Ghost Walks Malta

08/06/2026

01/05/2026

It's always open. Summer. Winter. Rain. It hasn't been closed in over 400 years.

Centuries ago, a young bride lived in that room. Her husband was called off to war. On the day he left, she watched him ride his horse out of the piazza from that window.

He told her he'd come back soon.

She waited. Days became weeks. Weeks became months. Months became years. She never left that window. Every morning she'd open the shutters and look out over the piazza, hoping to see him ride back in.

He never came back.

She spent her entire life at that window. Waiting. Until the day she died.

When her family finally closed the shutters, something happened inside the palazzo that nobody could explain.

Furniture started shaking. Books flew off the shelves. Paintings crashed to the floor. Every light in the building went dark on its own.

They reopened the window. Everything stopped.

They tried closing it again. It started again.

So they left it open. And it's been open ever since.

Over 400 years. Through wars, floods, storms — that window has never been shut.

And here's the detail that gives me chills every time I walk through this piazza:

In the centre of the square stands the bronze equestrian statue of Grand Duke Ferdinando I de' Medici. It was placed there around 1608. The statue faces down Via dei Servi toward the Duomo.
But Ferdinando's gaze? It's not aimed at the Duomo.
It's aimed directly at her window.

Nobody planned it. Nobody designed it that way. But the Grand Duke on his bronze horse has been staring at a ghost's open window for over four centuries.

Some say it's coincidence. Some say the window actually belonged to Ferdinando's secret mistress, and he ordered it to stay open so he could climb up at night. The order was simply never repealed.

I don't know which story is true. Maybe both. Maybe neither.
But I walk through this piazza almost every day. And I can tell you — that window is open right now. It was open yesterday. It'll be open tomorrow.

And honestly? I wouldn't be the one to try closing it.

📍 Palazzo Grifoni (Palazzo Budini Gattai), Piazza Santissima Annunziata, Florence.

Save this. And next time you're in Florence, go look up. She's still waiting.

17/04/2026

17/04/2026

Il-jum it-tajjeb.
F’Marzu 1523 il-kappillan tas-Siġġiewi, Don Amatore Zammit, akkuża lil Petrus Pachi bidwi sinjur u li kien jikri l-fewdu tat-Tabrija, ħdejn il-Baħrija li kien ħalliel. Qal li n-nies kien ilhom 12-il sena jilmentaw miegħu u jitolbuh iwissi lil Pachi li kien jisraqhom: jew għax iħallashom inqas minn ħaddieħor għax-xogħol li jagħmlulu jew għax iżommilhom aktar għoli minn ħaddieħor meta jixtru mingħandu.

Il-kappillan xehed fil-qorti li hu mhux għadu ta’ Pachi iżda kien kontra l-imġieba ħażina tiegħu u li qatt ma ried ibiddel ħajtu. Il-kappillan qal li Pachi kien ibiegħ il-kemmun 24 tareni meta ħaddieħor kien iżomm 13 biss. Dejjem kien ibiegħ il-qamħ, il-maħlut u l-qoton bil-prezz ta’ 25% ogħla minn ħaddieħor.

Iqaxxarhom ħajjin

Meta jmur iqerr, Pachi kien iwiegħed lill-kappillan li se jagħti lura l-flus żejda li ħa. Imma qatt ma żamm kelmtu. Il-kappillan allura qatt ma aċċetta mingħandu l-ewwel frott u ħxejjex kif kienu joffru l-bdiewa lill-knisja. Il-kappillan ma riedx li jqarar jew iqarben lil Pachi għax kellu kuxjenza ħażina.

Biex ma jumiljahx quddiem kulħadd, il-kappillan kien jaċċetta l-flus li Pachi kien jagħti lill-knisja fil-ġabra tal-quddiesa ta’ nhar ta’ Ħadd. Kien jgħidlu li ma jrid xejn mingħandu sakemm jibqa’ jqaxxar ħajjin lill-ħaddieħor, l-aktar lill-ħaddiema tiegħu.

Lill-ħaddiema tiegħu kien iħallashom nofs dak li jħallashom ħaddiehor. Kien iqabbad ċerti fqar biex jagħżqulu l-għalqa tal-qoton għal nofs ta’ nhar. Kien iżommhom siegħa jew iżjed aktar milli suppost u bil-kemm kien iħallashom ta’ xogħolhom.

Din il-ġrajja jirrakkuntaha Godfrey Wettinger f' 'AGRICULTURE IN MALTA IN THE LATE MIDDLE AGES' (1982).

Qamħ u xgħir bil-għoli

Il-kappillan akkuża lil Pachi li lill-fqar ma kienx ibiegħelhom l-qamħ u x-xgħir bi prezz aktar baxx kif jagħmel ħaddieħor. Kien jaħżen dan il-qamħ u x-xgħir sal-Milied meta kienu jiskarsaw u mbagħad kien ibiegħom ħafna ogħla minn ħaddieħor. Jekk xi bhejjem kienu jidħlu fl-għalqa fejn ikabbar il-qamħ u x-xgħir, lir-raħħal kien iżommlu erba darbiet iżjed milli suppost tal-ħsara li għamlulu.

