11/08/2026
Нэгэн сайхан бүсгүйн түүхийг би уншаад гуниг төрлөө.. Монголчуудын минь ихэнх амьдрал ийм л байгаа..
Энэ бол Монголын ихэнхи эмэгтэйчүүдэд тохиолддог Амьдрал
Би 58 настай. Насаараа цэцэрлэгийн багшаар ажиллаж, хоёр охиноо өсгөсөн жирийн эмэгтэй.
Тэтгэвэртээ гараад нөхөртэйгөө тайван амьдарч, зуны улиралд хөдөө явж, хааяа найзуудтайгаа уулзан, олон жил хойшлуулсан зүйлсээ хийнэ гэж боддог байлаа.
Гэвч амьдрал миний төсөөлснөөр болсонгүй.
Том охин маань нөхрөөсөө салж, хоёр хүүхэдтэйгээ үлдсэн юм. Бага охин нь дөнгөж хоёр настай, том нь сургуульд орох гэж байсан бөгөөд байрны зээл, хүүхдүүдийн зардлыг ганцаараа даах боломж түүнд байгаагүй.
Нэг өдөр охин маань Солонгос руу явах санаатай байгаагаа хэлэв.
Тэр над руу удаан харж сууснаа:
“Ээж ээ, би хоёрхон жил ажиллаад байрны зээлээ багасгаж, хүүхдүүдийнхээ ирээдүйг бэлдээд ирье. Та хоёр хүүхдийг минь түр харж өгч чадах уу?” гэж асуусан.
Би эх хүн учраас охиноо хүнд байхад нь яаж татгалзах билээ.
“Яв даа, ээж нь хүүхдүүдийг чинь харна. Хоёр жил чинь хурдан өнгөрнө” гэж хэлсэн.
Гэвч тэр хоёр жил зургаан жил болсон юм.
Охин маань сар бүр мөнгө явуулдаг байсан ч гадаадад ажиллаж байгаа хүний амьдрал амар байдаггүй байлаа. Ажлын байр нь тогтворгүй болж, байрны мөнгө, визний зардал, зуучлалын өр гээд өөрийнх нь хэрэглээ ч нэмэгддэг байв.
Зарим сар мөнгө хугацаандаа ирнэ. Заримдаа хоёр, гурван долоо хоног хоцорно.
Харин хүүхдийн хэрэгцээ хэзээ ч хүлээдэггүй юм билээ.
Ач хүүгийн сургалтын төлбөр, англи хэлний дугуйлан, дүрэмт хувцас, гар утасны нэгж, ач охины цэцэрлэгийн хэрэглэл, эм тариа, гэрийн хүнс, тог цахилгаан гээд зардал тасардаггүй байв.Би тэтгэврийн мөнгөө авсан өдөр эхлээд хүүхдүүдийн хэрэгцээг бичиж сууна. Дараа нь байрны төлбөр, эм тариа, хүнсээ хуваарилна.
Өөртөө үлдэх мөнгө бараг байдаггүй байлаа.
Нөхөр маань эхэндээ надад их тусалдаг байсан ч удалгүй зүрхний өвчтэй болж, удаан алхах, хүүхдүүдийг сургууль цэцэрлэгт нь хүргэх боломжгүй болсон.
Ингээд өглөө бүр ач охиноо цэцэрлэгт хүргэж, ач хүүгийнхээ хоолыг бэлдээд, нөхрийнхөө эмийг уулгаж, зах дэлгүүрээр явж, орой хүүхдүүдийнхээ хичээлийг шалгах ажил надад үлдсэн юм.Би цэцэрлэгийн багш байсан учраас хүүхэд харахдаа сайн гэж хүмүүс боддог байлаа.
“Та чинь угаасаа хүүхэдтэй ажиллаж байсан хүн, ач нараа харахад амархан биз дээ” гэж хэлнэ.
Гэхдээ ажлын цаг дуусдаг байв.Харин эмээ хүний ажил өглөөнөөс шөнө хүртэл үргэлжилдэг юм билээ.
Ач охин шөнө ээжийгээ санаж уйлна. Би тэвэрч тайвшруулна.
Ач хүүгийн эцэг эхийн хурал болоход би очно. Ангийн багш нь:
“Ээж нь хэзээ ирэх вэ?” гэж асуухад би:
“Удахгүй ээ” гэж хариулдаг байлаа.
Үнэндээ тэр “удахгүй” хэзээ болохыг би ч мэддэггүй байсан.
Охин маань видео дуудлага хийх бүрдээ хүүхдүүддээ инээмсэглэж, бэлэг явуулна гэж амлана. Дуудлага дууссаны дараа ач охин утсыг тэвэрч:
“Ээж үнэхээр удахгүй ирэх үү?” гэж асууна.
Би худлаа хэлэх бүрдээ дотроо өвддөг байсан.
“Ирнэ ээ, миний охин. Ээж нь та хоёрын төлөө ажиллаж байгаа” гэж хэлнэ.
