НАТУЛ Эмнэлэг

09/07/2026

Элэгний эмгэгийн тухай

Элэгний эмгэг гэдэг нь олон шалтгааны улмаас тодорхой өдөөгч хүчин зүйлийн нөлөөгөөр элэг өөрийн үндсэн үүрэг болох хоргүйжүүлэх ,бодисын солилцоонд оролцох, өөх тосны солилцоо,цөс үүсгэх,цусны бүлэгнэлт, билирубины солилцоо, витамины солилцоо гэх мэт хэвийн үйл ажиллагааг алдаглахыг хэлнэ.
Элэг нь1,5 кг орчим жинтэй, хүний хамгийн том дотоод эрхтэн юм. Элэг нь бодисын солилцооны төв учраас өөх тос,сахар , уураг үүсгэх, хадгалах,хэрглэх, мөн хордуулагч бодис спирт болон бусад хорт бодисыг шүүж, өөх тосыг боловсруулахад чухал үүрэгтэй цөсний хүчил, холестрин ялгаруулж, олон даавар үүсгэдэг

Элэгний өвчин шинж тэмдэг:
1. Ядрах: бие сулрах ядрах
2. Шарлах. Арьс нүд шарлах
3. Дотор муухайрах бөөлжих
4. Хэвлий болон хөл хавагнах
5. Шээсний өнгө өтгөрч хар цай шиг өнгөтэй болох
6. Баас цайвар өнгөтэй болох
Эмнэлгийн яаралтай тусламж үзүүлэхийг анхааруулах дохио:(Хүндрэл элэгний цирроз, элэгний хавдар)
-Хэвлийн баруун дээд хэсэгт хүчтэй өвдөх
-Цус алдалт : хамар буйнаас цус алдах , цустай бөөлжих, цустай баах
-Бие суларч, баримжаа алдагдах, ухаан санаа бүдгэрэх
Оношилгоо:Цусний дэлгэрэнгүй шинжилгээ,биохими, вирусын шинжилгээ,хэвлийн эхо, ходоодны дуран, шаардлагатай бол хэвлийн тодосгогчтой компъютер томограмма,маркер
Эмчилгээ:
-Гепатит В ба С вирусын эсрэг эмүүд эмчийн хягалтанд дор ууна
-Элэгний аутоиммун өвчний эсрэг дархлаа дарангуйлах эмчилгээ
-Элэгний хатуурал эсвэл элэгний дутагдлын үед шингэний хуримтлалыг зохицуулах шээс хөөх эм
-Элэгний өвчний улмаас хоол тэжээлийн дутагдал орсон тохиолдолд хоол тэжээлийн дэмжлэг
Элэгний өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх:
1. А гепатитын хувьд: Хоол идэхийн өмнө болон бие зассаны дараа гар сайтар угаах, түүхий ус уухгүй байх. дадал зуршилтай болох
2. В,С вирусын хувьд бохир зүү тариар хэрглэхээс болгоомжлох , хумсны хутга, шүдний сойз,сахлын хутга хүн тус бүр тусдаа хэрэглэх, санамсаргүй бэлгийн харьталд орохгүй байх/шаардлагатай тохиолдол бэлгэвч хэрэглэх./, шинжилгээгээр элэгний В вирусгүй тогтоогдсон тохиолдолд ХӨСҮТ-д 15000 төгрөг төлөөд вакцин хийлгэх ( В вирусын вакцин 3 тун хийлгэснээр 15 жилийн дархлаа тогтоно.)
3. Элэгний вирус илэрсэн тохиолдол эмчилд хандах.
4. Согтууруулах ундааны хэрэглээг хязгаарлах
5. Эрүүл хоололт, дасгал хөдөлгөөн

30/06/2026

30/06/2026

ЭЛЭГНИЙ ӨӨХЛӨЛТ ГЭЖ ЮУ ВЭ?
Элэгний өөхлөлт гэдэг нь элэгний эсүүдэд өөх тос хэт их хуримтлагдахыг хэлнэ. Элэгний эсийн 5%-иас дээш хэсэгт өөх хуримтлагдсан бол элэгний өөхлөлт гэж үздэг.