Fl-14 ta’ Diċembru 1502 il-kappillan Zammit kien diġà akkuża lil Pachi li mmalafamah waqt il-quddiesa u għajru “skumnikat’. Pachi dejjem ċaħad l-akkużi kollha tal-kappillan. Anki li qal li l-isqof ta’ Malta m’għandux poter jiskomunikah u li l-Papa biss jista’ jagħmel dan. Ċaħad ukoll li qal, donnu ma jimpurtahx x’se jiġrilu wara li jmut, li “Hekk jew hekk, imur fejn imur, il-Ġenna jew l-Infern, se jsib in-nies hemmhekk.”
Saħħa u sliem.

Ħaddiema fqar fl-għelieqi fi żmien Petrus Pachi

20/03/2026

19/02/2026

20/01/2026

Il-jum it-tajjeb.
Kien hemm mara li bkiet ħafna bil-biża’ u b’sogħba għax bla ma riedet qatlet serp iswed u xiħ. Dak iż-żmien kienu jemmnu li kull dar kellha serp iswed iħarisha. Jekk toqtlu tkun qed toqtol il-’ħares’ u ġġib traġedji fuq kull min jgħix f’dik id-dar. Malli jidħlu f’dar ġdida kienu jsajru platt qamħ u dqiq fl-ilma safi bla melħ biex joħroġ jieklu s-serp l-iswed u xiħ moħbi f’xi rokna fid-dar.

Mikiel Anton Vassalli jgħid li ra lil din il-mara tibki huwa stess, snin qabel, biex jispjega xi tfisser il-kelma “ħares” u minn fejn ġejja fil-’Ktyb Yl Klym Malti’ li ħareġ Ruma fl-1796 (‘Lexicon’ SKS – Marsa Press - 2002). Jgħid li l-Knisja kienet qed tagħmel minn kollox biex teqred superstizzjonijiet bħal dik.

Minn ‘ħaris’ għal ‘fatato’

Għal spirtu li jħares id-dar u l-familja ta’ ġo fiha l-Għarab jgħidu حارِس (ħāris). Iżda maż-żmien il-ħares sar ifisser ukoll spirtu li jidher u li n-nies jibżgħu minnu. Maż-żmien ukoll il-Malti beda jgħid “fatat’ mit-Taljan “fatato”.

Fost l-ewwel stejjer ta’ fatati f’pajjiżna niltaqgħu ma’ mara li kienet kienet tħobb lil ċertu kaptan Sqalli-Aragoniż de Nava li l-familja tiegħu waslet hawn madwar 600 sena ilu. Ma baqgħetx taċċetta li l-kaptan jistmaha inqas mill-mara tiegħu.

Biex ma ddejqux iżjed ordna lis-suldati tiegħu biex ikeċċuha. Minflok, qatluha u difnuha fil-kantina tal-forti. Xħin sar jaf li qatluha, de Nava ordna li jinqatlu dawk li qatluha. Imma l-mara baqgħet tidher bħala fatat.

Qtil u imħabba

Fit-12 ta’ Awwissu 1745 sinjur kbir li kellu ħafna artijiet, ingħata l-mewt għax instab ħati li qatel lil Marianna Scicluna, is-seftura tal-familja ta’ 16-il sena. L-ewwel fgaha u mbagħad qattagħha bċejjeċ biex jaħbi l-katavru tagħha.

Fil-qorti ammetta li qatilha għax kien imwerwer li l-mara tiegħu se ssir taf li Marianna kienet tqila b’tarbija tiegħu. Jingħad li l-ħares tagħha kultant għadu jidher sal-lum fid-dar fejn inqatlet fi Triq il-Kwartier, il-Birgu.

Fl-istess żmien tfajla Maltija kienet tħobb baħri Għarbi. Għamlu minn kollox biex iżommu l-imħabba tagħhom sigrieta għax ma kinetx aċċettata bl-ebda mod li Maltija Kattolika tħobb Għarbi Mislem u kienu jiġu persegwitati quddiem l-Inkwiżitur u kkastigati. L-imħabba tagħhom inkixfet u l-baħri ġie maqtul waqt li pprova jaħrab bl-għawm. It-tfajla qabżet il-baħar u għerqet miegħu. Fl-iljieli ta’ maltemp l-ispirti tagħhom jingħad li jidhru fil-bajja ta’ Tignè.

Iħirsa fil-Mediterran

Għarusa kellha kollox lest biex tiżżewweġ lir-raġel li kienet tħobb. Darba waħda bil-lejl Kavalier li kien ilu jixtieq jorqod magħha, ħatafha u stupraha. Ħassitha mkissra u li tilfet ġieħha u qatlet lill-Kavalier. Tressqet akkużata bil-qtil u nstabet ħatja u ngħatat is-sentenza tal-mewt. Qatgħulha xewqitha li tiżżewweġ lir-raġel li kienet tħobb qabel qatgħulha rasha. Jingħad li għadha tiġġerra bla ras bil-lejl mat-toroq tal-Imdina bil-libsa tat-tieġ tagħha.