Ач хүү маань нас нэмэх тусам дуу цөөтэй болсон. Ээждээ гомдсон ч илэрхийлэхгүй, мөнгө явуулсныг нь хараад баярласан дүр үзүүлнэ.
Нэг өдөр сургууль дээр нь “Миний гэр бүл” сэдвээр зураг зуруулжээ. Ач охин цаасан дээр манай жижигхэн байрыг, өвөөгөө сандал дээр сууж байгаагаар, ахтайгаа зурагт үзэж байгаагаар зурсан байв.Харин голд нь намайг урт даашинзтай, гартаа хоолны халбага барьсан байдлаар зуржээ.
Багш нь доор нь хүүхдийн хэлснийг бичсэн байсан юм.
“Миний ээж өглөө намайг сэрээж, үсийг минь самнаж, орой үлгэр уншиж өгдөг.”Би зургаа хараад эхэндээ инээмсэглэсэн.
Дараа нь “Миний ээж” гэсэн үгийн доор өөрийгөө зогсож байгааг хараад уйлсан.
Ач охин намайг ээжээсээ илүү ээж шигээ мэдэрч эхэлжээ.
Би хүүхдүүдийг хайрладаг. Тэдний төлөө хийсэн зүйлдээ харамсдаггүй.Гэхдээ ач охин төрсөн ээжийгээ мартаж, намайг ээж гэж дотроо бодож эхэлсэн нь энэ бүхний үнэ хэтэрхий өндөр байгааг ойлгуулсан юм.
Тэр орой би охинтойгоо видео дуудлага хийлээ.
Зургийг нь үзүүлээд:
“Охин минь чамайг санаж байна. Мөнгө хэрэгтэй нь үнэн, гэхдээ хүүхдүүдэд чинь зөвхөн мөнгө биш, ээж нь хэрэгтэй байна” гэж хэлсэн.
Охин маань эхэндээ дуугүй суусан.
Дараа нь:
“Ээж ээ, би буцаад очвол өрөө яаж төлөх юм бэ? Хүүхдүүдээ дахиад ядуу амьдруулахыг хүсэхгүй байна” гэж уйлсан.
Би түүнд уурласангүй.Учир нь охин маань ч бас хүүхдүүдийнхээ төлөө өөрийгөө золиосолж яваа эх хүн байлаа.
Гэхдээ бид хоёр нэг зүйл анзаараагүй байсан юм.
Охин хүүхдүүдийнхээ ирээдүйг бэлдэх гэж өнөөдрийг нь алдаж, би тэдний өнөөдрийг авч явах гэж өөрийнхөө үлдсэн амьдралыг мартсан байжээ.
Нэг өглөө ач охины үсийг самнаж байтал гар минь бадайрч, самаа унагачихав.
Би эхэндээ тоогоогүй. Гэвч толгой эргэж, нүд бүрэлзэн, сандал дээр суухад ач хүү маань айж, түргэн дуудсан юм.
Эмнэлэгт үзүүлэхэд даралт ихэссэн, цусан дахь сахарын хэмжээ өндөр, удаан хугацаанд хяналтгүй явсныг эмч хэллээ.
Эмч надаас:
“Та хамгийн сүүлд хэзээ бүрэн шинжилгээ өгсөн бэ?” гэж асуув.
Би хариулж чадсангүй.
Нөхрийнхөө эмийг сар бүр цагт нь авдаг.
Ач нарынхаа вакцин, шүдний үзлэг, хичээлийн хуваарийг бүгдийг мэддэг.
Харин өөрөө хэзээ эмчид үзүүлснээ мартчихсан байлаа.
Эмнэлгээс гарахад ач хүү маань миний гараас атгаад:
“Эмээ, та өвдвөл бид хоёр яах юм бэ?” гэж асуусан.
Түүний асуулт намайг маш их айлгасан.
Би өөрийгөө хүчтэй гэж бодож явсан ч үнэндээ энэ гэр бүлийн бүх ачааг нэг хүний бие дээр тогтоочихсон байжээ.
Хэрэв би өвдвөл нөхөр маань ч, хүүхдүүд ч, гадаадад байгаа охин маань ч хүнд байдалд орно.
Тэр орой би охинтойгоо дахин ярив.
Энэ удаа би:
“Ээж нь дийлэхгүй болсон” гэж анх удаа хэлсэн.
Өмнө нь би түүнийг санаа зовуулахгүй гэж бүхнийг нууж, “Бид сайн байгаа” гэж хэлдэг байлаа.Харин энэ удаа би даралт ихэссэн, хүүхдүүд ээжийгээ их санаж байгаа, ач хүү гэрийн бүх зүйлийг өөртөө үүрэх гэж оролддог болсон тухай үнэнээр нь ярьсан.
Охин маань хэсэг уйлсны эцэст ажлын гэрээгээ дуусгаад буцаж ирэхээр шийдсэн юм.
Тэр буцаж ирснээр бүх зүйл шууд сайхан болоогүй.