ЭЛЭГ ӨӨХЛӨХ ШАЛТГААНУУД
1. Илүүдэл жин, таргалалт
Хэвлийн таргалалттай хүмүүст элэг өөхлөх эрсдэл өндөр байдаг.
2. Чихрийн шижин ба инсулины эсэргүүцэл
Цусан дахь сахар ихсэх нь элэгт өөх хуримтлагдахад нөлөөлдөг.
3. Цусан дахь өөх тос ихсэх
Ялангуяа триглицерид өндөр байх нь эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.
4. Хөдөлгөөний дутагдал
Суурин амьдралын хэв маяг нь элэгний өөхлөлтийг дэмждэг.
5. Хооллолтын буруу дадал
• Чихэрлэг ундаа
• Амттан
• Цагаан гурилан бүтээгдэхүүн
• Түргэн хоол
• Хэт тослог хоол
6. Архи
Архи нь элэгний эсийг гэмтээж өөх хуримтлуулах шалтгаан болдог.
7. Зарим эм, өвчин
Зарим эм болон бодисын солилцооны өвчин элэг өөхлөхөд нөлөөлж болно.

ЭЛЭГНИЙ ӨӨХЛӨЛТИЙН ШИНЖ ТЭМДЭГ
Ихэнх тохиолдолд зовиургүй байдаг.
Зарим хүмүүст:
• Ядарч сульдах
• Баруун хавирганы доогуур хөндүүрлэх
• Бие тавгүйрхэх
шинж илэрч болно.

ЭЛЭГНИЙ ӨӨХЛӨЛТИЙГ ХЭРХЭН БАГАСГАХ ВЭ?
1. Жингээ бууруулах
Биеийн жингийн 5–10%-ийг бууруулахад:
• Элэгний өөх багасна
• Үрэвсэл буурна
• Элэгний үйл ажиллагаа сайжирна
Жишээ:
80 кг жинтэй хүн 4–8 кг жин бууруулахад үр дүн гарч эхэлдэг.
2. Эрүүл хооллолт
Илүү хэрэглэх хүнс:
✅ Ногоо
✅ Жимс
✅ Загас
✅ Бүхэл үрийн бүтээгдэхүүн
✅ Буурцагт ургамал
✅ Самар
Багасгах хүнс:
❌ Чихэрлэг ундаа
❌ Амттан
❌ Түргэн хоол
❌ Хиам, боловсруулсан мах
❌ Шарсан хоол
3. Тогтмол хөдөлгөөн
Долоо хоногт:
• Хамгийн багадаа 150 минутын дунд зэргийн ачаалалтай дасгал хийх
эсвэл
• Өдөр бүр 30 минут идэвхтэй алхах
4. Цусан дахь сахар, өөх тосоо хянах
Чихрийн шижин, даралт ихсэлт, өөх тосны өөрчлөлтийг тогтмол эмчлүүлэх хэрэгтэй.
5. Архинаас татгалзах
Архи нь элэгний гэмтлийг хурдасгадаг тул хэрэглэхгүй байхыг зөвлөж байна.
________________________________________
ЯАГААД ЭМЧЛЭХ ХЭРЭГТЭЙ ВЭ?
Элэгний өөхлөлтийг тоохгүй удвал:
• Элэгний үрэвсэл
• Элэгний хатуурал
• Элэгний дутагдал
• Элэгний хавдар
үүсэх эрсдэл нэмэгддэг.

