉ်းပြောရရင် မှတ်ဥာဏ်တွေတဖြည်းဖြည်းလျော့နည်းလာတဲ့ရောဂါပါ။ Dementia အုပ်စုထဲမှာရောဂါအမျိုးပေါင်းအများကြီးရှိပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာမှ အယ်လ်ဇိုင်းမားရောဂါ (Alzheimer’s disease) ကအတွေ့ရအများဆုံးပါ။ Parkinson လို့ပြောနေကြတဲ့ရောဂါကတော့တခြားဦးနှောက်ဆိုင်ရာရောဂါတမျိုးပါ။ ဒါပေမယ့်Dementia နဲ့လည်းတွဲဖြစ်တတ်ပါသေးတယ်။

ဒါဆိုရင်သူငယ်ပြန်တာနဲ့ အသက်ကြီးလို့မေ့တတ်တာတူတူပဲလားဆိုတော့ တကယ်ကမတူပါဘူးနော် ဘာလို့လဲဆိုတော့

(၁) မှတ်ဥာဏ်လျော့နည်းတာ (သို့) မှတ်ဥာဏ်ပျောက်ဆုံးတာ
🤦‍♂️ဒါလက္ခဏာက သူငယ်ပြန်တဲ့သူတွေမှာအစောဆုံးတွေ့ရတတ်တဲ့လက္ခဏာပါ။ Dementia လူနာတွေက လက်တလောကိစ္စတွေကိုမမှတ်မိပါဘူး။
ဥပမာ ထမင်းအခုပဲစားထားတာကိုမေ့နေတာမျိုးပါ။ နောက်ပြီးတော့ ကိစ္စတခုကိုပဲထပ်ခါထပ်ခါမေးတာပါ။ စျေးကပန်းဝယ်လာခဲ့လားကိုပဲထပ်ခါမေးနေတာမျိုးလိုပေါ့။
🙍အသက်ကြီးလို့မေ့တာမျိုးကြတော့ လုပ်စရာတွေ၊ချိန်းထားတာတွေမေ့တတ်တာပါ။ ဒါပေမယ့် နောက်တော့ပြန်သတိရပါတယ်။ တနည်းပြောရရင် နေ့စဉ်နေထိုင်မှုဘဝကိုမထိခိုက်ပါဘူး။

(၂) ကိစ္စတွေကိုမစီမံတတ်တော့တာ
🤦‍♂️Dementia ရသူတွေဟာ ကိန်းဂဏန်းတွေတွက်ချက်တာမျိုးမှာပြဿနာဖြစ်လာပါတယ်။ စျေးသွားဝယ်လို့ငွေရှင်းတဲ့အခါမှာ ပိုက်ဆံဘယ်လောက်ပေးရမလဲမတွက်တတ်တော့ပါဘူး။
🙍အသက်ကြီးတဲ့သူတွေမှာလည်းတခါတရံဖြစ်တတ်ပါတယ်။ အမြဲဖြစ်နေရင်တော့ Dementia ကိုသတိပြုပေးပါနော်

(၃) လုပ်နေကျရင်းနှီးပြီးသားအလုပ်တွေကို လုပ်ဖို့အခက်တွေ့တာ
🤦‍♂️Dementia ရသူတွေဟာ နေ့စဉ်အလုပ်တွေတောင်လုပ်ဖို့ခက်ခဲနေတတ်ပါတယ်။ င်္အကျီကိုမှန်အောင်မဝတ်တော့တာ၊ လုပ်နေကျထမင်းပွဲပြင်ဆင်တာတွေကိုတောင်မလုပ်တတ်တာတွေတွေ့ရလေ့ရှိပါတယ်။
🙍ပုံမှန်အသက်ကြီးသူမှာတော့ အဝတ်လျှော်စက်ခလုတ်နှိပ်တာတွေ၊ တီဗီခလုတ်နှိပ်တာတွေကိုကူလုပ်ပေးရတာမျိုး တခါတရံဖြစ်တတ်ပါတယ်။

(၄) အချိန် နဲ့နေရာတွေမေ့လျော့ခြင်း
🤦‍♂️နေ့ရက်၊လ၊နှစ်တွေကိုမမှတ်မိတာမျိုးက Dementia ရသူတွေမှာဖြစ်လေ့ရှိပါတယ်။ တခါတရံသူတို့ဘယ်ရောက်နေတယ်၊ ဒီနေရာကိုသူတို့ဘယ်လိုရောက်လာလဲဆိုတာပါမေ့သွားပါတယ်။
🙍အသက်ကြီးတဲ့သူတွေကလည်း ဒီနေ့ဘယ်နေ့လဲ တနင်္လာလားသောကြာလား မေ့တတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့်ပြန်စဉ်းစားဖြေရင်မှတ်မိလာပါတယ်။

(၅) ပစ္စည်းအထားမှားခြင်း
🤦‍♂️Dementia ရသူတွေဟာအချိန်တွေနေရာတွေမေ့သလို ပစ္စည်းတွေဘယ်မှာထားမိလဲဆိုတာမေ့တတ်ပါတယ်။ ပစ္စည်းကိုထားနေကျမဟုတ်တဲ့နေရာမှာထားမိတာ၊ ထားပြီးရင်လည်းဘယ်မှာထားမိတယ်ဆိုတာကိုပါနည်းနည်းမှအစဖော်မရတာပါ။
🙍အသက်ကြီးလို့ဖြစ်တာမျိုးကျတော့ နောက်အချိန်တခုကြာရင်ပြန်သတိရတတ်ပါတယ်။

စာတွေများနေမှာစိုးလို့ကျန်တဲ့အချက်လေးတွေကိုနောက်နေ့တင်မယ့်post မှာဆက်ပြောပြပေးပါမယ်နော်။
ဖတ်ပေးတဲ့သူတွေအားလုံးကိုလည်းကျေးဇူးပါ။

🤝ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်မှာလည်း အခုရေးထားတဲ့အချက်တွေလိုမျိုးတွေ့ရင် comments မှာရေးပြီးတခြားသူတွေသိအောင်မျှဝေပေးဦးနော်။

AyeMyat Talks about Brain

02/11/2020

31/10/2020

28/10/2020

22/10/2020

10/10/2020

14/09/2020

03/08/2020

03/08/2020

11/07/2020

18/06/2020

06/06/2020

04/06/2020

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Practice

Shortcuts

Share

Category