12/06/2026
Давсагны хэт идэвхжил (Overactive Bladder - OAB)
Давсагны хэт идэвхжил (ДХИ) нь бие даасан өвчин биш бөгөөд гэнэт, өөрийн эрхгүй шээс хүрч, шээмээр санагдах шинж тэмдгээр илэрдэг.
Эрүүл давсагны хувьд давсаг шингэнээр дүүрэх явцад тархинаас давсагны гол булчин болох детрузор булчинд сулрах дохио ирж шээс гадагшилдаг. Тэгвэл давсагны хэт идэвхжил өвчтэй хүмүүст давсаг нь бүрэн дүүрээгүй байхад ч энэ булчин өөрийн эрхгүй агшиж, улмаар гэнэт маш хүчтэй шээс хүрэх мэдрэмжийг төрүүлдэг байна.
Үндсэн шинж тэмдгүүд:
- Шээс бачимдан гарах (Urgency): Энэ бол хамгийн гол, шийдвэрлэх шинж тэмдэг юм. Шээс гэнэт, маш хүчтэй хүрэх бөгөөд үүнийг тэвчих эсвэл үл тоомсорлох нь туйлын хэцүү байдаг.
- Олон шээх (Frequency): Өдрийн турш ойр ойрхон шээх шаардлага гарах. Эмнэл зүйн хувьд үүнийг 24 цагийн хугацаанд 8 буюу түүнээс дээш удаа бие засах.
- Шөнө шээх (Nocturia): Шөнийн цагаар 2 буюу түүнээс дээш удаа сэрж шээх бөгөөд энэ нь унтах хэмнэлийг ноцтой алдагдуулдаг.
-Шээс яаран задгайрах (Urge Incontinence). Гэнэт хүчтэй шээс хүрсний дараа шууд, өөрийн эрхгүй шээс алдах (дусах).
ДХИ-тэй хүн бүрт шээс задгайрах шинж тэмдэг илрэх албагүй.
- Шалтгаан ба нөлөөлөх хүчин зүйлс:
Тархи болон давсагны хоорондох мэдрэлийн хооронд мэдээлэл дамжуулалт алдагдах, эсвэл детрузор булчин өөрөө хэт мэдрэг болсон үед.
-Тодорхой шалтгааныг тогтоох боломжгүй тохиолдол (идиопатик) байдаг ч дараах хүчин зүйлүүд уг эмгэгийг улам дордуулдаг.
1. Мэдрэлийн тогтолцооны эмгэгүүд
Давсагны үйл ажиллагаа нь мэдрэлийн системийн зохицуулалтаас шууд хамаардаг тул тархи, нугасны гэмтэл нь эдгээр мэдээлэл дамжуулалтыг алдагдуулдаг:
* Тархинд цус харвах
* Тархмал хатуурал (Multiple Sclerosis)
* Паркинсоны өвчин
* Нугасны гэмтэл эсвэл нурууны дискний ивэрхий
2. Давсаг болон аарцгийн хөндийн хэсэг газрын хүчин зүйлс
Аарцгийн ёроол булчин болон шээсний замын бүтцийн өөрчлөлт, цочроогч хүчин зүйлс нь давсагны булчинг өөрийн эрхгүй агшихад хүргэдэг:
Шээсний замын халдвар. Цочмог халдваруудад бэлгинй замын халдварч орж болоно. Нян, вирүс нь үрэвсэл үүсгэж, улмаар ДХИ-ийн шинж тэмдгүүд гарна.
-Давсагны чулуу эсвэл хавдар:
Давсагны хөндий доторх механик саад буюу цочроогчид.
Түрүү булчирхайн томролт. Эрэгтэйчүүдэд түрүү булчирхайн хоргүй томрол нь шээсний урсгалыг хааж, давсагны булчинг илүү хүчтэй ажиллахад хүргэдэг бөгөөд энэ нь яваандаа давсагны тогтворгүй, хэт идэвхтэй байдлыг үүсгэдэг.
-Аарцгийн ёроолын булчингийн сулрал: Голдуу төрөлт, мэс засал эсвэл цэвэршилтийн дараа үүсдэг ба суларсан булчингууд нь давсагны үйл ажиллагааг зохих ёсоор дэмжиж чаддаггүй.
3. Амьдралын хэв маяг ба бусад гадны хүчин зүйлс :
- Шээс хөөх эм болон бусад бэлдмэлүүд
- Хэт их кофейн, согтууруулах ундаа, сахар орлуулагч, маш их халуун ногоотой хоолны хэрэглээ нь дхвсагны салст давхаргыг цочроодог.
- Артерийн даралт ихсэх эсвэл зүрхний эмгэгийг эмчлэхэд ашигладаг зарим эмүүд
салст бүрхэвчийг цочроодог.
- Эстроген дааврын хэмжээ буурах: Эмэгтэйчүүдэд цэвэршилтийн дараа эстроген дааврын түвшин буурснаар шээсний сүв болон давсагны эдүүд нимгэрч, цочромтгой болдог.
- Давсагны буруу зуршил:** Давсаг бүрэн дүүрээгүй байхад "яахав, бэлтгэлтэй байя" гэж байнга бие засах нь детрузор булчинг харьцангуй бага шингэний хэмжээнд ч хариу үйлдэл үзүүлж агшдаг болоход хүргэдэг (буруу дасалд оруулдаг).
Давсагны хэт идэвхжил нь стрессийн буюу ачаалалтай үед шээс задгайрах (Stress Urinary Incontinence - SUI) эмгэгээс ялгаатай. Ачааллын улмаас шээс задгайрах нь шээс яарах мэдрэмж төрөхөөс илүүтэйгээр, давсагны булчингийн өөрийн эрхгүй агшилтаар бус, харин ханиах, найтах, хүнд юм өргөх зэрэг давсагны хананд механик даралт шахалт ирэх үед шээс дусах механик шинжтэй асуудал юм.
Давсагны хэт иддэвхжил эдгээр асуудлаар танд зовуурьтай бол 7755-9596 утсаар цаг авч үзүүлээрэй. #АДАМэмнэлэг
Эрэгтэйчүүдийн нөхөн үржихүй, бэлгийн үйл ажиллгааны болон эрэгтэй, эмэгтэй шээсний замын эмгэгүүдийг оношилж, өдрөөр эмчилнэ.