17/06/2026

Хүүхдийг хэрэхийн шалтгаант зүрхний өвчнөөс сэргийлэх
Хэрэх гэдэг нь хоолойн өвчин гүнзгийрсээр зүрхийг гэмтээж зүрхний гажиг үүсгэдэг аюултай өвчин юм
Хоолойн өвчин нь стрептококк хэмээх нянгаар үүсгэгддэг цаг тухайд нь төгс эмчлүүлээгүй тохиолдолд хэрэх өвчих болж хүндэрдэг онцлогтой
Хоолой нь өвдсөн хүний ханиаж ,найтаах, ярих үед тухайн өвчний халдвар ойр орчины агаар, эд зүйл, хоол хүнсийг бохирдуулсанаар эрүүл хүүхдэд агаар дуслын болон ахуй хавтлын замаар дамжин халдварлагддаг
Хоолойн өвчнийг төгс эмчлүүлээгүй тохиолдолд 1- 5 долоо хоногийн дараа үе мөч хавдаж өвдөх, ядрах, халуурах, арьсан дээр цагиргалсан улаалт гарах, арьсан доор зангилгаа бий болох зэрэг шинж тэмдэг илэрч улмаар зүрхний хавхлагыг гэмтээх аюултай
Зүрхний гажгийн эмчилгээ нь их өндөр өртөгтэй эмчилгээнд тооцогддог бөгөөд нэг хавхлаг солих хагалгаа 3500-40000 ам долларын өртөгтөй байдаг байна
Энэ өвчин нь 5-15 насны хүүхэд өсвөр насныханд ихэвчлэн тохиолдоно
Урьдчилан сэргийлэлт
1 Хүүхэддээ амьдралын эрүүл хэв маяг эзэмшүүлэх
а] Хүүхдийнхээ дархлаааг сайн байлгахын тулд нойр хоолны зөв дэглэм баримтлуулан амин дэм эрдэс бодисоор баялаг шинэ ногоо, жимс түлхүү хэрэглүүлэх идэвхитэй хөдөлгөөн, цэвэр агаарт гарган биеийг чийрэгжүүлэх
б] Шүд амны хөндийг эрүүл цэвэр байлгах, сод давстай бүлээн усаар өглөө, оройд хоолойгоо зайлдаг дадалтай болгох
в] Гараа тогтмол зөв угаадагхэвшилд сургах
г] Бусдын хэрэглэсэн аяга ,халбагыг угаалгүй болон дамжуулж хэрэглэхийг цээрлэдэг болгох
д] Амьсгалын замын болон бусад халдвараас сэргийлж амны хаалт зүүдэг дадалтай болгох
е] Удаан хадагласан хүнсний бүтээгдэхүүн ]хэрэх үүсгэгч нян үржих онцлогтой бүтээгдэхүүн болох хоносон хоол бялуу хиам салад компот мах махан бүтээгдэхүүн] хэрэглэдэггүй дадалд сургах
2. Хүүхдийнхээ хоолойг цаг алдалгүй эмчлүүлбэл хэрэх өвчнөөс сэргийлж зүрхийг нь хамгаалж чадна
а] Хүүхдийнхээ хоолойг өвдсөн тохиолдолд эмчид яаралтай хандаж хоолойн арчдасын шинжилгээ хийлгүүлж гүйцэд эмчлүүлэх
б] Хоолойн өвчнөө бүрэн эдгэртэл2-3 сарын турш хүүхдээ эмчийн хяналтанд байлгах
3. Гэр орны нөхцөлд анхаарвал зохих зүйлс
Гэрийнхээ дотоод гадаад орчины эрүүл ахуй ,ариун цэвэрт анхаарал тавьж дулааны хэм агааржуулалтыг тохируулан ариутгалын бодис бүхий чийгтэй цэвэрлэгээг тогтол хийж хэвших
4. Сургууль хүүхдийн байгууллагын үйл ажиллагаанд эцэг эхчүүдийн хяналтыг сайжруулан хамтран ажиллах
а] Нэг ангид ачаалалаас давсан олон хүүхэд байгаа эсэх
б] Анги танхимын агааржуулалтыг тогтмол хийж, ариутгалын бодис бүхий чийгтэй цэвэрлэгээг тогтмол хийдэг эсэх
в] Сургууль анги танхимын дулааны хэм эрүүл ахуйн шаардлага хангаж байгаа эсэх
г] Үдийн хоол хөтөлбөрийн хөтөлбөрийн хэрэгжилт
д] Бие засах газар ,гар угаалтуурын хүрэлцээ, ариун цэвэр, эрүүл ахуйн шаардлагад нийцсэн эсэх

17/06/2026

Зүрхний Эхо гэж юу вэ?
Зүрхний эхо нь зүрхийг олон талаас нь дүрсжүүлэн харж, зүрхний бүтцийн болон үйл ажиллагаанд үнэлгээ өгч, цаашлаад цусан хангамжийн байдлыг нягтлан оношилдог. зүрхний агших чадварт нарийн үнэлгээ өгдөг шинжилгээний арга юм.
Зүрхний эхо нь биед ямар нөлөөтэй вэ?
Зүрхний эхо шинжилгээ нь Рентген, МRI, Компьютертомографийн шинжилгээг бодвол:
 ямар ч хоргүй, хэд хэд давтан хийлгэх боломжтой
 аюулгүй, эрсдэлгүй
 өртөг зардал багатай оношлогоо- шинжилгээний арга юм.
Зүрхний Эхо шинжилгээг хэн хийлгэх ёстой вэ?
 Хоолойны ангинаар байнга өвддөг
 Даралт ихсэх өвчтэй
 Зүрх судасны архаг өвчинтэй
 Зүрхний эхо шинжилгээг хэзээ ч хийлгэж байгаагүй
 Зүрхний хэм алдагдалтай
 Зүрхээр хатгах зовиуртай
 40-өөс дээш насны эрэгтэйчүүд
 Цэвэршилтийн насны эмэгтэйчүүд
 Амьсгаадаж, шалтгаангүй ханиалгаж байгаа хүмүүс.