Dawn l-istejjer u oħrajn jinsġu flimkien superstizzjonijiet, reliġjon, drawwiet soċjali ta' dak iż-żmien dwar vittmi ta’ mwiet vjolenti li ma jsibux mistrieħ id-dinja l-oħra u jibqgħu jidhru f’din id-dinja. Stejjer bħal dawn kienu jeżistu mal-Mediterran kollu fi żmien meta fin-naħa ta’ fuq tal-Ewropa kienu bdew jinxterdu l-ideat tal-Illuminiżmu bbażati fuq ir-raġuni u l-prova tal-fatti u mhux twemmin b’għajnejn magħluqa.
Saħħa u sliem.

Tiġġerra bla ras bil-lejl mat-toroq tal-Imdina bil-libsa tat-tieġ tagħha ( http://www.colourmytravel.com/mdinaghosttour.html)

15/01/2026

Il-jum it-tajjeb.
Fl-1536 Kavalier Ingliż, mimli rabja u ġelożija, qatel lill-mara Maltija li kienet ħabiba tiegħu billi nifdilha qalbha b’xabla. Fl-istess żmien, żagħżugħ li kien qed ihejji lilu nnifsu biex jieħu l-voti tal-faqar, tal-kastità u tal-ubbidjenza biex isir Kavalier, seraq oġġetti sagri.

Il-qattiel u l-ħalliel ingħataw is-sentenza tal-mewt billi rabtuhom ġo xkora u għarrquhom mil ‘il barra mill-Port il-Kbir. Alexander Sutherland jikteb dwar dawn iż-żewġ delitti kbar f’ ‘The Achievement of the Knights of Malta’ (Edinburgh – 1831).

Ġraw meta Didier de Saint-Jaille kien Gran Mastru ta’ Malta (1535-1536) bla qatt ġie Malta waqt il-ħakma tiegħu. Miet Montpellier fi Franza fejn kien mar għall-kura. Huwa l-uniku Gran Mastru (minbarra l-aħħar wieħed f’Malta Ferdinand Von Hompesch) li mhux midfun Malta.

Kriminali u vjolenti

Carmel Cassar f’ ‘Monks of Honour: The Knights of Malta and Criminal Behaviour in Early Modem Rome’ (2010) jgħidilna li għalkemm il-Kavalieri suppost kienu marbutin bil-voti tal-faqar, tal-kastità u tal-ubbidjenza, kienu jiksru dawn il-voti kontinwament. “Kienu privileġġjati, sinjuri, ċertament mhux verġni u spiss ma jobdux lis-superjuri tagħhom.” Spiss kienu vjolenti.

F’Lulju tal-1568, grupp ta’ Kavalieri Kastiljani, ikkundannati għax kitbu b’mod satiriku u pubbliku kontra l-Gran Mastru de Valette (1557-1568), daħlu fil-Palazz tal-Gran Mastru u għamlu ħerba fid-desk tal-Kanċillier tal-Ordni.

L-istoriku tal-Ordni, Fra Bartolomeo Dal Pozzo, jgħid li waqt ir-renju tal-Gran Mastru Jean Leveque de La Cassiere (1572-1582), l-akbar problema ma kinetx il-biża’ minn xi invażjoni Ottomana imma mill-imġiba ħażina tal-Kavalieri il-ħin kollu miġġildin ma’ xulxin.

Skandalużi u difensuri tar-reliġjon

Cassar jgħidilna li kien hemm drabi fejn il-Papa rtira l-appoġġ tiegħu lill-Ordni bħal meta fl-1599 l-Kavalier Fra Carlo Valdina ta daqqa ta’ ħarta lis-segretarju tal-Inkwiżitur f’Malta u l-Papa Klement VIII żamm mal-Inkwiżitur meta dan ħa passi legali kontra l-Kavalier.

Fl-1624 il-Ġiżwita Fioravanti, li kien il-konfessur tal-Papa Urbanu VIII irċieva rapport li ħafna mill-Kavalieri f’Malta kienu jġibu ruħhom b’mod “skandaluż”. Fl-1627 il-Papa ordna li l-Kavalieri m’għandhomx ikollhom konkubini. Imma ħafna mill-Kavalieri njorawh u żammew il-konkubini tagħhom. Kienu jġibru ruħhom ta’ nobbli li jħossuhom speċjali u superjuri fuq kulħadd.

Is-Santa Sede kienet taf x’pezza kienu l-Kavalieri imma kien jaqblilha tfaħħar lill-Ordni tal-Kavalieri u l-bandiera tiegħu ta’ salib abjad fuq sfond aħmar fil-gwerra favur ir-reliġjon Kattolika u kontra l-Iżlam. Is-Santa Sede kienet tippreferi lill-Ordni tal-Kavalieri fuq organizzazzjonijiet oħra.
Saħħa u sliem.


Rapport tal-1624: Ħafna mill-Kavalieri f’Malta kienu jġibu ruħhom b’mod “skandaluż”