Охин ажил хайж, цалин багатай газар эхнээс нь эхэлсэн. Байрны зээл хэвээрээ үлдсэн. Хүүхдүүд ээжтэйгээ дахин дасах гэж хугацаа хэрэгтэй болсон.
Ач охин шөнө уйлахдаа эхлээд намайг дуудна. Охин маань үүнд гомдож, заримдаа өөрийгөө муу ээж гэж буруутгана.
Би түүнийг тэвэрч:“Чи муу ээж биш. Зүгээр л амьдралаа авч явах гэж хэтэрхий хол явчихсан юм” гэж хэлдэг байлаа.
Харин би хүүхдүүдийн өдөр тутмын бүх ажлыг охиндоо буцааж өгөхдөө өөрөө хоосорчихсон мэт мэдэрсэн.
Өглөө эрт босож үс самнах хүүхэдгүй, орой хичээл шалгах шаардлагагүй болоход би юу хийхээ мэдэхгүй суусан.
Олон жил би өөрийгөө зөвхөн ээж, эмээ, эхнэр гэж харсан болохоос өөрийн гэсэн хүсэлтэй эмэгтэй гэдгээ мартчихсан байжээ.
Нэг өдөр охин маань миний шүүгээг онгойлгож хараад:
“Ээж ээ, таны бүх хувцас яагаад хар, саарал, хүрэн байдаг юм бэ?” гэж асуув.
Би:
“Хүүхэд харж байгаа хүнд цэвэрхэн, хир даах хувцас л хэрэгтэй шүү дээ” гэж хариуллаа.
Охин хэсэг дуугүй байснаа:
“Та одоо зөвхөн хүүхэд хардаг хүн биш. Та өөрийнхөө амьдралд эргээд орж болно шүү дээ” гэж хэлсэн.
Миний үрчлээ, буурал үс, олон жил ядарсан төрх алга болоогүй.
Гэхдээ толинд зөвхөн ач нараа өсгөсөн эмээ биш, өөрийн гэсэн амьдралтай байж болох эмэгтэй харагдсан.
Охин маань ард зогсож байснаа:
“Ээж ээ, та бидний төлөө хангалттай амьдарсан. Одоо өөрийнхөө төлөө жаахан амьдраарай” гэж хэлсэн.
Би тэр өдөр нэг цамц худалдаж аваад зогсоогүй.
Эмчийн хяналтад тогтмол орж, даралтын эмээ цагт нь ууж, өглөө бүр багахан алхдаг болсон. Хуучин ажлын газрынхаа найзуудтай дахин холбогдож, сард нэг удаа уулздаг болов.
Эхэндээ гэрээс гарах бүрдээ хүүхдүүдийг орхиод явж байгаа мэт гэмшдэг байсан.
Гэвч ач охин нэг өдөр:
“Эмээ, та өнөөдөр найзтайгаа уулзах юм уу? Гоё цамцаа өмсөөрэй” гэж хэлэхэд би өөрийгөө сонгох нь тэднийг орхиж байгаа хэрэг биш гэдгийг ойлгосон.
Одоо манай гэр бүл төгс болоогүй.
Охин маань зээлээ төлсөөр, хүүхдүүдтэйгээ алдсан хугацаагаа нөхөх гэж хичээсээр байна. Би эрүүл мэнддээ анхаарч, ач нараа харахад тусалдаг ч бүх ачааг дахиж ганцаараа үүрдэггүй.
Хамгийн гол нь бид бие биедээ “Би дийлэхгүй байна” гэж хэлэхээсээ ичихээ больсон.Монголын олон эмээ, өвөө тэтгэврийнхээ мөнгөөр ач нараа өсгөж, гадаадад эсвэл өөр хотод ажиллаж байгаа хүүхдүүдийнхээ гэрийг авч явдаг.
Хүмүүс тэднийг “ачтай сайн эмээ” гэж магтдаг ч хэзээ хамгийн сүүлд эмчид үзүүлсэн, өөртөө юу авсан, юу хүсэж байгааг нь асуудаггүй.
Үр хүүхдэдээ туслах сайхан.Гэхдээ нэг үеийн амьдралыг аврах гэж нөгөө үеийн хүнийг бүрэн золиослох ёсгүй юм байна.
Ээж хүн мөнгө олох гэж хүүхдийнхээ бүх дурсамжаас алга болох ёсгүй.
Эмээ хүн ач нараа өсгөх гэж өөрийн эрүүл мэнд, үлдсэн амьдралаа бүрмөсөн орхих ёсгүй.
Гэр бүл гэдэг нэг хүн бүхнийг үүрдэг газар биш, хүн бүр ачаагаа хуваалцдаг газар байх ёстой юм байна.
Та ч бас үр хүүхэд, ач зээ нарынхаа амьдралыг авч явах гэж өөрийнхөө эмчилгээ, хүсэл, өнгө төрхийг үргэлж хойшлуулсаар байгаа юм биш биз?
Тэдэнд таны золиосоос илүү эрүүл, гэрэлтэй, өөрийн гэсэн амьдралтай та хэрэгтэй.
Copy Enkhtaivan Purevjav