Зүрхний хэт авиан шинжилгээнд хэрхэн бэлдэх вэ?
 Зүрх судасны их эмчийн үзлэг хийгдсэн байна.
 Шинжилгээний үргэлжлэх хугацаа 20 мин-1цаг
 Шинжилгээний өрөө харанхуй байдаг, өрөө харанхуй байснаар эмч таны зүрхний бүтцийг илүү сайн харна.
 Цээжний хэсэгт гел түрхэж эхоны жижиг үүсгэн бүртгэгчийг таны цээжинд гулсуулан шинжилгээг хийдэг.
 Шинжилгээнд ирэхдээ хоол сойх шаардлагагүй.

16/06/2026

Антибиотикийг зөвхөн нянгаар үүсгэгдсэн өвчний үед, эмчийн заавар, жороор гүйцэд хэрэглэх нь хамгийн чухал.
Антибиотикийг хэрэглэх үндсэн зарчим
Антибиотик нь нянг устгах үйлдэлтэй эм бөгөөд зөвхөн нянгийн гаралтай өвчний үед хэрэглэнэ Вирусийн гаралтай ханиад, томуу зэрэгт антибиотик үр дүнгүй бөгөөд хэрэглэх нь зохисгүй . Антибиотикийг дур мэдэн хэрэглэх, бусдын туршлагаар сонгон хэрэглэх нь эмийн үр дүн буурах, өвчин архагших, нян антибиотикт тэсвэртэй болох эрсдлийг нэмэгдүүлдэг.
Зохистой хэрэглээний үндсэн дүрэм
1. Эмчийн заавар, жороор хэрэглэх: Өвчний онош, нянгийн төрөл, мэдрэг чанарыг тодорхойлсны дараа эмч зөвлөсөн антибиотикийг сонгон хэрэглэнэ
2. Тун, хугацаа, хэрэглээний цагийг баримтлах: Эмчийн заасан тунг өдөрт хэдэн удаа, хэд хоног хэрэглэхийг нарийн дагаж мөрдөнө Өвчний шинж тэмдэг арилсан ч эмийг гүйцэд дуусгах нь чухал.
3. Хоолтой хэрхэн зохицуулах: Зарим антибиотикийг хоолны өмнө, заримыг хоолны дараа уухыг эмийн заавраас мэдэж болно
4. Хүүхэд, жирэмсэн, хөхүүл эхчүүдэд болгоомжтой хэрэглэх: Жирэмсний эхний 3 сард антибиотик хэрэглэхээс аль болох зайлсхийж, шаардлагатай бол эмчийн хяналтаар хэрэглэх Хүүхдийн тунг нас, жин, биеийн онцлогт тохируулан эмч заана.
5. Гаж нөлөө илэрвэл эмчид мэдэгдэх: Арьс улайх, тууралт гарах, амьсгал давчдах зэрэг шинж тэмдэг илэрвэл хэрэглээг зогсоож, эмчид шууд хандах
Антибиотикийн буруу хэрэглээний эрсдэл
• Нян антибиотикт тэсвэртэй болох: Өвчин үүсгэгч нян өөрийгөө хамгаалж, дараа нь эмчилгээ хийхэд хүндрэл үүсгэнэ .
• Өвчний оношлох боломжийг бууруулах: Хэрэглэх заалтгүй үед хэрэглэвэл шинж тэмдэг бүдгэрч, оношлох, эмчлэхэд төвөгтэй болно
• Бусад ашигтай нян устах: Хүний биед амьдардаг ашигтай нян устаж, мөөгөнцөр, вирус зэрэг бичил биетний өсөлт нэмэгддэг

16/05/2026

Артерийн гипертенз/даралт/ийн эмнэлзүйн зааварт “Хамгийн багадаа 2-3 удаагийн ирэлтийн үзлэгт гурван удаагийн хэмжилтээр Систолийн Даралт 130 мм МУБ буюу түүнээс дээш ба Диастолийн Даралт 80 мм МУБ буюу түүнээс дээш байхыг артерийн гипертензи(АГ) гэнэ” хэмээн шинээр тодорхойлсон нь АГ-ийг эрт илрүүлэх, эмэн эмчилгээг оновчтой сонгох, эхлүүлэх, хянах, хүндрэлээс сэргийлэх, хөдөлмөрийн чадвар алдалт, нас баралтыг бууруулахад чухал ач холбогдолтой.

Иймд артерийн гипертенз/даралт/-аа тогтмол хянаж байхыг зөвлөж байна.